Hôm nay,  
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”

Bốn Năm Nhìn Lại

20/01/202118:25:00(Xem: 3075)

Tôi viết những dòng này buổi sáng ngày 20 tháng Giêng, 2021, vừa sau khi Tân Tổng thống Biden kết thúc bài diễn văn nhậm chức của ông. Với tôi và những người đồng hành trong bốn năm qua – không chỉ chúng tôi mà cả đa số người Mỹ nữa – cơn ác mộng đã chấm dứt, hoặc nói cách khác, chúng ta đã bẻ ngoặt được tay lái để tránh lao xuống vực thẳm. Theo dõi buổi lễ nhậm chức trên truyền hình, với rừng cờ cắm tại Quảng trường Quốc Gia tượng trưng cho đám đông vắng mặt vì đại dịch, tôi không khỏi bùi ngùi phản ảnh lại đoạn đường nước Mỹ đã mới trải qua.

Lịch sử đã sang trang. Tôi không muốn nhắc đến nhân vật đã tạo ra tất cả những chia rẽ, tranh chấp, hoảng loạn, hàng trăm ngàn người chết do sự bất lực của chính phủ, và rồi ĐỔ LỖI cho người khác, nhưng tôi không tránh được điều này nếu muốn phản ảnh một cách trung thực. Khi Donald Trump mới ra tranh cử, nhiều người trong đó có tôi, đánh giá khả năng thành công của hắn gần như ở số không. Quá khứ của Trump: một doanh gia và bầu sô ưa huênh hoang và có thể nói thô lỗ, một tay chơi luôn có các cô người mẫu kề cận. Những phát biểu của hắn thường ấu trĩ, kém tế nhị và quá khích. Chúng tôi đã kinh ngạc khi Trump sử dụng ngôn ngữ cọc cằn, thậm chí tục tĩu để tấn công các đổi thủ chính trị thuộc đảng Cộng Hòa trong các buổi tranh luận trên truyền hình mà vẫn vô sự. Nhưng kinh ngạc hơn nữa là khi Trump lên án và miệt thị người di dân và kêu gọi xây bức tường biên giới, thì sự ủng hộ từ phía đảng Cộng Hòa tăng vọt như diều. Dường như không điều gì có thể ngăn nổi đà tiến này, mà như chính Trump đã nói: “ngay cả nếu tôi bắn chết người giữa Đại lộ Số Năm ở New York, tôi sẽ chẳng mất lá phiếu nào.”

Cảm xúc của chúng tôi trong đêm bầu cử tháng 11 năm 2016 trộn lẫn sự hụt hẫng, tức giận và thất vọng đến hầu như tuyệt vọng. Nỗi sợ hãi của chúng tôi được Trump xác nhận bằng những hành động trong những năm tháng sau đó: đơn phương rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái bình dương được thiết lập để kiềm chế Trung Quốc; rút khỏi Hiệp định Khí hậu Paris nhằm bảo vệ môi trường toàn cầu; đưa ra chính sách tàn bạo chống người tị nạn và di dân, kể cả tước trẻ em khỏi bố mẹ; khởi công xây bức tường biên giới; đả kích các đồng minh truyền thống và thân mật với các kẻ thù kể cả Bắc Hàn và Nga; dự định phá hủy luật Obamacare đã mang bảo hiểm sức khỏe đến với hàng chục triệu người dân Mỹ, và nhiều nữa. Hầu như Trump đã làm tất cả những điều có thể để làm nước Mỹ suy yếu đi.

Sự kiện gây sửng sốt nhất và có thể nói tượng trưng cho “chủ nghĩa” Trump là vụ bạo loạn ở Charlottesville, tiểu bang Virginia. Những nhóm da trắng kỳ thị và cực hữu, kể cả KKK và Tân Quốc Xã – trước kia bị ghê tởm và hoàn toàn không có chỗ đứng trong dòng chính ở Mỹ - công khai tuần hành và hô to những khẩu hiệu da trắng thượng đẳng. Kết thúc của sự kiện là một người trong họ phóng xe đâm vào đám người phản biểu tình gây chết người. Trump không lên án họ mà còn đứng trước công chúng bào chữa rằng trong đám đó cũng có những người tốt, và hai bên cùng có lỗi. Tức là theo cách nhìn của Trump, kẻ gây hấn và kẻ tự vệ tương đương với nhau.

Thật thế, tư tưởng cốt lõi mà Trump đại diện chính là chủ nghĩa dân tộc. Từ vị trí nguyên thủ quốc gia, Trump đã thổi bùng tính dân tộc của một số người Mỹ, mà khái niệm dân tộc ở Mỹ đi đôi với chủng tộc và nạn kỳ thị đã hiện diện từ thời lập quốc. Nhiều người Mỹ da trắng vẫn quan niệm đất nước này trước nhất là của họ và cảm thấy đang bị người di dân đe dọa. Họ muốn khôi phục lại cái quá khứ "vinh quang" đó. Tuy nhiên, vinh quang với họ –đặc quyền của người da trắng chẳng hạn – đã chỉ ra đời trên sự đau khổ của những người “không trắng.” Hơn 300 năm làm nô lệ, sức lao động không một xu thù lao của người da đen đã đóng vai trò quan trọng đẩy nước Mỹ lên hàng siêu cường. Trong cả thế kỷ sau đó, người da trắng tiếp tục sử dụng lợi thế sẵn có để áp chế người da màu một cách có hệ thống. Đó là hai mặt của sự vinh quang của Mỹ, điều mà Trump kêu gọi khôi phục trong khẩu hiệu tranh cử của mình.

 

Căn bản của chủ nghĩa dân tộc là sự thiếu tự tin đưa đến sợ hãi, và do đó, những người cùng nhóm, cùng làng, cùng tỉnh, cùng vùng, cùng xứ sở, cần phải "quay những chiếc xe thành vòng tròn" để chống lại những thành phần khác với mình đến từ bên ngoài. Giống mình, thì có xấu mấy đi nữa, vẫn bỏ qua. Khác mình, thì có hay mấy, vẫn chống. Chủ nghĩa dân tộc chính là thế.

 

Điều đó giải thích tại sao Trump được sự ủng hộ của nhiều nhóm người, mà ở bề nổi họ dường như rất khác nhau về vị thế trong xã hội, quyền lợi và văn hóa. Nhưng họ tương đồng với nhau ở điểm ghét và sợ những gì khác và không quen thuộc với họ. Đối tượng chính của sự thù ghét, có khi xen lẫn với sợ hãi hay ghen tuông, của người da trắng Mỹ là người da đen, của người da trắng Châu Âu là người Hồi giáo Trung Đông, của người Trung Hoa là người Nhật, của người Việt là người Tàu, v.v.

 

Trump chẳng phải là người đầu tiên hoặc cuối cùng sử dụng chủ nghĩa dân tộc để tiếm quyền. Ở thập niên 1930 đã có Hitler ở Đức và Mussolini ở Ý, và gần đây hơn là Le Pen ở Pháp, Orban ở Hung, Erdogan ở Thổ... Nhưng độc tài thường cũng bất tài. Ngoài giỏi mị dân (mị đây có nghĩa làm mê hoặc, chứ không chỉ là nịnh hót) và tuyên truyền, tính độc tôn của họ không cho phép họ hợp tác hay nghe lời khuyên của bất cứ ai. Trong trường hợp Trump, tính xảo trá và tham lam của một con buôn lừa lọc khiến hắn không có tầm nhìn xa mà chỉ thấy được các mối lợi trước mắt. Âu đó cũng là sự may mắn cho nhân loại. Một chính trị gia vừa độc tài vừa đa tài có thể biến thế giới trở thành địa ngục.

 

Và thật thế, trong cái đại họa mà Trump đã gây ra, kể cả với gần 400 ngàn người đã chết trong đại dịch mà phần lớn có thể tránh được, chúng ta vẫn còn may mắn. May mắn vì nền dân chủ của Mỹ, tuy chậm chạp và đôi lúc tưởng như bất lực, vẫn cuối cùng mạnh đủ để khống chế một cá nhân lạm quyền và tránh cho quốc gia phải chịu đựng thêm bốn năm nữa. May mắn vì những đại họa khác đã không xảy ra, chẳng hạn như một cuộc chiến nguyên tử với một hay nhiều quốc gia khác – Iran hay Trung Quốc chẳng hạn.

“Hôm nay tạm nghỉ bước gian nan,” con đường trước mắt của chúng ta còn gai góc, nhất là cơn đại dịch vẫn hoành hành chờ mọi người được chích vác-xin, nhưng chúng ta có quyền tạm thời ăn mừng một thời đại mới. Mỹ Quốc là một công trình dang dở và chưa bao giờ hoàn hảo, nhưng chủ trương hàn gắn của Tân Chính phủ Biden-Harris sẽ giúp mọi người tham gia xây dựng và mang lại cho chúng ta niềm tin vào một nước Mỹ ngày càng tốt đẹp hơn cho tất cả.

 

Thắng Đỗ là thành viên của Hội đồng Quản trị của PIVOT, Hội Người Mỹ Gốc Việt Cấp Tiến, và gửi bài từ San Jose, California.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
17/05/202400:00:00
Chữ “nếu” là chữ rất phức tạp như con dao ngàn lưỡi bén. Vì vậy, chữ “nếu” dẫn đến nguy hiểm nhiều hơn an toàn. Người đi trước đã nói, với chữ nếu tôi có thể nhốt cả Paris trong lòng bàn tay. Vậy mới hiểu: Nếu? Chủ nhật 28 tháng 4 năm 2024, thống kê CNN báo cáo: “Nhìn chung, 92% đảng viên Đảng Cộng hòa gọi thời kỳ nắm quyền của Trump là một thành công, trong khi chỉ 73% đảng viên Đảng Dân chủ cho rằng thời gian nắm quyền của Biden cho đến nay đã thành công. Trong số những người độc lập, 51% cho rằng nhiệm kỳ tổng thống của Trump đã thành công, trong khi chỉ có 37% coi nhiệm kỳ tổng thống của Biden là thành công. …… Tỷ lệ ủng hộ Trump trong cuộc thăm dò giữa các cử tri đã đăng ký giữ ổn định ở mức 49% trong cuộc đối đầu trực tiếp với Biden, giống như trong cuộc thăm dò quốc gia cuối cùng của CNN về cuộc đua vào tháng 1, trong khi tỷ lệ của Biden đứng ở mức 43%, không khác biệt đáng kể so với tháng 1. 45%.”
17/05/202400:00:00
Theo Wikipedia Hà Nội, tác phẩm Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu của Nguyễn Huy Thiệp “vốn hoàn thành vào tháng 1/2003, đã được dịch ra tiếng Pháp và xuất bản từ năm 2005, cũng như được phát hành ở nhiều nước như Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ, Canada. Vì ngôn ngữ nhạy cảm, cuốn tiểu thuyết phải chờ đợi 15 năm trước khi phát hành trong nước vào năm 2018.” Mà “nhậy cảm” thiệt, và “nhậy cảm” lắm. Tác giả viết như vậy đây: “Thời của tôi đang sống là thời chó má. Tin tôi đi, một trăm phần trăm là như thế đấy!”
10/05/202414:01:00
Thời gian gần đây hiện tượng sư Thích Minh Tuệ tu theo hạnh Đầu Đà đi bộ từ Nam chí Bắc đã được quần chúng đủ mọi thành phần ngưỡng mộ. Họ chờ đón sư ở dọc đường, cúi đầu hoặc quỳ xuống lòng đường để đảnh lễ, tặng đồ ăn thức uống, có khi tháp tùng sư một đoạn đường dài. Có khi họ tụ tập quanh sư tại nơi nghỉ chân, có khi là nghĩa địa, một ngôi nhà hoang, hoặc dưới tàng cây, ngồi quanh sư để nghe sư thuyết pháp hoặc vấn hỏi một số vấn đề. Đặc biệt tại Thanh Hóa có cả xe chở mấy chục học sinh Tiểu Học, tung tăng chạy tới để chiêm ngưỡng và vái lạy sư. Và lần đầu tiên một vị sư thuyết pháp tại một nghĩa địa.
10/05/202400:00:00
Nhập cư, immigrant, luôn luôn là vấn đề ở Hoa Kỳ và của người Hoa Kỳ. Và cũng là vấn đề của người Việt ở đây, chúng ta là người nhập cư qua những hình thức di tản, tị nạn, vượt biên, HO, bảo trợ, vân vân. Câu chuyện nhập cư có vẻ khôi hài một cách cay đắng khi nhìn lui lịch sử: Những người da trắng đầu tiên đến đất nước này, cũng là một dạng “người nhập cư.” Những làn sóng di dân theo sau tiếp tục từ châu Âu, cũng là nhập cư. Dân da đen bị bắt làm nô lệ, cũng là dạng nhập cư. Những dân Do Thái, dân năm châu bốn biển lánh nạn, lánh đói, lánh độc tài, lánh tù tội, đến đây, cũng nhập cư. Giờ đây và tiếp tục, dân vượt biển, vượt hàng rào biên giới, chui qua hầm… đều là người nhập cư. Rồi những người nhập cư sử dụng nhau, chống đối nhau, ghét bỏ nhau. Người nhập cư cũ không muốn người nhập cư mới. Người nhập cư cũ trở thành người bản xứ và không muốn chia xẻ với người nhập cư mới quyền sở hữu của mình.
10/05/202400:00:00
Sau khi phụ huynh tố giáo viên và nhà trường vì đã phát cuốn tiểu thuyết “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” của Ocean Vuong cho học sinh lớp 11 đọc, bởi trong đó có những trang “nhạy cảm”, trần trụi” về “cảnh giường chiếu”, nó đã bị sở Giáo dục thành phố HCM ra lệnh thu hồi. Sự việc này là một “ca” rất đáng suy ngẫm về nhiều mặt trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam – từ tâm lý, văn hóa, giáo dục...
08/05/202410:05:00
Các nhà khoa học đưa ra mô hình mới về ý thức trong các động vật, cho biết ngay cả côn trùng cũng có thể có nhận biết và cảm thọ. Trong một tuyên bố mới, các nhà khoa học hàng đầu cho biết có rất nhiều loài động vật có ý thức, nhiều hơn người ta trước giờ nghĩ --- trong đó có loài cá, tôm hùm và bạch tuộc.
05/05/202409:32:00
Có một người đến vấn hỏi thiền sư, “Để phòng ngừa tai họa, xin thầy từ bi cho biết cái gì đáng sợ nhất trên cõi đời này?” Thiền sư đáp: -Chỉ có tâm người là đáng sợ...
03/05/202400:00:00
Tuần qua Tổng thống Joe Biden ký ban hành gói dự luật viện trợ trị giá 95 tỷ MK thành luật chính thức. Và cũng từ đây, đồng hồ bắt đầu đếm ngược thời hạn 9 tháng để ByteDance, công ty mẹ của TikTok, tìm cách thoái vốn khỏi ứng dụng này. Thời hạn có thể được gia hạn thêm ba tháng, tức là tối đa 1 năm, và TikTok đã tuyên bố sẽ lôi vụ việc ra tòa giải quyết.
30/04/202407:38:00
Chúng ta đang ở trong một cõi lúc nào cũng đầy những cuộc chiến tranh. Có khi vì thánh chiến giữa các tôn giáo để mở rộng tôn giáo, để cưỡng ép bên thua trận phải quy thuận theo tôn giáo của mình. Có khi vì bành trướng lãnh thổ, khi nước lớn muốn chiếm nước nhỏ để mở rộng biên giới, để sáp nhập thêm lãnh thổ. Có khi là một cuộc chiến cốt nhục tương tàn, như trường hợp “Vua Ajātasattu, con bà Videhi nước Magadha, triệu tập bốn binh chủng gây chiến với vua Pasenadi nước Kosala và tiến đánh Kāsi” bất kể rằng vua Ajātasattu là cháu trai của vua Pasenadi.
26/04/202400:00:00
Mới nghe qua thì tưởng chỉ đơn thuần là mấy lời bông phèng với chuyện gái trai thế nhưng, thực sự, câu ca dao hiện đại hậu tháng Tư 1975 này là lời gan ruột của những thành phần tinh hoa ở miền Nam, giới khoa bảng thiên tả và ngụy hòa, sau bao nhiêu năm mơ về miền Bắc với niềm hy vọng “chờ nhìn quê hương sáng chói”, đã cay đắng nhận ra rằng nàng Thúy Kiều mình ngày đêm mơ tưởng chỉ là một thứ Thị Nở, cái kẻ không chỉ “xấu ma chê quỷ hờn” mà còn khiến đất nước ngày càng tăm tối hơn.