Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Vua Hàm Nghi: Nguyễn Phúc Ưng Lịch

01/07/201600:01:00(Xem: 3713)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
.
 VUA HÀM NGHI: NGUYỄN PHÚC ƯNG LỊCH
(1872 - 1943)
.
Nguyễn Phúc Ưng Lịch là con thứ 5 của Kiên Thái vương Nguyễn Phúc Hồng Cai và em Chánh Mông tức là vua Đồng Khánh sau này. Sau khi vua Kiến Phúc mất, hai cường thần Tường và Thuyết lập em Kiến Phúc là Nguyễn Phúc Ưng Lịch 12 tuổi lên ngôi ngày 2-8-1884, niên hiệu Hàm Nghi. 
      Khâm sứ Pierre Paul Rheinart nói: “Lập vua lên ngôi sao không xin phép Pháp?”. Sau đấy, giữa triều đình Huế và Khâm sứ Pháp dàn xếp tạm yên. Tuy nhiên, Tôn Thất Thuyết thấy Pháp kiêu căng khó nhịn nhục, vào đêm 4-7-1885 (22-5 Ất Dậu), cho quân triều đình tấn công Pháp. Sáng ngày Pháp phản công với vũ khí tối tân nên quân triều đình bị thất bại. 
.
      Tôn Thất Thuyết phò vua lên Tân Sở ở Quảng Trị (chiến khu đã xây chuẩn bị sẵn), Vua Hàm Nghi ngồi trong kiệu bị chao đảo liên tục, đầu bị va vào thành kiệu đau đớn, vua phải nằm trên võng cho lính cáng, vua rất chán nản nhưng sau một thời gian thấy được lòng son sắt các quan và quân dân cùng hiệp lực chống giặc và dần dà quen với sự gian khổ nên vua trở nên kiên cường, cho truyền chiếu Cần vương, kêu gọi toàn dân chống Pháp. 
     Từ đó, Nghĩa quân khắp ba miền đất nước Việt Nam, khởi nghĩa chống Pháp rầm rộ theo chiếu Cần vương. Pháp lo chống đỡ khắp nơi rất vất vả, sau đó chúng mua chuộc tên bội phản Trương Quang Ngọc, Ngọc và đồng bọn lén đột nhập vào trại của vua đêm 1-11-1888, bắt vua nạp cho Pháp để lấy thưởng. Vua nói: “Ngươi giết ta đi, còn hơn đem ta về nộp cho Tây”. Sau đấy, Rheinart báo cho vua biết là Thái hậu đang bệnh nặng, nếu vua muốn thăm thì sẽ đưa về gặp mặt. Vua đáp: “Tôi thân đã tù, nước đã mất, còn dám nghĩ gì đến cha mẹ, anh em nữa sao?!”. 
 .
Sau khi bị truất, người ta gọi cựu hoàng là Quận công Ưng Lịch. Ông bị đưa vào Saigon và ngày 13-12-1888, xuống tàu đày đi Algerie. Khi đến xứ người, trong mười tháng đầu, ông rất ít tiếp xúc với người bản xứ, không học tiếng Pháp là tiếng của kẻ đã cướp nước mình, mọi việc đều phải qua người phiên dịch là Trần Đình Thanh, được cử đi theo vua. Người dân Alger thường gọi ông với một tên thân thiện: “Ông Hoàng An Nam” (Prince d’Annam), bởi nhà vua luôn nói tiếng Việt, đầu búi tó, đội khăn đóng, mặc áo dài đen, quần trắng, ăn các món ăn Việt do người Việt nấu. Nhưng về sau, thấy người Pháp ở Algérie thân thiện, khác với người Pháp xâm lược Việt Nam, nên từ tháng 11 năm 1889, ông bắt đầu học tiếng Pháp. Vài năm sau, ông nói và viết tiếng Pháp được thông thạo, ông cũng tiếp xúc với những người trí thức Pháp. 
 .
Năm 1899, ông sang thăm Paris và đến xem cuộc triển lãm của danh họa Paul Gauguin. Sau này, “Ông Hoàng An Nam” khi vẽ tranh đã ảnh hưởng bởi phong cách của Gauguin.  Năm 1904, khi đấy cựu hoàng 33 tuổi, cưới cô Marcelle Laloe (1884-1974) làm vợ, cô là con gái luật sư chánh án tòa thượng thẩm Alger. Ngày cưới, cựu Hoàng ăn mặc kiểu Việt Nam: áo dài, khăn đóng, búi tóc cổ truyền, đi trên chiếc xe song mã rước vị hôn thê đến nhà thờ làm lễ. Cựu Hoàng có ba người con: Như Mai sinh năm 1905; Như Lý sinh năm 1908; và một trai út Minh Đức sinh năm 1910. 
      Ngày 4-1-1943 (có sách ghi ngày 14-1-1944), cựu hoàng Hàm Nghi qua đời vì bệnh tại biệt thự Gia Long ở thủ đô Alger, được chôn cất ở Sarlat (Sarlat-la-Canéda), vùng Aquitaine thuộc nước Pháp.
 .
 *- Thiết nghĩ: Vua Hàm Nghi, nếu không kiên cường chống thực dân Pháp, như vua Đồng Khánh, Khải Định thì ngày nay không ai trọng vọng ông. Nhưng ông đã sắt son chống thực dân Pháp. Đến khi sa cơ thất thế, cựu Hoàng luôn thiết tha gìn giữ quốc thể. Tinh thần ấy đã thể hiện khi ông mới đến Algérie, chẳng những Cựu Hoàng luôn nói tiếng Việt, không học tiếng Pháp. Đầu vẫn búi tó, đội khăn đóng, mặc áo dài đen, quần trắng, ăn các món ăn Việt. Trong ngày hôn lễ, ông ăn mặc vẫn gìn giữ phong tục cổ truyền của nước ta, người Việt ở nước ngoài mấy ai làm được như ông?!. 
.
Cảm phục: Vua Hàm Nghi
 .
Vua Hàm Nghi, dũng cảm, kiên cường!
Xâm lược hung hăng, há nhịn nhường
Kháng chiến chống Tây, bền bỉ chống
Lưu đày, khắc khoải nhớ quê hương?!
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
Sau 2 năm vật lộn với dịch Covid-19, tình hình kinh tế Việt Nam đang đứng trước viễn ảnh u tối nhất kể từ khi Đổi mới 35 năm trước đây (1986). Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì: “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%.“
Ngược lại, những biến cố dồn dập đủ loại trong COVID-19 mở ra cuộc đấu tranh chính trị mới: đòi quyền được sống còn, có thuốc trị cho tất cả, đi lại an toàn, đó là một cái gì thiết thực trong đời sống hằng ngày và không còn chờ đợi được chính quyền ban phát ân huệ; nó khiến cho người dân có ý thức là trong các vấn đề nội chính, cải tổ chế độ là cần ưu tiên giải quyết. Người dân không còn muốn thấy vết nhơ của Đồng Tâm hay tiếp tục qùy lạy van xin, thì không còn cách nào khác hơn là phải có ý thức phản tỉnh để so sánh về các giá trị tự do cơ bản này và hành động trong gạn lọc. Tình hình chung trong việc chống dịch là bi quan và triển vọng phục hồi còn đấy bất trắc. Nhưng đó là một khởi đầu cho các nỗ lực kế tiếp. Trong lâu dài, dân chủ hoá là xu thế mà Việt Nam không thể tránh khỏi. Cải cách định chế chính trị và đào tạo cho con người để thích nghi không là một ý thức riêng cho những người quan tâm chính sự mà là của toàn dân muốn bảo vệ sức khoẻ, công ăn việc làm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.