Hôm nay,  

Chòi mòi một thuở

11/04/202416:30:00(Xem: 1264)
Tạp bút

chòi mòi bonsai

Tình cờ trong một gian hàng của nghệ nhân làm Bonsai, cây kiểng, tôi thấy trưng bày một chậu kiểng nhỏ, có nhiều nhánh cong queo, lá hình bầu dục, phía dưới có nhiều lông trắng óng ánh như nhung, trĩu nặng từng chùm quả nhỏ tròn trông giống như trái mồng tơi nhưng nhiều màu sắc: xanh, vàng, đỏ, tím đen... trông rất quen, nhưng không thể gọi ngay ra tên của loài cây này được. Thử hái một trái đưa lên miệng nhấm nhấm, cái vị chua, ngọt hơi thanh thấm nhanh vào đầu lưỡi, chợt sững sờ gợi nhớ mấy câu thơ vui vui đọc được ở đâu đó: “Non xanh, già đỏ, chín tím bầm / Một chùm chòi mòi trái cả trăm / Gái trai, thuở bé thèm nhỏ dãi / Chòi mòi đặc biệt trái quanh năm.” Hai mắt chợt cay cay với một trời kỷ niệm!
    Thuở nhỏ, nhà ở sâu trong rẫy, đi học ra trường làng phải qua một cụm rừng chồi mà sau này lớn lên, bạn bè mỗi khi họp mặt hay nhắc nhở và đặt tên cho cụm rừng là “Rừng cổ tích”, có lẽ trong trí nhớ của tuổi thơ thuở ấy, khu rừng là cả một giang sơn bí mật với rất nhiều chim, sóc, thỏ rừng thậm chí cả chồn và những con cheo nhỏ. Tất nhiên không loại trừ những con vật... gớm ghiếc và nguy hiểm như rắn, rết, ong vò vẽ mà có lần cả bọn học trò nhỏ chúng tôi phải chạy vắt giò lên cổ, vì lấy cây thọc phá tổ ong, may mà chẳng đứa nào bị ong chích, ngoại trừ hai đứa... tụt cả quần và dép!
    Bên cạnh những con thú dễ thương và cả đáng sợ ấy là rất nhiều loại trái cây rừng hấp dẫn bọn học trò con nít suốt cả bốn mùa, từ trái cò ke với trò chơi bắn ống thụt, đến những trái vú bò, trái sim và những loại trái như bứa, trường, xây, cơm nguội... song loại trái cây, quanh năm lúc nào cũng có trái chín là trái chòi mòi, đặc biệt hấp dẫn cả hai phe con trai lẫn con gái, và vì thế cây lúc nào cũng... xơ xác vì bị hái trái và cả bị vặt lá non về ăn rau sống hay nấu canh với lá tập tàng.
    Chòi mòi là loại cây có nhiều cành nhánh cong, lá hình bầu dục, phía trên trơn láng, phía dưới có nhiều lông mịn, lá non ăn sống hay nấu canh đều được. Chòi mòi ra hoa từ khoảng tháng tư đến tháng sáu và từ đó có trái lai rai suốt năm, nhưng rộ nhất có lẽ từ cuối tháng tám, đầu tháng chín. Cây chòi mòi cao có thể hơn 10m, nên nhiều khi muốn hái những chùm trái ngon, mọng bóng, màu tím bắt mắt, phải... leo trèo như khỉ ra những cành cây ở phía xa. Thuở ấy, “cu ngọng” là đứa trèo leo tài giỏi nhất, được cả xóm đặt biệt danh là “ Tarzan”, tên của một nhân vật trong phim sống ở rừng xanh. “Cu ngọng” học cùng lớp với tôi, hai đứa ngồi chung một bàn, tôi thường cho bạn ấy... “cọp dê” khi viết chính tả hay làm toán, nên trong cặp tôi lúc nào cũng có... nhiều trái cây rừng do “Cu ngọng” trao đổi! Đặc biệt là trái chòi mòi, khi mới vừa ửng đỏ, chua đến nhăn mặt, cho đến lúc chuyển sang màu tím, vừa chua, vừa ngọt thanh ăn rất khoái khẩu. Thuở ấy, lũ học trò con nít chúng tôi đi học hầu hết đều mang cặp bàng, tức người ta lấy cây bàng đan thành tấm đệm, sau đó cắt ra may thành mấy cái cặp học trò to bằng tờ báo nhật trình khổ lớn xếp đôi và có đủ hai ngăn, sách vở, bút mực lúc ấy lại ít nên hầu như đứa nào cũng chừa một ngăn để bỏ đồ chơi hay... thức ăn. Cặp của con gái, chắc chắn luôn có bó đũa, trái banh nhỏ, chùm dây thun hay sợi dây dài để chơi nhảy dây, còn bọn con trai, không ngoài hai cây “khăng” (còn gọi trò chơi đánh chõng), cái ống thụt hay con vụ được khắc đẽo công phu cùng với... lũ khủ khoai, củ, trái cây nhà và cả trái cây rừng hái được... và vì vậy, hầu hết các “cặp vở” của lũ học trò nhà quê chúng tôi thường hay bị... chuột khoét một góc để lục tìm thức ăn, âu đó cũng là một kỷ niệm nhớ hoài của tuổi ấu thơ.
    Rất lâu rồi, cùng với tốc độ “đô thị hóa” của các vùng quê, những khu rừng chồi, rừng thưa dần dần biến mất, cây chòi mòi cũng bị... lấn dần vào tận các rừng sâu, rừng xa, nên rất ít khi bắt gặp lá hay trái chòi mòi bày bán ở các chợ quê, song mùi vị của nó thì không thể nào lãng quên trong vị giác. Hôm nay, cây chòi mòi, dưới bàn tay của người nghệ nhân, cây chòi mòi lại được uốn, nắn lại thành một loài cây kiểng “độc, lạ” thu hút những người chơi Bonsai tìm kiếm. Nghe người chủ cây chòi mòi “kiểng” giới thiệu có chỗ “chơi” một gốc Bonsai chòi mòi trên trăm tuổi. Thêm cảm khái ngậm ngùi về một thuở chòi mòi của tuổi thơ...
 

– Trần Hoàng Vy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Sau đây là câu chuyện ma mà chính nhóm chúng tôi chứng kiến trong một chuyến đi du lịch mùa hè năm 2024 vừa qua.
Khi nghĩ đến từ “nghệ thuật,” quý vị thường nghĩ đến điều gì? Một bức tranh của con trẻ được dán ở tủ lạnh? Một nghệ sĩ mà quý vị cảm những tác phẩm truyền cảm hứng của họ? Hay những gì trừu tượng khó hiểu mới là nghệ thuật? Những thí dụ trên có một điểm chung: nghệ thuật theo những suy nghĩ đó là việc người khác làm, như trẻ em hoặc “những người tài năng đầy mình.”
Bà ba Séc góa chồng từ tuổi 30, cũng may chồng ra đi sớm, bà buồn rầu một khoảng thời gian, rồi bất chợt do sức sống còn lại, bà vùng dậy lo làm ăn buôn bán mà nuôi được ba đứa con… năm 1970, cũng còn dễ xoay sở, bà chỉ có một cửa hàng tạp hóa… hay còn gọi là chạp phô, bà bán thêm củi, hàng đống, hàng thước, hàng tạ, gạo, bà bán từng bao lớn 100 kí, bao nhỏ 20 kí… vậy mà bốn mẹ con sống được, khá ung dung.
Sáng hôm nay Thứ Hai, sửa soạn đi đám tang người bạn học đột ngột ra đi mấy tuần trước. Anh đang tính chuyện qua Canada tháng Sáu nầy, có thêm người bạn học cũ từ Việt Nam cũng sang rồi cùng xuống New York gặp nhau. Nay thì những hẹn hò từ nay khép lại, với biết bao dự tính, mong ước dang dở…nhưng tin rằng một người tốt đẹp như Anh thì chắc thân đang nhẹ nhàng như mây đâu đó. Tuổi anh đã cổ lai hy. Có người bạn khác làm cho tờ báo Việt Nam ở đây, sáng nào cũng đọc cáo phó với phân ưu nên nhận ra mỗi ngày còn hơi thở là một bonus, lúc đó mới năm mươi.
Ở Mỹ ngày lễ Mẹ được quy định vào ngày chủ nhật của tuần lễ thứ hai trong tháng 5. Còn ngày lễ Cha người ta lấy ngày chủ nhật thứ ba trong tháng 6. Cả hai ngày này để vinh danh người Mẹ và người Cha. Lễ Mẹ tháng năm, lễ Cha tháng sáu. Nhân ngày lễ Cha, xin tán chuyện như vầy: Từ ngày được “quy Mã” làm thân tị nạn tôi mới biết ở xứ này có nhiều ngày lễ. Lễ lớn lễ bé đều có, tháng nào cũng có ngày lễ được ghi rõ ràng trên lịch chẳng hạn như tháng giêng có Tết dương lịch, có ngày tưởng niệm mục sư Martin Luther King. Tháng hai có Valentine’ Day, President’ Day. Tháng ba có Saint Patrick’ Day, lễ Easter. Tháng tư có Earth’ Day. Tháng năm sau Ngày Của Mẹ là lễ “Chiến Sĩ Trận Vong” (Memorial’ Day). Tháng sáu có Flag’ Day và Father’ Day.
Ông Michael Farchi, cư ngụ tại Agora Hills, California, đi du lịch Las Vegas vào tháng 12/2023. Ông trú tại khách sạn hạng xịn The Venetian thuộc khu trung tâm Las Vegas Strip. Một buổi sáng, khi thức dậy, ông thấy đau đớn tột độ. Ông tả như sau: “Tôi có cảm giác như ai đó đâm vào vùng kín của mình. Cảm giác như bị một mảnh kiếng hoặc một con dao sắc nhọn cứa trúng. Tôi bước vô nhà vệ sinh thì nhìn thấy một con bọ cạp đang đu bám trên quần lót của mình”. Ông gửi ngay bản tường trình cho khách sạn Venetian Resort Las Vegas, viết như sau: “Tôi bị một con bọ cạp cắn trúng háng và tinh hoàn”. Khách sạn Venetian thuộc loại sang, có dòng nước với những con thuyền gondola xuôi ngược như bên con kênh tại Venise, Ý. Khách sạn cho biết họ ghi nhận sự việc. Ông Farchi thuê luật sư Brian Virag để kiện. Chuyện thằng nhỏ bị tổn thương đã thành chuyện lớn. Tất cả chỉ vì cái con bọ cạp ranh mãnh
Người xưa nói: Công vi thủ, thủ vi tâm? Hình như có nghĩa là mọi sự đều bắt đầu ở cái tâm, tâm suy nghĩ rồi mới cho ra tưởng. Tâm nghĩ thế nào thì cảm nhận ra như thế. Sau nhận thức, con người mình có suy nghĩ, từ suy nghĩ đó cho ra hành động. Và như thế đó, thầy Thích Thiện Thuận muốn dậy phật tử chúng ta hiểu thế nào là tâm tạo pháp. Về vật lý, tâm gồm những tâm nhĩ, những tâm thất, những động mạch, mạch máu, mạch vành, cơ, bắp… Về tinh thần, tâm là một hiện tượng phi vật chất phi vật thể nhận biết, suy nghĩ rồi cảm ứng thông qua những tiếp xúc từ mọi giác quan. Do đó, ngài nói tâm tạo pháp.
Hôm 06/05/24, Xi, Đảng trưởng Đảng cộng sản Tàu và Chủ tịch nước, tới Pháp thăm viếng cấp nhà nước 2 ngày. Theo giới ngoại giao thì cuộc gặp gỡ có những « trao đổi rất xây dựng ». Nhưng những nhà chuyên về Á châu và đặc biệt về Tàu, lại cho rằng ông Tổng thống Macron mời Xi qua thăm viếng chỉ là cách « ngoại giao giao hảo » mà thôi.
Nước Pháp này đúng là nước con gà, con gà Gaulois, khi tôi đến thăm một người bạn đã lâu ngày không gặp nhau ở tận vùng Villiers le Pin, ngoại vi vùng 93, gọi là ngoại ô mà rất xa Paris. Vùng đất khá thanh lịch êm ả, mỗi nhà có một diện tích rất rộng, vườn trước, đất bao quanh hai bên nhà, nhất là khoảng vườn sau bao la rộng thoáng. Tuy bao la là phía sau giáp rừng có lẽ, còn hai bên nhà nọ cách nhà kia cũng phân biệt bằng một hàng rào kẽm dây thép mỏng, mắt cáo thưa, để xác định giới tuyến, nhất là giới tuyến cho các quý vị gia súc… chó, mèo, nhất là gà, gà mẹ gà con ríu rít.
Thành ngữ Pháp có câu: “Le style, c’est l’homme”, văn là người. Con người như thế nào đều thể hiện rõ qua những gì mà người đó viết ra. Do đó, đọc văn thì hiểu được người. Khi phân tích một bài văn, người ta để ý đến hai phần, một là nội dung tư tưởng, hai là hình thức thể hiện. Vấn đề tác giả nêu ra nhằm mục đích gì? Có hướng đến Chân, Thiện, Mỹ không? Có xây dựng những giá trị phổ quát, lâu dài hay chỉ để đả phá, phục vụ cho ý đồ riêng tư, nhỏ nhen trước mắt? Nhận định dựa trên nguyên tắc được công nhận, dữ kiện có thật hay chủ quan, mơ hồ hoặc quá khích nhằm quy chụp, phủ nhận chân lý, bóp méo sự thật?