Hôm nay,  

Di Dân Bất Hợp Pháp: Lại Khủng Hoảng?

17/06/201400:00:00(Xem: 8263)

...xẩy ra chuyện cả chục ngàn đứa trẻ được bố mẹ đẩy ào ào qua Mỹ như vậy...

Nước Mỹ lại gặp một khủng hoảng mới. Như thể khủng hoảng đã trở thành một thứ biến cố hàng tuần trong chính quyền Obama. Mỗi tuần một vụ. Khủng hoảng mới nhất là một cuộc “khủng hoảng khẩn cấp về vấn đề nhân đạo”, “an urgent humanitarian crisis”: đó là nguyên văn câu nói của TT Obama tuần vừa qua khi ông đề cập đến tin mới nhất về chuyện di dân bất hợp pháp tại Arizona.

Quý độc giả thấy rõ là không phải kẻ viết này “không ưa” TT Obama nên cố tình trù ẻo ông, phịa ra mỗi tuần một “khủng hoảng” mới để chỉ trích ông, mà “khủng hoảng” (crisis) chính là danh từ của TT Obama.

Mỗi ngày từ mấy tuần qua, chính quyền Liên Bang mang xe buýt và máy bay chở cả trăm, rồi cả ngàn dân Nam Mỹ và Trung Mỹ mới trốn qua Mỹ bị bắt, đang bị giữ tại Cali, Texas, bỏ xuống tiểu bang Arizona. Các chuyến bay và xe buýt Greyhounds do chính quyền liên bang thuê, đã chở những người này tới Tucson và Phoenix, thuộc tiểu bang Arizona, bỏ họ xuống mà họ không được ai tiếp đón, không tiền bạc, không quần áo, không đồ ăn nước uống, không nhà cửa. Nội trong ba ngày cuối tuần trong dịp lễ Memorial Day, hơn 400 người, toàn phụ nữ và trẻ em, đã bị Sở Di Trú Liên Bang –Immigration and Customs Enforcement, hay ICE- chở máy bay từ trại tỵ nạn Texas, mang qua bỏ lại tại Tucson, thả ra đường khơi khơi. Khiến chính quyền tiểu bang Arizona cuống cuồng lo định cư họ. ICE giải thích những người này được... trả tự do. Câu chuyện nghe cực kỳ phi lý nhưng lại thật 100%.

Bà Thống Đốc Arizona, Jan Brewer, đã chính thức viết thư cho TT Obama yêu cầu tổng thống cho biết tại sao lại có chuyện mang con bỏ chợ tại Arizona mà bà và cả nội các tiểu bang Arizona, chẳng ai được thông báo gì hết, tại sao lại chọn Arizona, bao nhiêu người đã bị thả xuống đây và còn bao nhiêu người nữa sẽ bị như vậy, chính quyền Obama đã có những chương trình hay kế hoạch gì cho những người này. Nhìn vào tính cách sơ đẳng của các câu hỏi trao đổi giữa một thống đốc tiểu bang và tổng thống, ta thấy ngay cách làm việc cực lạ lùng của chính quyền Obama trong vụ này. Một là cực kỳ thiếu khả năng làm chuyện chẳng đầu chẳng đuôi gì hết, chẳng ai hiểu đang làm gì, hai là tuyệt đối chẳng coi các chính quyền tiểu bang ra gì hết.

Không phải chuyện Hành Pháp lấn quyền Lập Pháp mà chúng ta đã bàn mấy tuần qua nữa, mà bây giờ đến chuyện liên bang coi tiểu bang như pha. TT Obama bị hỏi giấy, bất ngờ hô hoán “urgent humanitarian crisis” để khỏa lấp chuyện làm cực kỳ luộm thuộm hay cực kỳ ngang ngược của chính quyền liên bang.

Hay là Nhà Nước Obama cố tình dàn cảnh tạo khủng hoảng này để có cơ hội tung ra giải pháp ân xá toàn diện? Đó là giải thích của Hiệp Hội Những Cựu Cảnh Sát Biên Phòng –National Association of Former Border Patrol Officers- khi họ cho rằng chính quyền Obama đã cố tình khuyến khích dân gốc La-Tinh tràn qua biên giới, rồi đẩy họ vào Arizona, tạo ra một khủng hoảng, kích động lòng nhân đạo của dân Mỹ, giúp giải quyết chuyện di dân ở lậu theo quan điểm của chính quyền.

Đợt di dân bất hợp pháp mới đã tràn qua Mỹ từ năm 2013, cho đến đầu năm 2014 thì tăng vọt, qua những tiểu bang giáp giới với Mễ Tây Cơ như Cali, Arizona, New Mexico và nhất là Texas. Chính quyền liên bang và địa phương đã phải khẩn cấp lập những trại tiếp cư, không khác gì những trại lập ra cho dân tỵ nạn chúng ta thời 75.

Theo những thống kê chính thức của tiểu bang Texas, mấy năm trước 2011 thì có khoảng trung bình 70-80,000 người bị bắt mỗi năm ngay tại vùng sông Rio Grande chia cách Texas với Mexico. Năm 2012, thình lình vọt lên gần 100,000, rồi nhẩy lên hơn 160,000 người năm 2013, gấp đôi số lượng của thời Bush. Đó là những con số bị bắt chỉ riêng tại một tiểu bang Texas, chưa kể các tiểu bang Arizona, New Mexico, và Cali.

TT Obama đã từng bào chữa là ông không yếu đuối trong vấn đề di dân ở lậu, bằng chứng ông là tổng thống đã trục xuất nhiều di dân lậu nhất, hơn xa các TT Bush hay Clinton. Ở đây, ta thấy một cái “mánh” nữa của TT Obama. Ông khoe trục xuất nhiều người hơn chỉ nhờ thứ nhất là sửa lại cách thống kê, tính luôn cả trăm ngàn người bị bắt khi đang vượt biên giới và đẩy qua biên giới lại, và thứ nhì, tính luôn cả những thành phần phạm pháp bị trục xuất vì có án. Những thành phần này dưới thời các TT Bush và Clinton không được kể trong thống kê “trục xuất”.

Chưa hết. Tình trạng gia tăng còn kinh hoàng hơn vì một số lớn những dân mới tràn qua lại là trẻ em vị thành niên do bố mẹ đẩy qua. Nhà Nước cho biết trong những năm dưới thời TT Bush cho tới mấy năm đầu dưới TT Obama, mỗi năm có khoảng từ 6,000 trẻ em vượt biên lén lút chạy qua Mỹ bị bắt. Đến năm 2012, số trẻ em vượt biên này tăng gấp đôi, bất thình lình vọt lên 14,000. Năm nay, 2014, ước tính cho đến cuối năm, Nhà Nước Obama cho biết sẽ có tới ít nhất là 80,000 em. Còn qua năm 2015, thì con số sẽ tăng lên 145,000 em. Quý độc giả không có đọc nhầm đâu, tám chục ngàn người năm nay, gấp 10 dưới thời Bush, và gần một trăm năm chục ngàn sang năm. Những con số vĩ đại này là tin do báo phe ta New York Times loan báo dự trên tin chính thức của Nhà Nước Obama. Gần 25,000 đứa trẻ này đã bị bắt mới đây, chỉ trong vùng sông Rio Grande không thôi.

Lang bang qua đây không bố mẹ, không bà con nào đi theo, bắt buộc chính quyền Mỹ phải lo, mà lại phải lo thật chu đáo vì đó là những đứa trẻ con chẳng biết gì và không thể tự lo được. Mà dân Mỹ thì luôn luôn coi trẻ con là ưu tiên số một.

Tại sao lại có hiện tượng đột biến khủng khiếp này. Muốn có câu trả lời chính xác nhất thì phải nhìn vào... TT Obama.

Có thể là vì tính nhân đạo của ông, cũng có thể là vì mục tiêu lấy phiếu cử tri gốc La-Tinh, ông đã công khai hóa lập trường của ông trong vấn đề di dân bất hợp pháp này ngay từ đầu. Đại khái thì ông chia sẻ quan điểm với phe cấp tiến là đại xá cho khối hơn một chục triệu di dân đang ở lậu từ bấy lâu nay. Dĩ nhiên không phải là vô điều kiện, nhưng những điều kiện của TT Obama và phe cấp tiến quá dễ dãi đến độ coi như tượng trưng, và được khối dân La-Tinh hoan nghênh hết mình.

Trong khi đó thì TĐ Romney, được hỏi làm sao giải quyết nạn di dân bất hợp pháp, làm sao trục xuất cả chục triệu dân, đã trả lời theo đúng quan điểm Cộng Hoà: có biện pháp khiến cho họ tự trục xuất, self deportation. Bằng cách ngăn cấm không cho công ty Mỹ thuê mướn người làm, nhân viên trong khối di dân bất hợp pháp. Họ không kiếm được việc làm tất sẽ phải tự trở về nước thôi. Đại xá không thể chấp nhận được cho đến khi biên giới Mỹ - Mễ được bít kín, nếu không đại xá sẽ là lời mời đón ý nghiã nhất cho dân nam và trung Mỹ tràn vào Mỹ.

Bảo sao dân gốc La-Tinh không chống Romney và hoan hô Obama được.

Ở đây, ta lưu ý cái mốc 2012 khi con số trẻ em tràn qua Mỹ tăng vọt. Nếu quý độc giả để ý một chút, sẽ thấy đó là năm tranh cử tổng thống. Năm đó là năm TT Obama hiển nhiên vì lý do muốn lấy phiếu cử tri gốc La-Tinh, đã ra quyết định cấm không được trục xuất trẻ em vị thành niên đã qua Mỹ trước tháng 6 năm 2007 qua luật Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA).

Nếu để ý kỹ thì ta sẽ thấy quyết định của TT Obama chỉ có hiệu lực cho những em “đã qua Mỹ trước năm 2007”. Nhưng thực tế là chẳng ai để ý đến cái đuôi “Tháng 6 năm 2007” đó hết, mà chỉ đinh ninh trong đầu là TT Obama chấp nhận cho trẻ em vị thành niên được ở lại Mỹ, không ai được trục xuất chúng đi đâu hết.


Thế là dân gốc La-Tinh hồ hởi ăn mừng và rủ nhau đi bỏ phiếu cho TT Obama. Coi như sách lược tranh cử của TT Obama đã đạt được thành quả quá tốt.

Trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2012, nhờ quyết định mới này mà TT Obama đã thu hút được hơn hai phần ba (76%) số phiếu của cử tri gốc La-Tinh, đánh bại TĐ Romney một cách dễ dàng tại những tiểu bang phiá tây như Cali, New Mexico, Nevada, Arizona là những tiểu bang có rất nhiều dân nam và trung Mỹ. Trong các tiểu bang giáp ranh với Mexico, TT Obama chỉ thua TĐ Romney có đúng tại Texas.

Chuyện tìm cách lấy điểm một khối di dân để lấy phiếu không phải là phát minh của TT Obama, mà là một chiêu võ tranh cử cổ điển của đảng Dân Chủ. Năm 1844, ứng viên tổng thống của đảng Dân Chủ James Polk, bắt tay với giới lãnh đạo thành phố Nữu Ước, cũng toàn là phe ta Dân Chủ với nhau, cho cả chục ngàn dân bất hợp pháp gốc Aí Nhĩ Lan tại Nữu Ước nhập quốc tịch Mỹ khẩn cấp để kịp đi bầu. Kết quả ông Polk thắng tại Nữu Ước là tiểu bang đông dân nhất và nhiều phiếu cử tri nhất với tiếng nói quyết định, và trở thành tổng thống.

Nhưng rồi luật mới đã trở thành quá… quá tốt, đi ra ngoài mọi tính toán thiển cận kiếm phiếu nhất thời của TT Obama và ban tham mưu cua ông. Và bây giờ trở thành “khủng hoảng” cho TT Obama.

Thứ nhất, thiên hạ đã không chịu nhìn thấy cái đuôi 2007, mà trái lại, nhìn vào đó như là cái mốc khởi đầu. Có nghiã là dân gốc La-Tinh đã đánh giá cái quyết định của TT Obama chỉ là quyết định đầu tiên trong tiến trình hết sức khó khăn để giải quyết, hay nói cho đúng hơn, để ân xá và chấp nhận tất cả khối di dân bất hợp pháp. Chẳng những họ hoan nghênh quyết định đó, mà còn tìm mọi cách khai thác tối đa, vào Mỹ cho thật nhiều, cho thật nhanh, cho kịp được hợp thức hoá dưới thời TT Obama.

Một phụ nữ di dân mới chạy qua đã trả lời cuộc phỏng vấn của ký giả Lourdes Medrano của báo Christian Science Monitor là tại xứ của bà tỵ nạn này, người ta khao đồn là TT Obama đã chấp nhận phụ nữ và trẻ em, và cấm không được trục xuất họ, nên tất cả mọi người đều tìm cách gửi trẻ em qua, mấy phụ nữ thì chưa đi được nhiều vì còn nặng gánh gia đình còn lại.

Việc ICE “trả tự do” cho cả ngàn người hiện nay chắc chắn đang là tin nóng hổi và sốt dẻ cho cả thế giới Nam và Trung Mỹ biết. Bảo đảm cả triệu người đã khui rượu ăn mừng và lập chương trình di tản qua Mỹ.

Lập luận của đảng Cộng Hoà chưa khi nào được chứng thực rõ ràng như trong khủng hoảng này. Ngày nào biên giới Mỹ-Mễ chưa được khoá chặt thì mọi biện pháp thuận lợi cho di dân bất hợp pháp sẽ kích động những người chưa qua tràn vào Mỹ ngay.

Thứ nhì, TT Obama không cho trục xuất trẻ em vị thanh niên, vậy thì ta cứ việc đẩy tụi nhỏ đó qua Mỹ bằng mọi cách, mọi giá. Chúng ở lại một thời gian sẽ được hợp thức hóa, trở thành công dân Mỹ, và khi đó có thể bảo lãnh bố mẹ, anh em, bà con, họ hàng qua sau. Vì là trẻ con, TT Obama không làm gì chúng được, không bắt chúng bỏ tù được, không bỏ đói chúng được, càng không trục xuất chúng được. Làm sao mang cả chục hay cả trăm ngàn đứa trẻ con lên xe buýt chở qua biên giới Mễ? Đời nào chính phủ Mễ chấp nhận. Chỉ có cách nhận, nuôi, và chờ ngày chúng bảo lãnh gia đình chúng qua thôi. Hơn một chục triệu lá phiếu của các di đân lậu đang chưa trục xuất được, cộng thêm không biết bao nhiêu triệu dân sẽ được qua trong những năm tháng tới. Đảng Dân Chủ bảo đảm tương lai sẽ ở Tòa Bạch Ốc và chiếm lại lưỡng viện quốc hội cho cả thiên niên kỷ tới. Quá tiện.

Vậy sao lại gọi là “khủng hoảng”?

Vì thứ nhất, đây là chuyện TT Obama và ban tham mưu không tính trước được, thực sự đã không biết sẽ xẩy ra chuyện cả chục ngàn đứa trẻ được bố mẹ đẩy ào ào qua Mỹ như vậy. Không phải là lần đầu tiên Đấng Tiên Tri không tiên tri được trước. Không tính trước nên không có kế hoạch đối phó cho đúng, Nhà Nước luống cuống, câu chuyện trở thành... khủng hoảng.

Việc mấy trẻ em này tràn ngập qua Mỹ trong năm qua, đã gây ra nhiều hậu quả cực lớn.

Trước tiên là rúng động dân Mỹ, cũng như chính trường Mỹ.

Dân Mỹ nói chung có lòng nhân đạo hơn người, nhìn thấy cả chục ngàn đứa trẻ phải sống trong các trại tạm cư với tình trạng y tế thiếu sót đủ thứ, không thể không đau lòng, lo lắng và thắc mắc và không khỏi nhìn qua Nhà Nước Obama xem vấn nạn sẽ được giải quyết cách nào đây?

Giới cấp tiến tuy hoan nghênh việc chào đón di dân nhưng cũng không khỏi hoảng hốt khi thấy toàn là trẻ con, mà lại vào quá nhiều, quá nhanh, gần cả chục ngàn đứa mỗi tháng. Gánh nặng nhân đạo, xã hội quá lớn không biết nước Mỹ này lo nổi không, và nhìn xa hơn nữa, phải lo cho chúng được đoàn tụ gia đình chứ đâu thể để chúng sống như trẻ mồ côi khi bố mẹ và gia đình chúng vẫn còn đó. Nhưng rồi đoàn tụ cách nào? Chấp nhận hết cả gia đình của cả mấy chục ngàn đứa trẻ này sao. Bao nhiêu triệu người nữa? Không chấp nhận thì có vô nhân đạo không?

Giới bảo thủ đang lo xót vó cái khối hơn một chục triệu di dân chưa được hợp thức hoá, bây giờ nhìn thấy viễn tượng cả triệu di dân nữa sắp được vào Mỹ, không hoảng hốt và chống đối mới là chuyện lạ.

Giới dân nghèo và dân cao niên đang sống trong trợ cấp Medicaid, Medicare, welfare,... không khỏi không lo cái bánh trợ cấp sẽ có thêm cả triệu người ăn cùng trong khi cái bánh càng ngày lại càng nhỏ đi.

Vấn đề thực tế nữa là vấn đề “đầu tiên”. Không ai rõ trách nhiệm nuôi mấy đứa trẻ này là trách nhiệm của liên bang hay tiểu bang, nhưng dù cho liên bang hay tiểu bang, thì bên nào cũng không có tiền, không có ngân sách đặc biệt để lo cho chuyện này. Cả hai cấp đều đang bị khủng hoảng ngân sách nặng nhờ chính sách kinh tế của TT Obama trong hơn 5 năm qua.

Các tiểu bang, đặc biệt là tiểu bang Arizona, nơi mà bà Thống Đốc đã công khai chống lại chính sách di dân của TT Obama, đang nổi loạn trước vấn nạn di dân trẻ con này.

Đúng theo mô thức Obama, đây vẫn không phải là lỗi của TT Obama. Chính quyền Obama giải thích trẻ con tràn ngập qua Mỹ là vì chúng trốn nghèo đói, và bất ổn tại xứ của chúng. Một lời giải thích thô thiển và hoàn toàn vô lý. Mấy xứ nam và trung Mỹ nghèo đói và bất ổn từ hồi nào tới giờ, chứ đâu phải mới nghèo đói và bất ổn từ năm 2012? Mà tại sao lại toàn là trẻ con vị thành niên, ngay sau khi TT Obama ban hành lệnh không cho trục xuất trẻ con vị thành niên? Trùng hợp? Vài tuần nữa mà không tìm ra được lý do giải thích nào hợp tình hợp lý hơn, thì chúng ta không nên lấy làm lạ cuộc khủng hoảng này lại là do... Bush tạo ra.

Rồi trước vấn nạn khổng lồ này, Nhà Nước đang tính làm gì? Theo bộ trưởng Tư Pháp Eric Holder, Nhà Nước đang tính tuyển hàng trăm luật sư để lo cho các em, giúp cho các em được bảo vệ chu đáo. Diễn giải nôm na ra là Nhà Nước Obama đang lo tìm cách để các em này khỏi bị trục xuất trả về xuất xứ. Lại một tin mừng cho dân nam và trung Mỹ.

Những thông điệp loại này chính là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng mới nhất. Nói cách khác, vẫn chỉ là khủng hoảng do chính sách hay quyết định của TT Obama tạo ra thôi.

Danh sách những khủng hoảng và xì-căng-đan của TT Obama trong hai năm qua đã lên đến mức không cần phải thống kê lại nữa. Ai cũng thấy, ai cũng biết là quá nhiều và đều là quá tai hại. (15-06-14)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”
Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.
Tuần trước, tình cờ tôi đọc được một bài viết của tác giả Vũ Kim Hạnh được chia sẻ lại qua Facebook. Bài viết có tựa đề là "Cơ hội vàng ở Mỹ sau mức thuế đối ứng 20%", trong đó bà nhắc riêng về kỹ nghệ xuất cảng gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ và thế giới. Trước khi đi vào chi tiết của bài viết, có thể nhắc sơ về bà Vũ Kim Hạnh ắt đã quen thuộc với nhiều người trong nước. Bà từng là Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, cũng như nằm trong nhóm sáng lập tờ tuần báo Sài Gòn Tiếp Thị, từng là những tờ báo khá thành công tại Việt Nam.
Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.” Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ. Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!
Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.” Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.
Trong nhiều tháng qua, các tài khoản chính thức của Bạch Ốc và Bộ Nội An trên mạng X liên tục tung ra hình ảnh và video (meme) dị hợm: từ ảnh ghép kèm âm thanh chế giễu, những đoạn đăng kiểu TikTok, cho đến tranh vẽ bằng trí tuệ nhân tạo. Đây không phải trò vui của vài nhân viên rảnh rỗi, mà là một chiến dịch có chủ ý, lặp đi lặp lại, như muốn răn: ai mới thực sự được coi là người Mỹ. Trang NPR ngày 18 tháng 8 nhận định: “Các tài khoản chính thức của chính quyền Trump đang khai thác đủ kiểu meme, hình ảnh AI với giọng điệu đầy thách thức trong các bài đăng trên mạng xã hội.”
Trước khi quay lại cùng cuộc họp song phương giữa Trump và Putin tại Alaska, hãy quay lại những cuộc họp giữa Donald Trump và lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump. Lần đầu tiên, một đương kim tổng thống Hoa Kỳ đã hạ mình sang Châu Á đến ba lần, lần đầu tại Singapore, rồi Việt Nam và cuối cùng ngay tại khu phi quân sự giữa Nam-Bắc Hàn, để gặp và nâng cao vị thế một tay "Chí Phèo" cộng sản mặt sữa nhưng khét tiếng độc ác lên vị thế chính thức ngang hàng với Hoa Kỳ trên chính trường quốc tế.
Trong căn phòng trắng, lổm chổm những mảng phù điêu mạ vàng trên trần nhà và tường, một người đàn ông mảnh khảnh, nhanh nhẹn bước ra giới thiệu trước ống kính báo chí món quà đặc biệt ông cố ý mang theo tặng Tổng thống Donald Trump. Đó là lần hiếm hoi CEO của hãng Apple, Tim Cook, xuất hiện trong trang phục sơ mi cà vạt vest đen. Ngay cả trong những lần ra mắt sản phẩm iPhone mới hàng năm, vốn được xem là sự kiện quan trọng bật nhất của Apple, người ta cũng không thấy Cook phải bó mình trong bộ lễ phục trịnh trọng như vậy. Tim Cook đã mang đến cho các tín đồ của trái táo một sự bất ngờ, giống như 15 năm trước, ông xuất hiện trên tạp chí Out ở vị trí đầu bảng xếp hạng Power 50, một danh sách xếp hạng những cá nhân đồng tính nam và đồng tính nữ có ảnh hưởng nhất vào thời điểm đó.
Trong những tháng qua, thảm họa đói của người Palestine ở dải Gaza đã làm thế giới rúng động. Tin tức về trẻ em Palestine bị bắn chết trong khi cố len lỏi tới rào sắt để nhận thức ăn viện trợ được truyền đi; nhiều người đặt câu hỏi về lương tri của những kẻ tổ chức “công tác nhân đạo” này (công ty Gaza Humanitarian Foundation do chính phủ Trump hậu thuẫn). UN ước tính có khoảng 1,400 người Palestine đã chết khi tìm cách nhận thực phẩm cứu trợ. Vào tháng 12 năm 2023, Nam Phi đã đệ đơn kiện Israel lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cáo buộc quốc gia này phạm tội diệt chủng ở Gaza. Một số quốc gia khác tham gia hoặc bày tỏ sự ủng hộ đối với vụ kiện, bao gồm: Nicaragua, Bỉ, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Libya, Ai Cập, Maldives, Mexico, Ireland, Chile Palestine…
Trí nhớ của một cộng đồng không chỉ mất đi khi thời gian làm phai mờ, mà có khi có bàn tay cố tình tháo gỡ. Không cần nhiều bút mực, chỉ cần bỏ vài dòng, thay một chữ, hoặc xóa một đoạn – câu chuyện lập tức đổi nghĩa. Lịch sử hiện đại đã nhiều lần chứng kiến điều đó. Năm 1933, chính quyền Quốc xã Đức đốt sách giữa quảng trường, thay lại giáo trình, đặt viện bảo tàng và văn khố dưới quyền Bộ Tuyên Giám. Joseph Goebbels nói: “Chúng ta không muốn người dân sử dụng cái đầu. Chúng ta muốn họ hành xử theo cảm tính.” Tám thập niên sau, ở một góc khác của địa cầu, những bản thảo của Trương Vĩnh Ký – người khai sáng nền quốc ngữ Việt – bị loại khỏi thư viện vì bị gán là “tay sai thực dân”. Sau 1975, chính quyền cộng sản xét duyệt văn hóa trên toàn quốc: các tác phẩm học thuật bị cấm; bị đốt, tên tuổi các học giả và nhà văn miền Nam biến mất khỏi mọi tiến trình văn hóa. Tại Hoa Kỳ ngày nay, sự thật không bị đấu tố – nhưng bị biên tập lại.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.