Hôm nay,  

Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài Vs. Cô Hàng Xóm: Bản Nào Mùi Hơn?

26/05/202300:00:00(Xem: 3246)

tóc mai sợi vắn sợi dài
Bản nhạc Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài của nhạc sĩ Phạm Duy
 
Là một người có học nhạc, chơi đàn, từ thuở nhỏ tui đã thích nhạc Phạm Duy. Nhạc của ông “nhạc sĩ của thế kỷ” này thì đã có nhiều người phân tích tại sao hay, hay chỗ nào… Tui không dám hó hé giải thích tại sao mình thích. Chỉ thấy là khi mình đệm đàn cho người khác hát thì thấy phê. Vậy thôi!
 
Rồi già thêm một chút, tự dưng tui bỗng thích thêm “nhạc sến.” Đặc biệt mỗi khi cảm thấy tủi thân vì thất tình, tui thấy nhạc bolero giống như tâm sự “đời tôi cô đơn” của chính tui. Thích quá, tui bèn thử suy nghĩ xem có điều gì chung giữa nhạc Phạm Duy và “nhạc sến” khiến tui phải mê cả hai.
 
Có rồi! Tự nhiên nhớ lại hai bản nhạc Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài của Phạm Duy  và Cô Hàng Xóm của Lê Minh Bằng. Cả hai bài đều là tâm sự của một kẻ thất tình, nghe và hát đúng chỗ thì đều “phê” như nhau. Tui xin chép lại một vài đoạn lời ca sau đây để so sánh.
 
Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài



Thuở ấy em vừa thôi kẹp tóc
Thuở ấy anh vừa thôi học xong
Yêu anh yêu anh em làm thơ
Yêu em yêu em anh soạn nhạc

Thuở ấy thơ còn non mùi sữa
Thuở ấy tiếng đàn nghe vụng quá
Cho nên không khoe nhau bài thơ
Cho nên không khoe nhau bài nhạc

Ở nhà mẹ dạy câu ca
Mang ra cho nhau nghe nhé
Ở nhà mẹ dạy câu ru
Mang ra cho nhau ghi nhớ

Lan Huệ sầu ai Lan Huệ héo
Lan Huệ sầu đời trong héo ngoài tươi

Từ đó ta thành đôi tình nhân
Từ đó ta cùng vui tình xuân
Yêu nhau yêu nhau theo thời gian
Xa nhau xa nhau theo mộng tàn

Từ đó em làm dâu người ta
Từ đó anh thành anh nghệ sĩ
Em thôi em thôi không làm thơ
Em yên em yên vui chuyện nhà

Còn đời người bạn năm nao
Trôi theo trôi theo cơm áo
Cười đùa đàn địch xôn xao
Nhưng không quên câu hoa héo…

…Lòng vẫn thương người em tuổi thơ
Lòng vẫn nhớ tình duyên ngày xưa
Bao nhiêu bao nhiêu thiên Trường Ca
Không qua không qua câu mẹ hò…

…Tóc mai sợi vắn sợi dài
Lấy nhau chẳng đặng thương hoài ngàn năm…
 
Cô Hàng Xóm

 
Vùng ngoại ô tôi có căn nhà tranh
Tuу bé nhưng thật xinh, tháng ngàу sống riêng một mình
Nhà ở bên em sống trong giàu sang
Quen gấm nhung đài trang, đi về xe đón đưa

Đêm đêm dưới ánh trăng vàng
Tôi với câу đàn âm thầm thở than
Và cô nàng bên xóm
Mỗi lúc lên đèn sang nhà làm quen

Tôi ca không haу, tôi đàn nghe cũng dở
Nhưng nàng khen nhiều và thật nhiều
Làm tôi thấу trong tâm tư xôn xao
Như lời âu уếm mặn nồng của đôi lứa уêu nhau

Hai năm trôi qua nhưng tình không dám ngỏ
Tôi sợ thân mình là bọt bèo…
…Rồi một hôm, tôi quуết đi thật xa
Tôi cố quên người ta như hình bóng trong xa mờ…

…Hôm naу đón cánh thiệp hồng
Em báo tin mừng lấу chồng giàu sang
Đời em nhiều maу mắn
Có nhớ anh nhạc sĩ nghèo nàу không?

cô hàng xóm tuấn vũ 2
 Cô Hàng Xóm của nhạc sĩ Lê Minh Bằng.
 
Cả hai đều là câu chuyện của những kẻ thất tình, chỉ có điều là cách kể lại có khác nhau. Cũng yêu một cô hàng xóm, rồi chàng đem đàn ra ca, cho dù là đàn ca dở. Phạm Duy viết rằng: “…Yêu em, yêu em anh soạn nhạc…Thuở ấy tiếng đàn nghe vụng quá…”, còn Lê Minh Bằng thì viết: “…Đêm đêm dưới ánh trăng vàng tôi với câу đàn âm thầm thở than…Tôi ca không haу, tôi đàn nghe cũng dở, nhưng nàng khen nhiều và thật nhiều…”
 
Rồi khi người yêu đi lấy chồng (Phạm Duy: “…Từ đó em làm dâu người ta…”; Lê Minh Bằng: “…Hôm naу đón cánh thiệp hồng… Em báo tin mừng lấу chồng giàu sang…”) thì hai anh chàng nhạc sĩ nghèo vẫn luôn thương nhớ về mối tình dở dang (Phạm Duy: “…Từ đó anh thành anh nghệ sĩ… Lòng vẫn thương người em tuổi thơ, lòng vẫn nhớ tình duyên ngày xưa…”; Lê Minh Bằng: “…Đời em nhiều maу mắn, có nhớ anh nhạc sĩ nghèo nàу không?...”
Giống quá đi chứ! Chỉ có khác là một đằng kể lể hơi ướt át, ủy mị; còn một bên có vẻ buồn nhưng cam chịu với số phận cuộc đời.
 
Phần nhạc thì khác hẳn rồi. Cô Hàng Xóm là điệu bolero, mùi không thể tả! Tông La thứ (Am) cũng là “tông mùi,” rất hợp với tâm trạng của kẻ thất tình. Hợp âm bấm đơn giản, người nào cũng có thể tự ôm đàn để vừa đệm vừa ca, vừa kể lể...
 
Nhạc của Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài có phần khó hơn. Hồi nhỏ mới nghe những lần đầu tiên, không hiểu tại sao tui không nhớ lắm phần giai điệu chính, mà chỉ nhớ có câu nhạc dạo đầu trước khi Thái Thanh cất tiếng, với lời do một tay hát nhạc chế tự đặt: “…bán cà rem bán luôn cái thùng…!” Phần hợp âm cũng lạ, ít giống với các bản nhạc thông thường: La trưởng (A) đi theo là Đô trưởng (C), rồi lại có Sol trưởng (G). Nghe có phần trắc trở? Cho nên có người nghe thắc mắc bài này viết theo nhạc Tây hay nhạc Ta? Điều này tui cũng không rõ.
 
Nhưng chắc chắn là giai điệu, tiết điệu, hòa âm của Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài bất ổn giống như tâm trạng của một kẻ thất tình. Hai câu đầu đều trở về với nốt chủ âm (nốt La). Thường thì khi câu nhạc trở về nốt chủ âm sẽ tạo cảm giác “nghỉ ngơi, kết thúc.” Nhưng trong bài này thì không hề có cảm giác yên nghỉ đó, mà ngược lại có phần khắc khoải, hoài vọng. Cảm giác bất an đó kéo dài trong suốt bản nhạc, cho dù mỗi phiên khúc đều trở về với nốt chủ âm: “… Lan huệ sầu đời, trong héo ngoài tươi…” Tui đoán rằng ông Phạm Duy cố tình sử dụng kiểu hợp âm nghịch nhắc ở trên để tạo ra không khí trắc trở cho bài nhạc. Bởi vì nhạc thất tình mà!
 
Bản nhạc chỉ thực sự có cảm giác “kết thúc” ở hai câu cuối bài, khi hai câu cuối về  lại nốt chủ âm thấp, như lời ru trầm buồn hai câu ca dao:

…Tóc mai sợi vắn, sợi dài

Lấy nhau chẳng đặng, thương hoài… ngàn… năm…

Mà sự “kết thúc” này cũng không có cảm giác an bình, mà vẫn có phần hoài niệm, thương nhớ.
 
Còn phần lời ca thì khỏi nói. Tui có lần tự hỏi đâu là phần lời của Phạm Duy đặt, đâu là phần lấy từ ca dao? Lời nhạc có khi đem tui về với tuổi thơ với những câu mẹ ru “…mang ra cho nhau ghi nhớ…”; có khi làm tui tưởng tượng ra một Sài Gòn hoa lệ, có chàng nhạc sĩ “trôi theo cơm áo”, dù “cười đùa đàn địch xôn xao” trong ánh đèn màu của những phòng trà, nhưng không thể  “…quên câu hoa héo…”, luôn nhớ về người em tuổi thơ…
 
Thiệt tình mà nói, chỉ sau khi thất tình, bầm dập nhiều lần, tui mới thấy Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài hay thiệt là hay, bởi vì nó diễn ta đúng tâm trạng của mình.
 
Có người cắc cớ, hỏi tui “Vậy thì bài nào mùi hơn? Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài hay Cô Hàng Xóm?”

Cũng khó trả lời! Tui nhớ hồi nhỏ, sống trong con hẻm lao động. Một lần nhà trong hẻm có đám ma, kéo mấy anh “bê đê” đến hát giúp vui. Họ vừa đờn, vừa ca Cô Hàng Xóm trong đêm nghe phê không thể tả! Rồi một lần nữa, đi xe đò miền Trung gặp bão, xe phải dừng ở một quán mái tôn nghèo ở dưới chân đèo Cả. Suốt đêm mưa bão, chủ quán cho nghe một băng cassette toàn nhạc bolero, trong đó có Tuấn Vũ hát Cô Hàng Xóm, nghe mà đứt ruột!
 
Có những lần ở Mỹ, cùng với một nhóm bạn hạt đàn thùng, nhắc về những kỷ niệm ngày xưa “…Sài Gòn ơi, thôi hết rồi những ngày hát nhớ nhau, nhớ Phạm Duy với tình ca sầu…” (Nguyễn Đình Toàn- Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên). Nghêu ngao hát lại Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài, mà như thấy lại một trời kỷ niệm…
 
Âm nhạc là vậy đó! Nghe và hát đúng cảnh, đúng người thì sẽ thấy thấm thía, chẳng kể gì nhạc PHạm Duy hay nhạc sến…

Bảy Đờn

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Loạt phim "The Sympathizer" bắt đầu chiếu trên HBO hôm 14/4, mỗi tuần một tập. VIệt Báo sẽ trích đăng một số ý kiến, bình phẩm của một số người viết từ khắp nơi về loạt phim này, từ nay cho đến khi chiếu hết 7 tập. Loạt bài viết này là quan điểm của các tác giả, không nhất thiết phản ảnh quan điểm của ban biên tập Việt Báo.
Đã lâu lắm, cũng trên hai mươi năm tôi hầu như quên mất việc vào rạp hát coi ciné như hồi xưa ở bên nhà. Cho đến tuần rồi, người bạn trẻ Tôn Thất Hùng gọi phone nói chị Kiều Chinh có nhã ý mời tôi đi coi phim chị đóng: The Sympathizer. Tết Nguyên Đán năm Kỷ Hợi, chị Kiều Chinh và tôi gặp nhau tại tòa soạn Việt Báo ở Quận Cam đến nay vẫn chưa có dịp găp lại; thiết nghĩ đi xem phim Kiều Chinh đóng cũng là một cách tái ngộ nữ tài tử gạo cội này. Cuốn phim The Sympathizer được trình chiếu tại rạp hát TIFF Bell Lightbox nằm trên một đoạn đường King Street còn gọi là Phố Festival tức Phố Lễ Hội TIFF thường niên vào tháng 9 qui tụ nhiều ngôi sao trên thế giới.
Ai chết? Chị Chung đã qua đời, chị không chết, không hết, vẫn còn lan man đâu đó, ở đâu đó, khi chị đi qua cuộc đời này. Không có ý định trở về tìm chị nhưng bỗng nhiên đang đứng nơi đây, hứng những trái trứng cá ngọt ngào mà chị thả xuống. Làm sao để phân biệt khi mút trái trứng cá chín và những đầu ngón tay của chị, mềm mềm, êm êm, ướt đẫm.
Theo lời Ban Tổ Chức, “Dòng Chuyển Của m Thanh” là sự kết hợp Đông-Tây độc đáo, mang những thang âm mới mẻ, chưa từng được công diễn bất cứ nơi nào qua những tiếng đàn bầu, đàn kìm, đàn tranh, đàn T'rưng hoà quyện cùng dàn nhạc giao hưởng và ban hợp xướng Tây phương...
Những tràng pháo tay kéo dài sau mỗi màn trình diễn của các nghệ sĩ, cả khán phòng gần một ngàn khán giả im lặng, thả cảm xúc vào từng mỗi bản nhạc. Khó có thể diễn tả hết những cảm xúc lẫn lộn của mỗi khán giả đã theo dõi trọn vẹn một chương trình nhạc thính phòng dài hơn ba tiếng đồng hồ cho đến tận phút chót, mà theo lời Nhạc sĩ Lê Văn Khoa đã phát biểu trên sân khấu là "lần đầu tiên trên thế giới" có một chương trình âm nhạc Việt Nam như vậy.
Khi tác giả Việt Thanh Nguyễn lớn lên ở California như một người tị nạn sau Chiến tranh Việt Nam , những miêu tả về cuộc xung đột đó hiện diện khắp nơi trong văn hóa đại chúng Mỹ. Platoon, Apocalypse Now, Full Metal Jacket, và nhiều bộ phim khác miêu tả các chiến sĩ Mỹ chiến đấu trong vùng nước lạc hậu đen tối và sau đó đối phó với những tổn thất tâm lý tại quê nhà. Rất ít bộ phim trong số đó nói đến trải nghiệm của người Việt Nam – những người tự xem cuộc xung đột là cuộc Chiến chống Mỹ.
Tối thứ sáu, 5 tháng Tư, 2024, tại rạp chiếu bóng AMC Orange 30, thành phố Orange, chỉ cách trung tâm Little Saigon năm, sáu dặm, HBO đã tổ chức buổi tiếp tân và chiếu phim đặc biệt nhằm giới thiệu bộ phim truyền hình 7 tập, The Sympathizer / Cảm tình viên, do kênh truyền hình HBO thực hiện, dựa trên cuốn tiểu thuyết đoạt giải Pulitzer năm 2016 nổi tiếng cùng nhan đề của nhà văn Nguyễn Thanh Việt, kể về một điệp viên Cộng Sản nửa Pháp, nửa Việt trong những ngày cuối của chiến tranh Việt Nam...
Tối thứ Hai 1 tháng Tư, nhà văn Nguyễn Thanh Việt đã gặp gỡ khán giả ở miền bắc California để giới thiệu bộ phim “Cảm tình viên / The Sympathizer” dựa trên tiểu thuyết cùng tên đã đưa ông lên đỉnh văn đàn Mỹ với giải Pulitzer 2016.
Mỗi khi tôi nghe ca khúc Summertime, lòng không khỏi băn khoăn về tâm sự màu da, nhất là khúc nhạc blue này được trình bày qua những giọng hát thần kỳ, run rẩy tức tưởi cho thân phận con người. Nhạc sĩ George Gershwin sáng tác ca khúc này năm 1934, gần một trăm năm sau khi tu chính án 13 của hiếp pháp Hoa kỳ được công bố xác nhận quyền tự do, hủy bỏ luật nô lệ cho màu da đen tháng 12 năm 1865. Đời sống dân da đen bắt đầu khá giả hơn. Sau nhà có ao nuôi đầy cá. Trên đồng mồ hôi đã nở những hoa gòn. Những thành tựu đó cho phép người mẹ người chị thoát cảnh lam lủ, được trang điểm nhan sắc, y phục đẹp đẽ hơn. Cho phép cha già được an vui, nghỉ ngơi và các em bé nô đùa vang tiếng cười.
Phim "Mai"của đạo diễn Trấn Thành, vừa là nhà sản xuất phim vừa là diễn viên, cùng với dàn diên viên: Phương Anh Đào, Tuấn Trần, Hồng Đào, Ngọc Giàu, Việt Anh... Bộ phim tình cảm, tâm lý xã hội được đầu tư lên tới 50 tỉ đồng...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.