Che Nắng Ngừa Ung Thư Da

22/07/200000:00:00(Xem: 6329)
Bây giờ là mùa hè. Là mùa thanh thiếu niên rất thích đi biển phơi nắng. Nhưng chúng ta hãy lưu ý: luôn luôn cần phải che nắng cho da. Mục đích che nắng là tránh tia tử ngoại ánh sáng mặt trời gây thương tích cho da, gây ung thư da.

Kết quả trong phòng thí nghiệm gần đây cho thấy tia tử ngoại làm da hư và già đi. Nhưng ngược lại, nếu da được bảo vệ, chống nắng, da sẽ trẻ trung hơn. Nếu da không được che nắng sẽ nhăn nheo, có vẻ bị khô và bị lốm đốm.

Tuy nhiên, những người dùng thuốc chống nắng vẫn hay coi thường, họ thích ra nắng lâu hơn. Phơi nắng lâu, không tốt. Nguyên tắc căn bản là mặc dầu đang dùng thuốc che nắng, cũng không nên phơi nắng quá lâu (J Epstein et al., Patient Care, June 2000).

Tránh nắng có giảm được ung thư da không"
Thử nghiệm súc vật cho thấy nếu che nắng, có thể giảm ung thư da. Nếu che nắng cho người, có thể phòng ngừa bệnh da dầy actinic keratoses, là bệnh tiền ung thư da-squamous cell carcinomas. Nhiều bác sĩ chuyên môn còn cho rằng nếu chịu khó che chở da lúc còn nhỏ tuổi, có thể phòng ngừa ung thư da - basal cell carcinomas.

Còn ung thư da melanomas thì sao"
Hãy còn trong vòng bàn cãi. Nhiều bác sĩ chuyên môn nói rằng:
- những người dùng kem che nắng thường có da mầu nhạt (light skin), có nguy cơ sinh ra ung thư da melanoma.
- dù có dùng kem chống nắng, nhưng nếu thích phơi nắng nhiều hơn, vẫn có nguy cơ bị ung thư melanoma.
- Sau hết, nếu phơi da trong tia tử ngoại cường độ cao, cũng sẽ dễ bị ung thư melanoma (R Marks, Eur J Dermatol, 9: 406, 1999).

Cách chống nắng cho da không phải chỉ dùng kem che nắng, mà còn nhiều cách khác, thí dụ:
. Không nên phơi nắng lâu chỉ vì mục đích muốn làm da thẫm mầu.
. Tránh phơi nắng gắt buổi trưa.
. Dùng quần áo che nắng, còn tốt hơn cả kem che nắng. Nhưng tiếc thay không thể chùm quần áo kín mít được. Hiện nay đã có bán loại quần áo nhẹ (SPF) giúp chống nắng. Nên dùng nón vành rộng, có thể tránh 70 phần trăm tia tử ngoại chiếu vào mặt.
. Dùng kem che nắng, ít nhất có độ chống nắng từ SPF 15 trở lên. Kem sẽ ngăn cản được hầu hết các tia tử ngoại. Nhiều khi phải thoa kem chống nắng nhiều lần, nếu phải phơi nắng lâu.

Ai nên dùng kem phơi nắng"
Tuổi nào cũng dùng được kem chống nắng. Có thể dùng lúc 6 tháng mới sanh xong, và dùng liên tục khi về già. 80 phần trăm thanh thiếu niên tới tuổi 20 thích phơi nắng. Bởi vậy, tuổi này mới là tuổi nên dùng kem chống nắng nhiều nhất.

Cũng có nhiều người mặc dầu khi còn trẻ không chống nắng, nhưng khi lớn tuổi, cũng cần dùng kem che nắng. Dùng kem chống nắng giúp ngừa ung thư da squamous cell carcinoma, tốt cho người lớn tuổi.

Những người có da trắng nhạt mầu, nên thoa kem chống nắng nhiều và dầy hơn, có độ SPF cao hơn, để khỏi bị cháy nắng. Tuy nhiên, trong trường hợp da xậm, cũng phải dùng kem chống nắng để da khỏi bị cháy nắng. Người Mỹ da đen ít bị ung thư da hơn người da trắng.

Càng lên cao, môi trường xung quanh càng khó che chở da chống tia tử ngoại. Bởi vậy, chúng ta càng phải lưu ý bảo vệ da chống nắng nhiều hơn. Khi trượt tuyết, tia tử ngoại phản ảnh vào tuyết, làm cường độ tử ngoại cao hơn. Và do đó, chúng ta sẽ bị nhiễm tử ngoại nhiều hơn, bị hư da nhiều hơn.

Những loại kem chống nắng:
Có hai loại kem. Loại thứ nhất, là hoá chất, hòa tan vào dung dịch. Thí dụ: benzophenone (oxybenzone) chống tử ngoại rất tốt. Chất khác avobenzone (Parsol 1789) hấp thụ tử ngoại cũng rất tốt.

Lọại thứ hai, dựa theo tính chất vật lý, phản chiếu ánh sáng mặt trời. Chất bột titanum dioxide và chất kẽm zinc oxide đều dùng để chống nắng. Dưới thể chất bột, cả 2 chất oxýt kể trên vừa có thể vừa hấp thụ ánh sáng, vừa phản chiếu ánh sáng.

Vậy thì sản phẩm che nắng nào tốt hơn"
Tất cả những sản phẩm chống nắng dùng trong thị trường ngày nay, nếu thoa đều và nhiều một chút, sẽ chống nắng tốt. Nên dùng độ chống nắng (SPF) từ 15 trở lên. Độ chống nắng SPF chống tử ngoại B, là tử ngoại làm hư da nhiều nhất. Còn tia tử ngoại có làn sóng dài (long wavelengths) cũng có thể làm hư da, nhưng không dùng SPF làm tiêu chuẩn. Dù sao, nếu dùng kem che nắng hấp thụ được tia tử ngoại, rất tốt, vì kem có thể hấp thụ tới 90 phần trăm tử ngoại.
Phần lớn ai cũng thích dùng kem, trừ một số thanh thiếu niên thích loại keo (gel). Cũng có loại bơm, loại dính (stick).

Loại không thấm nứớc (waterproof) được ưa chung, nhất là cho những ai thích bơi lội, hay vì bị mồ hôi ra quá nhiều (Food and Drug Administration, Fed Regist, 64: 27666, 1999).

Kem che nắng có biến chứng và dị ứng:
Có vài phản ứng như ngứa da (irritant dermatitis), hay dị ứng da (contact allergic dermatitis). Có loại bệnh da khác như photocontact dermatitis, nhưng rất hiếm. Đôi khi bị dị ứng vì ánh sáng mặt trời. Dù trong trường hợp nào cũng cần tham khảo bác sĩ chuyên môn.

Thêm vài lời khuyên nhủ:
Nhiều người phơi nắng để cho da xạm nắng. Trông thì đẹp, nhưng kỳ thực da xạm nắng là do ánh sáng mặt trời làm da hư, làm da nhăn nheo, và có thể làm ung thư da. Để khỏi hư da, chúng ta:
. Tránh phơi nắng, nhất là về mùa hè, có nhiều tia tử ngoại mạnh.
. Coi chừng khi trượt tuyết hay lên núi cao có tuyết. Vì tuyết phản chiếu ánh sáng, cường độ tử ngoại sẽ tăng lên.
. Mặc quần áo để che nắng. Đi nón vành lớn.
. Dùng kem có độ chống nắng cao hơn 15 SPF. Dùng sản phẩm chống cả 2 loại tử ngoại A và B.
. Trước khi ra ngoài nên dùng kem chống nắng, thoa kha khá. Cứ cách 1 tới 3 giờ lại thoa kem thêm.
. Dùng loại kem chống nắng không hấp thụ nước, cũng phải thoa thêm, nếu phơi nắng lâu. Và sau hết, cần phải bôi sáp môi có chất chống nắng, vì môi chúng ta rất nhậy cảm với ánh sáng mặt trời (Patient Care, June 2000).

(Ghi chú: bài này viết với mục đích giúp nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về vấn đề tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin liên lạc với bác sĩ gia đình).
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.