Ảnh: VIệt Báo
Ai cũng biết rằng học chơi nhạc cụ có thể mang lại nhiều lợi ích bên ngoài lĩnh vực âm nhạc. Nhiều nghiên cứu cho thấy chơi nhạc rất tốt cho não bộ, giúp cải thiện các động tác tinh tế, khả năng tiếp thu ngôn ngữ, đối thoại, trí nhớ, giúp não bộ chậm lão hóa.
Sau nhiều năm làm việc với các nhạc sĩ, chứng kiến họ kiên trì luyện tập âm nhạc bất chấp cơn đau do thực hiện hàng ngàn động tác lặp đi lặp lại, một nhà nghiên cứu thần kinh học Đan Mạch đặt câu hỏi: nếu luyện tập âm nhạc có thể thay đổi não bộ theo nhiều cách như kể trên, liệu nó có thể thay đổi cách các nhạc sĩ cảm nhận cơn đau?
Các nhà khoa học đã biết rằng cơn đau kích hoạt một số phản ứng trong cơ thể và não bộ, làm thay đổi sự chú ý và suy nghĩ, cách hành động và lối hành xử. Ví dụ, nếu chạm vào một chiếc chảo nóng, cơn đau sẽ khiến ta rụt tay lại trước khi bị bỏng nặng. Cơn đau cũng làm thay đổi hoạt động não bộ. Nó thường làm giảm hoạt động ở vùng vỏ não vận động, vùng não điều khiển cơ bắp, giúp ta không lạm dụng một bộ phận cơ thể bị thương. Những phản ứng này giúp ngăn ngừa tổn thương thêm khi đang bị thương.
Theo cách này, cơn đau là một tín hiệu bảo vệ giúp ích cho con người trong thời gian ngắn. Nhưng nếu cơn đau kéo dài và não liên tục gửi những tín hiệu "đừng cử động" này quá lâu, mọi thứ có thể trở nên xấu hơn. Ví dụ, nếu bị bong gân mắt cá chân và ngừng vận động trong nhiều tuần, nó có thể làm giảm khả năng vận động, làm gián đoạn hoạt động của não ở những vùng liên quan đến kiểm soát cơn đau. Điều này có thể làm tăng mức độ đau đớn và khó chịu về lâu dài.
Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng cơn đau dai dẳng có thể thu hẹp vùng "bản đồ cơ thể" của não - nơi não gửi lệnh cho cơ nào cần cử động và khi nào; và sự thu hẹp này có thể làm cơn đau tồi tệ hơn. Mặc dù rõ ràng là một số người cảm thấy đau nhiều hơn khi bản đồ não bị thu hẹp, nhưng không phải ai cũng bị ảnh hưởng theo cùng một mức độ. Một số người có thể kiểm soát cơn đau tốt hơn, não của họ ít nhạy cảm hơn với cơn đau. Các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ tại sao điều này lại xảy ra.
Trong nghiên cứu của mình, nhóm chuyên gia Đan Mạch muốn xem xét liệu việc luyện tập âm nhạc và tất cả những thay đổi tạo ra trong não bộ có ảnh hưởng đến cách các nhạc sĩ cảm nhận và đối phó với cơn đau hay không. Để làm điều này, họ đã gây đau tay có chủ đích trong vài ngày ở cả nhạc sĩ và người không phải nhạc sĩ, để xem liệu có sự khác biệt nào trong cách họ phản ứng với cơn đau. Những người tham gia nghiên cứu được tiêm một hợp chất an toàn vào cơ tay, khiến tay bị đau trong vài ngày, đặc biệt là khi cử động.
Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng một kỹ thuật gọi là “transcranial magnetic stimulation” (TMS) để đo hoạt động của não. TMS gửi các xung điện từ nhỏ vào não. Họ sử dụng những tín hiệu này để tạo ra một bản đồ về cách não bộ điều khiển bàn tay. “Bản đồ bàn tay” này được thiết lập trước khi tiêm thuốc giảm đau, sau đó đo lại hai ngày sau và tám ngày để xem liệu cơn đau có làm thay đổi cách não hoạt động hay không.
Khi so sánh não bộ của những người chơi nhạc và những người không chơi nhạc, sự khác biệt thật đáng kinh ngạc. Ngay cả trước khi gây đau, các nhạc sĩ đã cho thấy một bản đồ bàn tay được tinh chỉnh hơn trong não; và khi họ càng dành nhiều giờ luyện tập, bản đồ này càng được tinh chỉnh.
Sau khi gây đau, các nhạc sĩ được ghi nhận cảm thấy ít khó chịu hơn. Trong khi “bản đồ bàn tay” trong não của những người không chơi nhạc co lại chỉ sau hai ngày bị đau, thì bản đồ trong não của nhạc sĩ vẫn không thay đổi. Điều lạ lùng là khi nhạc sĩ càng luyện tập nhiều giờ, họ càng cảm thấy ít đau hơn.
Đây là một nghiên cứu nhỏ chỉ với 40 người, nhưng kết quả cho thấy rõ ràng não của các nhạc sĩ phản ứng khác nhau với cơn đau. Việc luyện tập dường như đã mang lại cho họ một loại vùng đệm chống lại những tác động tiêu cực thông thường, cả về mức độ đau đớn cảm nhận và cách các vùng vận động của não phản ứng.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là âm nhạc là phương thuốc chữa lành những chứng đau mãn tính. Nhưng nó cho thấy rằng việc luyện tập âm nhạc lâu dài có thể định hình cách chúng ta cảm nhận cơn đau. Điều này thật thú vị, vì nó có thể giúp chúng ta hiểu tại sao một số người có khả năng phục hồi cơn đau tốt hơn những người khác; đưa đến khả năng thiết kế các phương pháp điều trị mới cho những người đang phải sống chung lâu dài với cơn đau.
Nhóm nghiên cứu hiện đang tiến hành nghiên cứu sâu hơn về cơn đau, để xác định xem liệu việc luyện tập âm nhạc có thể giúp con người không thay đổi khả năng chú ý và nhận thức trong cơn đau mãn tính hay không; từ đó hy vọng có thể thiết kế các liệu pháp mới giúp "đào tạo lại" não bộ ở những người bị đau mãn tính.
Điều thú vị nhất đối với những nhạc sĩ: những gì học và luyện tập mỗi ngày không chỉ giúp họ giỏi hơn về kỹ năng âm nhạc, mà còn có thể tái lập trình não bộ, làm thay đổi cách họ cảm nhận thế giới, ngay cả những điều cơ bản như cơn đau.
Việt Báo lược dịch
Nguồn: bài “Neuroscience finds musicians feel pain differently from the rest of us” đăng trên trang mạng The Conversation.
Gửi ý kiến của bạn
