Donald Trump Xây Dựng Chế Độ Phản Dân Chủ Như Thế Nào?

 

Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.”

Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ.

Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!

Đó không phải là điều hoang tưởng mà là những sự thật đã bày ra trên khắp nước Mỹ hiện nay: Lời tuyên bố cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã bị đánh cắp; hơn 60 vụ kiện liên bang và tiểu bang đã được các luật sư của ông Trump thực hiện có liên quan đến cuộc bầu cử năm 2020 mà tất cả đều đã bị thua kiện; xúi giục hàng ngàn người ủng hộ ông tấn công vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 1 năm 2021; dùng chính các thủ tục của tòa án để trì hoãn hoặc tránh né các vụ kiện liên bang và tiểu bang liên quan đến cá nhân ông; sử dụng luật pháp của nước Mỹ để kiện và trừng phạt các cá nhân, các công ty luật và các cơ quan truyền thông báo chí đã từng chống lại ông; cắt giảm tài trợ để đe dọa các trường đại học buộc họ phải phục tùng theo mệnh lệnh của chính phủ ông; v.v…

Nhưng để có thể thực hiện suông sẻ tham vọng độc quyền của mình, ông Trump đã có chuẩn bị từ trước.

 

 

Muốn thực hiện việc thâu tóm quyền lực vào tay mình, ông Trump biết rằng cần phải có sự đồng thuận hoặc ít nhất loại bỏ yếu tố chống đối trong cả 3 cơ cấu điều hành đất nước Hoa Kỳ: Lập Pháp, Tư Pháp và Hành Pháp. Nhưng điều trước hết mà ông Trump phải làm là tạo ra một phong trào chính trị quần chúng để làm cơ sở hậu thuẫn cho mọi chính sách cũng như hành động của ông sau này.

Đó chính là phong trào “Make America Great Again” (MAGA). Theo nữ ký giả Đài VOA Marissa Melton thì phong trào này đã được ông Trump suy nghĩ tới và nói với báo The Washington Post vào năm 2012 sau khi TT Barack Obama đắc cử. Cũng theo Marissa, trong bài báo được đăng trên https://www.voanews.com vào ngày 31 tháng 8 năm 2017, khi được hỏi về phong trào MAGA, cựu nhân vật ủng hộ Đức Quốc Xã Christian Picciolini nói rằng, “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại có nghĩa là làm cho nước Mỹ của người da trắng trở lại.” Đó là nước Mỹ của những người da trắng thượng đẳng. Ông Trump dùng phong trào này làm lực lượng quần chúng cơ sở cho kế hoạch làm chủ Tòa Bạch Ốc lần đầu và lần hai. Cũng chính lực lượng này ủng hộ vô điều kiện tất cả mọi chính sách và hành động của ông.

Về mặt chính sách, nhóm bảo thủ là những người thân cận với ông Trump đã soạn thảo một văn kiện chủ đạo để chuẩn bị thực hiện khi ông Trump vào lại Tòa Bạch Ốc lần hai. Văn kiện đó được gọi là Dự Án 2025 (Project 2025 hay 2025 Presidential Transition Project – Dự Án Chuyển Giao Quyền Lực Tổng Thống năm 2025) đã được Tổ Chức Heritage Foundation công bố vào tháng 4 năm 2023, theo Lisa Mascaro trong bài viết “Conservative Groups Draw Up Plan to Dismantle the US Government and Replace It with Trump's Vision” [Các Nhóm Bảo Thủ Lập Kế Hoạch Giải Thể Chính Phủ Hoa Kỳ và Thay Thế Bằng Tầm Nhìn Của Trump] được hãng thông tấn Mỹ AP phổ biến ngày 29 tháng 8 năm 2023. Trong Dự Án 2025, khi Trump làm Tổng Thống lần hai sẽ tuyển chọn nhân viên chính phủ theo lòng trung thành với Trump và lấy người của Đảng Cộng Hòa làm nhân sự chính để lãnh đạo các cơ quan như Bộ Tư Pháp, FBI, Bộ Thương Mại; giải tán Bộ Giáo Dục; giảm luật kiểm soát nhiên liệu hóa thạch; cắt giảm Medicare và Medicaid; đảo ngược các chính sách của cựu TT Biden; bãi bỏ các bảo vệ hợp pháp chống lại kỳ thị JGBT; chấm dứt các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI); bắt, bỏ tù và trục xuất hàng loạt các di dân không có giấy tờ; ra luật ủng hộ quyền của người Thiên Chúa Giáo, như kết tội hình sự đối với những ai gửi đi và nhận phá thai hay cho thuốc ngừa thai.

Khi vào được Tòa Bạch Ốc lần đầu (2017-2021) ông Trump nắm ngay thời cơ thích hợp để đề cử 3 thẩm phán Tối Cao Pháp Viện: Neil Gorsuch (2017), Brett Kavanaugh (2018), và Amy Coney Barrett (2020). Ông đã biến Tối Cao Pháp Viện có số thẩm phán Cộng Hòa (6 vị) chiếm đại đa số 9 thẩm phán của tòa này, trong khi chỉ có 3 thẩm phán thuộc Dân Chủ. Vì vậy, trong hơn nửa năm của nhiệm kỳ 2, các phán quyết của tòa tối cao đều có lợi cho ông Trump.

Đối với lực lượng chánh án các tòa án liên bang trên khắp nước Mỹ, ông Trump qua nhiệm kỳ đầu và nửa năm của nhiệm kỳ 2 đã bổ nhiệm hơn 265 vị, theo www.en.wikipedia.org. Vụ Bộ Tư Pháp dưới thời của TT Joe Biden kiện ông Trump cất giấu hồ sơ mật trái phép tại dinh thự riêng Mar-a-lago ở Florida đã bị một thẩm phán địa hạt Hoa Kỳ tại Miền Nam Florida do ông Trump bổ nhiệm vào năm 2020 là Aileen Cannon gây nhiều cản trở cho tiến trình phân xử, là bằng chứng cụ thể cho thấy ông đã có tính toán trong việc bổ nhiệm hàng trăm chánh án liên bang.

Đối với Quốc Hội Hoa Kỳ, ông Trump dùng lực lượng cơ sở MAGA để giúp Cộng Hòa giành lại thế đa số tại Thượng Viện và Hạ Viện. Trump tận dụng lực lượng MAGA gây áp lực các thượng nghị sĩ và dân biểu liên bang triệt để ủng hộ các đề xuất chính sách của ông.

Còn nữa, trong nhiệm kỳ 2, rút kinh nghiệm từ nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã đề cử nhân sự lãnh đạo trong Nội Các của ông đều là những thành viên MAGA một lòng trung thành và tận tụy phục tùng ông.

Như vậy, ông Trump hiện nắm trong tay cả 3 ngành Lập Pháp, Tư Pháp và Hành Pháp, cộng vào đó là lực lượng cơ sở MAGA. Do đó, ông Trump chắc chắn có nhiều quyền lực hơn bất cứ tổng thống Mỹ nào để thực hiện tham vọng thâu tóm quyền lực vào tay mình. Và ông thực sự đã và đang làm.

 

 

Trong nhiệm kỳ đầu (2017-2021) làm tổng thống Hoa Kỳ, chính xác là ngày 5 tháng 4 năm 2019, Donald Trump đã gọi “Truyền thông báo chí là kẻ thù của nhân dân,” theo báo The Hill cho biết. Đây là phát súng lệnh khai hỏa đầu tiên báo hiệu trận chiến do TT Trump lãnh đạo tấn công vào thành trì tự do và dân chủ Mỹ. Từ đó đến nay, trong nhiệm kỳ thứ hai làm tổng thống nước Mỹ, Donald Trump không ngừng dùng mọi phương tiện sẵn có trong tay của một tổng thống để làm suy yếu nền tự do và dân chủ Mỹ.

Trong bài viết “Trump’s aggressive actions against free speech speak a lot louder than his words defending it” [Những hành động hung hăng chống tự do ngôn luận lấn át lời nói bảo vệ tự do ngôn luận của Trump], được đăng trên Web www.theconversation.com hôm 24 tháng 4 năm 2025, Giáo Sư Daniel Hall dạy môn Tư Pháp và Nghiên Cứu Cộng Đồng tại Đại Học Miami University và Harvard University, đã nêu ra 3 sự kiện cho thấy TT Trump tấn công vào nền tự do và dân chủ Mỹ: Đàn áp và trả thù, tấn công cáo chí truyền thông, và gây áp lực lên các đại học và sinh viên.

Đàn áp và trả thù: Các công ty luật và các luật sư là những người đã kiện hay truy tố Trump, hay đại diện cho các kẻ thù của ông, đã và đang bị tấn công để trừng phạt và nhượng bộ. Trump bắt đầu việc này với sắc lệnh hành pháp ngày 6 tháng 3 năm 2025 nhắm đích công ty luật toàn cầu có trụ sở tại Mỹ Perkins Coie, mà đã từng đại diện cho đối thủ của Trump trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2016, Hillary Clinton. Sắc lệnh hành pháp thứ hai được Trump ban hành vào ngày 14 tháng 3 năm 2025 chống lại các công ty luật Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison bởi vì họ đã từng tuyển mộ luật sư là người điều tra Trump. Kế tiếp có ít nhất 6 công ty luật nổi tiếng khác cũng đã bị tấn công.

Nhiều công ty luật đã chấp thuận các đòi hỏi của tổng thống, đồng ý nhận các khách hàng không phân biệt niềm tin chính trị, loại bỏ việc thực thi DEI, và làm công việc miễn phí trị giá hàng trăm triệu đô la để ủng hộ Trump. Các công ty luật không chấp thuận những đòi hỏi của tổng thống thì đã bị bãi bỏ quyền tiếp cận an ninh, hạn chế việc vào các tòa nhà chính phủ liên bang, và bị cấm làm việc cho các nhân viên liên bang. Một vài công ty không nhượng bộ đã nhận được lệnh của tòa án tạm thời ngăn chận các hành động của chính phủ chống lại họ.

Tổ chức cổ võ tự do ngôn luận phi đảng phái Foundation for Individual Rights and Expression đã chỉ trích các lệnh nói trên nói rằng đó là mối đe dọa các nền tảng của công lý và tự do ngôn luận. Một trong nhiều thách thức đối với những sắc lệnh này là Chánh Án Tòa Địa Hạt Hoa Kỳ Beryl Howell đã viết hôm 12 tháng 3 năm 2025 rằng, sắc lệnh của Trump có vẻ được thúc đẩy bởi “sự thù hận trả đũa” và kết luận rằng nó “húc đầu vào bức tường của “việc bảo vệ Tu Chính Án Thứ Nhất.” Hai tòa án liên bang khác cũng có cùng kết luận tương tự.

Trong 3 tháng đầu của nhiệm kỳ thứ hai, Trump đã rút lại lực lượng Đặc Nhiệm để bảo vệ an ninh cho nhiều nhân vật quan trọng là các cựu viên chức chính phủ liên bang, gồm cựu cố vấn an ninh quốc gia của Trump John Bolton, Cựu Ngoại Trưởng Mike Pompeo, phụ tá cấp cao của ông ấy là Brian Hook, và cựu viên chức y tế cao cấp Anthony Fauci.

Tấn công báo chí: Một mô hình tương tự như trên cũng tồn tại đối với các nhà báo, rằng là Trump đang sử dụng quyền lực của mình để trừng phạt các cơ quan báo chí phúc trình điều ông không thích. Chẳng hạn, các ký giả của hãng thông tấn Mỹ AP đã bị cấm vào Bạch Ốc và Không Lực Một hôm 11 tháng 2 năm 2025, vì đã từ chối sửa Vịnh Mễ thành Vịnh Mỹ, một tên gọi mới mà Trump đã đặt cho vùng biển này. Vào ngày 9 tháng 4 năm 2025, lệnh cấm này đã bị một chánh án do Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu của ông cho là vi phạm Tu Chính Án Thứ Nhất. Trong một phát biểu tại Bộ Tư Pháp, Trump đã lên án CNN và MSNBC là “bất hợp pháp” và cho rằng họ được các nhà hoạt động chính trị trả tiền.

Trump đã thành công đóng cửa Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA), sau 83 năm hoạt động, vì cho rằng nó “chống Trump” và có quan điểm cấp tiến. Ủy Ban Truyền Thông Liên Bang (FCC) đã bắt đầu các hành động giám sát việc cấp giấy phép cho nhiều đài truyền hình mà bị Tổng Thống cáo buộc chống lại ông hay đã thiên vị về phía Kamala Harris.

Áp lực các đại học và sinh viên: Harvard không phải là đại học duy nhất cảm thấy bị áp lực. Chính phủ Trump đang đe dọa chận lại tiền liên bang tài trợ cho các đại học như là cách để ép buộc nhiều trường phải tuân theo các chính sách của chính phủ trong cách xâm phạm tự do ngôn luận và trong một số trường hợp vị phạm các quy trình pháp lý để ngăn chận tài trợ của liên bang.

Một số nỗ lực thực thi luật di trú gần đây của chính phủ Trump đã nhắm vào các sinh viên ngoại quốc là những người đang ở Hoa Kỳ hợp pháp nhưng đã tham gia vào các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine và không đồng tình với các hành động của Do Thái trong cuộc chiến tại Gaza. Chính phủ Trump cho rằng một số sinh viên có visa bị bãi bỏ vì là những người ủng hộ Hamas hay vi phạm các luật hình sự. Chính phủ cũng nói rằng nhiều sinh viên đã bị trục xuất theo thẩm quyền mở rộng mà ngoại trưởng có để trục xuất những người bị cho là nguy hiểm cho nền an ninh quốc gia.

 

 

Giáo Sư Gregory P. Magarian dạy về luật tại Đại Học Washington University ở thành phố St. Louis, tiểu bang Missouri, trong bài viết “3 ways the government can silence opinions it disagrees with, without using censorship” được đăng trên www.theconversation.com hôm 2 tháng 6 năm 2025, đã chỉ ra 3 cách mà chính phủ Trump có thể dập tắt quan điểm bất đồng mà không cần tới sự cấm đoán: Dùng lợi ích để đàn áp tiếng nói, dọa nạt người lên tiếng để phải tự im lặng, và tẩy xóa phát ngôn của chính phủ.

 Dùng lợi ích để đàn áp tiếng nói: Chính phủ Trump đã ra lệnh rút lại giấy phép an ninh, bãi bỏ các hợp đồng với chính phủ và ngăn chận việc vào các tòa nhà chính phủ đối với các công ty luật mà chống lại các chính sách của chính phủ hay cổ võ sự đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI). Một số công ty luật đã kiện để chận lại các lệnh này. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều công ty thương lượng với chính phủ, đồng ý chấm dứt các chương trình DEI và thực hiện công tác hợp pháp miễn phí cho các mục đích bảo thủ. Tương tự, chính phủ đã ngưng tài trợ cho các đại học thực thi DEI hay theo lời chính phủ, đã xúi giục hay khoan dung chủ nghĩa bài Do Thái. Đại Học Harvard đã chống lại áp lực đó, nhưng Đại Học Columbia thì đã đầu hàng.

Dọa nạt người lên tiếng để phải tự im lặng: Chính phủ tuyên bố rằng họ đang trục xuất các sinh viên không phải công dân Mỹ, sử dụng phát ngôn hợp pháp của họ như là sự biện minh. Trong khi chính những vụ trục xuất đó là sự cấm đoán cổ điển, phạm vi ngấm ngầm có thể kềm hãm tự do ngôn luận hơn là sự đàn áp tức thì của họ. Những người không phải công dân Mỹ là đối tượng thu hút hợp pháp đối với sự đàn áp của chính phủ bởi vì các tòa án phần lớn bênh vực tổng thống trên những vấn đề về an ninh quốc gia và di dân.

Tẩy xóa phát ngôn của chính phủ: Tu Chính Án Thứ Nhất chỉ cấm chính phủ kiểm soát quyền tự do ngôn luận cá nhân. Khi chính phủ phát ngôn, họ có thể nói bất cứ điều gì họ muốn. Điều đó có nghĩa là người phát ngôn cho chính phủ không có bất cứ quyền Tu Chính Án Thứ Nhất nào để thay thế các thông điệp của chính phủ bằng thông điệp của chính họ. Chính phủ Trump đã phá vỡ chuẩn mực này. Chính phủ [Trump] đã ra lệnh xóa bỏ những nội dung không hài lòng về tư tưởng khỏi các bảo tàng viện Smithsonian, áp dụng lệnh cấm sách trong các thư viện quân đội và đặt để những người ủng hộ chính trị của ông điều hành các cơ chế văn hóa.

Giáo Sư Gregory P. Magarian kết luận rằng, “Không có hành động nào trong số đó có vẻ vi phạm Tu Chính Án Thứ Nhất. Tuy nhiên, tất cả chúng đều có những liên hệ đáng kể tới tự do ngôn luận. Khi những người thụ hưởng quyền lợi của chính phủ đồng ý nói những gì tổng thống muốn, khi chính phủ dọa nạt những người phát ngôn để tự họ im lặng, và khi chính phủ trau chuốt phát ngôn của mình thành công cụ tuyên truyền, thì không có sự đàn áp nào xảy ra. Nhưng trong tất cả những tình huống đó, chính phủ đang làm chính xác những gì chứng minh nỗi sợ hãi của sự đàn áp và những gì luật Tu Chính Án Thứ Nhất hiện ngăn chận: dùng quyền lực chính thức để làm cho ngôn luận ít tự do hơn.”

 

 

Theo nhà nhân chủng học và Giáo Sư danh dự tại Đại Học New York University Arjun Appadurai, trong bài viết “‘An autoimmune disorder’: how Trump is turning American democracy against itself” [‘Rối loạn miễn dịch tự động’: bằng cách nào Trump đang biến nền dân chủ Mỹ tự chống lại chính nó], được đăng trên trang mạng www.theguardian.com, hôm 25 tháng 5 năm 2025, thì “Trump đã đi đến ảo tưởng về chế độ độc tài của ông – được chứng minh bằng việc ông mất kiên nhẫn với các cố vấn, những chỉ trích của truyền thông, các đối thủ chính trị và thường dân là những người đặt câu hỏi với ông, và thèm khát vô tận sự ca tụng và lòng trung thành – đã đối diện với hàng loạt sức mạnh thể chế chưa từng có trên toàn cầu mà trên lý thuyết có thể cản trở ông. Để đánh bại chúng, ông đã tìm ra một công thức lập dị: đảo ngược các thể chế tự do được thiết kế như là những rào cản chống lại những người như ông.”

Cũng theo Arjun Appadurai, Trump và những người ủng hộ ông, lan tỏa rộng khắp mạng lưới mạnh mẽ của những nhà tư tưởng hữu khuynh mà cao cấp như Heritage Foundation và bình dân như Breitbart, đã bận rộn ít nhất một thập niên để đặt nền móng cho một cuộc đảo ngược dân chủ lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, thiết kế một hình thức võ jujitsu (võ judo của Nhật) mới để phá vỡ truyền thống dân chủ Mỹ. Hình thức võ mới này biến luật pháp chống lại luật pháp, lực lượng cảnh sát chống lại lực lượng cảnh sát khác, tòa án chống lại tòa án, chiến dịch truyền thông chống lại chiến dịch truyền thông, khoa học chống lại khoa học, tôn giáo chống lại tôn giáo, và các thỏa thuận giao dịch chống lại các thị trường.

Arjun Appadurai đã nêu ra một số bằng chứng: ICE được dàn trận chống lại các ty sở cảnh sát quy ước, FBI bị phân cực nội bộ, những tín đồ Tin Lành ủng hộ Do Thái quay lại chống những người Thiên Chúa Giáo tự do, các ủy viên quản trị đại học chống lại các giáo sư, khoa học điên rồ của Robert F Kennedy chống lại dòng chính khoa học, và tòa tối cao chống lại các tòa dưới muốn kiểm soát quyền lực của Trump. Và dĩ nhiên không thể không kể việc Trump tấn công đại học Hoa Kỳ, biến các đại học thành con tin của chính quyền liên bang, và luật dân quyền thành dụng cụ để tấn công quyền công dân.