Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kinh Tế Học Của Giáo Dục

07/09/200400:00:00(Xem: 4307)
Trong dịp khai giảng niên học mới, giới lãnh đạo Việt Nam đã lại nhắc đến công lao của đảng Cộng sản trong giáo dục và đào tạo, trong khi các viên chức về giáo dục lại nêu ra nhiều vấn đề cực kỳ cấp thiết.
Đài RFA đề cập tới khía cạnh kinh tế của việc giáo dục này, qua phần trao đổi với kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa như sau.
Hỏi: Thưa ông, tuần này, hơn 20 triệu học sinh và sinh viên lại nhập học tại Việt Nam. Dịp này, vấn đề giáo dục và đào tạo lại được nhiều nơi nên lên. Xin ông cho biết qua bối cảnh của vấn đề, trước khi ta đi vào chi tiết.
-- Nếu được tóm lược cho ngắn gọn thì vấn đề giáo dục và đào tạo ở Việt Nam nằm ở chỗ lãnh đạo tự đầu độc về tinh thần và đầu độc luôn các thế hệ tương lai. Trước tiên, họ tự đầu độc về tư tưởng khi nghĩ rằng đảng hay ý thức hệ có thể một mình giải quyết được bài toán giáo dục. Thứ hai là vì lời ngợi khen của quốc tế mà tưởng là Việt Nam đã tiến xa trong giáo dục, thí dụ như với mức lợi tức thuộc loại cực nghèo mà vẫn có một hệ thống giáo dục tiến bộ, với hơn 90% trẻ em được đi học hoặc 90% dân số là biết chữ. Thực tế thì với tỷ lệ sinh viên cực thấp trong độ tuổi đại học, từ 18 đến 21 tuổi, chưa tới 5%, Việt Nam thiếu nhân tài, thiếu người biết việc và giải quyết được công việc cho xã hội. Nhưng đó mới chỉ là vấn đề ở ngọn. Ở gốc là cả lớp trẻ từ năm đến 21 tuổi không được giáo dục và đào tạo cho thích hợp với yêu cầu của đất nước và trước tiên, của đời sống bản thân sau này. Đấy là một chế độ giáo dục đầy bất công.
Hỏi: Vì sao lại có nghịch lý ấy, trong một chế độ xã hội chủ nghĩa ưa đề cao giáo dục"
-- Tôi thiển nghĩ là nguyên nhân căn bản thuộc trình độ văn hoá, hay tư duy, của giới lãnh đạo. Trong lịch sử cổ kim và ngay tại các nước tiên tiến nhất vào thế kỷ 21 này, ta đều thấy chính quyền và nhà nước không thể một mình đảm đương được chức năng giáo dục, chưa nói gì đến đào tạo. Từ ông thầy muôn đời Vạn thế Sư biểu là Khổng tử, cho đến Chu Văn An, các thầy đồ hay gần đây là Đông Kinh Nghĩa Thục, mình đều thấy vai trò thiết yếu của tư thục, của trường tư, của tư nhân trong giáo dục. Tại các nước tiên tiến ngày nay, trường tư ở mọi cấp là hiện tượng phổ biến và cần thiết. Ngay tại Hoa Kỳ, nhiều giới chính trị cực đoan còn đòi giải thể Bộ Giáo dục, vì quan niệm rằng đó là vai trò của tư nhân, của các cộng đồng địa phương.
Hỏi: Nghĩa là việc giáo dục và đào tạo không nên là độc quyền của nhà nước"
-- Vâng, lãnh đạo Việt Nam đánh giá sai vai trò của đảng và của bản thân, nên bao biện việc giáo dục và đào tạo, đến độ vừa có chính quyền là giải tán các trường tư. Cho tới khi bị khủng hoảng thì mới lật đật rút lại bàn tay nhồi sọ và thay vì nói "tư nhân hoá" giáo dục thì chống chế bằng chữ "xã hội hóa" giáo dục, thực tế là thả nổi ở những gì lo không xuể và cố giữ chặt những gì khả dĩ ảnh hưởng đến quyền lực của mình. Nôm na là tư nhân hoá từ dưới lên, từ cấp trung tiểu học trở lên, và vì vậy đi ngược quy luật phát triển của các nước nghèo. Điều đáng mừng là nhiều giới chức về giáo dục có nhìn ra vấn đề và than phiền hàng năm, từ tháng Sáu đến tháng Chín, từ các kỳ thi cuối năm đến ngày khai trường. Điều đáng lo là lãnh đạo vẫn chưa tự giải độc nổi nên vẫn nói theo khẩu hiệu và khoe thành tích của đảng, như ta đang thấy. Giáo dục là đầu tư cho nhiều thế hệ, và lầm lẫn ngày nay sẽ có ảnh hương tai hại cho mấy chục năm tới.
Hỏi: Ông dựa trên những dữ kiện gì để phê phán như vậy"
-- Tôi xin được nhắc lại vài khái niệm cơ bản trước khi đi vào câu trả lời. Giáo dục là đầu tư, là phí tổn trong hiện tại để thu hoạch lợi ích cho lâu dài. Trong việc đầu tư đó, phí tổn phải do cả gia đình và nhà nước cùng thanh toán, chứ nhà nước không đủ công quỹ giải quyết nhu cầu đó, dù là nhà nước cực giàu. Trong một xứ còn nghèo nàn lạc hậu, mà nguyên do có thể là trình độ dân trí còn thấp thì một chính quyền tự xưng là xã hội phải ưu tiên nghĩ đến việc nâng cao dân trí cho đa số, cụ thể là đảm bảo cho mọi trẻ em đều có được kiến thức căn bản, nhờ đó giúp cho kiến thức của gia đình. Tại Việt Nam, phần đầu tư từ ngân sách nhà nước cho các em ở bậc trung tiểu học lại cực thấp, so với phần đầu tư của tư nhân, là các gia đình trả học phí, và so với kinh phí cho bậc đại học hay trung học chuyên nghiệp, vì chưa bằng 10%. Đó là điều tôi gọi là đi ngược quy luật phát triển vì sai về mục tiêu đầu tư, với hậu quả là quá nhiều em phải phá ngang vì gia đình không đủ hoàn cảnh cho các em đi học. Đó là về trung tiểu học.
Hỏi: Còn về cấp trung học chuyên nghiệp hay đại học thì sao"
-- Lên đến cấp này, ta lại phải nhắc lại khái niệm cơ bản khác, đó là hiệu quả của đầu tư. Sau khi đã qua mươi năm trung tiểu học, một thiểu số các em có thể học nghề hay lên đại học, với viễn ảnh là sau dăm ba năm là thành tài, là tham gia vào sản xuất để hoàn trả kinh phí đầu tư của quốc gia và gia đình. Việt Nam dồn đa số ngân sách quốc gia cho thiểu số ấy, dù sao cũng khá giả và qua 12 năm học, vì lãnh đạo vẫn đòi chi phối việc giáo dục thanh niên để bảo vệ ảnh hưởng chính trị của mình nên chậm tư nhân hoá việc giáo dục và đào tạo ở cấp trên. Vì vậy, phẩm chất đào tạo theo hệ nhà nước mới kém, vì không theo sát nhu cầu của xã hội, của kinh tế. Ta nghe nói gần như hàng năm về bao tệ nạn trong đào tạo, như thiếu hợp lý, cồng kềnh, không đáp ứng yêu cầu, học xong là thất nghiệp. Sau khi loại bỏ cơ hội học hỏi cho đa số thanh thiếu nhi để đầu tư công sức cho một thiểu số thì thiểu số đó lại bị đào tạo sai, ra đời với ngao ngán. Ta gây lãng phí và bao tệ đoan xã hội trong lớp trẻ. Vấn đề vì vậy chưa hẳn là trình độ dân trí mà là trình độ "quan trí". Nói vắn tắt lại, tôi thiển nghĩ là nhà nước nên dồn sức vào việc giáo dục trung tiểu học để đại đa số các em nhỏ đều có học vấn tối thiểu, và nên tư nhân hoá việc đào tạo cấp đại học và chuyên nghiệp, vì tư nhân nhìn ra giá trị thực của đầu tư và có khả năng đáp ứng bén nhạy tinh tế hơn.
Hỏi: Ông nói đến tư nhân hoá việc đào tạo, tức là gia đình trả học phí cho con em"
-- Khi nói đến "tham gia vào giáo dục", ta có hai vế, tham gia vào việc tài trợ giáo dục và tham gia vào việc cung cấp giáo dục. Tư nhân hoá vì vậy cũng gồm hai vế, một phần là tài trợ giáo dục qua học phí, phần kia là cung cấp dịch vụ giáo dục, thí dụ như mở đại học hay trường dạy nghề. Khi tư nhân kinh doanh giáo dục mà đào tạo không đạt tiêu chuẩn vì tốt nghiệp là thất nghiệp, thì họ phải sửa đổi hoặc phá sản. Nhà nước mà kinh doanh không xong thì các thế hệ tương lai bị phá sản. Khi nói đến tài trợ hay trợ cấp giáo dục, ta cũng có hai vế, một là tài trợ cho người đi học, là học sinh sinh viên, qua học bổng hay tiền cho vay, và tài trợ cho người đi dạy, là nhà trường. Tài trợ cho người đi học là cho gia đình quyền chọn lựa tối thiểu, bất kể là công hay tư. Tài trợ cho nhà trường thì phải thẩm xét thành quả để khỏi bị lãng phí, như đang xảy ra. Vì nhiều lý do, quan trọng nhất vẫn là lý do chính trị, tư nhân và doanh trường hay tôn giáo ở Việt Nam chưa được tham gia việc đào tạo cho đúng mức. Chưa kể một tai nạn phổ biến khác là đại đa số các em đều theo lối đi học để đi thi, mà kiến thức quảng bá lại bất cập nên thi đỗ rồi vẫn chưa thành tài, chưa thể trang trải kinh phí đầu tư cho xứ sở và gia đình.
Hỏi: Nhìn ra bên ngoài, có gì ta đáng học hỏi về giáo dục và đào tạo ở các xứ Đông Á"
-- Trước hết, họ ưu tiên chú trọng đến giáo dục trung tiểu học, cả lượng lẫn phẩm, nên nâng cao dân trí cho đại đa số, nhờ đó mà ít gặp các vấn đề về vệ sinh, y tế, xã hội, gia đình. Thứ nữa, trong khi đảm bảo giáo dục miễn phí cho cấp dưới, họ quan tâm đến việc thu hoạch phí tổn đầu tư ở cấp trên, vì vào đại học hay trung học chuyên nghiệp là phải trả học phí. Của đau thì con xót, các gia đình bấm bụng cho con đi học thì phải chọn trường. Mà chọn được, vì các trường đại học hay kỹ thuật đều phải cạnh tranh với nhau để đào tạo cho thích hợp, và tư nhân lẫn doanh nghiệp được tham gia cung cấp dịch vụ đào tạo đó. Thứ tư, họ thiết thực chú trọng đến trường dạy nghề và đào tạo được thành phần nhân công có tay nghề thích hợp với yêu cầu sản xuất ở ngoài đời. Sau cùng, cần nói thêm là giáo viên và giáo sư của họ có mức lương bổng cao và bị thử thách ở thành quả đào tạo, nhờ đó được xã hội kính trọng hơn xứ ta. Nói chung, thành quả kinh tế của các xứ ấy xuất phát từ thành tích giáo dục đào tạo rất cao về phẩm, lượng và nhất là sự công bằng xã hội, dù họ không tự xưng xã hội chủ nghĩa.
Hỏi: Câu hỏi cuối, thưa ông, đó là việc sinh viên ra nước ngoài, kết quả ra sao"
-- Đây lại là thảm kịch khác. Chúng ta không có đầy đủ thống kê chính xác nhưng con số ước lượng là chỉ có khoảng 0,50% những người thành tài là đã trở về phục vụ. Đây là một thiểu số trong thiểu số những người lên được cấp đại học, và đất nước lẫn gia đình đã tốn kém nhiều cho họ, nhưng vì lý do chính đáng hay không tôi không dám nói, nhiều người không muốn trở về làm việc và ta đầu tư mà không thu gặt thành quả. Họ không mấy hạnh phúc khi sống lại ở nước ngoài dù có thể nhờ việc làm lương cao hơn ở ngoài mà đền bù kinh phí đầu tư về học vấn cho gia đình, nhưng xã hội vẫn bị thiệt thòi. Sau này, khi hoàn cảnh Việt Nam thay đổi, may ra họ sẽ trở về và việc "chuyển giao công nghệ", tức là du thập kiến thức từ bên ngoài, có thể thành hình. Trong khi chờ đợi thì ta vẫn bị mấy tầng lãng phí, từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài....

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.