Kết quả sơ bộ của cuộc bầu cử bổ túc tại đơn vị Ryan ở Queensland đã báo trước sự kết thúc thời gian cầm quyền hai nhiệm kỳ của chính phủ liên đảng và sự nghiệp chính trị của thủ tướng John Howard. Vốn là một đơn vị trung thành với đảng Tự do trong suốt hơn nửa thế kỷ qua, sự chuyển hướng của cử tri Ryan xoay sang bầu cho đảng Lao động là một sự trừng phạt nghiêm khắc đối với những sai lầm chính trị của thủ tướng John Howard và chính phủ liên đảng. Trong những sai lầm đó không thể không nói đến việc ban hành sắc thuế GST và thái độ chậm trễ của thủ tướng John Howard trong việc chấp nhận giảm thuế xăng dầu.
Chiến thắng của đảng Lao động tại đơn vị Ryan có ý nghĩa quan trọng vì Ryan được đặt theo tên của cố thủ hiến Lao động của tiểu bang Queensland là Tommy Ryan. Tommy Ryan có thể đã trở thành một trong những thủ tướng Úc sau khi tham gia chính trường liên bang, nếu bệnh viêm phổi không may đã làm ông qua đời khi con đường chính trị của ông đang thênh thang rộng mở. Mặc dầu được mang tên của một chính trị gia Lao động xuất sắc, Ryan là một đơn vị được xem là tuyệt đối an toàn của đảng Tự do trong suốt 52 năm qua. Trong suốt thời gian 52 năm đó, cả hai dân biểu đơn vị này đều thuộc đảng Tự do.
Tất cả các chính khách Lao động đều thừa nhận rằng trong suốt 52 năm qua, các ứng cử viên của Lao động chưa bao giờ dám thách thức các ứng cử viên của đảng Tự do tại đơn vị này. Tuy nhiên thời thế đã đổi khác và ứng cử viên Lao động Leonie Small đã nhận được đến 50.64% phiếu bầu ưu tiên so với 49.36% phiếu bầu dành cho ứng cử viên Tự do là Bob Tucker. Dù rằng kết quả chung cuộc còn phải chờ đợi ít nhất hai tuần nữa trước khi toàn bộ số phiếu được đếm, giới bình luận chính trị Úc cho rằng có đến 10.6% cử tri trung thành với đảng Tự do đã chuyển sang bầu cho đảng Lao động, trong khi đảng Lao động dự đoán rằng họ chỉ cần sự chuyển hướng của 9.5% cử tri là đủ sức thắng cử tại đơn vị Ryan.
Trước khi diễn ra cuộc bầu cử tại đơn vị Ryan, tư thế lãnh đạo của thủ tướng John Howard không bị thách thức công khai, nhưng sau cuộc bầu cử này chắc chắc tương lai chính trị của ông John Howard sẽ chứng kiến một sự tuột dốc. Nội bộ đảng Tự do sẽ vận động yêu cầu ông Howard từ nhiệm sớm để ông Peter Costello có thể lãnh đạo đảng Tự do bước vào cuộc tranh cử liên bang vào cuối năm nay. Mặc dầu vẫn đóng bộ mặt bình tĩnh và đến phòng làm việc như mọi ngày, ai cũng thấy rằng kết quả bầu cử sơ bộ tại Ryan đã là một đòn choáng váng đánh vào thủ tướng John Howard và chính phủ liên đảng của ông. Sự xuất hiện của ông John Howard tại đơn vị Ryan trước ngày bầu cử và những bức thư cũng như bài diễn văn của ông trước cử tri Ryan chứng tỏ thủ tướng John Howard biết rằng cử tri Ryan sẽ quyết định vận mạng chính trị của ông.
Sau khi được báo kết quả bầu cử sơ bộ tại Ryan, thủ tướng John Howard cho rằng tỷ lệ phiếu bầu cho ứng cử viên Leonie Small của Lao động và Bob Tucker của đảng Tự do quá khít khao, đến nỗi khó đoán chắc, ai sẽ thắng chung cuộc. Một số chính khách Tự do khác tuyên bố rằng mức độ chuyển hướng của cử tri không nhiều như đảng Lao động kỳ vọng. Tuy nhiên theo lời lãnh tụ phe đối lập liên bang Kim Beazley thì đảng của ông không hy vọng, mức độ "đào ngũ" của cử tri Ryan lên đến 10.6%. Dù thế ông Kim Beazley vẫn thận trọng tuyên bố, cần phải đợi đến chung cuộc mới biết ai là người chiến thắng tại Ryan.
Những dấu hiệu báo trước sự ra đi của chính phủ Lao động liên bang của thủ tướng Paul Keating đã xuất hiện rõ vào trước kỳ bầu cử liên bang năm 1996. Thái độ ngạo mạn của ông Paul Keating, những tai tiếng chính trị của các bộ trưởng nội các, những chính sách kinh tế sai lầm đã khiến ông John Howard có cơ hội trở thành thủ tướng Úc. Tuy nhiên những dấu hiệu báo trước ngày tàn của chính phủ liên đảng và thủ tướng John Howard cũng đã xuất hiện trong thời gian qua.
Trong khi những khó khăn và rắc rối liên quan đến thuế GST vẫn tiếp tục được phát hiện, những ảnh hưởng của thuế GST trên các thương vụ dần dần được thấy rõ hơn, sự phức tạp của các mẫu đơn khai thuế BAS khiến các thương vụ phải hao tốn thêm nhiều tiền bạc và nhân lực, thủ tướng John Howard đã phạm sai lầm nghiêm trọng trong việc giải quyết giá xăng dầu quá cao. Sự chậm trễ của thủ tướng John Howard trong việc hạ giảm thuế xăng dầu 1.5 xu mỗi lít khiến cho người lái xe trên toàn quốc bị thiệt hại mỗi ngày một triệu đô la. Trong khi việc giảm 1.5 xu mỗi lít không mang lại kết quả nào rõ rệt và chưa làm bất cứ ai hài lòng, thì giá xăng lại vụt tăng cao trở lại do quyết định cắt giảm lượng dầu thô sản xuất của các nước thuộc khối OPEC. Đúng là trời không chiều lòng người.
Thêm vào đó đồng đô la Úc đã mất giá nghiêm trọng trên thị trường thế giới. Thời gian qua đồng đô la Úc không mua được 50 xu đô la Mỹ. Năm 1982 lúc ông John Howard còn là tổng trưởng ngân khố trong chính phủ Tự do của thủ tướng Malcom Fraser một đồng đô la Úc mua được 1.0223 xu đồng đô la Mỹ. Sự mất giá của đồng đô la Úc đi liền với việc tốc độ phát triển của nền kinh tế Úc chậm lại và có nhiều tiên đoán sẽ có một cuộc suy thoái kinh tế tại Úc trong thời gian sắp tới. Nạn thất nghiệp tăng cao và ngành công nghiệp xây dựng hầu như dẫm chân tại chỗ bất chấp chính sách trợ cấp 14,000 đô la dành cho những người xây nhà lần đầu tiên. Tất cả những yếu tố trên khiến cho cử tri Úc nghi ngờ về khả năng quản lý nền kinh tế mà thủ tướng John Howard và tổng trưởng Peter Costello vẫn cho là thành công nổi bật nhất của chính phủ liên đảng.
Hơn bao giờ hết chính phủ liên đảng gồm đảng Tự do và Quốc gia bị cho là nguyên nhân của sự hồi sinh gần đây của đảng One Nation của bà Pauline Hanson. Hoảng sợ trước việc có thể bị bứng gốc khỏi các đơn vị truyền thống ở nông thôn, đảng Quốc gia đã thẳng thừng tuyên bố sẵn sàng thỏa hiệp với đảng One Nation trong việc giàn xếp các phiếu bầu ưu tiên, để ngăn chận các chiến thắng của đảng Lao động. Những việc làm đó cũng gây thêm sự bất tín nhiệm của cử tri Úc với chính phủ liên đảng và làm mối quan hệ tồn tại song phương giữa đảng Tự do và đảng Quốc gia bị rạn nứt nghiêm trọng.
Thủ tướng John Howard từng kêu gọi cử tri Ryan đừng vì trừng phạt ông mà dành phiếu cho đảng Lao động. Nhưng xem ra lời kêu gọi của ông chẳng có giá trị gì. Ngày bầu cử liên bang đang đến gần và nguy cơ một cuộc khủng hoảng kinh tế cũng đang ló dạng ở chân trời, sức mua sắm của dân chúng suy giảm vì sự mất lòng tin vào nền kinh tế Úc càng khiến cho cơ hội tìm ra một liều thuốc hồi sinh cho chính phủ liên đảng của thủ tướng John Howard càng thêm vô vọng.
Việt Đăng
Gửi ý kiến của bạn
