Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tám Điệp Khúc

09/07/201809:08:00(Xem: 1753)
Tám Điệp Khúc
Tám Điệp Khúc
 
Lê Minh Nguyên
 

(LTS: Tác giả Lê Minh Nguyên thuộc thế hệ trẻ, từng có một thời thơ ấu đi học dưới nhà trường CSVN sau 1975, ghi lại cảm xúc của anh khi nghe ca khúc bolero “Tám Điệp Khúc” rất phổ biến trước 1975 tại Sài Gòn. Anh trùng tên Lê Minh Nguyên với một người viết và một nhà hoạt động đảng phái ở hải ngoại. Bạn Lê Minh Nguyên thế hệ trẻ này cũng có bút hiệu đôi khi dùng là 2 Xu Lẻ (Two Cents). Bạn Lê Minh Nguyên viết như sau.)
  

Tôi nghe qua bài này vào một buổi chiều nọ khi Bố tôi mở nhạc xưa sau bữa ăn. Lần đầu tiên nghe bài này, Tôi có cảm giác phản cảm giống như những cô cậu trẻ khác vì điệu nhạc nghe như nhạc đám ma. Nhưng khi nghe được một đoạn tôi cảm nhận được những lời thơ đầy ý nghĩa được dựng lên thành một bài hát. Nó làm cho Tôi có cái cảm giác như có một luồng điện sau gáy y như mỗi khi Bố và Mẹ tôi kể những câu chuyện về một đất nước Việt Nam Cộng Hoà năm xưa đầy vẻ vang, niềm kiêu hãnh “Hòn Ngọc Viễn Đông”, về những thành tựu của những người con của miền Nam Việt Nam. Bên cạnh đó, Tôi cũng được nghe những chuyện ác của những người "Cộng Sản". Mẹ tôi kể mỗi khi có chiến dịch gì đó thì Cộng Sản nằm vùng sẽ tới đòi góp viện từ tiệm tạp hoá ở dưới quê của Bà Ngoại, nếu không CS doạ sẽ gài mìn sập tiệm nên ai trong nhà cũng phải bán đồ để góp, rồi không những vậy còn "đóng góp" những món gì họ thấy bán trong tiệm. Còn trên Sài Gòn thì những quán cà phê, rạp chiếu phim, những nơi hội tụ nhiều người là những điểm nóng thường xuyên bị gài mìn như những hành động khủng bố thời nay. Những nơi này thì lính VNCH có, lính Mỹ có, dân thường có.
 
Tôi cũng biết trong khoảng thời gian tương tự, miền Bắc Việt Nam cũng đang bị đánh bomb liên tục, nhiều người cũng đang sống trong khốn khổ vì cuộc chiến đang xảy ra giữa chế độ Cộng Sản và Tư Bản. Nhưng nếu hỏi một người lính Cộng Sản chủ nghĩa xã hội, công cuộc Cách Mạng, Mác Lê Nin là gì? Tôi nghĩ sẽ không một người lính nào có thể trả lời câu hỏi đó. Mẹ tôi kể rằng năm xưa có những người “Bắc 54” trốn Cộng Sản vào miền Nam để sống, nhưng chưa bao giờ có người miền Nam trốn Việt Nam Cộng Hoà ra Bắc sống, ngoại trừ những thành phần bị tuyên truyền ra Bắc “tập kết” để mà tìm đường “giải phóng” một đất nước đang thịnh vượng Việt Nam Cộng Hoà. Người ta hay gọi những thành phần ưu tú đó là “Ăn cơm quốc gia mà thờ ma cộng sản”. Làn di dân đó chiếm rất nhiều thành phần ưu tú và có học, bên cạnh đó cũng có những người bình thường muốn tìm một miền đất đầy hứa hẹn khác. Có phải đây cũng là một lí do vì sao có Cộng Sản nằm vùng vì họ trà trộn vào trong làn sóng di dân đó? Vậy tại sao họ vẫn được tiếp nhận? Trong khi nếu người miền Nam Việt Nam bình thuờng nào bước qua khỏi ranh giới đến đất Bắc Việt là bị bắn bỏ? Đó là 2 chữ Tự Do. Nếu hỏi bất cứ người miền Nam Việt Nam nào vào thời điểm đó so với người miền Bắc thì sẽ có 2 câu trả lời rất khác biệt. Người miền Nam thì sống trong một cuộc sống đầy đủ có gạo lúa để ăn, có chủ trương chính sách của chính phủ, không giàu nhưng cũng không đói rách ăn xin, con em có thể đi học những kỹ năng tân tiến của thế giới. Còn miền Bắc, họ được nhồi sọ là miền Nam cần được giải phóng vì quá nghèo đang bị đô hộ và nếu trai tráng, thanh thiếu niên không tham gia chiến dịch thì sẽ gia đình sẽ bị cắt lương thực. Mẹ tôi kể khi quân “Giải Phóng” tràn vào năm ‘75, nhà Bà Ngoại tôi ở dưới Tiền Giang có mấy bình “ắc-qui” gắn với máy phát điện để đốt đèn cho sáng buổi tối, thì có lính Cộng Sản tụ tập một đám cũng khá đông đứng nhìn hoài vẫn không hiểu tại sao nó có thể làm cho bóng đèn sáng. Rồi Mẹ cũng kể có bà con của người bạn từ Bắc vô sau giải phóng mang theo chén đá gói trong thùng để tặng vì nghe dân miền Nam đói khổ ăn cơm bằng gáo dừa. Trong buổi ăn thì gia đình bạn Mẹ tôi đem chén sành chén kiểu ra để đón tiếp, sau bữa ăn thì gia đình đó mới hỏi có cái gì trong thùng sao không mở ra để đó chi. Lúc đó người bạn mới nói là nghe tuyên truyền trong này đói khổ lắm, nên muốn đem vô tặng.

Khi tôi còn nhỏ đi học ở bên Việt Nam, tôi được dạy về những vẻ vang, những người anh hùng của Cách Mạng, tôi cũng có niềm tự hào là người Việt Nam mình đánh đuổi một đế quốc Mỹ xăm lăng. Và khi qua đến bên Mỹ, tôi nghe về cờ vàng ba sọc đỏ và thấy làm lạ là tại sao những người này họ lại hô hào “chống Cộng”, vẫn khư khư giữ những quá khứ đau buồn. Đến khi Bố Mẹ tôi kể những câu chuyện về một đất nước Việt Nam Cộng Hoà ngày xưa, Tôi bắt đầu nổi máu tò mò tìm kiếm những thông tin về cuộc chiến tranh Việt Nam. Tôi nhận ra là tại sao những gì Tôi tìm được từ lịch sử trong sách của Mỹ lại khác với những gì mình đã học trong sách giáo khoa? Thật ra vì thiếu viện trợ và chính trị nên mới có một cái kết của ngày 30 tháng 4 năm 1975. Bố tôi hay nói, “Lính Việt Nam Cộng Hoà năm xưa cũng dữ dằn không thua kém ai chứ không phải giỡn chơi.” Giờ Tôi mới hiểu cái câu, “Thắng làm vua, thua làm giặc.” Người thắng có thể sửa đổi lịch sử, viết theo những gì họ muốn viết.

Khi lớn hơn xíu nữa, Tôi bắt đầu nghe “nhạc Vàng” vì lời bài hát có ý nghĩa, không chỉ nói về tình yêu, mà nói về đất nước, thiên nhiên, tình thương nhân loại; không như những bài hát trẻ bây giờ chỉ nói về khoe của, trai gái, chia tay vì những lý do nhảm nhí, đến điệu nhạc còn đạo từ nước ngoài. Tôi năm nay 29 tuổi, đã từng sống ở hai đất nước, phục vụ cho Hải Quân Hoa Kỳ từ 18-24 tuổi, từng đi đây đi đó thấy và học được nhiều điều. Có những bạn trẻ ở đất Việt sẽ nghĩ tôi là phản động, mất gốc vì có những suy nghĩ chống lại chế độ hiện tại. Nhưng không phải trên tất cả những tờ tiền, giấy văn bản có dòng chữ: “Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam - Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc”, vậy có thực sự là Tự Do hay không khi mà bạn không dám nói lên sự thật hoặc chỉ là một ý trái chiều nhằm đóng góp? Thậm chí Bố Mẹ tôi còn nói rằng lúc còn ở Việt Nam, không muốn nói nhiều về lịch sử năm xưa vì sợ chủ trương “Con tố Cha, Vợ tố Chồng” của một đất nước Tự Do như Việt Nam. Độc Lập? Hạnh Phúc? Những tin tức gần đây có cho thấy là đất nước Việt Nam sau bao nhiêu năm giải phóng đó có Độc Lập không? Có Hạnh Phúc không? Hay là đi lùi với thời đại vì những năm tháng bị che mắt, bịt tai? Thay vì lắng nghe và tìm hiểu thêm về sự thật, tại sao lại đi cắn lại những người muốn tốt hơn cho quê hương? À, tôi quên rằng ở Việt Nam không có cái gọi là Tự Do và Nhân Quyền. Mà cho dù người dân có biết cũng đâu làm được gì, đâu có quyền tự do ngôn luận và tự do súng đạn như bên Mỹ. Và giờ tôi cũng nhận ra là tại sao Luật Hiến Pháp Mỹ được viết gần 250 năm trước có 2 điều luật này đứng đầu tiên.
 

Tôi viết lên những điều này không phải vì tôi căm thù người dân miền Bắc, những người lính cộng sản vì họ cũng là con người, sinh ra và lớn lên như mọi người khác, cũng có Mẹ và Cha, cũng có một gia đình. Nhưng vì thiếu kiến thức, thông tin, và đặc biệt hơn nữa là họ bị ép buộc bởi những tham vọng của một số ít người nắm quyền nên họ phải làm theo. Tôi được dịp may đóng quân bên Nhật khi còn phục vụ Hải Quân Hoa Kỳ, và nhờ đó có cơ hội về thăm Việt Nam cũng không ít lần. Đã bao nhiêu lần Tôi gặp những người xích lô, honda ôm, bơm bánh xe là cựu chiến binh VNCH và kể cả thương binh liệt sỹ lính Cộng Sản? Đã bao nhiêu lần tôi nghe về chuyện những Bà Mẹ Việt Nam Anh Hùng bị chính quyền phớt lờ? Bạn tôi học Đại Học ra với ngành kiến trúc xây dựng, có kinh nghiệm vài năm vì đã từng làm trong một công ty xây dựng nho nhỏ, nhưng vì không quen biết, làm lương trung bình cũng chỉ vài triệu, sống tàn tàn. Khi bạn tôi đi xin ở những nơi khác cho dù với kinh nghiệm và bằng cấp cũng không thể kiếm được một nơi tốt hơn. Ở đất Sài Gòn, nhiêu đó không ăn nhằm gì hết chỉ đủ tiền cho chi tiêu, không dư bao nhiêu. Quan tham thì có tiền xây biệt thự, cho con cái đi du học rồi tới già cũng kiếm đường đi nước ngoài hưởng trên đồng tiền xương máu của dân. Trong khi đó thì tỉ lệ người nghèo rất đông, sống trong khu ổ chuột của vùng ven Sài Gòn. Nếu như ai đó nói với tôi là Việt Nam đâu phải như vậy, tân tiến, đã đổi mới và sạch sẽ nhiều hơn xưa. Xin trả lời là những cái bạn thấy, đã đến tận hưởng là dành cho những người có tiền và dân du lịch. Tôi đã đi qua những nơi sang trọng đó và tôi cũng đã đến những nơi sống của 80-90% dân số còn lại và cũng biết phần nào về cuộc sống của họ. Biết bao nhiêu người ăn xin ở trên những con đường của Sài Gòn? Biết bao nhiêu cô làm gái đứng đường, hoặc gái cao cấp vì xã hội và nhân phẩm càng ngày càng xuống cấp? Biết bao nhiêu đứa trẻ lang thang bán vé số dạo, ăn xin có tổ chức vì không ai lo cho ăn cho học đến nơi đến chốn? Đừng thấy những đoạn phim, mẩu thông tin được chỉnh sửa với nội dung được sắp đặt sẵn mà đánh giá một điều gì. Tự mình tìm câu trả lời cho mình, đừng để người khác truyền nhiễm. Mình có thể yêu quê hương, yêu đồng bào nhưng không nhất thiết đồng ý với chính quyền khi họ sai. Đừng bao giờ nhầm lẫn hai điều này, đó mới gọi là yêu tổ quốc và dân tộc.

Và tất cả làm Tôi suy nghĩ, nếu như, chỉ là nếu như thôi... Bây giờ còn một chế độ VNCH thì mọi chuyện sẽ như thế nào? Bây giờ Việt Nam đã rất tồi tệ rồi, chẳng lẽ nó có thể tồi tệ hơn được nữa? Tôi cũng không biết nữa, và tôi sẽ vĩnh viễn không bao giờ biết được. Nhưng mỗi khi nghe Bố và Mẹ tôi kể về cuộc sống VNCH hơn 40 năm về trước, Tôi luôn luôn cảm nhận được một niềm kiêu hãnh qua ánh mắt và giọng nói của họ.

Và trong bài hát, đây là điệp khúc riêng tôi thấy hay nhất:
”Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Nằm nghe tiếng hát đu đưa.
Dìu anh trong giấc ngủ.
Ôi tiếng ru ru ngọt ngào.
Mẹ Việt Nam ơi! Ai chia ly tan tác cả ngàn đời.“

Những lời thơ như những tiếng ru đưa người nghe vào một giấc mơ được trở về quê hương thật sự của mình, có tình yêu của Mẹ, trên mảnh đất quê cha đất tổ của những người con xa xứ.
Tất cả mọi chuyện đã xảy ra, đang xảy ra ở Việt Nam làm tôi nhớ đến câu chuyện tôi học qua trong college “Allegory of the Cave” hoặc “Plato’s Cave” tạm dịch là Câu Chuyện Của Cái Hang được viết bởi nhà triết lý học nổi tiếng Plato hơn 2000 năm trước. Hai chữ Tự Do nghe rất đơn giản, nhưng không phải dễ dàng để có.

“Knowledge is power. To divide and conquer, take away people’s knowledge.”

Lê Minh Nguyên
07/08/2018.

21/07/2018(Xem: 691)
Mẹ Nấm, đồng sáng lập Mạng Lưới Bloggers Việt Nam, hiện đang bị tù giam 10 năm, và bà đang tuyệt thực kể từ ngày 6, Tháng Bảy
21/07/2018(Xem: 337)
(Trải nghiệm của một người trong cuộc) - tham dự vào việc hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam thông qua truyền thông mạng trong vòng 15 năm lại đây.
21/07/2018(Xem: 390)
Tuần này, Cỏ May tôi xin trở về với Paris vì Thủ đô Ánh sáng đang tưng bừng niềm vui thắng Cúp Thế giới 2018. Từ trưa thứ hai 16/07, gần nửa triệu người đổ xô tới đại lộ Champs-Élysée, lối Khải Hoàn môn, để cùng biểu lộ niềm vui, hoan nghênh đội banh Xanh đã đem vinh quang về cho nước Pháp.
20/07/2018(Xem: 1954)
Janet Nguyễn đưa ra tuyên bố: Trả lại tự do cho anh Will Nguyễn là việc Cộng Sản Việt Nam phải thực thi, và Tôi rất hài lòng khi được được tin này
20/07/2018(Xem: 1048)
Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến với những ai đã cùng chúng tôi ủng hộ và giúp ông William Nguyễn được trả tự do trong thời gian vừa qua. Còn với tôi, tôi rất hãnh diện được đóng góp vào np64 lực này.
20/07/2018(Xem: 1040)
Sáng hôm đó tôi xem trực tuyến (trực tiếp truyền hình) trận đấu qua màn hình lớn, cùng với nhiều nghìn khán giả tại sân cỏ trước toà thị chính San Francisco.
20/07/2018(Xem: 486)
có khoảng 300 cựu nhân viên và gia đình, và quan khách tham dự. Có những gia đình đến từ Vermont, Boston MA, Pennsylvania, Georgia, Texas, Colorado, N. Carolina, Nevada, Nam CA…
20/07/2018(Xem: 832)
tại World Cup 2018, Nhựt Bổn có mặt, Đại Hàn có mặt... Còn Việt Nam? Đâu? ... tự xưng đỉnh cao trí tuệ loài người nầy, chẳng những không tạo được một thành thích nào để có tiếng, có tăm trên quốc tế!
20/07/2018(Xem: 2236)
Xét vì Nguyễn Phú Trọng và đồng đảng: Nguyễn Xuân Phúc, Trần Đại Quang, Tô Lâm, Nông Đức Mạnh, Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Thiện Nhân, phạm tội phản quốc và nhiều trọng tội khác, bị kết án tử
20/07/2018(Xem: 350)
Vào tháng 10, mùa đông, nhằm tiết đại hàn, giá lạnh, vua Lý Thánh Tông (1023 – 1072) nói với các quan hầu cận rằng: "Trẫm ở trong cung, sưởi than xương thú, mặc áo lông chồn còn rét thế này, nghĩ đến người tù bị giam trong ngục, khổ sở về gông cùm, chưa rõ ngay gian, ăn không no bụng, mặc không kín thân, khốn khổ vì gió rét, hoặc có kẻ chết không đáng tội, trẫm rất thương xót. Vậy lệnh cho Hữu ty phát chăn chiếu, và cấp cơm ăn ngày hai bữa.” (1)
20/07/2018(Xem: 415)
Ông bà người Việt Nam thường bảo con cháu “đẹp tốt khoe ra, xấu xa đậy lại”. Lời khuyên luân lý này dậy mọi người phải biết bảo vệ nhân phẩm và thuần phong mỹ tục của dân tộc và nên tránh những hành động gây hổ thẹn giống nòi trước thiên hạ.
19/07/2018(Xem: 2112)
sẽ có những hậu quả nhanh chóng và dứt khoát từ Quốc Hội Hoa Kỳ. Quyết định của VN hầu như sẽ lập tức châm ngòi cho một cuộc thảo luận nghiêm túc trong Quốc Hội Hoa Kỳ về các hậu quả tài chánh, ngoại giao, và chính trị đối với Việt Nam
19/07/2018(Xem: 759)
Thắng cử là một chuyện, điều hành chính phủ một cách có hiệu quả như đã hứa và hành xử ra sao với đồng minh và kẻ thù là một chuyện khác, không dễ. Các “slogan mì ăn liền”, thủ đoạn hay mánh khoé tranh cử
19/07/2018(Xem: 852)
Nguyễn Văn Sâm, người nổi tiếng về nhiều công trình nghiên cứu văn học, cũng là một nhà sáng tác văn học với giọng văn rất Nam Bộ trong kiểu riêng... Đặc biệt là ở công sưu tập, phiên âm, chú giải gìn giữ mảng truyện thơ và tuồng Nôm
19/07/2018(Xem: 629)
khi đất nước lâm nguy trước mối họa ngoại xâm thì mọi người dân Việt sẽ đoàn kết một lòng thành một khối duy nhất bền vững như núi, thủy chung như suối, và bao dung như biển cả
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 07/2018, dữ liệu iCloud của khoảng 130 triệu người dùng ở Trung Quốc đã được chuyển hoàn tất qua máy chủ của Guizhou-Cloud Big Data, một công ty viễn thông thuộc sở hữu của nhà nước. Điều này cũng có nghĩa là các dịch vụ đám mây của Trung Quốc đang nắm quyền quản lý nguồn dữ liệu iCloud của hàng trăm triệu người dùng iPhone ở trong nước
Khoảng giữa tháng 07/2018, Comcast đã chính thức rút đề nghị mua lại đối với 21st Century Fox, trị giá 65 tỷ USD. Điều cũng có nghĩa là Disney đã giành chiến thắng và các siêu anh hùng Marvel sắp được đoàn tụ về cùng một mái nhà. Mức giá đề nghị mua lại Fox của Disney là 71.3 tỷ USD.
Khoảng giữa tháng 07/2018, Apple đang vấp phải làn sóng phản đối dữ dội sau khi nhiều người dùng nhận ra những chiếc laptop MacBook Pro 2018 mới trang bị chip Intel Core i9 không như quảng cáo.
Công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR được đánh giá là một trong những đột phá quan trọng nhất của khoa học hiện đại. Dù đã được một số quốc gia cho phép thử nghiệm trên người, sự an toàn của CRISPR vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi
Các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân khiến cho các tế bào già đi. Những thứ như tổn thương DNA, sự rút ngắn nhiễm sắc thể và thiếu khả năng tăng sinh có thể làm cho các tế bào đóng cửa – chúng không chết, nhưng ngừng phân chia và chỉ ở yên một chỗ. Tuy nhiên, sự thật là chưa có một ý tưởng thuyết phục nào giải thích sự già đi của một sinh vật. Nó có thể là hiệu ứng tích lũy của rất nhiều tế bào đã già đi, hoặc có thêm một thứ gì đó tham gia vào quá trình đếm ngược tuổi tác
Facebook là nền tảng mạng xã hội lớn nhất, nên khi có những thông tin sai lệch được đăng tải, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Trong quá khứ, nhiều ý kiến từng cho rằng Facebook đã góp phần làm ảnh hưởng đến kết quả bầu cử tổng thống Mỹ. Để chống lại tình trạng tiêu cực, khoảng giữa tháng 07/2018, Facebook cho biết đã bắt đầu gỡ bỏ những thông tin sai lệch, những thông tin có thể làm hại đến xã hội, đến những người dùng ngoài đời.
Nokia X6 được ra mắt từ tháng 05/2018, và nhận được sự quan tâm từ khá nhiều người dùng vì có cấu hình ổn với mức giá khá tốt nhưng đáng tiếc là chỉ dành cho thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 07/2018, cuối cùng HMD Global cũng chính thức xác nhận sẽ ra mắt X6 cho thị trường quốc tế dưới tên gọi là Nokia 6.1 Plus.
Động cơ phản lực là thành phần có chi phí bảo trì cao nhất và mất nhiều thời gian để sửa chửa nhất trên máy bay vì có nhiều ngóc ngách nhỏ khó tiếp cận. Khoảng giữa tháng 07/2018, Rolls-Royce đã phát triển những con robot có thể kiểm tra bên trong động cơ máy bay, từ đó nhanh chóng phát hiện hỏng hóc và giúp rút ngắn thời gian bảo trì.
Theo các quan chức của Liên minh Châu Âu EU, Google đang nắm giữ quá nhiều quyền lực trong tay với hệ sinh thái Android. Quyền lực được cho là để ép buộc các nhà sản xuất phải tích hợp phần mềm và dịch vụ của Google vào hệ điều hành Android mà họ sử dụng
Nhà phát triển 11k Studio đã ra mắt nhiều ứng dụng hỗ trợ người dùng Windows 10 PC/Mobile sử dụng các dịch vụ của Google như Photos, Drive, Maps... Tuy nhiên, chúng không phải là chính chủ và còn đi kèm quảng cáo gây khó chịu khi sử dụng và không đảm bảo chất lượng, tính an toàn. Do đó, khoảng giữa tháng 07/2018, Microsoft đã xóa các ứng dụng Google không chính chủ ra khỏi Windows Store
Khoảng giữa tháng 07/2018, Corning đã đăng tải một clip thử nghiệm độ bền về mẫu kính cường lực Gorilla Glass 6 mới nhất. Theo đó, mẫu kính cường lực mới sẽ có thể chịu được lực thả rơi ở độ cao 1m sau 15 lần thả rơi.
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, nhà mạng Verizon tuyên bố sẽ ngưng kích hoạt những điện thoại nào không hỗ trợ mạng 4G LTE. Điều này có nghĩa là nếu muốn kích hoạt và sử dụng điện thoại với mạng của Verizon, điện thoại của người dùng phải hỗ trợ mạng 4G, mạng 3G trở xuống sẽ không còn được hỗ trợ.
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, BWM sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Lyft và Uber khi triển khai chương trình đi chung xe của hãng
Khoảng giữa tháng 07/2018, những chuyên gia hàng đầu về công nghệ, trong đó có Elon Musk và 3 nhà đồng sáng lập Deepmind của Google, đã ký vào bản cam kết, khẳng định sẽ không phát triển "vũ khí hủy diệt tự động", một thứ máy móc có khả năng giết chóc chạy tự động.
Khoảng giữa tháng 07/2018, sau khi CEO Mark Zuckerberg tỏ ra nhiệt huyết với tình hình đột phá về trí thông minh nhân tạo của công ty, Facebook đã nhanh chóng mở phòng lab trải rộng toàn cầu cũng như thuê hàng loạt kỹ sư đầu ngành về trí tuệ nhân tạo để giúp công ty xúc tiến tốc độ nghiên cứu công nghệ tương lai.