Hôm nay,  

Bệnh Parkinson: Rủi Ro, Triệu Chứng Và Điều Trị

17/02/202300:00:00(Xem: 2741)

pảkinson
Hình minh họa
 
Bệnh Parkinson là một trong những bệnh về thần kinh, thường xảy ra khi nhóm tế bào trong não bị thoái hóa, bệnh nhân không thể kiểm soát được các cử động bình thường. Bệnh thoái hóa thần kinh sẽ tấn công các tế bào của hệ thần kinh trung ương, khiến chúng không còn khả năng hoạt động bình thường hoặc chết hẳn. Các loại bệnh này thường sẽ trở nên trầm trọng hơn theo thời gian.
 
Bệnh Parkinson được đặt theo tên của James Parkinson, trong tác phẩm “An Essay on the Shaking Palsy” (1817) của ông có mô tả chi tiết về một bệnh cảnh liệt rung (paralysis agitans). Tình trạng này đã được Jean-Martin Charcot, một nhà thần kinh học người Pháp đặt tên lại là Parkinson.
 
Dario Alessi, giáo sư về dẫn truyền tín hiệu (signal transduction) và giám đốc của Medical Research Council Protein Phosphorylation and Ubiquitylation Unit tại Trường Dundee ở Scotland, cho biết: “Parkinson là chứng rối loạn vận động do thoái hóa thần kinh phổ biến nhất.”
 
Ở Hoa Kỳ hiện nay có khoảng 500,000 người được chẩn đoán mắc bệnh Parkinson, còn theo Viện National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) thì con số đó có thể lên tới 1 triệu người. Trên toàn thế giới, có tới 10 triệu người được cho là mắc bệnh Parkinson, theo tổ chức từ thiện Parkinson's Europe.
 
Các triệu chứng của bệnh Parkinson là gì?
 
Giáo sư Alessi cho biết các triệu chứng chính của bệnh Parkinson bao gồm run rẩy không tự chủ, chậm cử động theo yêu cầu (bradykinesia), cứng đơ, cứng cơ và rối loạn đi lại, bao gồm các vấn đề về mất thăng bằng. Điều này là do đặc điểm chính của bệnh Parkinson tự phát (idiopathic – chưa rõ căn nguyên, hoặc còn gọi là nguyên phát) là các tế bào não ở não giữa sản xuất dopamine bắt đầu chết đi. Dopamine là chất đảm nhiệm chức năng truyền tín hiệu thần kinh giữa các tế bào, giúp tế bào não kiểm soát và chỉ huy hoạt động của các cơ. Thiếu hụt dopamine khiến cho bệnh nhân khó khăn trong vận động, di chuyển.
 
Ông nói: “Các triệu chứng khác có thể bao gồm các vấn đề về giấc ngủ, táo bón, các vấn đề về tâm trạng, lo lắng và giảm khứu giác.”
 
Nguyên nhân gây ra bệnh Parkinson?
 
Nguyên nhân chính xác gây ra bệnh Parkinson vẫn chưa được rõ ràng. Đây là lý do tại sao nó được gọi là “idiopathic” – phát sinh một cách tự phát.
 
Giáo sư Alessi cho biết: “Người ta tin là các yếu tố di truyền và môi trường, cũng như tuổi tác, đóng vai trò trong nguyên nhân gây ra bệnh. Ở một số cá nhân, những thay đổi ở một số gen có liên quan đến sự phát triển của bệnh Parkinson, thí dụ như gen LRRK2. Như vậy, những người mang một số thay đổi gen nhất định có nguy cơ phát triển bệnh Parkinson cao hơn. Cũng khá kỳ lạ là đàn ông có nguy cơ mắc bệnh này cao gấp 1.5 lần so với phụ nữ.”
 
Đại đa số những người được chẩn đoán mắc bệnh Parkinson đều trên 60 tuổi, và cứ 10 người thì sẽ có một người dưới 50 tuổi.  Bên cạnh tuổi tác và giới tính, các yếu tố nguy cơ khác của bệnh Parkinson bao gồm:
 
- Di truyền: Một số đột biến gen có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh Parkinson và có thể làm tăng nhẹ nguy cơ mắc bệnh. Nhưng hầu hết các trường hợp mắc bệnh là không phải do di truyền các gen có liên quan. Theo American Parkinson Disease Association, chỉ có khoảng 10% những người mắc bệnh Parkinson là do di truyền.
 
- Tiếp xúc với chất độc hại: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố môi trường - chẳng hạn như tiếp xúc với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ (như chất độc màu da cam) và uống nước giếng – có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson, nhưng nguy cơ đó tương đối nhỏ.
 
- Chấn thương đầu nhiều lần: Nếu những chấn thương này có khả năng gây mất ý thức, chúng cũng sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson.
 
Bệnh Parkinson được chẩn đoán như thế nào?
 
Không có xét nghiệm đặc hiệu nào để chẩn đoán Parkinson, kể cả xét nghiệm máu hoặc chụp cộng hưởng từ. Bác sĩ Danny Bega, nhà thần kinh học tại Trường Y khoa Feinberg thuộc Trường Northwestern ở Chicago, cho biết các bác sĩ thường sẽ chẩn đoán dựa trên các kết quả sau khi kiểm tra và thăm khám kỹ lưỡng.
 
Parkinson có những điểm tương đồng với một số bệnh và chứng rối loạn khác.
 
Giáo sư Alessi giải thích: “Có những hội chứng Parkinsonian không điển hình bao gồm chứng teo đa hệ thống (multiple system atrophy), chứng mất trí nhớ thể Lewy (Lewy body dementia – LBD) và chứng liệt trên nhân tiến triển (progressive supranuclear palsy – PSP), ban đầu có thể trông rất giống bệnh Parkinson, nhưng về sau lại khác ở tốc độ tiến triển, triệu chứng lâm sàng, khả năng đáp ứng với các liệu pháp triệu chứng và bệnh lý thần kinh tiềm ẩn.”
 
Bệnh Parkinson thường phát triển chậm theo thời gian nên rất khó phát hiện ra bệnh ở giai đoạn đầu. Ngoài ra, sự tiến triển và cường độ của các triệu chứng cũng khác nhau ở mỗi người.
 
Bác sĩ Bega cho biết chẩn đoán có thể một phần đến từ việc xác định các triệu chứng trong khi khám sức khỏe, chẳng hạn như cứng khớp và cử động chậm. Vì căn bệnh này có thể khó chẩn đoán, cho nên tốt nhất bệnh nhân nên tìm đến các bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc chuyên gia về rối loạn vận động.
 
Có thể điều trị bệnh Parkinson không?
 
Theo bác sĩ Bega, có nhiều loại thuốc để điều trị các triệu chứng của bệnh Parkinson, nhưng không có loại thuốc nào có thể làm chậm sự tiến triển của bệnh.
 
Nhìn chung, phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với các triệu chứng vận động là cấy ghép thay thế tế bào dopamine, bao gồm “tiêm tế bào thần kinh sản xuất dopamine mới vào phần não để thay thế các tế bào thần kinh đã chết hoặc sắp chết,” theo Cure Parkinson's Trust.
 
Giáo sư Alessi nói thêm: “Nhiều bệnh nhân ban đầu có phản ứng tốt với thuốc nhưng khi bệnh tiến triển, các triệu chứng trở nên phức tạp hơn và có thể gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống thường ngày của họ. Hiện nay các bác sĩ đang kiểm soát khá tốt các giai đoạn phát triển bệnh Parkinson, nhưng điều này không rũ bỏ được thực tế là vẫn chưa các biện pháp can thiệp làm chậm hoặc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.”
 
Nhiều nghiên cứu đã gợi ý rằng hoạt động thể chất có thể làm chậm sự tiến triển của các triệu chứng Parkinson. Bác sĩ Bega thường khuyến khích mọi người tập thể dục thường xuyên – đạp xe tại chỗ, bơi lội, rèn luyện sức mạnh hoặc tập thái cực quyền – để cải thiện khả năng vận động, thăng bằng và tâm trạng.
 
Kiến thức về bệnh Parkinson đã tăng lên theo cấp số nhân trong những năm gần đây.
 
Giáo sư Alessi nhận xét: “Có một số mục tiêu mới rất thú vị đang được khám phá.”
 
Nghiên cứu về bệnh Parkinson liên quan đến protein alpha-synuclein. Khi khám nghiệm tử thi, nhiều tế bào não của những người mắc bệnh Parkinson đã được phát hiện có chứa thể Lewy, là những khối alpha-synuclein bất thường.
 
Bác sĩ Bega giải thích rằng những khối protein trong não này là dấu hiệu bệnh lý của bệnh Parkinson, và có thể là một lý do khiến não không thể hoạt động bình thường ở những người mắc bệnh Parkinson. Theo nghiên cứu của Michael J. Fox Foundation for Parkinson, nếu có thể ngăn chặn không cho protein kết tụ lại trong các thể Lewy bằng cách loại bỏ chúng hoặc ngăn chặn sự lây lan của chúng trong các tế bào não, nó có thể dẫn đến một phương pháp ngăn chặn sự tiến triển của bệnh Parkinson.
 
Phương pháp điều trị kiểu này có thể làm chậm – hoặc trị dứt hẳn – bệnh Parkinson. Giáo sư Alessi nói: “Chúng tôi hy vọng trong vòng 5 đến 10 năm tới, sẽ có các loại thuốc đầu tiên được chuẩn thuận để làm chậm sự phát triển của bệnh Parkinson. Điều này nếu xảy ra, sẽ là một bước ngoặt trong y học.”
 
Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “Parkinson's disease: Risks, symptoms and treatment” của Cari Nierenberg và Joe Phelan, được đăng trên trang livescience.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.
Một hệ thống miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp bảo vệ cơ thể, chống lại bệnh tật và các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, đối với 1/10 người và đa số là phụ nữ, hệ thống miễn dịch gặp trục trặc và tấn công các tế bào của cơ thể, gây ra hơn 80 loại bệnh tự miễn dịch, chẳng hạn như lupus, đa xơ cứng (multiple sclerosis) và bệnh phong thấp (rheumatoid arthritis). Một số nghiên cứu gần đây cho thấy phụ nữ thường mắc các bệnh tự miễn dịch nhiều hơn nam giới; nguyên nhân có thể là do có một cơ chế bị lỗi, khiến quá trình tắt nhiễm sắc thể (NST) X trong tế bào diễn ra không đúng cách. Trong các tế bào của phụ nữ, một trong hai NST X được tắt bớt hoạt động. Nếu quá trình này không diễn ra đúng cách, có thể dẫn đến các vấn đề liên quan đến hệ thống miễn dịch và góp phần vào sự phát triển của các bệnh tự miễn dịch.
Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.
Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.