Trang Sử Việt: Phan Đình Phùng

06/09/201600:01:00(Xem: 3749)
PHAN ĐÌNH PHÙNG
(1847 - 1895)

Phan Đình Phùng quê huyện La Sơn, Hà Tĩnh. Đỗ Tiến sĩ năm 1877, làm quan đời vua Tự Đức, được bổ làm Tri huyện Yên Khánh (thuộc Ninh Bình), rồi về triều giữ chức Ngự sử.
 .
Ông tính thẳng thắn, cương trực. Năm 1882, ông dân sớ đàn hặc Thiếu bảo Nguyễn Chánh về tội không tiếp viện, khi thành Nam Định bị quân Pháp tấn công, nên các quan lại nhiều người cảm phục nhưng cũng lắm người ghét. Năm 1883, ông chỉ trích các quan phụ chính đại thần về việc phế lập các vua không theo di chiếu Tiên đế nên bị Tôn Thất Thuyết cách chức, ông về quê nhà phụng dưỡng mẹ già.
 .
Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương, ông chọn vùng núi ở hai huyện Hương Sơn và Hương Khê thuộc tỉnh Hà Tĩnh làm chiến khu, ông giữ chức Hiệp thống quân vụ, lãnh đạo quân Cần vương, chống Pháp ở 3 tỉnh: Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình. Ông đã tổ chức lực lượng Nghĩa quân như quân đội chính quy, từng đội được trang bị một kiểu quân phục và vũ khí có súng đầy đủ. Trong lực lượng của ông có nhiều người tài: Tiến sĩ Phan Trọng Mưu, Cao Thắng, Cao Nữu... Cao Thắng đã mở lò đúc súng ở bản doanh Vụ Quan. Sau khi vua Hàm Nghi bị Trương Quang Ngọc bắt nạp cho Pháp, cụ Phan đem quân đến bắt tên Việt gian Ngọc trị tội. 
.
Pháp cử Hoàng Cao Khải, Nguyễn Thân dụ ông hàng, dụ hàng không được chúng đào mồ mả tổ tiên dòng họ Phùng và bắt giam người thân của ông. Người ta thấy đau lòng nên báo cho ông biết, ông ngậm ngùi nhưng vẫn khẳng khái: “Ta chỉ có một ngôi mộ to, ta phải giữ là nước Việt Nam, người bà con to, ta phải cứu là mấy mươi triệu đồng bào Việt Nam”. 
 .
Ông luôn tha thiết yêu quê hương mến giống nòi, dù là kẻ lầm đường lạc lối, đi lính cho thực dân Pháp, ông vẫn dặn dò Nghĩa quân: “Khi giao tranh, vạn bất đắc dĩ mới giết người Việt đi lính cho Tây, bởi họ là đồng bào của chúng ta”.
 .
Phan Đình Phùng chẳng những là nhà quân sự tài ba, còn là một nhà thơ lỗi lạc. Bài thơ “Thuật Hoài” của ông, tâm tư yêu nước nồng nàn và ngậm ngùi trước cảnh quê hương đang tang tóc bởi quân ngoại xâm.
  
  Nguyên văn:
 Nhung trường phụng mạng thập canh đông
Võ lược y nhiên vị tấu công
Cùng hộ ngao thiên nan trạch nhạn
Phỉ đồ biến địa thượng đồn phong
Cửu trùng xa giá quan sơn ngoại
Tứ hải nhân dân thủy hỏa trung
Trách vọng dũ long ưu dũ đại
Tướng môn thâm tự quí anh hùng
   
   Nghĩa Nôm: 
Vâng mệnh ra quân đã mấy đông
Tận tâm chiến đấu, kể chi công!
Dân tình điêu đứng, như bầy nhạn
Quân ác hung hăng, tợ lũ ong!
Xa giá đất ngoài, lo lắng giúp
Gian sơn khói lửa, xót xa trông!
Băn khoăn trách nhiệm vô cùng lớn
Hổ trướng, anh hùng gìn giữ mong!
   
  Ông là thủ lĩnh của Văn Thân, chỉ huy lực lượng Nghĩa quân trên 10 năm chống thực dân Pháp. Ông bị bệnh mất ở chiến khu ngày 28-12-1895. Đại uý Pháp là Gosselin đã thán phục ông, trong sách Empire d’ Annam viết: “Quan Đình nguyên Phan Đình Phùng, biết huấn luyện binh sĩ, phát triển lực lượng... súng của ông đúc thật nhiều, giống hệt như súng Pháp, chỉ vì thiếu xẻ rãnh, nên đạn bắn không được xa”.
   
 *- Thiết nghĩ: Cụ Phan Đình Phùng là một nho sĩ khí khái, Cụ hành động theo lương tri và lẽ phải, không khuất phục trước bất cứ cường quyền nào. Năm 1883, Cụ thẳng thắn chỉ trích các phụ chính đại thần về việc phế lập các vua không theo di chiếu của Tiên đế, dù biết rằng bản thân sẽ bị trù dập. Năm 1894, Hoàng Cao Khải thừa lệnh toàn quyền De Lanessan đã viết thư chiêu hàng Cụ, Cụ không ham danh lợi và phú quí, nên đã hạch tội Khải bán nước, phản dân. Cụ là mẫu người: “Kẻ sĩ thà chết chứ không chịu nhục, giàu sang không ham hố, nghèo nàn không đổi dạ, cường quyền không khuất phục” (Sĩ khả sát bất khả nhục, phú quí bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất). 
  
     Lực lượng Nghĩa quân của cụ Phan, nhen nhúm từ buổi ban đầu ít oi ở làng Đông Thái, huyện La Sơn; thiếu lương thực và vũ khí nhưng chỉ trong vài năm sau, vừa chiến đấu vừa tuyển mộ, vừa huấn luyện và phát triển, đã trở thành một lực lượng hùng mạnh, tới cả mấy nghìn quân sĩ, hoạt động trên khắp miền núi rừng của 4 tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thanh Hóa và Nghệ An, được trang bị súng đạn do nghĩa quân tự chế tạo và quân sĩ mặc quân phục chỉnh tề. 
  
     Trong những năm 1885-1890, Nghĩa quân của cụ Phan đã xuất quỷ nhập thần, chống trả mọi cuộc tấn công của giặc, đồng thời đã giáng cho quân thù nhiều đòn chí tử.  Nghĩa quân đã tấn công các đồn bót của giặc ở Hà Tĩnh, Nghệ An. Những trận tấn công các đồn giặc: Trường Lưu, Dương Liễu, Linh Cảm, Quỳnh Lưu, đã đem về chiến thắng vẻ vang, gây cho Pháp và bọn tay sai tức tối và hoảng hốt.
  
     Giặc Pháp và bọn tay sai vừa lúng túng vừa tìm cánh cứu nguy, nên chúng tìm mọi thủ đoạn thâm độc, đến bắt người thân và đào mồ mả tổ tiên của cụ Phan, nhưng Cụ khảng khái đặt quyền lợi quốc gia và dân tộc lên trên quyền lợi gia đình. Pháp thấy vậy, chúng sai tên việt gian Nguyễn Thân đem quân đông đảo đàn áp Nghĩa quân. Mặc dù ở yếu thế, nhưng Nghĩa quân vẫn đánh trả kẻ thù thất điên bát đảo.       
     Khí tiết sắt son vì dân vì nước của cụ Phan Đình Phùng như ánh sao sáng vằng vặc bao la soi rọi khắp bầu trời nước Việt Nam thời bấy giờ, mà ngày nay vẫn còn tỏa sáng rực rỡ không có thứ gì có thể làm lu mờ được. 
 
  Cảm mộ: Cụ  Phan Đình Phùng
  
Phan Đình Phùng, bảo vệ quê hương!
Hạch hỏi cường thần, há nhịn nhường?!   
Tâm trạng thương dân, mong mỏi giúp
Lòng thành hiếu mẹ, nguyện lo lường! 
Cần vương cứu nước, gìn nòi giống
Khởi nghĩa chống Tây, giữ thổ cương
Đánh đuổi ngoại xâm, xông xáo trận
Đồng bào cung kính, bậc can trường!
  
Nguyễn Lộc Yên 

..

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hôm đầu tháng Hai DL vừa qua, một chiếc khinh khí cầu kích thước bằng 3 chiếc xe buýt bay vào không phận Mỹ và đã đặt chính quyền Biden cũng như hệ thống phòng ngự Bắc Mỹ vào tình trạng báo động. Chỉ vài tiếng đồng hồ sau người ta biết đích xác đó là khinh khí cầu do thám của Trung quốc, và ngay tức khắc, thông tin này tràn ngập TV, báo chí, mạng xã hội...
Đầu năm mới Qúy Mão không ai muốn nghe chuyện xui, nhưng dân gian và báo chí của đảng CSVN lại chỉ nói đến những nguy cơ tiềm ẩn đang đe dọa sự sống còn của chế độ...
✱ HĐ Tham Mưu Trưởng LQ/JCS: Tổng thống Kennedy và Johnson đều không tin tưởng vào các cố vấn quân sự của họ, vì cho rằng các tướng lĩnh và đô đốc thiếu sự tinh tế về mặt chính trị - Giới quân sự bất bình vì "coi lực lượng quân sự là công cụ để thương lượng về mặt ngoại giao". ✱ McNamara: Một khi bổ sung quân số sẽ tăng thêm chi phí về nhân sự, về chính trị và kinh tế do cuộc chiến gây ra, làm suy giảm khả năng của quốc gia một khi cuộc chiến kéo dài. ✱ JCS: McNamara chủ trương tìm kiếm một giải pháp hòa đàm về cuộc chiến - thúc giục Hà Nội đi đến bàn đàm phán hòa bình...
Cái thời bao cấp (thổ tả) ấy, may quá, đã xa như dĩ vãng. Sau khi Đảng dũng cảm nhìn vào sự thực, quyết tâm đổi mới toàn diện, và cương quyết bẻ lái con tầu tổ quốc (theo hướng kinh tế thị trường) thì bộ mặt của xã hội đã hoàn toàn thay đổi ...
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.