Chí Rận Ghẻ Và Bọ Chiggers

31/08/200200:00:00(Xem: 9315)
Chí rận là bệnh thông thường của nguời lớn và trẻ em ở khắp nơi trên thế giới, kể cả ở Hoa Kỳ.
Đặc biệt hơn nữa là gần đây ở Mỹ, người ta lưu ý bệnh chí rận nhiều hơn là bởi chí rận có vẻ càng ngày càng lờn thuốc. Nhất là kể từ năm 2002, luật mới California cấm dùng thuốc thoa hay gội đầu bằng peliculicide lindane (G-well) vì sợ bị trúng độc hệ thống thần kinh. Gần đây Cơ Quan kiểm Soát Thuốc Men Hoa Kỳ (FDA)đệ trình xin cấm dùng thuốc lindane giết chí rận trong toàn quốc Mỹ.
Về hình dáng, rận có 8 chân còn chí chỉ có 6 chân.
Chí (Pediculus humanus capitis) lan truyền từ trẻ này qua trẻ khác, nhất là trong trường học.
Chí hút máu trên đầu người. Mỗi ngày chí cái đẻ từ 7 tới 10 trứng gắn vào đáy sợi tóc. Chí con ra khỏi trứng từ từ lớn lên trong thời gian từ 8 tới 15 ngày, và trưởng thành cũng từ 8 tới 15 ngày. Trong 2 tuần lễ đầu, chí không cần hút máu người, nhưng vẫn có thể sống được.
Chí thường truyền từ tóc người nọ sang người kia qua nón mũ hay những vật dụng như đồ chải đầu. Trẻ từ 3 đến 10 tuổi dễ bị lây chí.
Triệu chứng của chí là đầu bị ngứa, xây xát và thấy có những đốm trắng nhỏ do trứng chí nằm dọc theo cọng tóc trên đầu.
Cách chữa chí tốt nhất là nên dùng lược bí chải đầu. Các bà mẹ Việt Nam thường dùng cách này. Gỡ trứng chí đôi khi khó khăn, phải dùng dầu chơn để dễ gỡ trứng.
Có nhiều thuốc chữa chí như Nix (kem 1% permethrin) hay Acticin, Elimite (kem 5% permethrin). Những thuốc khác như Ovide (0.5% malathion lotion) hay Eurax (10% lotion crotamiton). Nếu bị dị ứng vì thuốc chữa chí hay bị kinh phong, hoặc có những vết thương lở loét thì không được dùng thuốc chữa chí. Nhưng nếu dùng thuốc chí thường xuyên, nhiều quá một lần, có thể bị trúng độc vào hệ thống thần kinh.
Loài ký sinh thứ 2 là rận (Pediculus humanus corporis). Con rận lớn hơn con chí. Rận cái có đời sống ngắn ngủi, chỉ sống được trong vòng 20 ngày. Rận đẻ 150 trứng. 7 hay 10 ngày sau khi trứng được đẻ ra, sâu rận chui ra khỏi vỏ trứng và 9 ngày sau nữa sẽ thành con rận lớn.
Rân sống ẩn nấp và đẻ trứng trong quần áo. Cứ ban đêm rận mới bò ra hút máu. Rân là nguyên nhân truyền những bệnh như bệnh sốt typhus (Rickettsia), sốt tái phát (relapsing fever), và sốt từng cơn (trench fever). Rận truyền bệnh từ ngưới nọ sang người kia qua quần áo, bởi vậy phải rặt rũ quần áo mùng mền cho sạch sẽ.

Rận cắn làm ngứa ngáy ban đêm. Rận cắn làm thành những vết đỏ nhỏ trong người, đặc biệt ở bẹn hay ở nách. Ít khi rận cắn ở mặt, ở chân tay. Trứng rận nằm rải rác trong quần áo, nhiều nhất ở nách và háng.
Chữa bệnh rận là phải giữ gìn vệ sinh, tắm rửa, giặt rũ quần áo, mùng mền. Trong vùng có dịch rận truyền nhiễm cần phải dùng thêm thuốc permethrin.
Tiếp theo là ghẻ ngứa. Ghẻ cái (Sarcopies scabiei var hominis) dài khoảng 0.4mm. Ghẻ đào dưới da và đẻ 2-3 trứng mỗi ngày. Sau 3-4 ngày thì trứng nở và thành ghẻ con sống khoảng 14-17 ngày tiếp theo. Ghẻ cái sống lâu tới 30 ngày, còn ghẻ đực chết luôn sau khi luyến ái.
Ghẻ làm ngứa ngáy, nổi thành những vết đỏ nhiều nhất ở tay, khuỷu tay, gần bộ phận sinh dục, nách, lỗ rốn, mông đít hay đầu vú. Đôi khi bị thêm nhiễm trùng và làm mủ. Ghẻ gây ngứa ngáy ban đêm. Nếu mọi người trong nhà đều bị bệnh ngứa thì phải nghĩ ngay tới ghẻ. Dùng kính hiển vi có thể xác định được bệnh ghẻ.
Thuốc trị ghẻ thường dùng là Crotamiton, Permethrin. Mỗi lần để thuốc vào chỗ bị ghẻ thì vài giờ sau phải rửa da cho sạch.
Sau hết phải kể loại bệnh do bọ mites (Chiggers) gây ra. Có nhiều thứ bọ mites, Eutrombicula Alfreddugesi là thứ bọ thông thường nhất ở Mỹ. Con chigger cái đẻ 40 trứng mỗi tháng dưới lòng đất. Bọ cắn da làm thành những vết đỏ lợt hơi đau. Mite chigger không hút máu người. Nhưng mite cắn vào da chúng ta, tiết ra thứ phân hóa tố làm tan rã bạch đản, tiêu hoá da và làm hư da chúng ta. Bọ mite Chiggers bám vào người được 3-4 ngày rồi tự rớt xuống đất. Bọ mite chiggers là mầm mống gây bệnh Rickettsia tsusugamushi tại những nước ở vùng Viễn Đông. Cách chữa cần thuốc diệt trừ sâu bọ DEET để giết chiggers hay mặc quần áo dài chân tay để khỏi bị bọ cắn.
Tóm lại, định bệnh chí trên đầu tương đối dễ dàng. Cách chữa cũng giản dị. Nhưng ngược lại, điều trị rận tùy thuộc nhiều vấn đề vệ sinh, như giặt rũ quần áo, mùng mền. Định bệnh ghẻ ngứa tương đối khó khăn, nhưng cách hay nhất là thử chữa xem có thể hết bệnh được không" Còn mite Chiggers làm da ngứa và người bị bệnh thường là những ai thích ra ngoài chơi hơn là ở trong nhà.
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: Tran.Ngo@verizon.net; Điện thoại: (714) 547-3915.


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.