Hôm nay,  

Fentanyl Là Gì Và Tại Sao Nó Lại Đứng Sau Làn Sóng Sử Dụng Thuốc Quá Liều Ở Hoa Kỳ?

24/11/202300:00:00(Xem: 1092)
Fentanyl

Chỉ một lượng nhỏ cũng đủ gây chết người, fentanyl đang là đại dịch ở Hoa Kỳ. (Nguồn: pixabay.com)

 
Mua thuốc bậy bạ không nguồn gốc là một trò xui rủi. Từ Xanax đến cocaine, thuốc hoặc thuốc giả được mua ở những nơi không phải cơ sở y tế có thể chứa liều lượng fentanyl nguy hiểm cho tính mạng.
 
Các bác sĩ đã chứng kiến sự gia tăng sử dụng fentanyl không cố ý từ những người mua các loại thuốc theo toa thuộc nhóm opioid và các loại thuốc khác có chứa hoặc pha, trộn fentanyl. Người ta nhận thấy Fentanyl đã được đưa vào nguồn cung cấp thuốc heroin ở Massachusetts. Vào năm 2016, Giáo sư Kavita Babu và các đồng nghiệp phát hiện ra rằng những bệnh nhân đến khoa cấp cứu với báo cáo sử dụng quá liều heroin thường có fentanyl trong kết quả xét nghiệm mẫu thuốc của họ.
 
Các bác sĩ đã nghiên cứu fentanyl và các phó bản (analogs) của nó trong nhiều năm. Fentanyl đã trở nên phổ biến trên khắp Hoa Kỳ, làm thay đổi thị trường thuốc bất hợp pháp và làm tăng nguy cơ sử dụng quá liều.
 
Fentanyl và các phó bản của nó
 
Fentanyl là một loại thuốc giảm đau tổng hợp, ban đầu được phát triển dưới dạng thuốc tê – hoặc thuốc giảm đau – để dùng trong phẫu thuật. Cấu trúc hóa học của nó có nhiều chỗ có thể được chỉnh sửa được, thường là bất hợp pháp, để tạo thành các hợp chất liên quan với sự khác biệt rõ rệt về hiệu lực.
 
Thí dụ, carfentanil, một phó bản của fentanyl được tạo ra bằng cách thay thế nhóm hóa chất này bằng nhóm hóa chất khác, mạnh hơn 100 lần so với chánh bản. Một phó bản khác là acetylfentanyl, có tác dụng yếu hơn khoảng ba lần so với fentanyl, nhưng vẫn dẫn đến hàng loạt trường hợp sử dụng quá liều ở một số tiểu bang.
 
Dù các phó bản có rất nhiều và đa dạng, bản thân fentanyl vẫn đang thống trị thị trường các loại thuốc bất hợp pháp thuộc nhóm opioid. Tính trên mỗi miligam, fentanyl mạnh hơn heroin khoảng 50 lần và hơn morphin 100 lần.
 
Pha trộn hoặc thay thế các loại thuốc bằng fentanyl
 
Những kẻ buôn lậu thuốc đã sử dụng các phó bản của fentanyl để pha trộn trong các loại thuốc bất hợp pháp kể từ năm 1979. Cũng kể từ đó, thành phố nào cũng ngập tràn các vụ dùng thuốc quá liều liên quan đến fentanyl.
 
Đại dịch fentanyl hiện nay còn lan rộng ra nhiều nơi hơn, số lượng sản xuất ồ ạt hơn và số ca tử vong cũng nhiều hơn. Số trường hợp tử vong do dùng thuốc quá liều gần như tăng gấp bốn lần, từ 8,050 người năm 1999 lên 33,091 người vào năm 2015. Từ tháng 5 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021, Hoa Kỳ có hơn 100,000 người chết vì sử dụng thuốc quá liều, trong đó hơn 64% là do sử dụng các loại thuốc tổng hợp thuộc nhóm opioid như fentanyl và các phó bản của nó.
 
Fentanyl bất hợp pháp được sản xuất và tổng hợp trên phạm vi quốc tế ở Trung Quốc, Mexico và Ấn Độ, sau đó xuất cảng sang Hoa Kỳ dưới dạng bột hoặc ép vỉ. Nhiều tiền chất cần thiết để tổng hợp fentanyl cũng được xuất cảng từ Trung Quốc.
 
Ngoài ra, mạng xã hội đen, thiên đường của hoạt động tội phạm, đã tạo điều kiện thuận lợi để tuồn fentanyl và các loại thuốc khác vào Hoa Kỳ thông qua các dịch vụ chuyển phát truyền thống, bao gồm cả U.S. Postal Service.
 
Trong Hội nghị thượng đỉnh APEC tuần qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden và Tập Cận Bình đã đạt được thỏa thuận chống buôn bán fentanyl bất hợp pháp.
 
Fentanyl vừa được bán riêng lẻ, vừa thường được dùng làm chất pha trộn, vì hiệu lực của nó cao, cho phép những kẻ buôn lậu vận chuyển số lượng nhỏ hơn nhưng vẫn duy trì được tác dụng mà người mua mong đợi. Người ta cũng có thể thêm vào fentanyl các chất độn, như bột mì hoặc baking soda, để tăng nguồn cung cấp mà không hao tổn thêm nhiều chi phí. Do đó, chia nhỏ một kg fentanyl ra sẽ có lợi hơn nhiều so với chia nhỏ một kg heroin.
 
Thật không may, fentanyl có hiệu lực cao, cũng có nghĩa là chỉ một lượng rất nhỏ cũng đủ gây chết người. Nếu người dùng không biết rằng thuốc họ mua đã bị pha trộn, thì họ có thể sẽ không cẩn thận mà dễ dàng uống quá liều.
 
Ngăn ngừa tử vong do fentanyl
 
Các bác sĩ cấp cứu thường cho dùng fentanyl như một loại thuốc tê hoặc thuốc giảm đau để giúp giảm bớt cơn đau dữ dội trong trường hợp y tế khẩn cấp. Bệnh nhân sẽ được cho sử dụng fentanyl khi cần giảm đau hoặc an thần ngay lập tức, chẳng hạn như gây mê để phẫu thuật.
 
Nhưng ngay cả trong trường hợp được kiểm soát ở bệnh viện, việc sử dụng fentanyl vẫn có nguy cơ khiến cho nhịp thở bị giảm xuống mức nguy hiểm; đây cũng là nguyên nhân chính gây tử vong do dùng quá liều các loại thuốc nhóm opioid. Đối với những người tự ý sử dụng fentanyl, sẽ chẳng có đội ngũ y tế nào theo dõi sát sao từng nhịp thở của họ để đảm bảo an toàn.
 
Một biện pháp để ngăn ngừa quá liều fentanyl là Naloxone. Naloxone có thể đảo ngược tình trạng quá liều fentanyl bằng cách ngăn chặn tác dụng của thuốc. Một biện pháp khác là tăng cường cung cấp các chất chủ vận (agonists) opioid như methadonebuprenorphine để giảm các triệu chứng nghiện và cảm giác thèm thuốc, giúp mọi người tiếp tục điều trị và giảm sử dụng thuốc bất hợp pháp. Dù vậy, tính khả dụng của methadonebuprenorphine lại không cao, chúng bị hạn chế về cách sử dụng và nơi sử dụng.
 
Các chiến lược khác để ngăn ngừa tử vong do quá liều fentanyl là giảm bớt những rào cản trong việc tiếp cận điều trị cai nghiện thuốc, phổ biến các sản phẩm que thử fentanyl, tăng cường kiểm soát việc tiêu thụ và thậm chí là giám sát chặt chẽ cả thuốc diamorphine (heroin) theo toa.
 
Tuy nhiên, các chính trị gia địa phương và các ưu tiên tài trợ lại chưa để tâm đến việc thử áp dụng các biện pháp này. Để ngăn chặn sự gia tăng số ca tử vong liên quan đến fentanyl, cần có những chiến lược táo bạo hơn.
 
Việt Báo biên dịch

Nguồn: “What is fentanyl and why is it behind the deadly surge in US drug overdoses? A medical toxicologist explains” của Kavita Babu, được đăng trên trang TheConversation.com.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.
Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”
Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
Một nghiên cứu mới cho thấy thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu suất làm việc trong ngày, mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, so với những người ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày, những người ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khi về già.
Khi nói đến việc giữ cho xương khỏe mạnh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến vitamin D, chất dinh dưỡng giúp cơ thể hấp thụ lượng canxi cần thiết để giúp cho bộ xương chắc khỏe. Nhưng dù rằng vitamin D đúng là một chất dinh dưỡng thiết yếu, trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy tầm quan trọng của các loại vitamin khác trong việc chống gãy xương (fractures) và bệnh loãng xương, hay bệnh xương xốp (osteoporosis).
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.