Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Nguyễn Hữu Kha: Bồ tát Thiều Chửu

07/07/201700:01:00(Xem: 5952)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online vào thứ Ba và thứ Sáu hàng tuần).
________________

 
NGUYỄN HỮU KHA: BỒ TÁT THIỀU CHỬU
 (1902 - 1954)
 
Nguyễn Hữu Kha là một nhà giáo dục, một tu sĩ, một vị bồ tát, một chí sĩ yêu nước. Đạo hiệu Thiều Chửu (Chổi Quét Bụi). Quê quận Đống Đa, Hà Nội. Cha là Cử nhân Nguyễn Hữu Cầu là nhà đấu tranh chống Pháp, một trong những người đã sáng lập Trường Đông Kinh Nghĩa Thục (1906-1908).
Cha ông, Pháp đày Côn Đảo, gia đình sống cơ cực. Lúc nhỏ, ông được bà nội dạy chữ Nho và giáo lý đạo Phật, nhờ đó, ông thông Tứ thư, Ngũ kinh. Sau đấy, ông theo học Quốc ngữ và mài miệt tự học thông hiểu cả chữ: Anh, Pháp và Nhật.
 
Ông ăn mỗi ngày một bữa, mặc áo nâu sồng, từ truyền thống gia đình yêu nước, ông không hợp tác với Pháp hay cư trú vùng Pháp chiếm đóng. Năm 1920, cụ Cử Cầu ra tù, mở hiệu thuốc Lợi Nhân Đường ở Ngã Tư Sở. Ông học được nghề thuốc, trở thành vị lương y chữa bệnh không lấy tiền.
 
Năm 1935, ông thành lập báo Đuốc Tuệ, ông là cây viết vững vàng và liên tục. Ông tham gia Hội truyền bá Quốc ngữ để mở mang dân trí.
Năm 1936, ông cùng bà Cả Mọc (Hoàng Thị Uyển) thành lập hội Tế sinh, giúp đỡ trẻ mồ côi và người nghèo.
Năm 1937, ông cùng bà Cả Mọc và ông Hoàng Đạo Thúy (em bà Cả Mọc) đi quyên tiền, để giúp dân bị lụt ở Bắc Ninh và Bắc Giang.
Năm 1941, khi trường Phật học Phổ Quang mở rộng, ông dạy chữ Nho và giảng giáo lý đạo Phật.
 
Năm 1945, Hồ Chí Minh mời ông làm bộ trưởng Bộ Cứu tế Xã hội (có tài liệu nói: Bộ Giáo dục) cho chính phủ lâm thời, ông từ chối.
Hội Tế Sinh của ông tạm trú ở huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên; nơi đây xảy ra vụ cải cách ruộng đất, đã tố cáo ông và nhiều nông dân bị hàm oan. Ông u uất, ngày 15-7-1954 trầm mình ở sông Cầu!
Ông để lại hàng trăm tác phẩm rất giá trị, nổi tiếng: Hán Việt từ điển, dịch Khóa hư lục của Trần Thái Tông...
 
*- Thiết nghĩ: Bồ tát Nguyễn Hữu Kha là bậc tuệ giác đã để lại công đức to lớn. Bồ tát mong mỏi Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển rộng rãi trong nhân gian, lộ trình của Bồ tát về tu tập cho tăng sĩ và tín đồ, đã thiết tha đề xuất: 
 
- Tăng luật: Đức Phật Tổ đã căn dặn “Giới luật ta đã định bất tất phải giữ tất cả. Điều luật nhẹ, nhỏ, tuỳ theo sự tình cũng có thể gia giảm được cả”. Vì thế, ông đề nghị: Những giới luật nhỏ, có thể chế định thích hợp với giới luật Phật giáo Việt Nam để cải sửa phù hợp với phong tục.
- Tăng già: Tăng già có 3 hình thức thường sinh hoạt: Một là tụng kinh, hai khất thực, ba là làm ruộng vườn. Ngày nay, xã hội ta đã thay đổi, nên sinh hoạt của Tăng già cũng cần thích nghi: Y dược, giáo dục và công nghệ; đảm trách các việc này, sẽ không trở ngại đến việc tu tập trong đạo Phật.
- Hoằng pháp: Tăng sĩ ngày nay không nên tu ẩn dật, nên thực hành cứu độ nhân gian theo tuệ ý của Phật Tổ, như: Mở trường học, mở nhà thương, mở nhà dưỡng lão...
- Tu tập: Định học là gạn trong dần, gọt bỏ suy tư tán loạn. Thiền học là môn học siêu việt từ Bát Nhã. Tu tập Thiền và Định nên phân biệt trước sau, chứ không nên tách biệt.
- Dịch kinh: Ông nói “Vì sao chúng ta không có tinh thần tự lập, chỉ dùng kinh chữ Hán?. Kinh chữ Phạn dịch ra chữ Hán được thì dịch ra chữ ta được?. Chữ quốc ngữ của ta rất dễ phổ biến, dịch âm lại đúng hơn chữ Hán”. Ông đã dịch 14 bộ kinh của đạo Phật: Tứ thập nhị chương, Pháp Hoa, Dược Sư, Lục Tổ Đàn kinh, Kinh Di Đà, Vì sao tôi tin Phật giáo, Thủy Sám, Địa Tạng, Kim Cương Bát Nhã, Viên Giác, Phật học cương yếu, Phả Môn, Di Giáo, Kinh Lễ sáu phương. 
 
Bồ tát đề xuất “Cứu độ nhân gian cụ thể”, rồi dấn thân:
- Từ thiện xã hội: Năm 1937, tham gia cứu trợ đồng bào các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang bị lũ lụt. Năm 1943, ông lập am Tế Độ chữa bệnh Đông y cho dân nghèo. Năm 1945, Hội Tế Sinh của ông đã cứu hàng nghìn người bị đói năm Ất Dậu.
 
Cái chết “Thiên cổ kỳ oan” do “Cải cách ruộng đất” Cộng sản Việt Nam gây ra, ông không van xin hay do dự, chỉ mong đem lại lợi ích cho đời; đấy là hạnh nguyện của Bồ tát vậy?!!!.
 
Cảm niệm: Thiều Chửu
  
Thiều Chửu, trừ Tây gẫm nể nang
Thương đời, lo đạo giữa trần gian
Học đường, Phật tự luôn sang sửa
Bồ tát cứu nguy, nghĩa chứa chan
.
Nguyễn Lộc Yên

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.