Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhà Thơ Nguyễn Đình Chiểu

02/07/201700:00:00(Xem: 2717)
Nhà Thơ Nguyễn Đình Chiểu

Có một bài thơ của cụ Nguyễn Đình Chiểu nói lên tấm lòng trong sáng quyết liệt của cụ trong thời buổi nhiều người chao đảo vì súng Tây, vì lợi dưỡng chiêu dụ sĩ phu thời Nguyễn mạt đầu hàng...

Bài thơ có nhan đề “Thà Đui” rất đặc biệt ngôn ngữ Nam Kỳ. Chữ “đui” tức là “mù”... Chữ “đặng” tức là “được”... Bài thơ như sau.

.

THÀ ĐUI

Nguyễn Đình Chiểu

Thà đui mà giữ đạo nhà
Còn hơn có mắt ông cha không thờ
Dầu đui mà khỏi danh nhơ
Còn hơn có mắt ăn dơ tanh rình
Dầu đui mà đặng trọn mình
Còn hơn có mắt đổi hình tóc râu
Sang chi theo thói tha cầu
Dọc ngang chẳng đoái trên đầu có ai
Sáng chi đắm sắc tham tài
Lung lòng nhân dục mang tai họa trời
Sáng chi sàm nịnh theo đòi
Nay vinh mai nhục mang lời thị phi
Sáng chi nhân nghĩa bỏ đi
Thảo ngay chẳng biết, lỗi nghì thiên luân
Thấy rồi muôn việc trong trần
Xin còn hai chữ “tâm thần” ở ta.
.

Những ngày đầu tháng 7 là những ngày đặc biệt trong đời nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Cụ sinh ngày 1-7-1822, và mất ngày 3-7-1888.

Cụ còn được gọi là Đồ Chiểu (khi dạy học), tự Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai (sau khi bị mù); là nhà thơ lớn nhất của miền Nam Việt Nam trong nửa cuối thế kỷ 19.

Ông xuất thân trong gia đình nhà nho. Cha ông là Nguyễn Đình Huy, người làng Bồ Điền, xã Phong An, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên; nay thuộc huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Theo Wikipedia, vào năm 1832, Tả quân Lê Văn Duyệt mất. Năm sau (1833), con nuôi Tả quân là Lê Văn Khôi, vì bất mãn đã làm cuộc nổi dậy chiếm thành Phiên An ở Gia Định, rồi chiếm cả Nam Kỳ. Trong cơn binh biến, cha của Nguyễn Đình Chiểu bỏ trốn ra Huế, nên bị cách hết chức tước. Song vì thương con, cha ông lén trở vào Nam, đem ông ra gửi cho một người bạn đang làm Thái phó ở Huế để tiếp tục việc học. Nguyễn Đình Chiểu sống ở Huế từ 11 tuổi (1833) đến 18 tuổi (1840), thì trở về Gia Định...

Ngày rằm tháng 11 năm Mậu Thân (31 tháng 12 năm 1848), mẹ Nguyễn Đình Chiểu mất ở Gia Định. Được tin, ông bỏ thi, dẫn em theo đường bộ trở về Nam chịu tang mẹ.

Trên đường trở về, vì quá thương khóc mẹ, vì vất vả và thời tiết thất thường, nên đến Quảng Nam thì Nguyễn Đình Chiểu bị ốm nặng. Trong thời gian nghỉ chữa bệnh ở nhà một thầy thuốc vốn dòng dõi Ngự y, tuy bệnh không hết, nhưng ông cũng đã học được nghề thuốc. Lâm cảnh đui mù, hôn thê bội ước, cửa nhà sa sút... Nguyễn Đình Chiểu đóng cửa chịu tang mẹ cho đến năm 1851, thì mở trường dạy học và làm thuốc ở Bình Vi (Gia Định). Truyện thơ Lục Vân Tiên của ông có lẽ được bắt đầu sáng tác vào thời gian này.

Năm 1854, Nguyễn Đình Chiểu cưới Lê Thị Điền (1835-1886, người làng Thanh Ba, huyện Cần Giuộc, trước thuộc Gia Định; nay thuộc tỉnh Long An) làm vợ. Bà Điền là em gái thứ năm của Lê Tăng Quýnh, học trò ông, vì cảm phục và mến thương thầy, đã xin gia đình tác hợp. Truyện thơ Dương Từ-Hà Mậu của ông có lẽ được bắt đầu sáng tác vào thời gian này..

Năm 1858, quân Pháp nổ súng vào Đà Nẵng. Vấp phải sự kháng cự quyết liệt của quân và dân Việt, họ vào Nam đánh phá thành Gia Định vào đầu năm 1859. Sau khi tòa thành này thất thủ (17 tháng 2 năm 1859), Nguyễn Đình Chiểu đưa gia đình về sống ở Thanh Ba (Cần Giuộc), tức quê vợ ông. Vô cùng đau đớn trước thảm cảnh mà quân Pháp đã gây nên cho đồng bào ông, và rất thất vọng về sự hèn yếu, bất lực của triều đình, ông làm bài thơ "Chạy giặc".

Đêm rằm tháng 11 năm Tân Dậu (16 tháng 12 năm 1861), những nghĩa sĩ mà trước đây vốn là nông dân, vì quá căm phẫn kẻ ngoại xâm, đã quả cảm tập kích đồn Pháp ở Cần Giuộc, tiêu diệt được một số quân của đối phương và viên tri huyện người Việt đang làm cộng sự cho Pháp. Khoảng mười lăm nghĩa sĩ bỏ mình. Những tấm gương đó đã gây nên niềm xúc động lớn trong nhân dân. Theo yêu cầu của Tuần phủ Gia Định là Đỗ Quang, Nguyễn Đình Chiểu làm bài "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc", để đọc tại buổi truy điệu các nghĩa sĩ đã hy sinh trong trận đánh này.

Sau Hòa ước Nhâm Tuất 1862, ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ mất về tay Pháp, theo phong trào "tỵ địa", Nguyễn Đình Chiểu cùng gia đình rời Thanh Ba (Cần Giuộc) về Ba Tri (Bến Tre), vì không thể sống chung với họ. Chia tay với bạn bè thân quen, ông làm bài thơ "Từ biệt cố nhân".

Về Ba Tri, ông tiếp tục dạy học, làm thuốc và đem ngòi bút yêu nước của mình ra phục vụ cuộc đấu tranh anh dũng của đồng bào Nam Kỳ suốt trong hơn 20 năm, dù đã mù lòa [10].

Năm 1863, em trai út ông là Nguyễn Đình Huân theo Đốc binh Là chống Pháp, hy sinh ở Cần Giuộc.

Tháng 8 năm 1864, thủ lĩnh cuộc kháng chiến chống Pháp ở Gò Công là Trương Định bị thương rồi tuẫn tiết ở Ao Dinh; xúc động, Nguyễn Đình Chiểu làm bài văn tế và mười hai bài thơ liên hoàn để điếu ông.

Năm 1867, Kinh lược sứ Phan Thanh Giản và Đốc học Vĩnh Long Nguyễn Thông tổ chức đưa di hài nhà giáo Võ Trường Toản từ làng Hòa Hưng (Gia Định) về táng ở Bảo Thạnh (Ba Tri), Nguyễn Đình Chiểu có đến dự lễ rước.

Ngày 4 tháng 8 năm đó (1867), Phan Thanh Giản tuẫn tiết vì không giữ được thành Vĩnh Long, Nguyễn Đình Chiểu có làm hai bài thơ điếu ông. Có thể ông bắt đầu soạn quyển thơ Ngư tiều vấn đáp nho y diễn ca trong năm này.

Năm 1868, thủ lĩnh kháng Pháp ở Ba Tri là Phan Tòng (còn có tên là Phan Ngọc Tòng) hy sinh, ông làm 10 bài thơ điếu.

Năm 1877, Nguyễn Đình Chiểu dời đến ở làng An Bình Đông (sau đổi là An Đức) cách chợ Ba Tri khoảng hai cây số.

Năm 1883, Tỉnh trưởng Bến Tre là Michel Ponchon đã đến nhà để yêu cầu ông nhuận chính quyển thơ Lục Vân Tiên, đồng thời ngỏ ý trao trả lại ruộng vườn của ông mà họ đã chiếm đoạt. Ông khẳng khái nói: "Đất vua không ai trả thì đất riêng của tôi có sá gì", rồi khước từ mọi hứa hẹn giúp đỡ của chính quyền thực dân. Lại hỏi ý muốn riêng của ông, ông đáp "muốn tế vong hồn nghĩa sĩ Lục tỉnh", và được viên Tỉnh trưởng chấp thuận. Sau đó, ông tổ chức lễ tế tại chợ Ba Tri, và đọc bài "Văn tế nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh".

Năm 1886, vợ ông là bà Lê Thị Điền mất lúc 51 tuổi. Buồn rầu vì vợ mất, vì cảnh nước mất nhà tan đã bấy lâu, vì bệnh tật ngày càng trầm trọng, hai năm sau, ngày 24 tháng 5 năm Mậu Tý (3 tháng 7 năm 1888), Nguyễn Đình Chiểu cũng qua đời tại Ba Tri, thọ 66 tuổi. Ngày đưa tiễn nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu về cõi vĩnh hằng, cánh đồng An Đức rợp trắng khăn tang của những người mến mộ ông.

Ông được an táng cạnh mộ vợ, nay thuộc ấp 3, xã An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre.

Trong tuần lễ tưởng niệm 185 năm ngày sinh của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, nơi đây xin trích những dòng trong phần cuối bài “Văn Tế Nghĩa Sĩ Cần Giuộc” -- một trong những dòng thơ nói lên tấm lòng yêu nước của cụ Nguyễn Đình Chiểu:

...Ôi!
Một trận khói tan,
Nghìn năm tiết rỡ.
Binh tướng nó hày đóng sông Bến Nghé, còn làm cho bốn phía mây đen.
Ông cha ta còn ở đất Đồng Nai, ai cứu đặng một phường con đỏ.
Thác mà trả nước non rồi nợ, danh thơm đồn sáu tỉnh cũng đều khen;
Thác mà ưng đền miếu để thờ, tiếng hay trải muôn đời ai cũng mộ
Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc, linh hồn theo giúp cơ binh muôn kiếp nguyện được trả thù kia
Sống thờ vua, thác cũng thờ vua, lời dụ dạy đã rành rành một chữ ấm đủ đền công đó.
Nước mắt anh hùng lau chẳng ráo,thương vì hai chữ thiên dân.
Cây nhang nghĩa khí thắp nên thơm, cám bởi một câu vương thổ...

18/09/2018(Xem: 328)
Nhật Bản luôn luôn có chuyện đối với Hoa Lục. Và do vậy, đang trở thành bạn đồng minh với Việt Nam. Lần này, Nhật Bản gươm súng lên đường tới thăm Việt Nam: Nhật tập trận tàu ngầm tại Biển Đông.
18/09/2018(Xem: 125)
HONG KONG -- Hơn 3 triệu người di tản vào nơi an toàn khi trận bão Mangkhut tiến về phía Bắc Trung Hoa và tiếp tục tàn phá khu vực, sau khi trận bão làm chết 69 người.
18/09/2018(Xem: 395)
WASHINGTON - Twitter phát từ Bạch Ốc sáng sớm Thứ Hai ghi “Thuế đưa Hoa Kỳ vào vị thế rất mạnh trong thương lượng, với hàng tỉ MK và việc làm chảy vào trong nước…” – ông Trump báo động : các nước không giao thương công bằng với chúng ta sẽ bị đánh thuế trừng phạt.
18/09/2018(Xem: 130)
WASHINGTON - Chính phủ Hoa Kỳ định bán 1 khối lượng lớn hơi đốt hóa lỏng (LNG) sang châu Âu quá cảnh Đức trong 4 năm tới – trong lúc tâm lý hoài nghi về đường ống của Nga tiếp tục, Washington nhận thấy khoảng trống trên thị trường. Thứ trưởng năng lượng Dan Brouillette xác nhận với báo Bild “Các công ty Hoa Kỳ sẽ bắt đầu giao hàng LNG vào năm 2022 – vấn đề không là nếu, nhưng là khi nào”.
18/09/2018(Xem: 124)
SKOPJE - Macedonia sắp tổ chức trưng cầu dân ý về tên nước – thay đổi quốc hiệu có thể đưa tới sự gia nhập NATO và Liên Âu của quốc gia nhỏ bé này. Trên đường tới Skopje, thủ đô của Macedonia, bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Jim Mattis “Không còn hoài nghi Moscow cấp tài trợ cho các nhóm thân Nga gây ảnh hưởng với trưng cầu dân ý dự kiến tổ chức cuối tháng này.
18/09/2018(Xem: 137)
BERLIN - Kỹ nghệ vận tải của Đức đã cho xe chạy bằng hydro đầu tiên lăn bánh trên đường sắt nối liền các thị trấn miền bắc hôm Thứ Hai – động cơ diesel thường kéo các đoàn xe lửa chạy trên đường này.
18/09/2018(Xem: 93)
SOCHI - Thành phố du lịch ven bờ Hắc Hải chứng kiến cuộc hội kiến thứ nhì trong vòng hơn 10 ngày giữa 2 nguyên thủ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ - trong lần gặp gỡ trước tại Tehran, 2 bên không thể thỏa thuận về Idlib, căn cứ địa cuối cùng của quân nổi dậy tại Syria.
18/09/2018(Xem: 71)
NEW DEHLI - Tỉnh bang Sikkim, miền đông Ấn Độ, bắt đầu có phi trường đầu tiên nối mạng quốc gia vào đầu tháng tới. Ngày 8-10, phi trường Pakyong gần thủ phủ Gangtok bắt đầu hoạt động với lịch bay thương mại.
18/09/2018(Xem: 107)
TOKYO, Nhật Bản -- Nan đề: Số người cao tuổi tại Nhật Bản cao kỷ lục. Bản tin NHK ghi rằng Chính phủ Nhật Bản cho biết số người từ 65 tuổi trở lên cao kỷ lục. Số người từ 70 tuổi trở lên lần đầu tiên chiếm hơn 20%.
18/09/2018(Xem: 112)
Từ năm 2017, Samsung là đối tác duy nhất cung cấp màn hình OLED cho iPhone X và hiện nay là Xs và Xs Max của Apple. Tuy nhiên, sự độc quyền sắp kết thúc.
18/09/2018(Xem: 253)
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo một nghiên cứu mới về CRISPR và ung thư Glioblastoma của các nhà khoa học đến từ Đại học California, Mỹ, được đăng trên tạp chí Cancer Cell, kỹ thuật chỉnh sửa gen CRISPR có thể được sử dụng để ngăn chặn sự tiến triển của ung thư.
18/09/2018(Xem: 211)
Lumbinī Nepal tiếng Việt gọi là Lâm Tỳ Ni, là tên của một địa danh hành hương quan trọng của Phật Giáo. Lâm Tỳ Ni tọa lạc trong quận Rupandehi, tỉnh số 5 của Cộng Hòa Dân Chủ Liên Bang Nepal.
18/09/2018(Xem: 139)
CAPE CANAVERAL - Công ty không gian tư nhân, là SpaceX, đã ký hợp đồng du lịch không gian với khách thường dân đầu tiên trên chuyến bay bằng phi thuyền được thiết kế để bay tới Hỏa Tinh.
18/09/2018(Xem: 168)
WASHINGTON - Phúc trình WalletHub 2018 xếp hạng các môi trường sống hạnh phúc nhất tại Hoa Kỳ là những nơi thiên nhiên phong phú và tự do kết hôn – nhà báo nhắc lại “bản tuyên bố độc lập Hoa Kỳ” khẳng định quyền của mọi người được sống, tự do và theo đuổi hạnh phúc.
18/09/2018(Xem: 237)
WASHINGTON - Ứng viên TCPV của TT Trump cả quyết không hề có hành động bất xứng như thư nặc danh tố cáo, theo loan báo tuần qua từ nghị sĩ DC Diane Feinstein – thư này mô tả chi tiết với dân biểu đại diện đơn vị của nạn nhân.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Trang tạp chí danh tiếng Time đã được tỷ phú Marc Benioff, tổng giám đốc điều hành của công ty điện toán đám mây Salesforce, mua lại với giá 190 triệu USD từ tay chủ sở hữu hiện tại là Meredith.
Khoảng giữa tháng 09/2018, chính quyền ông Donald Trump thông báo sẽ áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập từ Trung Quốc, phần lớn sản phẩm Apple đều thoát nạn.
Ngày 17/09/2018, Apple chính thức phát hành bản cập nhật phần mềm mới nhất của hãng bao gồm iOS 12, watchOS 5 và tvOS 12.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau những tin đồn và hình ảnh rò rỉ của chiếc Galaxy S10, ông DJ Koh, chủ tịch của Samsung Mobile, đã tiết lộ đến giới truyền thông những thay đổi công ty sẽ thực hiện trên chiếc Galaxy S thế hệ tiếp theo.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau cuộc di tản tập thể của hàng loạt nhà phát triển ứng dụng cho Windows Phone, nền tảng của Microsoft tiếp tục phải nói lời chia tay với Google
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau khi đã thành công với những chiếc tên lửa tái sử dụng Falcon 9, SpaceX tiếp tục với tham vọng lớn tiếp theo là một chiếc tên lửa Big Falcon Rocket
Khoảng giữa tháng 09/2018, Uber cho biết đang phát triển tính năng thông báo tình trạng giao thông tích hợp trong ứng dụng Uber, giúp cho khách hàng và lái xe tham khảo được tình hình trên đường theo thời gian thực để có phương án di chuyển thích hợp. Tính năng mới tương tự với Google Maps, cũng cho biết được một đoạn đường cụ thể có đông xe, kẹt xe hay không.
Từ năm 2017, Samsung là đối tác duy nhất cung cấp màn hình OLED cho iPhone X và hiện nay là Xs và Xs Max của Apple. Tuy nhiên, sự độc quyền sắp kết thúc.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo một nghiên cứu mới về CRISPR và ung thư Glioblastoma của các nhà khoa học đến từ Đại học California, Mỹ, được đăng trên tạp chí Cancer Cell, Kỹ thuật chỉnh sửa gen CRISPR có thể được sử dụng để ngăn chặn sự tiến triển của ung thư.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Apple hiện đang nghiên cứu nhiều phương thức nhằm tạo nên lớp vỏ kim loại chống trầy trên những thiết bị của hãng.
Bảo vệ môi trường là một trong những yếu tố được Apple quan tâm khi phát triển sản phẩm, và iPhone đã thể hiện rất rõ điều này thông qua việc sử dụng vật liệu tái chế. Ngoài ra, phần cứng của iPhone cũng được thiết kế để với độ bền cao nhất có thể và cũng dễ tái chế.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, ChargePoint, nhà điều hành một trong những mạng lưới trạm sạc lớn nhất thế giới dành cho xe điện, đang hướng đến mục tiêu tăng 5 lần số lượng trạm sạc trên toàn cầu trong thập niên tiếp theo. Hiện ChargePoint có khoảng 53,000 trạm sạc, và con số tiếp theo sẽ là 2.5 triệu trạm vào năm 2025. Các công ty BMW, Daimler và Siemens hiện đang nắm giữ cổ phần của ChargePoint.
Khoảng giữa tháng 09/2018, nhà mạng AT&T của Mỹ công bố chiếc iPhone XR mới ra mắt của Apple vẫn chưa được FCC thông qua đơn ghi danh kiểm định. Theo công bố của AT&M: “iPhone XR chưa được cấp chứng nhận của Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ. iPhone XR sẽ không được thương mại hóa cho đến khi được chính thức vượt qua vòng kiểm duyệt”
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin đã đưa tin về việc Microsoft thêm tính năng cảnh báo người dùng khuyên họ nên sử dụng Microsoft Edge thay vì cài đặt trình duyệt khác trên bản build thử nghiệm mới nhất. Tính năng đã gặp phải vô số chỉ trích, khiến Microsoft phải loại bỏ nó ở bản cập nhật chính thức.
Khoảng giữa tháng 09/2018, trang KoreaBizWire cho biết, theo công ty tư vấn Brand Finance của Anh thống kê, Samsung Electronics, nhà sản xuất smartphone và chip nhớ hàng đầu thế giới đã chiếm vị trí đầu tiên trong bảng xếp hạng 50 công ty Hàn Quốc có giá trị thương hiệu cao nhất (giá trị thương hiệu của công ty khoảng 88.8 nghìn tỷ Won). Con số tăng 57% so với năm 2017 và cũng là mức cao nhất trong lịch sử của Samsung.