Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhà Thơ Xu Lizhi

30/06/201900:00:00(Xem: 1162)
Nhà Thơ Xu Lizhi

Nhà Thơ Xu Lizhi

 

Phan Tấn Hải

 

Nhà thơ Xu Lizhi (1990-2014) là một hình ảnh bi thảm trong thời đại chúng ta. Anh sống và chết như một bóng mờ rất nhỏ trong lịch sử Trung Quốc. Anh là một người lao động nhập cư, làm việc tới kiệt sức hàng ngày. Những gì anh để lại là hơn 200 bài thơ, ghi lại những đau đớn phận người lao động nhập cư. Tài liệu về Xu nơi đây được dịch sang tiếng Việt từ nhiều bài báo tiếng Anh.

 

 Tên anh là Xu Lizhi (hình như phiên âm ra tiếng Việt có lẽ là Hứa Lập Chí?)… Anh sinh ngày 18/7/1990 tại một vùng quê có tên Jieyang (hình như phiên âm là Kiệt Dương), và chết ngày 30/9/2014 tại Thẩm Quyến. Xu bỏ quê lên thành thị, làm việc cho hãng Foxconn và chỉ sau khi anh tự sát, truyền thông mới để ý tới anh, sau khi các bạn anh phổ biến các bài thơ anh làm khi sinh thời.

 

Công ty Foxconn chuyên sản xuất linh kiện cho hãng Apple. Xu là một công nhân lắp ráp, và thơ của anh không có gì vui. Có lẽ bài thơ nổi tiếng nhất của anh là bài “I Swallowed an Iron Moon” (Tôi Nuốt Một Mặt Trăng Sắt). Bài thơ này như sau:

 

TÔI ĐÃ NUỐT TRỘNG MỘT MẶT TRĂNG BẰNG SẮT
 

Tôi đã nuốt trộng một mặt trăng bằng sắt
họ gọi nó là một đinh ốc
Tôi đã nuốt trộng nước thải công nghiệp và các mẫu đơn xin tiền thất nghiệp
đã còng người trên các máy móc,
tuổi trẻ chúng tôi chết trẻ
Tôi đã nuốt trộng sức lao động,
tôi đã nuốt trộng khó nghèo
đã nuốt trộng các chiếc cầu bộ hành
đã nuốt trộng cuộc đời gỉ sét này
Tôi không thể nuốt gì nữa được
mọi thứ tôi đã nuốt đang trào lên nơi cổ tôi
Tôi trải ra khắp đất nước tôi
một bài thơ của xấu hổ.
(ngày 19/12/2013)

.

Hình ảnh lao động nhập cư chỉ xuất hiện ở TQ từ năm 1984, khi kỹ nghệ tăng vọt, thu hút các cư dân miền quê ra thành thị. Vì chế độ hộ khẩu nghiêm ngặt, các nông dân này bị xem là công dân hạng nhì ở thành phố, xem như chỉ nương náu, chứ không được đầy đủ tứ cách như dân sinh nơi các thành phố đó. Nhà nước TQ đưa ra chính sách riêng đối với lao động nhập cư, gọi họ là “Document 1” (Hồ sơ 1) vì hồ sơ này do chính phủ đưa ra ngày 1/1/1984, cho nông dân được hưởng chế độ khẩu phần gạo và được đi nơi khác tìm việc làm.

 

Người lao động nhập cư là công dân thứ cấp ngay trên quê hương của họ. Hãng xưởng đầy nguy hiểm, vì an toàn lao động là chuyện lỏng lẻo. Tai nạn chết thợ là bình thường. Theo thống kê của nhà nước TQ, trung bình chết vì tai nạn lao động nơi sở làm là khoảng 100,000 người/năm. Đó là chưa kể số lượng công nhân bị thương, bị bệnh nghề nghiệp và khủng hoảng tâm lý.

 

Thống kê của 2014 đưa ước tính rằng khắp TQ có khoảng hơn 274 triệu người lao động nhập cư. Đời sống công nhân bình thường vốn đã khổ, đời sống lao động nhập cư khổ nhiều lần hơn. Đó là chưa thống kê nổi tỷ lệ ly dị, số người bệnh trầm cảm, tự tử, số lượng phá thai và số lượng trẻ em vô gia cư nơi các khu vực đông lao động nhập cư.

 

Xu Lizhi tự sát khi mới 24 tuổi tại Thẩm Quyến, TQ. Sau đây là một vài bài thơ của anh.

.

TRÊN GIƯỜNG BỆNH CHỜ CHẾT CỦA TÔI

Tôi muốn có thêm một cái nhìn ra biển
ngắm nước mắt mênh mông từ nửa đời người
tôi muốn trèo lên ngọn núi khác,
tìm cách gọi lại linh hồn tôi đã mất
tôi muốn chạm vào bầu trời,
để cảm nhận rằng màu xanh biển sao quá nhẹ
Nhưng tôi không thể làm bất kỳ thứ nào nữa
do vậy tôi đang lìa đời.
Tất cả những ai từng nghe tới tôi
không nên ngạc nhiên khi tôi ra đi
ngay cả em, cũng nên bớt thở dài hay sầu khổ
Tôi tới đây trong tâm trạng bình an
và cũng bình an khi tôi lìa đời.
(Xu Lizhi, ngày 30/9/2014)

.

Xu chỉ sống ở Thẩm Quyến vài năm, nhưng anh mê tức khắc đời sống  thành thị. Xu nói với bằng hữu rằng chung quanh anh, ai cũng muốn bám rễ luôn ở thành phố. Có một lúc Xu hùn với bạn làm một sạp bán thức ăn hè phố, nhưng thất bại. Anh cũng xin chuyển từ công nhân trong dây chuyền lắp ráp sang làm ở môt vị trí logistics (kho hàng, vận chuyển) để thoải mái hơn, tự do hơn.

 

Vào tháng 2/2014, Xu bỏ việc ở Foxconn và dọn tới Suzhou (Tô Châu), Jiangsu (Giang Tô). Bạn anh nói rằng, bạn gái của Xu làm việc nơi đó, nhưng rồi chuyện không thuận lợi cho Xu tại Giang Tô. Xu nói với các bạn là anh không tìm được việc, nhưng không giải thích rõ gì cả.  Nửa năm sau, Xu về Thẩm Quyến, nơi anh nói rằng anh yêu thương thành phố này, nơi anh thường vào xem sách ở Central Book Mall và ước mơ làm một nhân viên trong một thư viện nhà nước.  Xu nói rằng miền quê Kiệt Dương của anh chỉ có vài tiệm sách nhỏ xíu, và nếu anh đặt mua sách qua Internet, thì cũng chẳng thể nào sách được giao tới địa chỉ nhà anh. Xu từng kể rằng anh từng xin làm nhân viên trong một thư viện nội bộ của Foxconn giành cho công nhân, nhưng bị từ chối.

 

Xu cạn tiền, về lại Foxconn, xin được việc làm mới, khởi sự làm từ ngày 29/9/2014, cùng cơ xưởng nơi trước đó anh đã làm. Đêm hôm đó, Xu nói với một bạn thân qua mạng chat trực tuyến rằng có ai đã tìm giùm cho Xu việc làm khác, nên Xu dự kiến sẽ rời bỏ Foxconn lần nữa. Hai ngày sau đó, người bạn thân qua mạng WeChat nhận được tin rằng Xu đã tự sát. Người bạn này kinh ngạc, vì mới hai đêm trước còn nói qua mạng với Xu và không thấy gì lạ. Sau này bạn này biết rằng vào buối sáng sau đêm họ nói với nhau, Xu tự sát, chớ không phải hai hôm sau như mang đưa tin trễ.

 

Sau đây là thêm vài bài thơ của Xu Lizhi.

.

XUNG KHẮC

Họ đều nói
tôi là một đứa trẻ ít lời
tôi không chối đâu
nhưng thực sự
dù tôi nói hay không
với xã hội này tôi sẽ vẫn
xung khắc.
(Ngày 7 tháng 6/2013)

.

MỘT ĐINH ỐC RƠI XUỐNG ĐẤT

Một đinh ốc rơi xuống đất
trong đêm đen của làm quá giờ
lao thẳng xuống, leng keng nhẹ thôi
không làm ai chú ý
y hệt lần trước
vào một đêm như thế này
khi ai đó lao mình xuống đất.
(ngày 9 tháng 1/2014)

.

PHÒNG THUÊ

Một nơi rộng mười mét vuông
chen chúc và ẩm ướt, không ánh mặt trời quanh năm
nơi đây tôi ăn, ngủ, ỉa, và suy nghĩ
ho, nhức đầu, già đi, ngả bệnh nhưng vẫn chưa chết
Dưới tia sáng vàng mờ nhạt lần nữa
mắt tôi ngó vô hồn
tắc lưỡi như một thằng ngu
tôi bước tới và lui, hát nho nhỏ, đọc, viết các bài thơ
Mỗi lần tôi mở cửa sổ hay chiếc cổng gỗ
tôi như một người chết
tôi trông như người chết
từ từ mở nắp quan tài.
(ngày 2 tháng 12/2013)

.

Đất nước TQ và kể cả đất nước VN, đã có những thống kê nào về nỗi đau khổ của các lao động nhập cư? Và đã có bao nhiêu nhà thơ như Xu, khi họ rời bàn viết, ngưng làm thơ, và rồi tự sát?

 

Lời cuối nơi đây, xin góp lời cầu nguyện cho nhà thơ Xu Lizhi sẽ sớm về nơi bình an bên kia thế giới.

 

 



 

23/10/2019(Xem: 375)
Hầu như đại đa số thiên hạ ở Á, Âu, Mỹ ghét cay ghét đắng TC.
23/10/2019(Xem: 236)
Khoảng cuối tháng 10/2019, trang CNBC đưa tin, theo nhà kinh tế trưởng Mark Zandi của Moody's Analytics, khả năng xảy ra suy thoái kinh tế toàn cầu trong 12 - 18 tháng tiếp theo là "vô cùng cao" và các nhà hoạch định chính sách có thể không làm được gì để đảo ngược tình hình.
23/10/2019(Xem: 125)
OTTAWA - Trong cuộc bầu cử 2019 tại Canada diễn ra vào ngày 21/10, Đảng Tự Do của Thủ Tướng Justin Trudeau đã chiến thắng, nhưng không đủ ghế để thành lập một chính phủ đa số, đành chấp nhận liên hiệp với một đảng cánh tả nhỏ.
23/10/2019(Xem: 157)
LONDON - Tin trong ngày 22-10 diễn biến với nhiều kịch tính liên quan đến Brexit.
23/10/2019(Xem: 113)
BOGOTA - Bạo động bùng nổ tại 9 thành phố của Bolivia khi việc kiểm phiếu ngưng bất ngờ gây hoang mang.
23/10/2019(Xem: 151)
BEIRUT - Tổ chức vũ trang Hồi Giáo quá khích Hizbollah có thể đã bắt đầu nhận thấy áp lực hiếm hoi từ công chúng.
23/10/2019(Xem: 147)
Nhật Bản đã ân xá hơn nửa triệu phạm nhân để đánh dấu ngày đăng quang của tân Nhật Hoàng vào Thứ Ba 22/10. Đây là một phong tục đã có từ trước thời Thế Chiến.
23/10/2019(Xem: 140)
Vào ngày Thứ Ba 22/10, viên chức New York cho biết đã có 47 bộ trưởng tư pháp các tiểu bang tham gia vào cuộc điều tra chống độc quyền của công ty Facebook, phản ảnh mối quan tâm rộng rãi của xã hội Mỹ về công ty truyền thông mạng xã hội khổng lồ này.
23/10/2019(Xem: 149)
Các file nhạc trôi nổi trên mạng có đuôi WAV có thể chứa mã độc cho phép hacker sử dụng tài nguyên của máy nạn nhân để đào coin (cryptocurrencies-mining).
23/10/2019(Xem: 276)
WASHINGTON - Vào ngày 22/10, TT Trump dùng twitter phàn nàn “điều tra luận tội để truất phế TT là đấu tố (lynching)”.
23/10/2019(Xem: 193)
WASHINGTON - Thương thuyết mậu dịch cấp thứ trưởng Mỹ Trung bắt đầu từ ngày Thứ Hai 21-10.
23/10/2019(Xem: 126)
Los Angeles (CNN) -- Sở Cứu Hỏa Los Angeles đã gỡ bỏ lệnh di tản sau khi một vụ cháy lan ra khắp vùng đồi của khu vực giàu có Pacific Palisades trong khoảng 10 tiếng đồng hồ hôm Thứ Hai.
23/10/2019(Xem: 274)
Nhiều tháng sau khi Tổng Thống Donald Trump tuyên bố rằng Đảng Cộng Hòa sẽ trở thành “đảng của chăm sóc sức khỏe,” các nhà bảo thủ thuộc Hạ Viện đang chuẩn bị tuyên bố một đề xuất quét sạch chăm sóc sức khỏe -- là điều được thấy trước là không có cơ hội để trở thành luật.
23/10/2019(Xem: 119)
SANTA ROSA - 1 người trúng đạn bị thương trong vụ nổ súng tại trường Ridg-way của thành phố Santa Rosa, phía bắc cầu Golden Gate.
23/10/2019(Xem: 144)
SACRAMENTO - 2 tiểu bang California và New York kiện Bưu Điện (USPS) chuyển thuốc lá ngọai quốc vào thị trường Hoa Kỳ là trốn thuế và nhân viên USPS ngó lơ.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 10/2019, ông Jamie Dimon, CEO ngân hàng lớn nhất Mỹ JPMorgan Chase cảnh báo rằng hạ lãi suất về mức thấp dưới 0, không phải là một "nhân tố thay đổi cuộc chơi" trong việc thúc đẩy cho vay và cả thiện tăng trưởng kinh tế.
Khoảng cuối tháng 10/2019, trang Business Insider trích dẫn một nguồn thân cận cho hay, Adam Neumann có thể sẽ nhận được 200 triệu USD như một phần trong thỏa thuận được SoftBank đề xuất để rời khỏi WeWork, công ty do chính mình sáng lập.
Những cơn bão mạnh có sức tàn phá khủng khiếp, và khi đủ mạnh, bão còn có thể làm rung chuyển cả đáy biển.
Mọi chuyện bắt đầu từ một chấn thương trên ngón tay cái. Sau đó, vòng xoáy cuộc đời đã cuốn một người đàn ông 46 tuổi vào nghi vấn nghiện rượu. Cảnh sát bắt ông ấy lại trong khi đang lái xe. Các bác sĩ xét nghiệm thấy nồng độ cồn trong máu lên tới 400 mg/dL. Y tá và cả người thân trong gia đình, không một ai tin lời thanh minh của ông ấy. Người đàn ông nói mình không hề uống rượu, dù chỉ một giọt.
Khoảng cuối tháng 10/2019, trước vấn nạn chia sẻ tài khoản ngày càng gia tăng, sắp tới Netflix sẽ có những thay đổi để quản lý nghiêm ngặt việc "share" và "mua chung" các gói thuê bao giữa người dùng.
Điều gì đang được phản chiếu trong tấm gương lớn nhất thế giới?
Khoảng giữa tháng 10/2019, Samsung Display công bố kế hoạch đầu tư hơn 11 tỷ USD (13,100 tỷ won) vào hoạt động nghiên cứu phát triển và sản xuất tấm nền QD-OLED dành cho TV.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Apple chính thức đưa ra khuyến cáo người dùng iPhone, iPad cũ nên cập nhật hệ điều hành ngay lập tức nếu không muốn gặp lỗi GPS khó chịu sau ngày 03/11/2019.
Khoảng cuối tháng 10/2019, theo báo cáo của hãng nghiên cứu Temasek, Châu Á có thể vượt Bắc Mỹ trở thành trung tâm vốn đầu tư mạo hiểm thế giới vào năm 2020.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Boeing tiếp tục hứng chịu khủng hoảng sau khi trang Reuters công bố loạt tin nhắn nội bộ.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Quantum Stealth được phát triển bởi Hyperstealth (một công ty chuyên nghiên cứu chế tạo các giải pháp ngụy trang có trụ sở tại Canada) là công nghệ giúp cho khái niệm viễn tưởng "áo tàng hình" hay "người tàng hình" trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà phát triển trình duyệt tại Mozilla đang làm việc để tạo ra tính năng tự động dịch thuật nội dung trang web tiếng nước ngoài, giống hệt như những gì Google Chrome đang làm.
Một dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được hãng tin Bloomberg trích dẫn nói rằng đến năm 2024, nhóm 20 nền kinh tế đóng góp nhiều nhất trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có thay đổi.
Theo Brightside, rất nhiều công ty thích in hình trên bao bì, hàm ý nói rằng nước quý vị mua đến từ một dòng suối hay thác nước đẹp và trong vắt như tranh vẽ. Nhưng sự thật là không ít lần nước đóng chai quý vị mua thực sự chỉ là nước máy được cho vào chai nhựa, giống hệt với nước lấy từ vòi ở nhà. Điều khác biệt duy nhất là chiến dịch tiếp thị trị giá hàng triệu USD đằng sau nó.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo dữ liệu của hãng tin Reuters, Trung Quốc cho biết tổng sản phẩm trong nước (GDP) của họ trong Quý 3 tăng 6% so với cùng kỳ năm 2018, mức tăng thấp nhất trong vòng ít nhất 27.5 năm.