Hôm nay,  

Fentanyl Là Gì Và Tại Sao Nó Lại Đứng Sau Làn Sóng Sử Dụng Thuốc Quá Liều Ở Hoa Kỳ?

24/11/202300:00:00(Xem: 1224)
Fentanyl

Chỉ một lượng nhỏ cũng đủ gây chết người, fentanyl đang là đại dịch ở Hoa Kỳ. (Nguồn: pixabay.com)

 
Mua thuốc bậy bạ không nguồn gốc là một trò xui rủi. Từ Xanax đến cocaine, thuốc hoặc thuốc giả được mua ở những nơi không phải cơ sở y tế có thể chứa liều lượng fentanyl nguy hiểm cho tính mạng.
 
Các bác sĩ đã chứng kiến sự gia tăng sử dụng fentanyl không cố ý từ những người mua các loại thuốc theo toa thuộc nhóm opioid và các loại thuốc khác có chứa hoặc pha, trộn fentanyl. Người ta nhận thấy Fentanyl đã được đưa vào nguồn cung cấp thuốc heroin ở Massachusetts. Vào năm 2016, Giáo sư Kavita Babu và các đồng nghiệp phát hiện ra rằng những bệnh nhân đến khoa cấp cứu với báo cáo sử dụng quá liều heroin thường có fentanyl trong kết quả xét nghiệm mẫu thuốc của họ.
 
Các bác sĩ đã nghiên cứu fentanyl và các phó bản (analogs) của nó trong nhiều năm. Fentanyl đã trở nên phổ biến trên khắp Hoa Kỳ, làm thay đổi thị trường thuốc bất hợp pháp và làm tăng nguy cơ sử dụng quá liều.
 
Fentanyl và các phó bản của nó
 
Fentanyl là một loại thuốc giảm đau tổng hợp, ban đầu được phát triển dưới dạng thuốc tê – hoặc thuốc giảm đau – để dùng trong phẫu thuật. Cấu trúc hóa học của nó có nhiều chỗ có thể được chỉnh sửa được, thường là bất hợp pháp, để tạo thành các hợp chất liên quan với sự khác biệt rõ rệt về hiệu lực.
 
Thí dụ, carfentanil, một phó bản của fentanyl được tạo ra bằng cách thay thế nhóm hóa chất này bằng nhóm hóa chất khác, mạnh hơn 100 lần so với chánh bản. Một phó bản khác là acetylfentanyl, có tác dụng yếu hơn khoảng ba lần so với fentanyl, nhưng vẫn dẫn đến hàng loạt trường hợp sử dụng quá liều ở một số tiểu bang.
 
Dù các phó bản có rất nhiều và đa dạng, bản thân fentanyl vẫn đang thống trị thị trường các loại thuốc bất hợp pháp thuộc nhóm opioid. Tính trên mỗi miligam, fentanyl mạnh hơn heroin khoảng 50 lần và hơn morphin 100 lần.
 
Pha trộn hoặc thay thế các loại thuốc bằng fentanyl
 
Những kẻ buôn lậu thuốc đã sử dụng các phó bản của fentanyl để pha trộn trong các loại thuốc bất hợp pháp kể từ năm 1979. Cũng kể từ đó, thành phố nào cũng ngập tràn các vụ dùng thuốc quá liều liên quan đến fentanyl.
 
Đại dịch fentanyl hiện nay còn lan rộng ra nhiều nơi hơn, số lượng sản xuất ồ ạt hơn và số ca tử vong cũng nhiều hơn. Số trường hợp tử vong do dùng thuốc quá liều gần như tăng gấp bốn lần, từ 8,050 người năm 1999 lên 33,091 người vào năm 2015. Từ tháng 5 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021, Hoa Kỳ có hơn 100,000 người chết vì sử dụng thuốc quá liều, trong đó hơn 64% là do sử dụng các loại thuốc tổng hợp thuộc nhóm opioid như fentanyl và các phó bản của nó.
 
Fentanyl bất hợp pháp được sản xuất và tổng hợp trên phạm vi quốc tế ở Trung Quốc, Mexico và Ấn Độ, sau đó xuất cảng sang Hoa Kỳ dưới dạng bột hoặc ép vỉ. Nhiều tiền chất cần thiết để tổng hợp fentanyl cũng được xuất cảng từ Trung Quốc.
 
Ngoài ra, mạng xã hội đen, thiên đường của hoạt động tội phạm, đã tạo điều kiện thuận lợi để tuồn fentanyl và các loại thuốc khác vào Hoa Kỳ thông qua các dịch vụ chuyển phát truyền thống, bao gồm cả U.S. Postal Service.
 
Trong Hội nghị thượng đỉnh APEC tuần qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden và Tập Cận Bình đã đạt được thỏa thuận chống buôn bán fentanyl bất hợp pháp.
 
Fentanyl vừa được bán riêng lẻ, vừa thường được dùng làm chất pha trộn, vì hiệu lực của nó cao, cho phép những kẻ buôn lậu vận chuyển số lượng nhỏ hơn nhưng vẫn duy trì được tác dụng mà người mua mong đợi. Người ta cũng có thể thêm vào fentanyl các chất độn, như bột mì hoặc baking soda, để tăng nguồn cung cấp mà không hao tổn thêm nhiều chi phí. Do đó, chia nhỏ một kg fentanyl ra sẽ có lợi hơn nhiều so với chia nhỏ một kg heroin.
 
Thật không may, fentanyl có hiệu lực cao, cũng có nghĩa là chỉ một lượng rất nhỏ cũng đủ gây chết người. Nếu người dùng không biết rằng thuốc họ mua đã bị pha trộn, thì họ có thể sẽ không cẩn thận mà dễ dàng uống quá liều.
 
Ngăn ngừa tử vong do fentanyl
 
Các bác sĩ cấp cứu thường cho dùng fentanyl như một loại thuốc tê hoặc thuốc giảm đau để giúp giảm bớt cơn đau dữ dội trong trường hợp y tế khẩn cấp. Bệnh nhân sẽ được cho sử dụng fentanyl khi cần giảm đau hoặc an thần ngay lập tức, chẳng hạn như gây mê để phẫu thuật.
 
Nhưng ngay cả trong trường hợp được kiểm soát ở bệnh viện, việc sử dụng fentanyl vẫn có nguy cơ khiến cho nhịp thở bị giảm xuống mức nguy hiểm; đây cũng là nguyên nhân chính gây tử vong do dùng quá liều các loại thuốc nhóm opioid. Đối với những người tự ý sử dụng fentanyl, sẽ chẳng có đội ngũ y tế nào theo dõi sát sao từng nhịp thở của họ để đảm bảo an toàn.
 
Một biện pháp để ngăn ngừa quá liều fentanyl là Naloxone. Naloxone có thể đảo ngược tình trạng quá liều fentanyl bằng cách ngăn chặn tác dụng của thuốc. Một biện pháp khác là tăng cường cung cấp các chất chủ vận (agonists) opioid như methadonebuprenorphine để giảm các triệu chứng nghiện và cảm giác thèm thuốc, giúp mọi người tiếp tục điều trị và giảm sử dụng thuốc bất hợp pháp. Dù vậy, tính khả dụng của methadonebuprenorphine lại không cao, chúng bị hạn chế về cách sử dụng và nơi sử dụng.
 
Các chiến lược khác để ngăn ngừa tử vong do quá liều fentanyl là giảm bớt những rào cản trong việc tiếp cận điều trị cai nghiện thuốc, phổ biến các sản phẩm que thử fentanyl, tăng cường kiểm soát việc tiêu thụ và thậm chí là giám sát chặt chẽ cả thuốc diamorphine (heroin) theo toa.
 
Tuy nhiên, các chính trị gia địa phương và các ưu tiên tài trợ lại chưa để tâm đến việc thử áp dụng các biện pháp này. Để ngăn chặn sự gia tăng số ca tử vong liên quan đến fentanyl, cần có những chiến lược táo bạo hơn.
 
Việt Báo biên dịch

Nguồn: “What is fentanyl and why is it behind the deadly surge in US drug overdoses? A medical toxicologist explains” của Kavita Babu, được đăng trên trang TheConversation.com.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Có lẽ không có giai đoạn nào trong cuộc đời trưởng thành của phụ nữ mang lại nhiều thay đổi đáng kể về sức khỏe như ở độ tuổi 50. Ở Hoa Kỳ, độ tuổi mãn kinh trung bình là 51 tuổi. Cả giai đoạn mãn kinh lẫn những năm tiền mãn kinh đều gây ra nững thay đổi ảnh hưởng đến nhiều hệ thống khác nhau trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ không chuẩn bị sẵn tâm lý cũng như cách đối phó với những thay đổi này.
Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.
Một hệ thống miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp bảo vệ cơ thể, chống lại bệnh tật và các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, đối với 1/10 người và đa số là phụ nữ, hệ thống miễn dịch gặp trục trặc và tấn công các tế bào của cơ thể, gây ra hơn 80 loại bệnh tự miễn dịch, chẳng hạn như lupus, đa xơ cứng (multiple sclerosis) và bệnh phong thấp (rheumatoid arthritis). Một số nghiên cứu gần đây cho thấy phụ nữ thường mắc các bệnh tự miễn dịch nhiều hơn nam giới; nguyên nhân có thể là do có một cơ chế bị lỗi, khiến quá trình tắt nhiễm sắc thể (NST) X trong tế bào diễn ra không đúng cách. Trong các tế bào của phụ nữ, một trong hai NST X được tắt bớt hoạt động. Nếu quá trình này không diễn ra đúng cách, có thể dẫn đến các vấn đề liên quan đến hệ thống miễn dịch và góp phần vào sự phát triển của các bệnh tự miễn dịch.
Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.
Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.