Hôm nay,  
Việt Báo Online

Lao Động Và Thị Trường

12/08/200300:00:00(Xem: 3622)
Lao Động Và Thị Trường
Mới mấy năm trước, hãng giày NIKE bị chất vấn về các xưởng mồ hôi tại Việt Nam, Indonesia, Thái Lan... và hãng giày này phải đưa các ban thanh tra tới để buộc các xưởng hợp đồng đó phải tôn trọng một số tiêu chuẩn lao động. Điều này có lợi cho thợ thuyền các nước nghèo, và đẹp mặt cho cả hình ảnh các nhà tư bản Hoa Kỳ. Nhưng lợi nhuận vẫn là cái gì thường khi không cần tới vẻ đẹp đạo đức. Và cái mà các ban thanh tra trình bày cho thế giới chưa chắc đã đúng với sự thật; những bản tin, những hình chụp vẫn là cái gì có thể phù phép được. Và vì quân tử tàu không còn bao nhiêu trên đời này - đây là lời than thở trước giờ của các nhà hoạt động bênh vực quyền lợi thợ thuyền tại Hoa Kỳ và toàn cầu.
Một yếu tố cực kỳ quan trọng của một số nền kinh tế thị trường nữa là: nếu bạn kinh doanh kiểu lương thiện khù khờ, công ty của bạn có thể sập tiệm sớm. Mặt khác, người tiêu thụ có khi không còn lựa chọn nào khác.
Như trường hợp công ty trang phục khổng lồ Hoa Kỳ GAP. Chúng ta ai cũng từng nghe các bản tin về một vài cơ xưởng hợp đồng của hãng này áp dụng chính sách lao động kiểu thiết quân luật, hay còn gọi thê thảm là lao động nô lệ, tại Indonesia, El Salvador và Cam Bốt - và đặc biệt về bản tin rằng có một số nữ công nhân tại một xưởng may ở Honduras phải phá thai, nếu không muốn bị đuổi việc. Vấn đề cốt tủy chính là thói quen mua sắm của dân Mỹ, tiêu chuẩn trước tiên là hàng đẹp và giá rẻ... chứ còn các bản tin kia thì mấy ai mà biết, và như có đọc thì mấy khi mà nhớ. Mà tới khi biết thì các công ty Mỹ đã khẩn cấp đưa các phái đoàn sang "thanh tra và điều chỉnh theo tiêu chuẩn lao động quốc tế" cả rồi... ít nhất cũng là theo tường trình. Vì thực tế là FBI cũng từng bố ráp một số xưởng may tại California về các điều kiện lao động nô lệ... và rồi chúng ta lại vẫn nghe các chuyện tương tự nhưng nó không còn là tin tức và có khi không kiểm chứng được nữa, nhờ khéo léo của các nơi đó.
Vậy mà rồi thị trường vẫn có lối đi đôi khi khó tiên liệu. Hôm thứ hai 11-8-2003, Việt Nam báo nguy là nhiều công ty may dệt có thể sắp đóng cửa vì Mỹ dựng lên rào cản về hạn ngạch [nhập cảng vào Mỹ]. Nghĩa là, dù có thoát bao nhiêu tai trời ách nước đi nữa, thì cữøng còn kẹt nạn rào cản hạn ngạch. Mới biết, làm ăn cực kỳ gian nan. Vậy mà hồi đó Lê Duẩn dám tuyên bố là trong vòng 15 năm, nước Cộng Hòa XHCN Việt Nam sẽ có nền kinh tế ngang với Nhật... rồi cả nước hùng hục rủ nhau đi kinh tế mới hoài mới tỉnh chút đỉnh, sau khi thấy mình chỉ ngang ngửa với Bắc Hàn.
Trở lại chuyện nước Mỹ về lao động, trong cuộc chiến bảo vệ thợ thuyền và người tiêu thụ. Vấn đề là ngay như các tổ chức bênh vực lao động nổi tiếng như Sweat Shop Watch (SSW, Tổ Chức Quan Sát Xưởng Mồ Hôi) và United Students Against Sweatshops (USAS, Liên Đoàn Sinh Viên Chống Xưởng Mồ Hôi) trước giờ vẫn thông báo cho khách hàng và các nhà hoạt động tin tức về các xưởng mồ hôi, về tình hình nô lệ lao động - và trong nhiều trường hợp đã thành công khi ép buộc các hãng trang phục thực hiện đạo đức tiêu chuẩn lao động trong các hợp đồng - thì cũng không cho khách hàng những lựa chọn khác.
Thực tế, chỉ cần một chiến dịch quảng cáo lớn trên TV, radio và báo chí trong vài tháng, thì uy tín các hãng lớn hồi phục mấy hồi. Đây là luật của thị trường.
Vấn đề chính còn là SSW và USAS không phải là các hãng may, hãng giày, và không đưa lựa chọn khác cho người tiêu thụ. Mà nếu 2 tổ chức này làm xưởng may thì chắc chắn là sản phẩm của họ lại không cạnh tranh nổi với các đại công ty. Bạn đọc có thể hình dung thế này: trong khi chúng ta quen thuộc với các thương hiệu như NIKE, GAP... thì lại rất xa lạ với tên gọi của các hội đoàn kêu gọi đạo đức lao động kia, có nghĩa là chúng ta không bận tâm bao nhiêu với cuộc chiến chống xưởng mồ hôi. Đây cũng là một luật của thị trường.
Cứ ngay như trong các chiến dịch chống xưởng mồ hôi, thương vụ các hãng mang tai tiếâng không bị suy xuyển bao nhiêu, có khi còn tăng vọt nữa. Hồi tháng 5, hãng GAP tường trình có mức tăng thương vụ trong 7 tháng, lời 202 triệu đô la trong tam cá nguyệt đầu của năm 2003, so với chỉ lời 37 triệu trong năm 2002. Tính tới cuối năm 2000, GAP Inc. trị giá hơn 28 tỉ đô, và năm đó Tổng Quản Trị Millard Drexler lãnh lương hơn 39 triệu đô.
Một hiện tượng đang rất là phổ biến: các công ty Mỹ hưởng lợi nhờ mở xưởng tại các nước nghèo, trong khi thợ thuyền Mỹ thất nghiệp đông hơn. Đây là làn sóng hình như không thể đảo ngược. Nếu nhà nước Hoa Kỳ hưởng một phần lợi chính trị nhờ hiệu ứng "diễn biến hòa bình" dù đi rất chậm, thì kinh tế Mỹ cũng đã tới các bước ngoặt rất là quyết liệt cho hoàn cảnh nhiều người dân.
Thực sự, cũng có vài công ty Hoa Kỳ thuộc loại đạo đức nhảy vào tham chiến . Thí dụ như về trang phục thì có công ty Sweat-X... hình như nhiều người trong chúng ta chưa từng nghe tên hãng này... Đây là một công ty sản xuất hàng may dệt, có công đoàn hóa và do nhân viên làm chủ, sáng lập năm 2001. Đó là một mô hình theo khẩu hiệu "chống xưởng mồ hôi."
Còn 2 công ty khác cũng thành lập theo mô hình bảo vệ công nhân Mỹ là American Apparel, và No Sweat.
Có một thực tế là, hầu hết người tiêu thụ không biết gì về các công ty này. Không thấy quảng cáo trên truyền hình, vì họ không có tiền... Và thực tế nữa, giá hàng chắc chắn không thể rẻ bằng hàng may dệt đặt làm từ Trung Quốc, Việt Nam...
Trong khi đó, có khi áp lực còn là chính trị, chứ không thuần túy kinh tế hay tiêu chuẩn lao động. Như trường hợp Mỹ buộc Việt Nam phải ký hiệp ước may dệt mới đây, và đặt ra hạn ngạch. Có thể rồi sẽ có một số công ty Mỹ rời bỏ Việt Nam để qua nước khác đặt hàng, nhưng đó cũng không phải yếu tố đạo đức, mà cũng không vì chính trị, chỉ thuần túy vì tìm nguồn hàng cho nhiều và rẻ, sau khi bị Bộ Thương Mại Hoa Kỳ dựng rào mới. Có thể rồi sẽ có vài ngàn, hay vài chục ngàn thợ may Việt Nam bị sa thải, để gia nhập đạo quân thất nghiệp khổng lồ của cả nước... mà không hiểu hoàn toàn vì sao như thế. Có thể sẽ có vài nhà phân tích đổ tội cho đảng CSVN không chịu sớm xin vào WTO để cứ lẹt đẹt theo sau quốc tế và bị ép hoài... Vấn đề là kinh doanh và thương trường có quy luật riêng. Không hiểu hết luật chơi này thì làm gì cũng hỏng. Còn như cứ đi theo kiểu riêng - hình như gọi là "thị trường theo định hướng XHCN" - thì có trời mà cứu. Có mở ra một triệu xưởng mồ hôi cũng vô ích.
Vậy mà có khi theo chân Mỹ là sẽ được thưởng: thí dụ, Ba Lan hy vọng bán súng AK-47 cho đạo quân tân lập của Iraq... Vấn đề kinh tế toàn cầu mới biết cực kỳ phức tạp. Mỗi một lựa chọn đều có giá để trả... Câu hỏi nơi đây là, những lựa chọn nào mà các lãnh tụ CSVN đã đưa ra để bây giờ cái giá để trả vẫn là lẹt đẹt so với toàn cầu" Mà vẫn chưa thoát nổi tệ nạn “xưởng mồ hôi”...

21/10/2019(Xem: 162)
Tôi vốn tính hiếu kỳ lại đang vô cùng rảnh rỗi nên nghe qua câu chuyện (“kỳ cục”) như thế thì không khỏi “động lòng bốn phương,” muốn thực hiện ngay một chuyến “Đông Du” cho biết đó biết đây.
21/10/2019(Xem: 626)
Tình hình chung mấy năm qua ở Á châu Thái bình dương từ đông bắc tới đông nam cho thấy: Mỹ thêm bạn, TC thêm thù.
21/10/2019(Xem: 453)
Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Tom Cotton của Arkansas đã lên án nhiều nhân vật trong NBA tỏ ra yếu hèn trước Trung Cộng, trong đó có cả ngôi sao Lebron James. Theo Cotton, Lebron James phản đối việc một nhà quản trị NBA ủng hộ Hong Kong là vì muốn bảo vệ lợi nhuận kinh doanh của mình tại Trung Cộng.
21/10/2019(Xem: 343)
Theo một thăm dò mới của Viện Nghiên Cứu Chính Quyền thuộc UC Berkeley, hầu hết những cử tri tại California - bao gồm cả đa số cử tri Cộng Hòa - cho rằng di dân đã làm cho nước Mỹ trở thành một nơi tốt hơn để sinh sống.
21/10/2019(Xem: 335)
Hai viên chức ẩn danh của Hoa Kỳ đã tiết lộ với Reuters: sau vụ những cơ sở lọc dầu của Saudi Arabia bị tấn công vào ngày 14/09, Hoa Kỳ đã bí mật thực hiện một cuộc tấn công mạng chống lại Iran.
21/10/2019(Xem: 886)
Sinh-trụ-hoại-diệt là lẽ thường tình, cả với người lẫn… xe hơi. Mua xe hơi, có đi là có mòn. Xe mới rồi sẽ cũ. Tuy nhiên, nếu chủ xe biết giữ gìn, bảo trì đúng cách, thì tuổi thọ của xe sẽ dài hơn.
21/10/2019(Xem: 196)
Theo The Wall Street Journal, công ty bán lẻ trên mạng Amazon đang trả chi phí di chuyển cho những nhân viên được chuẩn đoán mắc bệnh ung thư, để họ có thể đến điều trị tại hệ thống City of Hope- Los Angeles.
21/10/2019(Xem: 256)
Những ngân hàng hiện nay đang được ghi nhận là tính lãi suất cao kỷ lục trên thẻ tín dụng, khi những người sử dụng thẻ vay nợ càng nhiều.
21/10/2019(Xem: 525)
Kẹt xe, phải nối đuôi hàng dài trên đường đi làm là nỗi căng thẳng, đau khổ của nhiều người Mỹ.
21/10/2019(Xem: 168)
Theo một cuộc thăm dò của Gallup được công bố vào giữa Tháng 10, hơn một nửa người trưởng thành Mỹ cho biết có thành viên trong gia đình sử dụng quá nhiều bia rượu, thuốc.
21/10/2019(Xem: 169)
Theo Hiệp hội Mì ăn liền thế giới (WINA), 2 năm trở lại đây mức tiêu thụ trong nước về mì gói (còn gọi là mì ăn liền) của Việt Nam gia tăng mạnh.
21/10/2019(Xem: 130)
SINH HOẠT CỘNG ĐỒNG:
21/10/2019(Xem: 141)
Câu chuyện ô nhiễm môi trường càng lúc càng bi thảm… không chỉ thiên nhiên làm cho đời sống gian nan hơn, ngay chính con người cũng làm thêm tệ hại.
21/10/2019(Xem: 280)
Theo Đại Học Dị Ứng, Hen Suyễn, Miễn Dịch Hoa Kỳ, hơn 50 triệu người Mỹ đang bị bệnh dị ứng, và chi phí chữa trị hằng năm của họ vượt quá $18 tỉ. Dị ứng là căn bệnh mãn tính đứng hàng thứ sáu của nước Mỹ.
21/10/2019(Xem: 546)
Một nhóm những nhà nghiên cứu tuyên bố vừa tìm ra một phương pháp thay thế để chữa trị bệnh tiểu đường.
Tin công nghệ
Một dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được hãng tin Bloomberg trích dẫn nói rằng đến năm 2024, nhóm 20 nền kinh tế đóng góp nhiều nhất trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có thay đổi.
Theo Brightside, rất nhiều công ty thích in hình trên bao bì, hàm ý nói rằng nước quý vị mua đến từ một dòng suối hay thác nước đẹp và trong vắt như tranh vẽ. Nhưng sự thật là không ít lần nước đóng chai quý vị mua thực sự chỉ là nước máy được cho vào chai nhựa, giống hệt với nước lấy từ vòi ở nhà. Điều khác biệt duy nhất là chiến dịch tiếp thị trị giá hàng triệu USD đằng sau nó.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo dữ liệu của hãng tin Reuters, Trung Quốc cho biết tổng sản phẩm trong nước (GDP) của họ trong Quý 3 tăng 6% so với cùng kỳ năm 2018, mức tăng thấp nhất trong vòng ít nhất 27.5 năm.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà nghiên cứu của Thụy Sĩ đã đưa ra kết luận tiếng sáo êm dịu sẽ có khả năng giúp phát triển não bộ cho trẻ sinh non.
Facebook đã thất bại trong một nỗ lực ngăn vụ kiện tập thể trị giá đến 35 tỷ USD liên quan đến cáo buộc vi phạm Đạo luật bảo mật thông tin sinh trắc học Illinois, cụ thể là lạm dụng dữ liệu nhận diện gương mặt người dùng.
Thay vì trả lãi, các ngân hàng Thụy Sĩ sẽ bắt đầu tính phí đối với các khoản tiền gửi của khách hàng. Khoảng giữa tháng 10/2019, ngân hàng Credit Suisse cho biết sẽ áp dụng lãi suất âm (-0.75%) với các khoản tiền gửi từ 2 triệu Francs Thụy Sĩ (khoảng 2 triệu USD).
Nhà quản lý quỹ đầu cơ hàng đầu thế giới Ray Dalio nói rằng chu kỳ kinh doanh toàn cầu hiện nay đang ở giai đoạn "lún sâu" và nền kinh tế thế giới đang có ít nhất hai điểm tương đồng với hồi thập niên 1930 - thời kỳ Đại Suy Thoái.
Các nhà quảng cáo và marketing trên Internet đang có những động thái cứng rắn với Facebook khi gửi văn bản khiếu nại lên tòa án tại Mỹ, tố cáo Facebook cố tình khai khống lượt xem và thời lượng xem video clip trên tran mạng xã hội.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo trang The Elec của Hàn Quốc, Samsung có thể đang thử nghiệm và chuẩn bị sản xuất quy mô lớn màn hình có camera trước giấu phía dưới panel OLED
Công nghệ đang được ứng dụng trong mọi mặt của đời sống, từ đảm bảo an ninh tại sân bay, phòng chống tội phạm cho tới phân loại rác tại Trung Quốc.
Một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên Galaxy S10 được phát hiện sau khi Lisa Neilson, người dùng tại Anh, phát hiện điện thoại của cô có thể mở khóa bằng các dấu vân tay chưa ghi danh.
Thế vận hội Olympic 2020 sẽ diễn ra vào mùa hè năm 2020 tại Nhật Bản. Đất nước Mặt Trời mọc dự tính sẽ đón hàng triệu lượt khách đến từ khắp nơi trên thế giới.
Khoảng gữa tháng 10/2019, một vụ việc dở khóc dở cười liên quan tới Google Maps - ứng dụng bản đồ và chỉ đường phổ biến nhất thế giới - đã bất ngờ xảy ra: Thị trưởng thành phố Sardinia (thuộc Italy) đã quyết định cấm lưu hành ứng dụng Google Maps trên lãnh thổ, vì đã có quá nhiều khách du lịch bị lạc do nghe lời chỉ đường của Google Maps.
Kể cả khi có thể di chuyển bằng vận tốc năm ánh sáng, ta vẫn phải mất rất nhiều năm Trái Đất để đến được hệ sao gần nhất.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo một báo cáo mới của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, đến năm 2030, tới 40% dân số thế giới sẽ bị cận thị.