* Mỗi người Mỹ, bất kể giầu nghèo, già trẻ, mang trên vai $112,335 nợ công.
* Trump là tổng thống thứ ba trong lịch sử Hoa Kỳ làm tăng nợ quốc gia lên tới mức kỷ lục.
VÌ SAO NƯỚC MỸ MẮC NỢ NHƯ CHÚA CHỔM?
Khi chính quyền liên bang chi tiêu nhiều hơn thu nhập, họ phải vay tiền để bù đắp khoản ngân sách thiếu hụt hàng năm. Khoản thiếu hụt mỗi năm lại làm tăng thêm nợ quốc gia.
Trong lịch sử, thiếu hụt ngân sách lớn nhất thường do chi tiêu tăng cao trong các trường hợp khẩn cấp như các cuộc chiến tranh lớn hoặc cuộc đại suy thoái. Ngày nay, thâm hụt ngân sách chủ yếu do các yếu tố như số người cao tuổi tăng, bùng nổ dân số, chi phí chăm sóc sức khỏe tăng, lãi suất cao hơn, và hệ thống thuế không thu đủ tiền để chi trả cho những chương trình của chính phủ.
Số người trên 65 ở Mỹ đã tăng từ 40.5 triệu vào năm 2010 lên 55.8 triệu vào năm 2020, và dự đoán sẽ tiếp tục gia tăng trong ba thập niên tiếp theo 71.2 triệu, 78.3 triệu và 82.1 triệu vào 2030, 2040, và 2050.
Chăm sóc sức khỏe là một trong những khoản chi tiêu gia tăng nhanh nhất trong ngân sách quốc gia. Nó chiếm gần một phần năm toàn bộ nền kinh tế của nước Mỹ. Hệ thống chăm sóc sức khỏe của Hoa Kỳ là hệ thống đắt đỏ nhất thế giới. Chi phí về y tế gần gấp đôi so với các quốc gia phát triển khác. Theo Organization for Economic Co-opeartion and Development (OECD) chi phí chăm sóc sức khỏe trung bình đầu người ở Mỹ là $14,885, so với Thụy sĩ là $9,963, Đức $9,365, Pháp $7,354, Canada $7,301, và Nhật $5,790.
Không những vậy, tiền lời trên số nợ tạo thêm gánh nặng cho ngân sách quốc gia. Theo báo cáo của U.S. Government Accounting Office (GAO) dựa trên số thống kê của U.S. Treasury, tổng số tiền lời nước Mỹ phải trả trong năm 2024 là $6,751.6 tỉ và mỗi ngày trung bình là $18.5 tỉ. Hiện nay, chính quyền liên bang phải trả tiền lãi vay nhiều hơn so với các chi phí dành cho Medicare, quốc phòng, Medicaid, trợ cấp và dịch vụ dành cho cựu chiến binh, dịch vụ thực phẩm và dinh dưỡng, giao thông vận tải, và khoa học, không gian và công nghệ, cùng với các chương trình liên bang khác.
Hệ thống thuế của Hoa Kỳ không tạo ra đủ doanh thu để trang trải chi tiêu về các chính sách đã ban hành như dưới thời Trump. Sự mất cân bằng ngày càng tăng giữa doanh thu và chi tiêu dẫn đến thâm hụt ngân sách hàng năm, làm nợ công chồng chất.
NỢ QUỐC GIA DƯỚI THỜI TRUMP.
Tổng Thống Donald Trump tự nhận là “King of Debt”, đã hứa sẽ giảm nợ quốc gia nhưng thay vào đó lại làm tăng nợ.
Một trong những di sản vô cùng tai hại của Tổng Thống Donald Trump là sự gia tăng mạnh mẽ của nợ quốc gia dưới thời ông. Gánh nặng tài chính mà ông đã gây ra cho chính phủ sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng trong nhiều thập kỷ. Nợ quốc gia đã tăng gần $7.8 nghìn tỷ đô la trong thời gian Trump tại nhiệm. Con số này gần gấp đôi tổng số tiền mà người Mỹ nợ từ các khoản vay sinh viên, vay mua ô tô, thẻ tín dụng và tất cả các loại nợ khác ngoài nợ thế chấp, theo dữ liệu từ Federal Reserve Bank of New York. Điều đó tương đương với khoảng $23,500 nợ liên bang mới cho mỗi đầu người. Không giống như George W. Bush và Abraham Lincoln, những người đã chứng kiến sự gia tăng thâm hụt ngân sách tương đối lớn hơn, Trump là tổng thống thứ ba trong lịch sử Hoa Kỳ mắc nợ công nhiều nhất so với tổng sản phẩm nội địa (GDP), măc dù ông không phải chi trả hai cuộc chiến ở nước ngoài hoặc phải chi trả cho một cuộc nội chiến.
Chi tiêu lớn trong cuộc khủng hoảng COVID-19 để ngăn chặn một thảm họa kinh tế là một sự cần thiết, nhưng tình hình tài chính liên bang dưới thời Trump đã trở nên tồi tệ ngay cả trước đại dịch. Điều đó xảy ra ngay cả khi nền kinh tế đang lớn mạnh và tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp kỷ lục do Tổng Thống Obama để lại.
Sự kết hợp giữa việc cắt giảm thuế của Trump năm 2017 và việc thiếu những biện pháp kiềm chế chi tiêu đã khiến cả thiếu hụt ngân sách và nợ công tăng vọt. Khi thảm họa COVID-19 bất ngờ ập tới, nước Mỹ đã phải chi thêm hơn $3 nghìn tỷ cho các biện pháp kích thích kinh tế khiến nợ công đã đạt đến mức khổng lồ so với quy mô nền kinh tế, gần bằng mức nợ vào cuối Thế Chiến Thứ Hai.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Việc cắt giảm thuế của Trump, đặc biệt là việc giảm mạnh thuế doanh nghiệp từ 35% xuống 21%, đã làm giảm đáng kể doanh thu của chính phủ liên bang vào khoảng $4.5 ngàn tỉ. Năm 2018, CBO ước tính rằng việc cắt giảm thuế sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách khoảng $1.9 nghìn tỷ trong vòng 11 năm.
Đến cuối năm 2019, nợ công đã tăng lên $23.2 nghìn tỷ. Kể từ Thế chiến thứ hai, đất nước chưa từng chứng kiến mức thâm hụt ngân sách lớn như vậy vào thời kỳ tỷ lệ thất nghiệp thấp. Chỉ vài tuần sau đó, dịch COVID-19 bùng phát và khiến tình hình tài chính trở nên tồi tệ hơn nhiều. Tính đến ngày 31-12-2020, nợ quốc gia đã tăng vọt lên $27.75 nghìn tỷ, tăng 39% so với mức $19.95 nghìn tỷ khi Trump nhậm chức.
Thông tin về việc nợ công tích lũy như thế nào trong nhiệm kỳ II còn rất hạn chế vì hiện tại mới chỉ là cuối năm đầu tiên của nhiệm kỳ này.Tuy nhiên, những chính sách của chính quyền Trump được công bố vào năm 2025 cho thấy những yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng đến nợ công: thuế quan, cắt giảm thuế nội địa và chi tiêu liên bang, trợ cấp nông dân.
NỢ QUỐC GIA DƯỚI THỜI BIDEN
Trong bốn năm ông Biden làm tổng thống, nợ quốc gia đã tăng thêm hơn $8.4 nghìn tỷ. Cụ thể, từ ngày 20-1-2021 đến ngày 17-1-2025, tổng nợ quốc gia dưới thời Biden đã tăng từ $27.75 ngàn tỉ $36.21 ngàn tỉ, để tiếp tục phục hồi kinh tế sau thảm họa đại dịch xẩy ra vào năm chót của tổng thống Trump.
Dưới đây là một số đạo luật quan trọng trong suốt nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden đã ảnh hưởng đến nợ công quốc gia cho đến nay.
(1) Tạm ngưng thanh toán nợ sinh viên.
Trong nỗ lực giảm bớt gánh nặng tài chính mà các gia đình Mỹ phải đối mặt trong thời kỳ đại dịch, Tổng Thống Trump đã tạm ngưng việc thanh toán và lãi suất đối với hầu hết các khoản sinh viên vay liên bang bắt đầu từ tháng 3, 2020. Sau khi đắc cử, Tổng Thống Biden đã quyết định gia hạn việc tạm dừng thanh toán đối với các khoản sinh viên vay liên bang đủ điều kiện thêm sáu lần nữa. Theo Committee for a Responsible Federal Budget, việc tạm dừng này tiêu tốn của người đóng thuế hơn $5 tỷ mỗi tháng. Người ta dự đoán rằng vào thời hạn tạm ngưng thanh toán kết thúc vào cuối tháng 8, 2023, tổng chi phí tính đến thời điểm đó lên tới $195 tỷ.
(2) Kế hoạch cứu trợ.
Trong nỗ lực giảm bớt hậu quả của đại dịch COVID-19, Tổng Thống Biden đã ký ban hành American Rescue Plan vào tháng 3, 2021. Gói cứu trợ khẩn cấp này cung cấp $1.9 nghìn tỷ viện trợ liên bang cho người dân Mỹ theo nhiều hình thức khác nhau, bao gồm (nhưng không giới hạn) những điều sau đây:
* Khoản tiền hỗ trợ $1,400 đô la cho mỗi người trong những gia đình đủ điều kiện.
* Các chương trình chủng ngừa quốc gia.
* Hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ.
* Hỗ trợ tài chính cho nông dân gặp khó khăn.
(3) Thỏa thuận cơ sở hạ tầng lưỡng đảng.
Vào tháng 11, 2021, Quốc Hội đã thông qua và Tổng Thống Biden đã ký ban hành Infrastructure Investment and Jobs Act (Đạo Luật Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng và Việc Làm). Gói đầu tư trị giá $1.2 nghìn tỷ này cung cấp nguồn tài trợ cho nhiều dự án khác nhau nhằm cải thiện cả giao thông và thông tin liên lạc cho người dân Mỹ bao gồm cầu cống, xa lộ, đường rầy xe lửa, nước uống, hải cảng, phi trường, khí hậu, và môi trường.
(4) Đạo luật giảm lạm phát
Inflation Reduction Act này bao gồm nhiều khoản chi tiêu và ưu đãi thuế mới nhằm giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng sạch. Các báo cáo cho biết CBO ước tính rằng các điều khoản trong luật sẽ tiêu tốn của người đóng thuế khoảng $391 tỷ từ 2022 đến 2031.
HẬU QUẢ CỦA NỢ QUỐC GIA
Một trong những vấn đề cấp bách nhất của Hoa Kỳ hiện nay là tình hình tài chính không bền vững vì nợ quốc gia tăng nhanh hơn là mức phát triển kinh tế. Nợ quốc gia hiện bằng 100% tổng sản phẩm quốc nội và được dự báo sẽ tăng nhanh chóng cả trong ngắn hạn và dài hạn.
Các nhà hoạch định chính sách từ lâu đã thể hiện sự thiếu thiện chí rõ ràng trong việc giải quyết một cách nghiêm túc gánh nặng nợ quốc gia vì mục đích ngắn hạn và nhu cầu kiếm phiếu của cử tri. Theo bà Jordan Haring, Giám Đốc về Chánh Sách Tài Khóa tại American Action Forum, kể từ đầu thế kỷ này, các nhà hoạch định chính sách từ cả hai đảng đều ưu tiên ban hành các khoản tăng chi tiêu khổng lồ không có nguồn tài trợ và giảm thuế hơn là giảm nợ dài hạn.
Nợ công quốc gia cao và ngày càng tăng sẽ làm chậm tăng trưởng kinh tế, làm tăng lãi suất, làm giảm đầu tư tư nhân, làm tăng nguy cơ lạm phát, hạn chế khả năng của chính phủ trong việc ứng phó với khủng hoảng và chuyển gánh nặng tài chính sang các thế hệ tương lai, và có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính. Điều này xảy ra khi nhiều tiền thuế được dùng để trả nợ thay vì đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất, làm chậm đổi mới và có thể gây ra giá cả hàng hóa và dịch vụ cao hơn.
Việc chính phủ tăng cường vay nợ sẽ làm tăng nhu cầu vay vốn, đẩy lãi suất lên cao đối với tất cả mọi người, bao gồm cả các doanh nghiệp và người tiêu dùng vay tiền mua nhà hoặc mua xe hơi. Lãi suất leo thang làm tăng lạm phát, khiến giá cả hàng hóa và dịch vụ trở nên đắt đỏ hơn.
Việc chính phủ vay nợ cạnh tranh với việc vay nợ của khu vực tư nhân, dẫn đến việc có ít vốn hơn dành cho các doanh nghiệp tư nhân và có khả năng kìm hãm tăng trưởng kinh tế.
Ngoài khu vực tư nhân nội địa, Hoa Kỳ có cả những chủ nợ ở nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc và Nhật Bản. Vì vậy nếu các nhà đầu tư toàn cầu bắt đầu thực sự nghi ngại về tình hình tài chính của Mỹ, họ có thể ngưng mua hoặc bán trái phiếu của Mỹ. Ảnh hưởng dây chuyền có thể lan rộng ra ngoài thị trường trái phiếu. Hậu quả có thể là một cuộc khủng hoảng tài chánh.
Nhà báo Leslie Picker của CNBC trích dẫn một lo ngại về nợ quốc gia của Đô Đốc Michael Mullen, cựu Chủ tịch Hội Đồng Tham Mưu Trưởng Liên Quân. Ông từng coi nợ quốc gia là “mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh quốc gia”. Khi mức nợ tăng lên và lãi suất vẫn ở mức cao, điều đó có thể làm giảm chi tiêu quốc phòng. Sử Gia Niall Ferguson cũng đã cảnh báo: Một cường quốc trả lãi nợ nhiều hơn là cho quốc phòng sẽ vượt qua ngưỡng giới hạn mà trong lịch sử thường báo hiệu sự suy tàn. Hoa Kỳ đã vượt qua ranh giới đỏ đó trong tài khóa 2025 với chi tiêu quốc phòng là $917 tỉ và tiền lời phải trả là $1,028 tỉ như phần đầu của bài báo này đã trình bầy. Tổng Thống Trump không nhìn xa trông rộng, muốn làm hài lòng giới tài phiệt bằng cách giảm thuế cho giới giầu có đã đặt đất nước vào vòng nguy hiểm.
Trong tình trạng nước Mỹ nợ như chúa chổm hiện nay cũng có cái may. Trump sẽ không thể gây chiến tranh thực sự với nước nào dù liều lĩnh qua mặt Quốc Hội. Ông ta sẽ không đào đâu ra núi tiền để trang trải những chi phí đắt đỏ. Những vụ ném bom ở Syria, tấn công các tầu bè của Venezuela, khiêu khích Denmark chỉ là những cuộc trả đũa giới hạn hay hù dọa.
THAM KHẢO
* Jordan Haring, “Examining the Consequences of a High and Rising National Debt.” American Action Forum, December 15, 2025.
* Peter G. Peterson, “Why is the national debt so high?” PGP Foundation, December 15, 2025.
* Cezary Podkul, “Donald Trump Built a National Debt So Big (Even Before the Pandemic).” January 14, 2021.
* Michelle Lambright Black, “U.S. National Debt Under Biden.” Self Credit Builder, February 13, 2025.
* PBS News, “U.S. hits $38 trillion in debt, after the fastest accumulation of $1 trillion outside of the pandemic.” October 23, 2025.
* Drew Desilver, “Key facts about the U.S. national debt.” Pew Research Center, August 12, 2025.
* US GAO, “How Could Federal Debt Affect You?” December 15, 2025.
Send comment
