Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Phan Đình Phùng

06/09/201600:01:00(Xem: 2851)
PHAN ĐÌNH PHÙNG
(1847 - 1895)

Phan Đình Phùng quê huyện La Sơn, Hà Tĩnh. Đỗ Tiến sĩ năm 1877, làm quan đời vua Tự Đức, được bổ làm Tri huyện Yên Khánh (thuộc Ninh Bình), rồi về triều giữ chức Ngự sử.
 .
Ông tính thẳng thắn, cương trực. Năm 1882, ông dân sớ đàn hặc Thiếu bảo Nguyễn Chánh về tội không tiếp viện, khi thành Nam Định bị quân Pháp tấn công, nên các quan lại nhiều người cảm phục nhưng cũng lắm người ghét. Năm 1883, ông chỉ trích các quan phụ chính đại thần về việc phế lập các vua không theo di chiếu Tiên đế nên bị Tôn Thất Thuyết cách chức, ông về quê nhà phụng dưỡng mẹ già.
 .
Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương, ông chọn vùng núi ở hai huyện Hương Sơn và Hương Khê thuộc tỉnh Hà Tĩnh làm chiến khu, ông giữ chức Hiệp thống quân vụ, lãnh đạo quân Cần vương, chống Pháp ở 3 tỉnh: Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình. Ông đã tổ chức lực lượng Nghĩa quân như quân đội chính quy, từng đội được trang bị một kiểu quân phục và vũ khí có súng đầy đủ. Trong lực lượng của ông có nhiều người tài: Tiến sĩ Phan Trọng Mưu, Cao Thắng, Cao Nữu... Cao Thắng đã mở lò đúc súng ở bản doanh Vụ Quan. Sau khi vua Hàm Nghi bị Trương Quang Ngọc bắt nạp cho Pháp, cụ Phan đem quân đến bắt tên Việt gian Ngọc trị tội. 
.
Pháp cử Hoàng Cao Khải, Nguyễn Thân dụ ông hàng, dụ hàng không được chúng đào mồ mả tổ tiên dòng họ Phùng và bắt giam người thân của ông. Người ta thấy đau lòng nên báo cho ông biết, ông ngậm ngùi nhưng vẫn khẳng khái: “Ta chỉ có một ngôi mộ to, ta phải giữ là nước Việt Nam, người bà con to, ta phải cứu là mấy mươi triệu đồng bào Việt Nam”. 
 .
Ông luôn tha thiết yêu quê hương mến giống nòi, dù là kẻ lầm đường lạc lối, đi lính cho thực dân Pháp, ông vẫn dặn dò Nghĩa quân: “Khi giao tranh, vạn bất đắc dĩ mới giết người Việt đi lính cho Tây, bởi họ là đồng bào của chúng ta”.
 .
Phan Đình Phùng chẳng những là nhà quân sự tài ba, còn là một nhà thơ lỗi lạc. Bài thơ “Thuật Hoài” của ông, tâm tư yêu nước nồng nàn và ngậm ngùi trước cảnh quê hương đang tang tóc bởi quân ngoại xâm.
  
  Nguyên văn:
 Nhung trường phụng mạng thập canh đông
Võ lược y nhiên vị tấu công
Cùng hộ ngao thiên nan trạch nhạn
Phỉ đồ biến địa thượng đồn phong
Cửu trùng xa giá quan sơn ngoại
Tứ hải nhân dân thủy hỏa trung
Trách vọng dũ long ưu dũ đại
Tướng môn thâm tự quí anh hùng
   
   Nghĩa Nôm: 
Vâng mệnh ra quân đã mấy đông
Tận tâm chiến đấu, kể chi công!
Dân tình điêu đứng, như bầy nhạn
Quân ác hung hăng, tợ lũ ong!
Xa giá đất ngoài, lo lắng giúp
Gian sơn khói lửa, xót xa trông!
Băn khoăn trách nhiệm vô cùng lớn
Hổ trướng, anh hùng gìn giữ mong!
   
  Ông là thủ lĩnh của Văn Thân, chỉ huy lực lượng Nghĩa quân trên 10 năm chống thực dân Pháp. Ông bị bệnh mất ở chiến khu ngày 28-12-1895. Đại uý Pháp là Gosselin đã thán phục ông, trong sách Empire d’ Annam viết: “Quan Đình nguyên Phan Đình Phùng, biết huấn luyện binh sĩ, phát triển lực lượng... súng của ông đúc thật nhiều, giống hệt như súng Pháp, chỉ vì thiếu xẻ rãnh, nên đạn bắn không được xa”.
   
 *- Thiết nghĩ: Cụ Phan Đình Phùng là một nho sĩ khí khái, Cụ hành động theo lương tri và lẽ phải, không khuất phục trước bất cứ cường quyền nào. Năm 1883, Cụ thẳng thắn chỉ trích các phụ chính đại thần về việc phế lập các vua không theo di chiếu của Tiên đế, dù biết rằng bản thân sẽ bị trù dập. Năm 1894, Hoàng Cao Khải thừa lệnh toàn quyền De Lanessan đã viết thư chiêu hàng Cụ, Cụ không ham danh lợi và phú quí, nên đã hạch tội Khải bán nước, phản dân. Cụ là mẫu người: “Kẻ sĩ thà chết chứ không chịu nhục, giàu sang không ham hố, nghèo nàn không đổi dạ, cường quyền không khuất phục” (Sĩ khả sát bất khả nhục, phú quí bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất). 
  
     Lực lượng Nghĩa quân của cụ Phan, nhen nhúm từ buổi ban đầu ít oi ở làng Đông Thái, huyện La Sơn; thiếu lương thực và vũ khí nhưng chỉ trong vài năm sau, vừa chiến đấu vừa tuyển mộ, vừa huấn luyện và phát triển, đã trở thành một lực lượng hùng mạnh, tới cả mấy nghìn quân sĩ, hoạt động trên khắp miền núi rừng của 4 tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thanh Hóa và Nghệ An, được trang bị súng đạn do nghĩa quân tự chế tạo và quân sĩ mặc quân phục chỉnh tề. 
  
     Trong những năm 1885-1890, Nghĩa quân của cụ Phan đã xuất quỷ nhập thần, chống trả mọi cuộc tấn công của giặc, đồng thời đã giáng cho quân thù nhiều đòn chí tử.  Nghĩa quân đã tấn công các đồn bót của giặc ở Hà Tĩnh, Nghệ An. Những trận tấn công các đồn giặc: Trường Lưu, Dương Liễu, Linh Cảm, Quỳnh Lưu, đã đem về chiến thắng vẻ vang, gây cho Pháp và bọn tay sai tức tối và hoảng hốt.
  
     Giặc Pháp và bọn tay sai vừa lúng túng vừa tìm cánh cứu nguy, nên chúng tìm mọi thủ đoạn thâm độc, đến bắt người thân và đào mồ mả tổ tiên của cụ Phan, nhưng Cụ khảng khái đặt quyền lợi quốc gia và dân tộc lên trên quyền lợi gia đình. Pháp thấy vậy, chúng sai tên việt gian Nguyễn Thân đem quân đông đảo đàn áp Nghĩa quân. Mặc dù ở yếu thế, nhưng Nghĩa quân vẫn đánh trả kẻ thù thất điên bát đảo.       
     Khí tiết sắt son vì dân vì nước của cụ Phan Đình Phùng như ánh sao sáng vằng vặc bao la soi rọi khắp bầu trời nước Việt Nam thời bấy giờ, mà ngày nay vẫn còn tỏa sáng rực rỡ không có thứ gì có thể làm lu mờ được. 
 
  Cảm mộ: Cụ  Phan Đình Phùng
  
Phan Đình Phùng, bảo vệ quê hương!
Hạch hỏi cường thần, há nhịn nhường?!   
Tâm trạng thương dân, mong mỏi giúp
Lòng thành hiếu mẹ, nguyện lo lường! 
Cần vương cứu nước, gìn nòi giống
Khởi nghĩa chống Tây, giữ thổ cương
Đánh đuổi ngoại xâm, xông xáo trận
Đồng bào cung kính, bậc can trường!
  
Nguyễn Lộc Yên 

..

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Các hãng thăm dò ỳ dân đã thống nhất kết luận hầu hết ý kiến cho rằng Tổng thống Trump không có khả năng đối phó với cuộc khủng hoảng kỳ thị mầu da, dịch Covid 19 và tình trạng kinh tế suy sụp do nạn dịch gây ra. Đa số người được hỏi ý kiến cũng đồng ý, chính quyền Trump rất ít có khả năng làm cho tình hình sáng sủa hơn trước ngày bầu cử 3/11/2020. Nếu đúng như thế thì cán cân sẽ nghiêng về phía liên danh Joe Biden-Kamala Harris.
Tiến Sĩ Sanjay Gupta là bác sĩ giải phẫu thần kinh ở Grady Memorial Hospital (Atlanta, GA). Ông cũng là giáo sư ở Emory University School of Medicine, và là Chief Medical Correspondent của CNN. Nhân mùa tựu trường thời đại dịch, ông chia sẻ ý kiến, và tham khảo của ông với tư cách là một người cha về quyết định có cho con mình trở lại trường học hay không?
Người xưa thường nói «Chồng già vợ trẻ là tiên, Vợ già chồng trẻ là duyên 3 đơi» . Nhưng trong trường hợp cặp uyên ương Marc Lavoine và Line Papin, tưởng nên nói lại «Chồng già vợ trẻ là duyên 3 đời» mới hợp.
Chiều thứ Ba ngày 11 tháng 8, cựu Phó tổng thống Joe Biden đã chính thức thông báo nữ Thượng Nghị Sĩ Kamala Harris của tiểu bang California đã được ông mời chọn làm ứng viên phó tổng thống, đứng chung vào liên danh trong cuộc tranh cử tổng thống 2020. Trong thư gởi đến cử tri ủng hộ, ông viết rằng, "Tôi đã quyết định rằng Kamala Harris là người tốt nhất để giúp tôi tranh cử cùng Donald Trump và Mike Pence, để rồi dẫn dắt quốc gia từ tháng Một năm 2021. Tôi cần một người tài trí, cứng rắn và sẳn sàng dẫn dắt quốc gia sát cánh cùng tôi. Kamala là mẫu người đó"
Chỉ còn ba tháng nữa là đến ngày bầu cử tổng thống 2020 và một số các chức vụ dân cử khác, nước Mỹ đang bị phân rẽ hơn bao giờ hết kể từ cuộc chiến Việt Nam lồng trong bối cảnh của Chiến tranh Lạnh.
Mà nào có riêng chi thân phận của 41 sinh linh lớn bé mang dòng máu Việt. Biển Hồ cạn nước, tình hữu nghị Việt/Miên cũng đang cạn dần theo. Rồi ra, trong số 750.000 kiều bào ở Cambodia thì ít nhất cũng phải có đến hơn nửa sẽ phải tìm đường trở về cố quốc. Chứ còn nơi nao để mà dung thân nữa?
Phe Biden sẽ dựa vào ngoại giao, thương thuyết và liên minh (alliance) thay vì đánh bài thấu cáy như Trump. Ngược lại cánh diều hâu cho rằng Mỹ thương thuyết bị gạt từ 30 năm nay trong lúc liên minh kiểu ASEAN đã bị Bắc Kinh bẻ gãy. Mỹ không dễ dàng trở lại TPP khi bị cả hai cánh tả Bernie Sander lẫn hữu chống đối. Phần Trump chẳng nhờ cậy nước nào mà lại dấu kín lá bài tủ nên không ai biết Mỹ sẽ giải quyết căng thẳng với Trung Quốc như thế nào, thế giới lo sợ trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết.
Ngày xửa ngày xưa, dưới chân Hy Mã Lạp Sơn có một vương quốc trù phú tên gọi Thắng Man. Dù là một vương quốc giàu mạnh nhưng lòng người ở đây không thành thật, sống trên những giá trị giả dối, phù phiếm. Tại ngôi chợ bên ngoài hoàng thành có một người đàn ông sống bằng nghề bán mũ. Mũ của anh chàng này rất đẹp nhưng không hiểu sao hàng ế ẩm nên anh chàng toan tính bỏ nghề, tìm nghề khác sinh sống.
Theo dõi các cuộc tranh luận cộng đồng trên các trang mạng xã hội, có lẽ cũng dễ dàng nhận ra một điều rằng: cộng đồng mạng của người Việt khá bạo lực. Một dạng bạo lực tâm lý, từ trong tâm tưởng và thể hiện qua những mẩu viết, lời bình trên Facebook hay dưới các bài báo. Đặc biệt khi liên quan đến các vấn đề chính trị xã hội, như về chính trường Hoa Kỳ hiện nay chẳng hạn.
Hôm nay, 6 tháng 8 năm 2020, thế giới kỷ niệm lần thứ 75 ngày hai quả bom nguyên tử được ném xuống hai thành phố lớn của Nhật bản: Hiroshima và Nagasaki. Tưởng không cần phải nhắc lại những thiệt hại về người, của và tinh thần người dân Nhật Bản và những hệ quả tai hại khôn lường từ 75 năm qua. Điều cần nói đến là sự quên lãng của nhân lọai về một tai họa nhãn tiền, một tai họa đã xẩy ra cách đây 75 năm, nhưng cũng có thể xẩy ra lần nữa vào bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.