Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hệ Thống Miễn Trừ Tư Pháp

14/08/202000:00:00(Xem: 728)

HE THONG MIEN TRU TU PHAP
Hình minh họa

Dư luận đang đặt ra những câu hỏi hóc búa về cách xử lý cảnh sát sau những lần họ tàn bạo cướp đi mạng sống của những nạn nhân như cô Breonna Taylor và anh George Floyd. Tống họ ra khỏi trường học (của con em mình)? Cắt giảm ngân sách? Hay giải tán hết lực lượng cảnh sát? Có vẻ các tư tưởng cấp tiến như cắt giảm ngân sách hay giải tán cảnh sát đã nhận được nhiều sự chú ý bởi sở cảnh sát đã bao lần chống đối những cuộc cải cách dù nhỏ nhặt nhất. Ngay cả những nỗ lực không đáng kể như loại bỏ “con sâu” cũng chẳng đi đến đâu; cảnh sát ít khi mất việc do sự tàn bạo hay hạnh kiểm xấu của họ. Họ cũng hiếm khi bị bắt hoặc buộc tội — huống chi là kết án — vì hành vi sai trái trong những vụ án hình sự. Và với hệ thống miễn trừ tư pháp, việc khởi kiện dân sự một cảnh sát để đòi công lý dường như là điều không thể. Thực chất, miễn trừ tư pháp nghĩa là những viên chức nhà nước như cảnh sát chỉ chịu trách nhiệm trước tòa án dân sự do vi phạm quyền lợi công dân nếu những quyền lợi đó được “xác lập rõ ràng” trong án lệ đã có. (Chúng tôi biết những từ ngữ này hơi chuyên môn một chút.) Để giúp mọi người hiểu được miễn trừ tư pháp bẻ cong hệ thống tư pháp hình sự như thế nào, chúng tôi đã trò chuyện với Josie Duffy Rice, người từng trăn trở trong thời gian dài về lịch sử cũng như sự ảnh hưởng của chế định pháp lý này. Bà là giám đốc của cơ quan báo chí The Appeal, một tổ chức chuyên về chính sách và hệ thống tư pháp, và là một trong hai người dẫn chương trình phát thanh mang tên Công lý ở Mỹ (Justice in America). Dưới đây là một đoạn trích tóm lược từ cuộc hội thoại của chúng tôi.
 
Với những người không mấy quen thuộc với miễn trừ tư pháp, định nghĩa của nó là gì? Miễn trừ tư pháp cơ bản là một cách phòng thủ để bảo vệ cho công chức khi họ bị tố cáo về hành vi xấu. Giả sử bạn đang lái xe dạo trên đường, bạn bị một anh cảnh sát tấp vào lề, ra lệnh xuống xe và bị đánh nhừ tử. Về sau, bạn muốn kiện tay cảnh sát này vì những thiệt hại mà bạn phải chịu đựng, từ thuốc men đến những phí tổn do sự cố trên mang lại. Ngoài những khả năng hậu quả hình sự, bạn có thể đưa họ ra tòa dân sự nếu đó là người dưng và tòa có thể kết luận rằng họ nợ bạn một món tiền bồi thường.
 
Do có luật miễn trừ pháp lý, các quan chức nhà nước chỉ chịu trách nhiệm ở mức độ thấp do các tòa án thường viện cớ không có án lệ nào tương tự để áp dụng. Không có những trường hợp nào mà cảnh sát đánh nạn nhân cùng một cách thức, cũng không có vụ việc nào trong quá khứ mà viên chức nhà nước bị buộc phải chịu trách nhiệm.
Bởi vì trước đó chúng ta chưa bao giờ bắt họ chịu trách nhiệm cho những hành vi này nên bây giờ cũng không thể. Điều này tạo ra một áp lực căng thẳng: Nếu bạn không bắt ai phải chịu trách nhiệm bất cứ điều gì thì những vi phạm rõ rệt nếu có xảy ra cũng không bao giờ được thừa nhận.
 
Hết ví dụ này đến ví dụ khác phơi bày sự thiếu năng lực kết hợp với sự liều lĩnh và hiểm độc của tòa khi tuyên bố rằng việc này thật ra không có vấn đề gì cả. Ý tôi là, nó không hợp đạo đức nhưng lại được hợp pháp. Có vẻ như điều này khiến cho cảnh sát được miễn trừ với bất kỳ vụ kiện tụng hoặc hậu quả dân sự nào. Thế sao chúng ta lại muốn cho cảnh sát và cơ quan cảnh sát sự bảo hộ vô lý như vậy?
 
Nhiều năm trước, Đạo luật Nhân quyền năm 1871 – còn gọi là Đạo luật Ku Klux Klan – đã được thông qua bởi Quốc hội. Luật đó đã trao cho người dân Hoa Kỳ quyền được kiện cáo các cơ quan chức năng nào xâm phạm quyền lợi cá nhân. Luật rất rõ ràng để hiểu: khẳng định rằng mọi quan chức nhà nước nào tước đoạt quyền công dân được đảm bảo bởi Hiến pháp sẽ phải chịu trách nhiệm trước bên bị xâm phạm. Và điều đó rất dễ hiểu. Nếu như bạn bị đánh đập bởi một cảnh sát, bạn có quyền kiện người cảnh sát đó và họ phải chịu trách nhiệm. Một ví dụ, vào năm 1961, có một vụ án tên Monroe v. Pape, vụ này do một gia đình người Da Đen họ Monroe kiện các cảnh sát ở Chicago. Những người cảnh sát này, lúc tờ mờ sáng, đã đột nhập vào nhà họ, lùa cả nhà đứng trần truồng ở phòng khách rồi lục soát tất cả phòng. Họ lục tung tất cả những tài sản cá nhân, phá hoại đồ trong nhà, xé toang hết miếng bọc nệm và lục từng ngăn kéo. Và sau đó họ còn bắt James Monroe, trụ cột gia đình, giam giữ và thẩm vấn ông hàng tiếng đồng hồ. Gia đình ông khởi kiện và Tối cao Pháp viện khẳng định rằng đúng là họ có quyền kiện tụng các cảnh sát cho những gì đã xảy ra, bởi vì quyền riêng tư của họ đã bị xâm phạm.
 
Điểm mấu chốt của bộ luật này là khi một viên chức lạm dụng vị thế của họ, sẽ có phương pháp ngoài luồng của toà án hình sự nhằm để bắt viên chức đó chịu trách nhiệm. Đó là một vụ án đáng quan tâm bởi nhiều lý do. Gia đình này là người Da Đen, và các toà án thường không mấy thiện cảm với người Da Đen ở Hoa Kỳ. Nhưng đây là một vài năm sau vụ kiện Brown v. Board. Đây là một vài năm trước Đạo luật quyền Bầu cử. Đây là thời điểm mà Tối cao Pháp viện ít nhất có một vài khoảnh khắc công tâm rõ ràng với vấn đề chủng tộc ở Hoa Kỳ. Vậy cái gì đã thay đổi trong việc am hiểu quyền được kiện (công chức)?
 
Vào năm 1967, Tối cao Pháp viện đã sáng chế ra cái gọi là miễn trừ tư pháp. Họ nói nôm na, coi đây là một ngoại lệ của nguyên tắc nhé? Nếu công chức hành động với “thiện ý” và tin rằng cách hành xử của họ được pháp lý cho phép thì họ không phải chịu trách nhiệm. 15 năm kể từ năm 1967, có một án lệ tên Harlow v. Fitzgerald. Trước đó, các tòa án cơ bản là thay đổi lý lẽ của họ — và đó là lúc cụm từ “xác lập rõ ràng” ra đời. Hiện tại, cách hành xử có “thiện ý” hay không của cảnh sát viên không còn là vấn đề nữa. Ngay cả nếu cảnh sát hay công chức có hành động ác ý, trừ khi nạn nhân có thể chứng tỏ quyền lợi của họ được “xác lập rõ ràng,” bằng không sẽ không có gì để xoa dịu nỗi đau của họ. Tự dưng, bạn thấy một tình huống không ai phải chịu trách nhiệm với ai cả.
  
Dịch thuật Vy Nguyen và Tegan Tran
Biên soạn J. Le
  
Nguồn: The Interpreter dịch từ bài của Gene Demby, NPR, An Immune System
  
***
The Interpreter | Người Thông Dịch là một nhóm biên soạn tổng hợp thông tin, với các thành viên gồm những người Mỹ trẻ gốc Việt, có sứ mệnh nhìn lại và đóng góp cho cộng đồng qua cách chọn lọc tin tức từ các cơ quan phương tiện truyền thông tiếng Anh có uy tín và cân bằng, và dịch bài sang tiếng Việt. Người Thông Dịch nhắm thực hiện hai điều: 1)Thu hẹp khoảng cách thông tin do rào cản ngôn ngữ tạo ra, bằng cách dịch các bài báo, sáng kiến, và ý kiến từ hãng tin chuẩn mực quốc tế sang tiếng Việt; và 2) Cung cấp cho độc giả người Mỹ gốc Việt các tài liệu tiếng Việt để giúp bắt đầu những cuộc đối thoại khó khăn về công bằng xã hội, sự tàn bạo của cảnh sát, sự đoàn kết và lịch sử phân biệt chủng tộc ở Mỹ.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
12/01/202113:50:00
Vào ngày 6 tháng 1, 2021, vào khoảng 5:00 giờ chiều giờ Hoa Thịnh Đốn, sau khi cuộc bạo loạn nhằm phá hoại tiến trình bầu cử Hoa Kỳ tại tòa nhà Quốc Hội đã chấm dứt, người ta thấy trên màn hình TV của đài MSNBC hình ảnh trơ trọi một lá Cờ Vàng VNCH bị bỏ rơi trên khán đài bên ngoài. Bên cạnh lá cờ đại diện cho cộng đồng người Việt tị nạn nằm trơ trọi còn có những lá cờ Trump, cờ nam quân thời nội chiến, cờ của các nhóm khủng bố nội địa, những lá cờ đại diện cho thượng tôn da trắng, cho sự thù hằn và kỳ thị chủng tộc. Cả thế giới nhìn thấy hình ảnh này. Một số cá nhân và hội đoàn người Mỹ gốc Việt đã lên án việc đánh phá nền dân chủ Hoa Kỳ qua bản kiến nghị ký tên từ nhiều cá nhân, hội đoàn, cơ quan truyền thông, v.v. cũng như nhiều bạn trẻ đã lên tiếng phản đối việc sử dụng và nhân danh cờ vàng tại cuộc bạo động này. Việt Báo trích đăng một số ý kiến, bài viết, quan điểm của một số dân cử*, hội đoàn và cá nhân người Mỹ gốc Việt.
10/01/202120:47:00
Cựu thống đốc California kiêm diễn viên Arnold Schwarzenegger trong một bài phát biểu đã được nghe trên 17 triệu lần, đã cho rằng cuộc tấn công của đám quân ủng hộ Trump vào Điện Capitol của Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng Một là một hành động của sự thù hận, gợi nhớ lại "Kristallnacht", hay Đêm Kính Vỡ. "Đó là một đêm vào năm 1938, người Do-thái đã bị tấn công bằng bạo lục bởi bọn Đức Quốc Xã, cũng giống như đám Proud Boys bây giờ. Hôm thứ Tư vừa qua là Ngày Kính Vỡ đã diễn ra ngay tại đây, trên đất nước Hiệp Chúng Quốc này. Kính vỡ từ những khung cửa sổ của toà nhà Quốc Hội Hoa Kỳ."
10/01/202112:41:00
Một cuộc tấn công vào nền dân chủ vừa diễn ra vào Thứ Tư vừa qua, ngày 6 tháng Giêng, khi đám đông quá khích đột kích vào tòa nhà Quốc Hội Hoa Kỳ. Trong khi cả thế giới sững sờ chứng kiến cuộc nổi loạn, nhiều người Mỹ gốc Việt hổ thẹn khi thấy lá cờ vàng ba sọc đỏ bay phất phới chung với các biểu tượng kỳ thị của chủ thuyết “da trắng thượng đẳng”. Đối với nhiều người gốc Việt, lá cờ vàng này tượng trưng cho cuộc tranh đấu cho tự do và dân chủ – một biểu tượng của đoàn kết, niềm hãnh diện và danh dự dân tộc, không thể đứng chung với các cờ hiệu của kỳ thị, thù hận.
10/01/202112:07:00
Lá cờ Việt Nam Cộng hòa đã và đang là biểu tượng cho những sự kiện của người Mỹ gốc Việt. Vốn đã mang tính dân tộc chủ nghĩa cao, tính biểu tượng của nó rất mạnh trong cộng đồng người tị nạn trong thập niên 1970, 1980. Nó không chỉ là căn cước và lịch sử của họ, đang bị chế độ mới ở Việt Nam xóa đi, mà nó còn là sự cần thiết cho họ vì có quá ít – nếu không nói là không có gì hết – những biểu hiện cho căn cước và lịch sử của họ ở Mỹ như là bảo tàng, tượng đài, sự công nhận, sự tưởng niệm,… Lá cờ và quốc ca Việt Nam Cộng hòa là điều trong số rất ít những điều giữ cho căn cước và ký ức chính trị của cộng đồng người tị nạn sống còn.
10/01/202109:32:00
Trả Lời: Vì nhiều câu hỏi nhận được, xin viết thành bài tiểu luận với tựa để mượn của ngài Nguyễn Du: Ngẫm hay muôn sự tại Trời, Trời kia đã bắt làm người có thân. Bắt phong trần phải phong trần, Cho thanh cao mới được phần thanh cao.
09/01/202111:32:00
Việc phải xảy ra đã xảy ra vào Thứ Tư qua. Một nhóm người điên cuồng, thù hận, ngụp lặn trong thế giới của tin giả và thuyết âm mưu, đã xâm phạm vào trung tâm quyền lực của cả quốc gia. Tòa nhà Quốc hội, với cái vòm nguy nga và quen thuộc tượng trưng cho nền dân chủ của xứ sở này, nơi luật pháp của Hoa Kỳ được tạo ra, đã bị họ làm ô nhuế. Đây hẳn là đáy của vực thẳm mà Donald Trump đã cố đẩy chúng ta xuống từ khi nhậm chức bốn năm trước.
02/01/202116:35:00
Trong bài phân tích ngắn này, tác giả muốn đưa ra những con số trong một vài lãnh vực kinh tế quan trọng của Hoa Kỳ, qua đó chúng ta có một cái nhìn về thành quả của chính quyền TT Donald Trump trong bốn năm qua và cùng nhận xét, chính sách „America First“ có tác động tích cực vào nền kinh tế Hoa kỳ hay không.
31/12/202009:52:00
Chúng ta thường nghe nói: “Người dân được làm tất cả những gì luật pháp không cấm”, nó có thể đúng ở nhiều nước nhưng không đúng ở Mỹ. Tổng thống Mỹ có quyền ký sắc lệnh và Quốc Hội Mỹ có quyền ban hành đạo luật, nhưng người dân có quyền thách thức mọi sắc lệnh và đạo luật để luật pháp phải luôn trong vòng Hiến Pháp cho phép.
20/12/202009:27:00
Nói đi rồi phải nghĩ lại, mô hình tư bản được cải thiện đáng kể vào thế kỷ 20 để giảm bớt bất công nhờ vào cạnh tranh ráo riết với chủ nghĩa cộng sản (Mác) và dân chủ xã hội (John M. Keynes).
15/12/202009:43:00
Sự chia rẽ giữa bảo thủ và cấp tiến, Cộng Hòa và Dân Chủ, bề nổi là cuộc bầu cử tổng thống ngày 3/11/2020. Nhưng bên trong của nó là vấn đề kỳ thị chủng tộc, Da Trắng Là Thượng Đẳng (White Supremacy), vấn đề người di dân Da Màu quá đông vào Hoa Kỳ, vấn đề bảo vệ tôn giáo truyền thống qua việc phá thai, hôn nhân đồng tính luyến ái.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc
Hôm thứ Hai (18/01/2021), ông Trump đã duyệt gỡ bỏ lệnh cấm đi lại từ Anh, Châu Âu và Brazil vào Mỹ, quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/01/2021.
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.
Khảo sát từ trang CNN cho thấy, tổng thống Donald Trump sẽ kết thúc nhiệm kỳ với tỷ lệ ủng hộ thấp nhất trong 4 năm qua
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.