Hôm nay,  

Uranium: Om Xòm Hợp Tác Mỹ-việt

8/7/201000:00:00(View: 13555)

Uranium: Om Xòm Hợp Tác Mỹ-Việt
Nguyễn Xuân Nghĩa

Mỹ giúp Việt Nam chế bom hạch tâm" Còn lâu!
Trong số ra ngày Thứ Năm mùng năm Tháng Tám, tờ Wall Street Journal có kết luận hấp tấp về chương trình hợp tác giữa Hoa Kỳ và Việt Nam liên quan đến việc tinh lọc để tăng cường chất uranium. Việc tờ báo có uy tín đưa tin đó lên trang nhất, lại trên vết gấp là nơi dành cho tin nóng nhất, đã gây chú ý. Nhiều người có thể từ đó cũng lại kết luận sai do sự "hấp tấp" của tờ WSJ...
Trước hết, tờ WSJ trích dẫn xuất xứ là do tiết lộ của các viên chức Hoa Kỳ am hiểu về vấn đề tinh lọc uranium - xin gọi tắt là ENR - khi họ theo dõi hoặc được tường trình về cuộc đàm phán của bộ Ngoại giao Hoa Kỳ với giới chức tương nhiệm của Hà Nội.
Khi đọc kỹ tin này, người ta biết là Hoa Kỳ và Việt Nam đang ở trong giai đoạn đàm phán và phía Hoa Kỳ báo cáo diễn tiến cho các ủy ban đối ngoại của Hạ và Thượng viện Mỹ. Một viên chức Mỹ được báo cáo cho biết thêm rằng Trung Quốc không được Hoa Kỳ tham khảo ý kiến về chuyện này, vì việc thương thảo Mỹ-Việt không liên hệ gì tới Trung Quốc! Ngon!
Chi tiết lý thú ấy của tờ báo khiến Bắc Kinh nhảy nhỏm và lập tức có phản ứng.
Nội dung bản tin còn hàm ý một chuyện quan trọng hơn. Là Hoa Kỳ đã sẵn sàng cung cấp cho Việt Nam kỹ thuật tinh lọc uranium, là điều không có trong thỏa ước Mỹ mà Tổng thống Barack Obama đã ký năm ngoái với xứ United Arab Emirates (Tiểu vương quốc Á rập Thống nhất). Chuyện ấy có nghĩa là Hà Nội được "biệt nhãn" và xứ UAE có thể sẽ than phiền vì mình không được như vậy. Nhiều nước khác cũng sẽ không vui vì dường như Hoa Kỳ đi ngược chủ trương là giảm thiểu việc phổ biến kỹ thuật hạch tâm.
Người Việt ta thì phân vân với tin đó. Có người kết luận là vì mối nguy của Trung Quốc nay Mỹ sẵn sàng cung cấp cho Hà Nội kỹ thuật nguyên tử (atomic) hay hạch tâm (nuclear). Và do đó không tin lời cải chính của phát ngôn viên bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Philip Crowley trong cuộc họp báo hôm Thứ Năm mùng năm. Đài Á châu Tự do lập tức có bản tin về lời cải chính này. Nhưng nhiều người vẫn bán tín bán nghi.
Hay là Việt Nam đang trở lại thành "tiền đồn của thế giới tự do" và lần này còn có bom hạch tâm trong tay người cộng sản" Hoa Kỳ quả là kỳ quái!...
Sự thật thì việc thương thuyết Mỹ-Việt vẫn đang tiến hành, chưa hoàn tất, và đôi khi những tiết lộ om xòm hoặc phủ nhận linh tinh cũng nằm trong tiến trình thương thảo - hoặc... nhắm vào chuyện khác, xứ khác. Chúng ta sẽ cố gắng tìm hiểu sự việc này, ở mặt hư và thực...
Hãy nói về bối cảnh trước...
Từ năm 1970, các nước đã có một Thỏa ước Hạn chế Phổ biến Võ khí Hạch tâm (gọi tắt là "Non Proliferation Treaty" NPT) và 189 quốc gia đã ký vào thỏa ước này, với hàm ý là tham gia việc hạn chế võ khí tàn độc ấy. Nhưng dù là ký kết, nhiều quốc gia thành viên vẫn xé rào và bán kỹ thuật hay trang bị cho xứ khác, với lý do "hoàn toàn cho mục đích dân sự, hoà bình", v.v... Thí dụ như để giải quyết nhu cầu năng lượng.
Để tăng cường việc hạn chế này, năm 1975, một nhóm Quốc gia Cung cấp được thành lập (Nuclear Suply Group hay NSG) và lập ra một danh mục kiểm soát. Thí dụ như không chuyển giao loại kỹ thuật "nhạy cảm" - có thể thành kỹ thuật chế tạo võ khí - và ngăn chặn việc buôn bán sản phẩm này với các quốc gia không tuân thủ các tiêu chuẩn hạn chế của NPT. Nhưng, mặc dù như vậy, nhóm NSG này, tới nay gồm có 46 thành viên, vẫn chưa thống nhất được chánh sách về việc kiểm soát gắt gao hơn.
Và nhiều thành viên của nhóm NSG đã xé rào!
Năm 2001, Liên bang bán uranium cho Ấn Độ và đồng ý xây thêm hai lò phản ứng cho xứ này dù Ấn Độ không chịu ký Thỏa ước Hạn chế NPT. Năm 2008, do sáng kiến của Tổng thống George W. Bush, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Anh, Pháp, Nga  - và sự chống đối của Áo, Ái Nhĩ Lan và Tân Tây Lan - nhóm NSG đồng ý đặc miễn cho Ấn Độ. Sau đấy, tới lượt Trung Quốc.


Dù đã gia nhập nhóm NSG từ năm 2004, xứ này vẫn xé rào và bán hai lò năng lượng hạch tâm cho một quốc gia không ký Thỏa ước Hạn chế NPT, lại còn nổi tiếng là thường phổ biến kỹ thuật hạch tâm, đó là Cộng hoà Hồi quốc Pakistan... Trước khi gia nhập NSG, Trung Quốc đã xây một lò hạch tâm cho Paskitan tại Chasma. Vì vậy, ta mới có hồ sơ Chasma 1 và Chasma 2.
Một vòng khái quát như vậy cho thấy sự bất lực của Thỏa ước NPT, sự bất nhất của nhóm NSG và loại trường hợp đặc miễn (như cho Ấn Độ) mà Pakistan và Israel đã vận động... Chúng ta đang đi vào vùng đất xám và mãi tới Tháng Sáu vừa qua, Hoa Kỳ vẫn phàn nàn về lời cam kết rất lỏng lẻo của Bắc Kinh khi ký hợp đồng cung cấp cho Pakistan.
Chúng ta đều biết Pakistan là một quốc gia Hồi giáo bất ổn, đã có võ khí hạch tâm, lại hay phổ biến kỹ thuật này cho nhiều chế độ hung đồ... Việc nhóm NSG cố xiết chặt tiêu chuẩn kiểm soát ấy còn gặp một trở ngại khác là sự ngăn cản của Thổ Nhĩ Kỳ, một cường quốc Hồi giáo đang có tham vọng lớn trong khu vực nên cuối cùng thì chỉ có khối G-8 là tạm đồng ý gia tăng kiểm soát mà thôi. Nhóm G-8 này gồm có thất hùng kinh tế Anh, Đức, Pháp, Ý, Mỹ, Nhật và Gia Nã Đại.
Bây giờ đến chuyện Trung Đông và Việt Nam.
Trong vùng đất xám đầy mơ hồ, đặc miễn và vi phạm, các nước có nhu cầu chính đáng về năng lượng có thể nghĩ tới uranium. Các quốc gia có kỹ thuật này cũng thế, vì lý do kinh tế. Hoa Kỳ đã ký hợp đồng cung cấp kỹ thuật cho Tiểu vương quốc UAE, nhưng với điều kiện là chương trình năng lượng phải được Nguyên tử lực cuộc của Liên hiệp quốc giám sát và rằng UAE cam kết không tinh chế lấy chất uranium. Nôm na là cho học nghề và cung cấp đồ nghề vừa đủ để giải quyết nhu cầu năng lượng dân sự, nhưng không được học nghề chế tạo võ khí và cũng chẳng được chơi bậy mà một mình tinh lọc nồng độ uranium.
Trong việc thương thuyết với Việt Nam cũng vậy. Nếu Việt Nam lại muốn học kỹ thuật tinh chế để chơi trò độc - chế bom - thì sẽ phải du nhập kỹ thuật ấy ở nơi khác. Gặp trường hợp đó thì chưa chắc việc hợp tác Mỹ-Việt cho nhu cầu dân sự và hòa bình sẽ tiếp tục.
Thật ra, Hoa Kỳ thời George W. Bush đã ký một bản ghi nhớ - "bị vong lục", MOU hay memorandum of understanding - với Hà Nội về chương trình phát triển năng lượng hạch tâm cho nhu cầu dân sự, và đồng thời bảo đảm việc kiểm soát. Từ đầu năm nay, Chính quyền Obama đẩy mạnh việc ấy với viễn ảnh là các tổ hợp General Electric hay Bechtel sẽ bán thiết bị hạch tâm cho Việt Nam. Qua đó, Hoa Kỳ sẽ theo dõi, hướng dẫn và gây ảnh hưởng để Hà Nội đừng chơi dại mà đi tìm ám khí độc hại ở nguồn khác. Hà Nội đang cân nhắc việc đó.
Nhưng nói cho nôm na dễ hiểu: Hoa Kỳ không cung cấp bom hạch tâm cho Hà Nội. Còn lâu!
Thế thì tại sao lại có tín hiệu om xòm, như là Mỹ xé rào và mở rộng cửa cho Việt Nam khiến các nước khác phải than phiền (như UAE), hoặc phản đối (như Trung Quốc)" Câu trả lời ngắn có thể là Hoa Kỳ đang gây ảnh hưởng vào hồ sơ Chasma 2 giữa Trung Quốc và Pakistan.
Câu trả lời dài hơn có thể là "động lượng" là momentum. Là cái trớn.
Trong cái trớn tái khẳng định việc Hoa Kỳ có mặt tại Đông Nam Á qua hội nghị ARF của Diễn đàn Hợp tác An ninh Cấp vùng của Hiệp hội ASEAN với lời tuyên bố rõ rệt của Ngoại trưởng Hillary Clinton, Hoa Kỳ muốn bật thêm tín hiệu mãnh liệt với Bắc Kinh. Chuyện chỉ có vậy, chứ Hoa Kỳ chưa và không đồng ý cho Việt Nam tinh lọc chất uranium, như tờ WSJ hàm ý.
Vấn đề còn lại - và đáng chú ý - là phản ứng của Hà Nội trước đòn hù đó: hôm Thứ Sáu mùng sáu, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Việt Nam đã phủ nhận tin Việt Nam và Hoa Kỳ đang thưong thuyết về hạch tâm! Lời phủ nhận không đáng tin nếu ta nhớ đến chương trình hợp tác đã manh nha từ thời Bush. Mà vì sao phải phủ nhận" "Để thỏa lòng mơ bạn Bắc Kinh""
Vấn đề nên tìm hiểu thêm là Việt Nam muốn gì, về an ninh và kinh tế...

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page

Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.

Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.

Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?

Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.

Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).

Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.

Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.

Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.

Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.

Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.