Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Thảm Họa Tàn Khốc Ở Java: Tại Sao Các Trận Động Đất Nông Có Sức Tàn Phá Lớn Hơn?

24/11/202221:17:00(Xem: 335)

 

download (3)

Trận động đất ở Cianjur là một hồi chuông cảnh tỉnh để cải thiện các hoạt động xây dựng ở Indonesia, bởi vì các trận động đất nông (shallow earthquake) lớn hơn nhiều có thể xảy ra ở Java. Vấn đề không phải là có hay không, mà là khi nào. (Nguồn:YouTube)

 

Ngày 21 tháng 11 năm 2022, một trận động đất xảy ra gần thành phố Cianjur ở Tây Java, Indonesia, đã khiến ít nhất 268 người thiệt mạng và 22,000 tòa nhà bị hư hại.

 

Với cường độ 5.6 độ richter, trận động đất này nhỏ hơn nhiều so với những trận động đất gây chết chóc và tàn phá khác ở Indonesia trong vài thập niên qua. Tại sao lần này lại khác như vậy? Một trong những lý do chính khiến trận động đất ở Cianjur có sức hủy diệt khủng khiếp như vậy: độ nông sâu của nó là 10km.

 

Và trận động đất này là một hồi chuông cảnh tỉnh để cải thiện các hoạt động xây dựng ở Indonesia, bởi vì chúng ta vẫn biết từ trước rằng các trận động đất nông (shallow earthquake) lớn hơn nhiều có thể xảy ra ở Java; vấn đề không phải là có hay không, mà là khi nào.

 

Vai trò của độ sâu/ nông động đất

 

Hai trong số các yếu tố quan trọng nhất quyết định độ rung chuyển mặt đất mà một trận động đất gây ra là cường độ và khoảng cách của nó.

 

Những trận động đất lớn ở độ sâu hơn 50km có thể và thực sự gây ra thiệt hại trên diện rộng, nhưng cường độ rung chuyển giảm đi vì sóng địa chấn phải ‘vượt’ ít nhất 50km trước khi đến được với con người.

 

Những trận động đất như vậy hiếm khi gây ra thương vong lớn – trận động đất 6.5 độ Richter ở Tasikmalaya, Java năm 2017 xảy ra ở độ sâu 90 km, khiến 4 người thiệt mạng và làm hư hại 4,826 căn nhà.

 

Trận động đất Cianjur mới đây nhỏ hơn nhiều – ở cường độ 5.6 độ richter, năng lượng của nó nhỏ hơn khoảng 8 lần so với trận động đất Tasikmalaya, nhưng thiệt hại nó gây ra lại lớn hơn nhiều.

 

Trận động đất Cianjur có tác động lớn hơn vì nó xảy ra trong phạm vi vài km cách thành phố Cianjur, nơi rung lắc được xếp vào loại “nghiêm trọng” (Mức độ 8 theo Thang đo Mercalli).

 

Một so sánh tương tự là các trận động đất xảy ra ở khu vực hút chìm (subduction zone) khổng lồ ở ngoài khơi. Mặc dù những trận động đất này có thể lớn hơn nhiều so với trận động đất ở Java, nhưng chúng thường cách các trung tâm dân cư từ 100 km trở lên, vì vậy chúng gây thiệt hại về tính mạng con người ít hơn.

 

Mối nguy hiểm không thường xuyên

 

Có một lý do khác khiến các trận động đất nông trong đất liền có thể gây ra thiệt hại tàn khốc như vậy, đặc biệt là ở Java: chúng không thường xảy ra, cho nên hầu hết mọi người đều ‘lãng quên’ mối nguy này.

 

Dân số Java đã tăng gấp bốn lần trong suốt thế kỷ 20, và trong thời gian này chỉ có một trận động đất nông vào năm 1924 khiến gần 800 người chết và 4 trận khác khiến từ 10 đến 100 người chết.

 

Mãi cho đến năm 2006, một thảm họa thực sự lớn đã xảy ra: trận động đất Yogyakarta 2006, cường độ 6.3, giết chết 5,749 người.

 

Những nơi khác ở Java không có kinh nghiệm ứng phó trực tiếp với một trận động đất lớn, và sự thiếu kinh nghiệm này thường kéo dài qua nhiều thế hệ. Kết quả là người ta ít chú ý đến khả năng chịu đựng động đất của các công trình dân cư, vì vậy khi động đất xảy ra, nhiều tòa nhà yếu sẽ sụp đổ.

 

Một quá khứ thuộc địa hoàn toàn khác

 

Lịch sử động đất của Java trong thời kỳ thuộc địa đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Nghiên cứu mới của nhóm tác giả cho thấy có nhiều trận động đất thiệt hại nặng nề đã xảy ra ở Java kể từ thế kỷ 17. Kể từ năm 1865, có ít nhất chín trận động đất đã gây ra rung chuyển nghiêm trọng đến mức gần như chắc chắn chúng là những trận động đất nông. Trong đó bao gồm hai trận động đất gần Wonosobo ở miền trung Java vào năm 1924, gây ra trận lở đất thảm khốc giết chết gần 900 người.

 

Trong nghiên cứu, nhóm tác giả cũng đã ghi nhận sự rung chuyển cực kỳ dữ dội do trận động đất ngày 25 tháng 10 năm 1875 gần Kunningan ở Tây Java gây ra. Một nhân chứng kể lại bản thân đã bị ném khỏi ghế và nhìn thấy một đàn bò bị hất cẳng té nhào.

 

Cirebon cũng trải qua một trận động đất gây thiệt hại nặng nề vào ngày 16 tháng 11 năm 1847. Cường độ của trận động đất này có thể là từ 7 độ trở lên, bởi vì nó được cho là đã khiến một con sông bị lệch lòng khoảng 5m.

 

Cianjur, nơi xảy ra trận động đất hồi đầu tuần, cũng từng trải qua ít nhất một trận động đất nghiêm trọng vào ngày 28 tháng 3 năm 1879, khiến một số tòa nhà ở Cianjur bị sập và một số người thiệt mạng.

 

Một thực tế của cuộc sống

 

Các địa chất gia quá hiểu rằng động đất là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống ở Java. Trong quá trình làm việc hai thập niên ở Java, họ đã xác định được nhiều đứt gãy (faults *) – vết nứt hoặc khe nối trên lớp vỏ Trái Đất – có khả năng đang hoạt động, nhưng chỉ một số ít được nghiên cứu chi tiết.

 

* Faults: Đứt gãy (còn gọi là biến vị, đoạn tầng hoặc phay) là một hiện tượng địa chất liên quan tới các quá trình kiến tạo trong vỏ Trái Đất. Đứt gãy có nhiều loại: Đứt gãy thuận, đứt gãy nghịch, đứt gãy ngang... Thông thường đứt gãy thường xảy ra tại nơi có điều kiện địa chất không ổn định.

 

Đứt Gãy Lembang (Lembang Fault) ở ngoại ô Bandung, thành phố lớn thứ tư của Indonesia (dân số 8.8 triệu người, so với 170,000 người của Cianjur), là một trong số ít bằng chứng địa chất về hoạt động động đất đã được tạo ra từ thời tiền sử. Đứt gãy này được cho là có khả năng tạo ra một trận động đất mạnh 6.5 – 7.0 độ richter cứ sau 170 – 670 năm.

 

Các đứt gãy đang hoạt động khác được cho là mối đe dọa đối với các thành phố Jakarta, Surabaya và Semarang, ngoài Yogyakarta. Và đây chỉ là những đứt gãy mà chúng ta đã biết.

 

Chuẩn bị cho trận động đất tiếp theo

 

Các trận động đất nông trong tương lai có thể sẽ lớn hơn nhiều so với trận động đất Cianjur, bên cạnh các thành phố lớn hơn nhiều so với Cianjur. Indonesia có thể làm gì để tránh thương vong lớn trong một thảm họa như vậy?

 

Câu trả lời điển hình là cải thiện – và thực thi – các quy tắc xây dựng, bắt buộc mọi công trình xây dựng mới phải có khả năng chống chịu động đất tốt hơn.

 

Indonesia có quy chuẩn xây dựng dựa trên bản đồ nguy cơ địa chấn hiện đại, nhưng nó chỉ được áp dụng cho các tòa nhà từ tám tầng trở lên. Và với mức độ nghèo đói cao ở Indonesia, việc thực thi phổ biến quy tắc xây dựng được coi là không thiết thực.

 

Một giải pháp thay thế khả dĩ là áp dụng các tiêu chuẩn đơn giản, tối thiểu về cường độ bê tông, chất lượng của cốt thép và các khía cạnh khác của thực tiễn xây dựng. Dù có thể không phù hợp với quy chuẩn xây dựng, nhưng ít nhất chúng có mức độ bảo vệ cao hơn so với thực tiễn hiện nay.

 

Bất kỳ thay đổi nào trong thực tiễn xây dựng đều đòi hỏi phải thay đổi nét văn hóa: mọi người phải có yêu cầu cao hơn trong xây dựng và sẵn sàng trả tiền cho điều đó.

 

Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “Why are shallow earthquakes more destructive? The disaster in Java is a devastating example” của nhóm tác giả Phil R. Cummins, Mudrik Rahmawan Daryono, và Stacey Servito Martin, được đăng trên trang TheConversation.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
Tưởng Niệm Đức Phật A Di Đà Và buổi thuyết trình đề tài : “Sự khác biệt pháp môn Niệm Phật trong Phật giáo Nguyên Thủy và Phật giáo Đại Thừa” Đúng 10 giờ sáng Chủ Nhật ngày 11 tháng 12 năm 2022 tại TU VIỆN HOA NGHIÊM 3222 W. First Street • Santa Ana • CA. 92703
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Năm nay hình như mùa đông đến sớm trên đất Mỹ, vì còn một tháng nữa mới sang mùa mà tuyết đã đổ ngập đường ở tiểu bang New York, ở Texas và California trời đang trở lạnh. Trước cái lạnh ngoài trời và những buổi tiệc gia đình cùng liên hoan cuối năm sắp có, giới chức y tế vùng Vịnh San Francisco lại khuyến cáo cư dân nên cẩn thận để tránh lây nhiễm Covid, cảm cúm hay các bệnh hô hấp bằng cách thường xuyên rửa tay, đeo khẩu trang và giữ giãn cách xã hội mỗi khi có thể...
Trong khi dư luận và luật ở các tiểu bang về vấn đề quyền phá thai đang khiến đất nước bị chia rẽ sâu sắc, ngày lại càng có nhiều dấu hiệu cho thấy hầu hết mọi người đều tán thành một chủ đề từng gây tranh cãi khác – bảo vệ hôn nhân đồng tính.
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao Lễ Tạ Ơn lại xoay quanh gà tây mà không phải giăm bông, thịt gà, thịt nai, thịt bò hay ngô bắp? Gần 9 trên 10 người Mỹ ăn gà tây trong bữa ăn lễ hội này, cho dù đó là món gà tây quay, chiên giòn, nướng, hầm hay nấu theo bất kỳ cách nào khác cho dịp này. Bạn có thể nghĩ rằng đó là vì những người hành hương và những vị khách Wampanoag bản địa của họ đã ăn trong bữa tiệc tạ ơn đầu tiên của họ vào năm 1621, một năm sau khi họ đặt chân đến bang Massachusetts ngày nay. Hoặc đó là vì gà tây có nguồn gốc từ Châu Mỹ.
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.