Hôm nay,  

Tháng Ba Ở San Jose

30/04/201300:00:00(Xem: 7202)

Giao Chỉ

Cựu chiến sĩ Hoa Kỳ hồi hương
Nếu cựu chiến sĩ Việt Nam cộng hòa còn nhớ mãi tháng 4- 1975 thì cựu chiến sĩ Hoa Kỳ cũng còn ghi nhớ tháng 3- 1973.
Trên toàn quốc nước Mỹ, các phân hội Viet Vet ghi dấu 29 tháng 3-1973 là ngày những người lính Mỹ bắt đầu rút quân khỏi Việt Nam. Thời kỳ đó, 40 năm về trước hiệp định Paris k?ý ngày 27 tháng 1-1973. Tiếp theo là 2 bên trao trả tù binh và những đơn vị Mỹ đầu tiên hồi hương.
Trên chuyến bay qua Thái bình Dương, những anh lính trẻ đã nhận được sự khuyến cáo đau thương nhất của đời lính là thay quần áo để mặc đồ dân sự khi phi cơ đáp xuống San Francisco.
Phe phản chiến có thể biểu tình nhục mạ. Trên đường về nhà hay chuyển tiếp các chuyến bay vào nội địa sẽ phải tiếp nhận những ánh mắt khinh rẻ của đồng hương. Đừng bao giờ mơ tưởng đến những vòng hoa chiến thắng choàng lên vai người anh hùng trở về trong vinh quang.
Chiến tranh Việt Nam là một sự thất bại của Hoa Kỳ ngay cả trong ngày trở về tháng 3 -1973. Hai năm sau vào tháng 3-1975 trở thành tháng 3 gẫy súng của anh chàng sĩ quan thủy quân lục chiến Cao xuân Huy. Ông Huy sau khi gẫy súng, tù đầy sau cùng được tự do để kể lại câu chuyện bi thảm tháng ba 75, nay cũng trở thành người thiên cổ.
Người cựu chiến binh Hoa kỳ và người cựu chiến binh VNCH mỗi anh đều có những niềm đau riêng.
Bức tường tưởng niệm tại San Jose.
Bốn thập niên về trước, miền bắc California là cửa ngõ của con đường đến với chiến tranh Việt Nam. Phi trường quân sự Travis và cả phi trường dân sự San Francisco hoạt động ngày đêm đưa những người lính trẻ đi vào chiến tranh.
Quân cảng Oakland hoạt động 7 ngày 24 giờ để tiếp vận quân dụng. Vịnh Cựu kim Sơn cũng là cái nôi của phản chiến. Những chàng trai 20 tuổi không có nhiều lựa chọn. Hoặc là đốt thẻ trưng binh trốn qua Canada hay là lên đường không kèn không trống.
Thành phố San Jose tuy không phải là địa bàn trực tiếp của phản chiến nhưng cũng là phần đất của Bay Area nên đã bị ảnh hưởng.
Trong chiến cuộc Việt Nam, San Jose ngày xưa là một thị trấn quê mùa nhưng cũng đã có hàng ngàn người ra đi và 142 chàng trai trẻ trở về trên hòm gỗ cài hoa. Vào thời đó các gia đình tử sĩ âm thầm nhận di hài của người thân và ôm niềm đau thương khôn nguôi.

Và niềm đau mất mát đó lại được ghi nhận sâu đậm thêm 2 năm sau khi miền Nam thất thủ 1975 để chứng tỏ dường như cái chết của con em họ chẳng đem lại điều gì chứng minh nước Mỹ thành công trong công cuộc bảo vệ tự do ở Đông Nam Á.
Sau khi chịu đựng niềm khắc khoải 40 năm, cuối tuần qua tại San Jose một bức tường tưởng niệm lần đầu tiên tại vùng Vịnh được khánh thành. Bức tường đá đen đặt cạnh vận động trường Arina mang tên hãng HP. Trên bức tường khắc tên 142 chiến binh, những đứa con trai của San Jose đã hy sinh tại Việt Nam. Tên, ngày sanh, ngày chết. Tựa đề của bức tường này là Sons of San Jose. Hơn 500 người đã đến dự lễ tưởng niệm cho một công trình hết sức ý nghĩa của 1 nhóm 5 người Mỹ làm việc suốt 5 năm qua. Khởi sự vận động quyên góp từ tháng 02-2008 và hoàn tất tháng 2-2013. Đứng đầu tổ chức xây dựng là một cựu chiến binh cùng với vợ đã có sáng kiến. Ông cũng là người tích cực thực hiện niềm ước mong làm điều gì cho chiến hữu chết tại Việt Nam. Ba thành viên còn lại cũng đều là cựu chiến binh. Không anh nào có chức tước quan trọng. Tất cả chỉ là binh sĩ và hạ sĩ quan. Sau khi ở VN về, những người lính này cùng trở lại đại học và hiện đã thành đạt, có công việc, có gia đình. Rất may mắn là họ không phải đứng đường với bảng Việt Vet homeless.
Buổi trưa thứ bảy 30 tháng 3-2013 các cựu chiến binh Hoa Kỳ tại Việt Nam có cơ hội nhỏ lệ muộn màng để khóc cho 142 đứa con của San Jose đã hy sinh. Trong danh sách yểm trợ cho bức tường có tên một hội đoàn và một cá nhân. Cả hai tên đều nhân danh trường võ khoa Thủ Đức. Có thể quá ít ỏi nhưng có còn hơn không. Vào buổi lễ tưởng niệm, chỉ có hơn 10 cựu sinh viên sỹ quan Thủ Đức tham dự và một vài người Việt Nam. So với hơn 100 ngàn dân Việt tại vùng San Jose, sự hưởng ứng của cộng đồng chúng ta xem chừng quá ít. Rõ ràng là chưa xứng đáng với nước Mỹ chấp nhận 1,700,000 dân Việt, chưa xứng đáng với 58,000 lính Mỹ hy sinh, và chưa xứng đáng với 142 đứa con của San Jose đã chết trong chiến tranh Việt Nam.
Có lẽ cũng cần xem lại mối duyên tình của cựu chiến binh Mỹ và đồng hương và cựu quân nhân Việt Nam tại phần đất tự do và đầy triển vọng này. Nhưng muộn còn hơn không. Xin hãy đến thăm viếng và đặt một bông hoa vàng Việt Nam dưới chân bức tường vào mỗi sáng chủ nhật.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước6789101112Trang sauTrang cuối

Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”

Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.

Tuần trước, tình cờ tôi đọc được một bài viết của tác giả Vũ Kim Hạnh được chia sẻ lại qua Facebook. Bài viết có tựa đề là "Cơ hội vàng ở Mỹ sau mức thuế đối ứng 20%", trong đó bà nhắc riêng về kỹ nghệ xuất cảng gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ và thế giới. Trước khi đi vào chi tiết của bài viết, có thể nhắc sơ về bà Vũ Kim Hạnh ắt đã quen thuộc với nhiều người trong nước. Bà từng là Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, cũng như nằm trong nhóm sáng lập tờ tuần báo Sài Gòn Tiếp Thị, từng là những tờ báo khá thành công tại Việt Nam.

Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.” Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ. Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!

Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.” Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.

Trong nhiều tháng qua, các tài khoản chính thức của Bạch Ốc và Bộ Nội An trên mạng X liên tục tung ra hình ảnh và video (meme) dị hợm: từ ảnh ghép kèm âm thanh chế giễu, những đoạn đăng kiểu TikTok, cho đến tranh vẽ bằng trí tuệ nhân tạo. Đây không phải trò vui của vài nhân viên rảnh rỗi, mà là một chiến dịch có chủ ý, lặp đi lặp lại, như muốn răn: ai mới thực sự được coi là người Mỹ. Trang NPR ngày 18 tháng 8 nhận định: “Các tài khoản chính thức của chính quyền Trump đang khai thác đủ kiểu meme, hình ảnh AI với giọng điệu đầy thách thức trong các bài đăng trên mạng xã hội.”

Trước khi quay lại cùng cuộc họp song phương giữa Trump và Putin tại Alaska, hãy quay lại những cuộc họp giữa Donald Trump và lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump. Lần đầu tiên, một đương kim tổng thống Hoa Kỳ đã hạ mình sang Châu Á đến ba lần, lần đầu tại Singapore, rồi Việt Nam và cuối cùng ngay tại khu phi quân sự giữa Nam-Bắc Hàn, để gặp và nâng cao vị thế một tay "Chí Phèo" cộng sản mặt sữa nhưng khét tiếng độc ác lên vị thế chính thức ngang hàng với Hoa Kỳ trên chính trường quốc tế.

Trong căn phòng trắng, lổm chổm những mảng phù điêu mạ vàng trên trần nhà và tường, một người đàn ông mảnh khảnh, nhanh nhẹn bước ra giới thiệu trước ống kính báo chí món quà đặc biệt ông cố ý mang theo tặng Tổng thống Donald Trump. Đó là lần hiếm hoi CEO của hãng Apple, Tim Cook, xuất hiện trong trang phục sơ mi cà vạt vest đen. Ngay cả trong những lần ra mắt sản phẩm iPhone mới hàng năm, vốn được xem là sự kiện quan trọng bật nhất của Apple, người ta cũng không thấy Cook phải bó mình trong bộ lễ phục trịnh trọng như vậy. Tim Cook đã mang đến cho các tín đồ của trái táo một sự bất ngờ, giống như 15 năm trước, ông xuất hiện trên tạp chí Out ở vị trí đầu bảng xếp hạng Power 50, một danh sách xếp hạng những cá nhân đồng tính nam và đồng tính nữ có ảnh hưởng nhất vào thời điểm đó.

Trong những tháng qua, thảm họa đói của người Palestine ở dải Gaza đã làm thế giới rúng động. Tin tức về trẻ em Palestine bị bắn chết trong khi cố len lỏi tới rào sắt để nhận thức ăn viện trợ được truyền đi; nhiều người đặt câu hỏi về lương tri của những kẻ tổ chức “công tác nhân đạo” này (công ty Gaza Humanitarian Foundation do chính phủ Trump hậu thuẫn). UN ước tính có khoảng 1,400 người Palestine đã chết khi tìm cách nhận thực phẩm cứu trợ. Vào tháng 12 năm 2023, Nam Phi đã đệ đơn kiện Israel lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cáo buộc quốc gia này phạm tội diệt chủng ở Gaza. Một số quốc gia khác tham gia hoặc bày tỏ sự ủng hộ đối với vụ kiện, bao gồm: Nicaragua, Bỉ, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Libya, Ai Cập, Maldives, Mexico, Ireland, Chile Palestine…

Trí nhớ của một cộng đồng không chỉ mất đi khi thời gian làm phai mờ, mà có khi có bàn tay cố tình tháo gỡ. Không cần nhiều bút mực, chỉ cần bỏ vài dòng, thay một chữ, hoặc xóa một đoạn – câu chuyện lập tức đổi nghĩa. Lịch sử hiện đại đã nhiều lần chứng kiến điều đó. Năm 1933, chính quyền Quốc xã Đức đốt sách giữa quảng trường, thay lại giáo trình, đặt viện bảo tàng và văn khố dưới quyền Bộ Tuyên Giám. Joseph Goebbels nói: “Chúng ta không muốn người dân sử dụng cái đầu. Chúng ta muốn họ hành xử theo cảm tính.” Tám thập niên sau, ở một góc khác của địa cầu, những bản thảo của Trương Vĩnh Ký – người khai sáng nền quốc ngữ Việt – bị loại khỏi thư viện vì bị gán là “tay sai thực dân”. Sau 1975, chính quyền cộng sản xét duyệt văn hóa trên toàn quốc: các tác phẩm học thuật bị cấm; bị đốt, tên tuổi các học giả và nhà văn miền Nam biến mất khỏi mọi tiến trình văn hóa. Tại Hoa Kỳ ngày nay, sự thật không bị đấu tố – nhưng bị biên tập lại.
Trang đầuTrang trước6789101112Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.