Hôm nay,  

Cái bình y khí của Khổng Tử

30/05/202500:00:00(Xem: 1122)
 
Hình-AI-vẽ
Ảnh do ChatGPT-4o tạo bằng DALL·E.
 
Tình hình thế giới hình như đang rối lung tung, náo loạn như từ khi tổng thống Mỹ nhậm chức nhiệm kỳ II. Ông ở ngôi mới được hơn 100 ngày chút xíu, mà nhiều rắc rối quá, đối ngoại thì như mỗi ngày ông đưa ra những quyết định trừng phạt thế giới về kinh tế và thương mại bằng cách tăng thuế vào các hàng hóa của bất kỳ quốc gia nào nhập khẩu và Hoa Kỳ từ 10 đế 50% và hơn thế nữa.
 
Ông đòi mua đất Greenland của Đan Mạch và đòi kiểm soát kinh đào Suez. Ông đã làm cho chứng khoán Mỹ và cả thế giới tuột dốc.
 
Theo AFP, vị nguyên thủ Mỹ đã ký hơn 140 sắc lệnh để tấn công các đối thủ chính trị, triển khai trục xuất hàng loạt cư dân ông cho là bất hợp pháp. Ông quyết định cắt giảm ồ ạt hàng loạt công chức và nhân viên chính quyền liên bang với sự hổ trợ của Elon Musk và bộ hiệu quả chính phủ DOGE.
 
Vế đối ngoại, vế đối nội, và cả thế giới như đã có rất nhiều người Mỹ không bằng lòng. Nhiều văn bản của ông đang bị tư pháp chặn lại, đang dằng co. Tất cả mọi phía đều thấy ông đi quá xa quyền lực của một tổng thống. Lại nữa với tính khí nóng nẩy bất nhất, dường như ai mà khác ý là ông coi như kẻ thù ngay. Với cách hành xử như lửa đốt, như chong chóng quay, chẳng biết ông có đưa được nước Mỹ trở lên vĩ đại như ông đã hứa lúc tranh cử không mà thực tại là ông gây cho thế giới và khá nhiều người dân nước ông nhiều lo âu.
 
Chiến tranh ở Ukraine thì ông cũng không giải quyết mau lẹ được như đã khoe khoang. Tình trạng Trung Đông vẫn rắc rối và như bị đe dọa rối loạn hơn… người dân Gaza vẫn triền miên khổ sở và đói khát và chết đói.
 
Nói chung chiến tranh tàn sát hung bạo, kinh tế sa sút bấp bênh, đời sống bất an… ở bất cứ mọi nơi nào trên trái đất; làm mọi người đều hoang mang, người ta không còn tin tưởng vào chính trị xoay chiều hoang mang; người ta khiếp sợ và coi thường quân sự thiệt, giả khôn lường, và cuối cùng, có lúc, có nơi, người ta mất cả niềm tin tôn giáo mà bao đời nay là thiêng liêng là tối thượng. Vậy còn bám víu vào chân lý nào để sống? Thế giới và con người thật đáng thương!
 
Con người bi thảm của thời cuộc may mắn thay vẫn được phật từ bi che chở, vẫn được chúa toàn năng bác ái đùm bọc, họ chìm lỉm rất mau và cũng có thể lại nổi lên rất lẹ, vì sao ư? Vì có lẽ cuộc sống thường hằng vẫn là một cuộc vận hành của một vũ trụ nhị nguyên, có cái xấu có cái tốt xen kẽ, đêm có mặt trăng, ngày có mặt trời, có mưa có nắng nối tiếp, có bốn mùa đi qua mỗi năm… hoa vẫn nở muôn màu, bình minh vẫn rạng ngời mỗi sớm mai. Và người ta đang chờ xem vị tổng thống đã đi quá quyền hạn còn đi xa tới đâu nữa. Ông bắt đầu tấn công vào các trường đại học vào giới tinh hoa học thuật. Đụng vào bức tường sắt kiên cố này, ông cố ý đàn áp quy luật tự nhiên mà các đại học đã có sẵn từ lâu đời, có khi ông sẽ thất bại vì đa ngôn đa quá… hơn một nữa số cử tri cho biết Trump đang vượt quá quyền hạn tổng thống, họ cho biết nhiệm kỳ thứ hai này của Trump là «đáng sợ».
 
Theo tác giả Nguyễn Quốc Khải (ngày 27-04-2025) «nếu khuynh hướng này tiếp diễn, nước Mỹ khó tránh khỏi một cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng trong khoảng thời gian hai năm tới».
 
Thì đó là chuyện xa vời của nước Mỹ, nhưng với «hiệu ứng cánh bướm» có lẽ ảnh hưởng toàn cầu không nhiều thì ít.
 
Dù gì cũng mong là ông cứng đầu đó, nếu có va phải bức tường sắt, cò lỡ u đầu sứt trán, cũng sẽ phải lùi lại, theo lực đẩy lùi tự nhiên.
 
Hình ảnh viện Khổng Tử mà cộng sản Trung Quốc mang sang biểu diễn ở Hoa Kỳ chỉ nhằm mục đích phô trương khoe khoang và sau đó là để rình và do thám lấy trộm kỹ thuật khoa học và thông tin tình báo… chẳng hề có một lý tưởng cao đẹp truyền thống gì cho tư tưởng của khổng giáo, nhưng thôi thì cũng là một dịp hi hữu cho hình ảnh ngài Khổng Tử du nhập vào một xã hội hoàn toàn xa lạ và hoàn toàn cách biệt cả về không gian, thời gian và tư tưởng… chẳng biết rồi nay mai đây ông tổng thống có thấy ngứa mắt mà ra lệnh đập bỏ tượng và viện Khổng Tử đi không?
 
Tất cả những điều hung hăng quá đà mà ông Trump đang làm với mọi người, mọi giới, nhất là giới trẻ tinh hoa của đất nước, khi bị dội lại, sẽ may ra, cho ông một bước suy nghĩ, để cân bằng, xã hội tối thiểu được tái lập… như kẻ bị tông xe, tất yếu đau và tất yếu dừng lại.
 
Chuyện của hai nhân vật, đông và tây, hoàn toàn xa lạ nhau, hoàn toàn cách biệt cả vòng trái đất, nhưng viết tới đây, tác giả tôi, mạo muội xin nhớ lại và kể lại chuyện «cái bình y khí» trong tác phẩm Khổng Tử Thánh Tích Đồ:
 
Chuyện kể rằng: trong miếu thờ Lỗ Hoàn Công, có treo một cái bình, tựa như cái bình chữa lửa ngày nay. Nhưng không phải chứa hóa chất để dập lửa, mà gọi là bình y khí.
 
Bình y khí đó, để không thì nghiêng, nếu đổ nước vào tới  nữa bình thì nó đứng ngay ngắn, nhưng nếu đổ nước đầy đến miệng bình, thì tự động bình lật ngược úp sấp lại và nước chan hòa đổ ra ngoài.
 
Nghe nói các vua chúa Trung Hoa khi xưa đặt mua và treo bình y khí luôn trong nhà để tự răn mình.
 
Đức Khổng Tử nói các đệ tử đổ nước thí ngiệm, thấy đúng như vậy, nên ngài mới dậy các học trò của ngài rằng: muốn có sự sung mãn thì phải hết sức học khiêm cung.
 
Khiêm cung để tu thân.
Khiêm cung để tề gia.
Khiêm cung để trị quốc.
Khiêm cung trong việc bình thiên hạ.
 
Ngài viện lẽ phải khiêm cung để sống quân bình về mọi mặt của cuộc sống, về đạo đức, về tinh thần, trí tuệ, về khoa học tiến bộ và luân lý nhân sinh đạo trời.
 
Ngài viện lẽ một cá nhân khiêm cung là một cá nhân quân bình, mọi cá nhân quân bình sẽ tạo thành những tập thể xã hội lành mạnh. Những tập thể lành mạnh sẽ tạo thành những quốc gia ổn định và sau cùng họp thành một thế giới an lành, hạnh phúc. Lý do là vì:
 
Trời làm vơi chốn dồi dào,
Mà thêm vào những chỗ nào khiêm cung.
Đất xoi mòn bớt cao phong,
Để cho lòng biển lòng sông thêm dầy.
Quỷ thần hại kẻ no đầy,
Đem chia phúc lợi cho người khiêm cung.
Người thường ghét kẻ thừa dùng,
Còn người khiêm tốn thiệt lòng thì ưa.
Trên khiêm trời sáng mãi ra,
Dưới khiêm ai kẻ hơn ta được nào?
Khiêm cung giữ vẹn trước sau,
Rồi ra quân tử gót đầu hanh thông!
                             dịch theo hai quẻ Tốn và Ích.
                             (theo sách Khổng Tử Thánh Tích Đố)
                             (của tác giả Nhân tử Nguyễn Văn Thọ)
 
… Thiệt là may mắn cho đức Khổng Tử, vì ngài đã ra đi khỏi thế giới tao loạn này từ lâu, lâu lắm rồi… nếu chẳng may mà ngài còn hiện hữu cõi trần gian, chắc hẳn ngài là người đứng đầu tiên, trên cái danh sách cũng đầu tiên, mà ông Trump « évacuer » ra khỏi nước Mỹ, vì ngài đã bị Tập Cận Bình đẩy vô nhập cư bất hợp pháp ở hợp chủng quốc Hoa Kỳ!
 
May thay!
 
Paris 05-2025
Chúc Thanh

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Lịch sử một đời người quá ngắn nên nhấn mạnh sự hiếm hoi của một sự việc bằng câu “Tôi chưa bao giờ thấy..” hình như không có tác dụng bao nhiêu. Nhưng cũng phải bắt đầu bằng câu này: Tôi chưa bao giờ thấy lo âu khi qua nước Mỹ— cho đến năm 2025, khi nước Mỹ bước vào ‘kỷ nguyên’ mới. Nói tới lịch sử, mặc nhiên nói đến sự thay đổi. Ngay cả vũ trụ không người (‘người’ ngoài hành tinh không kể) còn thay đổi, huống chi những nơi con người có mặt. Con người với thất tình lục dục, với bản ngã, với ước mơ, với hy vọng. Những tính cách rất người đó mặc nhiên dẫn đến thay đổi — thay đổi để có một cuộc sống tốt đẹp hơn, cho cá nhân, cho đất nước, cho nhân loại.

Bản thân tôi cũng từng trải qua một câu chuyện tương tự. Hồi trẻ đi làm cho một công ty xây dựng của một thằng bạn học. D. là giám đốc, còn tôi là nhân viên bán hàng. Thấy cuối tuần tôi hay đi làm các công tác từ thiện, D. nói “…Tao mà như mày sẽ dành thì giờ để kiếm tiền. Thêm vài chục năm năm nữa, tao sẽ có thật nhiều tiền, lúc về già sẽ làm từ thiện cho đáng!...” Bạn có phần đúng. Điều này cũng giải thích phần nào tại sao bạn thì làm giám đốc, còn tôi chỉ là nhân viên. Tôi còn nói với D. rằng việc điều hành một công ty tạo ra công ăn việc làm cho 100 người còn có lợi ích cho xã hội hơn làm từ thiện nhiều. Xã hội rất cần có những người có khả năng lãnh đạo như D.

(Hollywood, 15 tháng 12) - Giới điện ảnh Hoa Kỳ và cả chính trường Washington đồng loạt phản ứng gay gắt sau khi Tổng thống Donald Trump đăng một lời bình bị xem là vô cảm và cay độc về cái chết của đạo diễn Rob Reiner và Vợ Michele Reiner. Trên mạng Truth Social, Tổng thống viết rằng Reiner “đã qua đời vì cơn giận dữ do chính ông ta gieo ra cho người khác,” rồi gán cho ông một thứ gọi là “hội chứng rối loạn ám ảnh Trump,” trong lúc bi kịch gia đình vẫn còn chưa ráo máu, theo tờ Daily Mail.

Một chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng – từng nằm im dưới đáy Bắc Đại Tây Dương hơn một thế kỷ – vừa được đánh thức khỏi giấc ngủ dài bằng mức giá kỷ lục: 1,78 triệu bảng Anh. Chiếc đồng hồ ấy thuộc về Isidor Straus, người cùng sáng lập chuổi cửa hàng Macy’s, một thương gia 67 tuổi đã nằm lại cùng con tàu huyền thoại Titanic trong đêm định mệnh năm 1912. Chiếc đồng hồ – một mẫu Jules Jurgensen 18 carat khắc chữ, được tặng nhân sinh nhật lần thứ 43 của ông vào năm 1888 – nay trở thành hiện vật Titanic có giá cao nhất từng được bán. Kỷ lục cũ vốn thuộc về một chiếc đồng hồ vàng khác từng được trao cho thuyền trưởng con tàu cứu hơn 700 người, bán năm ngoái với giá 1,56 triệu bảng.

Thỉnh thoảng chúng tôi hay tới thăm ông niên trưởng Hải Quân của tôi. Ông đã gần 90 tuổi, mái tóc đã bạc trắng, bên khuôn mặt nhiều vết nhăn, đi đứng chậm chạp, nhưng ông vẫn minh mẫn, trí nhớ vẫn rành rẽ về những câu chuyện thời cuộc xa xưa, và hát vẫn rất hay. Lần thăm viếng vừa qua, ngồi nói chuyện với ông lâu hơn. Trong câu chuyện ông kể: “mình qua đây làm việc vất vả, mong ngày về hưu đưa vợ con đi du lịch cho biết đó biết đây, nhưng không thành, vì bà vợ bị tai biến mạch não khiến nửa người bị tê liệt phải ngồi xe lăn đã 25 năm qua, đi đâu cũng khó khăn”. Tôi bồi hồi xúc động, nhìn ông với tất cả sự cảm thông.

Cuộc sống này không có ai là hoàn hảo mà cũng không có cái gì là hoàn toàn, tất cả mọi sự vật trên đời này đều có khiếm khuyết và không vĩnh cửu. Chính vì thế nếu ai cố gắng đi tìm sự tuyệt đối, họ sẽ thất vọng. Câu thơ trên muốn nói lên ý tưởng, hãy chấp nhận và trân trọng những khiếm khuyết của nhau để chúng ta tới gần nhau hơn, hiểu nhau hơn. Nhà khoa học nổi tiếng Stephen Hawking còn đi xa hơn nữa, ông khẳng định „Nếu không có sự không hoàn hảo, cả bạn và tôi đều không tồn tại” ("Without imperfection, neither you nor I would exist."). Ông muốn nói sự „không hoàn hảo“ của vũ trụ, những giao động đột biến trong quá trình tiến hóa, những sai lệch trong định luật vật lý đã là những điều kiện để tạo nên sự sống trong đó có con người.

Suốt hơn nửa thế kỷ qua, Nghịch Lý Fermi (Fermi Paradox) luôn là một câu đố hóc búa ám ảnh giới thiên văn học. Nói một cách ngắn gọn, nghịch lý này đặt ra câu hỏi: Nếu vũ trụ đã gần 14 tỷ năm tuổi, một khoảng thời gian quá đủ để các nền văn minh tiên tiến, xã hội hiện đại, công nghệ cao phát triển và du hành giữa các vì sao, vậy thì tất cả họ đang ở đâu? Sao chưa có ai ghé qua Địa cầu để “chào một tiếng”?

Trong một bài viết đăng trên trang mạng Psychology Today, Tiến Sĩ Jeff Degraff kể lại một trải nghiệm khá thú vị của mình. Ông cho biết cách đây không lâu, ông bị mắc kẹt. Không phải là kẹt xe hay xếp hàng, mà là một khoảnh khắc mịt mờ về mặt tinh thần. Ông không thể suy nghĩ sâu sắc, không thể cảm nhận được những gì mình đang tiếp xúc. Rồi bất chợt một bài hát hiện lên trong đầu. Không phải bài hát mới nghe gần đây, và cũng không phải bài hát mà ông yêu thích. Nhưng lời bài hát thật sự chạm đến trái tim của ông. Chúng nói lên một điều gì đó mà ông không thể diễn đạt thành lời. Giống như não không muốn nói những lời đơn giản, nên đã quyết định cất tiếng hát.

Cựu Ước chép: “Thiên Chúa lấy đất sét nặn ra ông Adam theo hình ảnh của Ngài. Sau đó làm ông mê đi rồi rút một chiếc xương sườn ra tạo thành bà Eva, dẫn tới tặng cho ông Adam. Ông nói: “Phen này, đây là xương bởi xương tôi, thịt bởi thịt tôi! Nàng sẽ được gọi là đàn bà, vì đã được rút từ đàn ông ra”. Con người và vợ mình, cả hai đều trần truồng mà không xấu hổ trước mặt nhau”. Đọc đoạn sách Sáng Thế Ký này, tôi bâng khuâng. Vậy là hai ông bà chưa trưởng thành, nhìn nhau như hai đứa trẻ ở truồng tắm mưa, chẳng động tĩnh chi. Thua xa ông Luân Hoán.

Sáng Chủ Nhật, ngày 19 tháng 10, giữa lúc khách tham quan vẫn đang tấp nập trong viện bảo tàng Louvre, một nhóm gồm bốn tên trộm bịt mặt đã thực hiện vụ trộm liều lĩnh hiếm thấy. Bốn kẻ bịt mặt đã đột nhập Bảo Tàng, dùng cần cẩu phá vỡ cửa sổ tầng trên của tòa nhà Galerie d’Apollon, khu trưng bày các bảo vật hoàng gia Pháp, cuỗm đi những món báu vật vô giá rồi tẩu thoát bằng xe gắn máy (motorbike).
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.