Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trang Sử Việt: Nguyễn Trường Tộ

03/05/201600:01:00(Xem: 3508)
Trang Sử Việt: Nguyễn Trường Tộ
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
NGUYỄN TRƯỜNG TỘ
(1828 - 1871)
.
Nguyễn Trường Tộ quê Nghệ An, gia đình theo đạo Công giáo. Từ khi còn trẻ, ông đã học thông tứ thư ngũ kinh. Sau đấy, được giám mục Gauthier (tên Việt là Ngô Gia Hậu) dạy thêm tiếng Pháp và kiến thức về khoa học của Âu Châu.
Năm 1858, giám mục Gauthier đưa ông (30 tuổi) qua Hương Cảng, Singapore, Thuỵ Sĩ, trên đường đi ông ghé Roma yết kiến Giáo hoàng, rồi đến học ở Paris. Năm 1861, ông đậu bằng kiến trúc sư, Pháp mời ở lại làm việc nhưng ông từ chối vì nhớ quê hương và về nước để canh tân xứ sở. 
Sau khi về nước, ông viết nhiều bản điều trần gởi lên triều đình, đề nghị canh tân quốc gia gồm các điều quan trọng:
.
 1- Văn hóa-giáo dục: Sửa đổi những tập tục lỗi thời, sửa đổi nội dung giáo dục và thi cử, dùng chữ Quốc ngữ thay thế chữ Hán, chú ý về dân quyền và nhân quyền.
.
 2- Quân sự: Nguyên tắc của Nguyễn Trường Tộ là “chủ hoà” nhưng không “chủ hàng”. Ông đề nghị triều đình chấn chỉnh võ bị, tuyển mộ và lo đời sống quân sĩ, biên soạn binh pháp cho phù hợp với chiến tranh hiện đại, mua sắm tàu thuyền và vũ khí mới, xây dựng phòng tuyến trên toàn quốc để đề phòng quân Pháp mở rộng xâm lược.
.
 3- Kinh tế: Cần phát triển các ngành nông, công, thương; về thương nghiệp cần mở mang buôn bán với các nước trên thế giới. Mời các công ty nước ngoài đến giúp nước Việt Nam mở hãng xưởng, kỹ nghệ, khai thác hầm mỏ...
.
 4- Ngoại giao: Ông thẳng thắn đề nghị “làm chủ mời khách”; ông phân tích cục diện chính trị trên thế giới, sự tương quan và mâu thuẫn quyền lợi của các cước: Pháp, Tây Ban Nha và Anh quốc. Ông đề nghị triều đình trực tiếp ngoại giao với chính phủ Pháp, tìm cách ngăn chặn âm mưu xâm lược của chúng, khéo léo tìm cách lấy lại 6 tỉnh Nam Kỳ bị mất. 
.
     Những điều ghi trên là cốt yếu ở trong các bài điều trần nổi tiếng: “Thiên hạ phân hợp đại thế luận”, “Tế cấp luận”, “Giáo môn luận”... Tâm huyết của ông luôn mong mỏi Việt Nam được canh tân như các nước tân tiến trên thế giới. 
     Nhìn vào nội dung các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ, phải khẳng định rằng: “Ông đã có tiên kiến, đã vượt lên trên trình độ của các tầng lớp trí thức và nho sĩ đương thời”. Nhưng thật đáng tiếc, những tâm huyết mong mỏi canh tân đất nước của ông, đã không được đem ra thực thi!. 
.
     Ông viết: “Biết mà không nói là kẻ bất nhân, nói mà không nói hết là kẻ bất nghĩa. Vì vậy tôi tuy ở ngoài triều chính mà lòng vẫn gởi nơi lang miếu. Tôi thật không nỡ nhìn thấy quốc gia điêu đứng, muôn dân cơ cực, cho nên không xét thân phận thấp hèn mà dám phạm vào lỗi trình bày thẳng thắn. Nếu nghi ngại lời của tôi sai trái, hoặc có ai dèm pha thì xin đem tờ biểu này treo ở ngọ môn để sau này kiểm chứng”. Nhưng triều đình Huế vẫn lơ là. 
Ngày nay còn 14 bản điều trần và có nhiều bài thơ đặc sắc của ông lưu truyền cho hậu thế. Ông buồn bã, tự ví mình như hoa quỳ (hoa hướng dương) với mặt trời, qua câu thơ tha thiết:
.
     “Nhật mộ tuy vô hồi chiểu xứ
     Quỳ hoa tự hữu hướng dương thần”
 Nghĩa là:  Vầng nhật dửng dưng không đổi hướng
               Hoa quỳ mong mỏi, bóng tà dương.
.
 *- Thiết nghĩ: Những bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ đã gửi lên triều đình Huế để canh tân đất nước, bị triều đình lơ là thật đáng tiếc. Trong khi ấy, cùng thời gian với Nguyễn Trường Tộ, giáo sư Fukuzawa Yukichi (1835-1901) của Nhật Bản, sau khi Yukichi tiếp thu nền văn minh Tây phương, đề nghị cần phải canh tân đất nước thì được đại đa số người Nhật, từ Nhật Hoàng đến người dân nhiệt liệt hưởng ứng. 
     Những cải cách của Fukuzawa Yukichi: Mở trường dạy học, dịch sách, viết sách, làm báo để truyền bá văn minh Tây phương cho người Nhật. Vào thời đó, người Nhật cũng bị ảnh hưởng lối từ chương thiếu thực tiễn của nước Tàu nhưng họ sáng suốt. Ngay bản thân Yukichi cũng sốt sắng trong việc canh tân của một trí thức độc lập, không bị ràng buộc bởi hủ tục. Yukichi kêu gọi trí thức Nhật đặt niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của tri thức và nền văn minh mới của Tây phương, hãy ý thức sự chấn hưng dân tộc và quốc gia. Nhờ đấy nước Nhật ngày càng trở nên tiến bộ rõ rệt.
     Trong khi đó tại Việt Nam, Nguyễn Trường Tộ đã viết những bản tấu trình và điều trần về văn minh Tây phương, trình lên triều đình xin canh tân xứ sở, bị triều đình lơ là?!. 
 - Từ vua đến các triều thần thủ cựu bị tiêm nhiễm lối từ chương lỗi thời của Tàu, không muốn tiếp thu những điều mới lạ, thực tiễn?!. Các vua (Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức) lại trịch thượng, xem thường sự tân tiến của Âu Châu?!. 
 - Trong nước đang ở trong tình trạng rối ren, “Giặc chày Vôi” của Đoàn Trưng khiến vua Tự Đức suýt mất ngôi. Bên ngoài giặc Pháp đánh Gia Định, chiếm 3 tỉnh miền Đông, rồi 3 tỉnh miền Tây và nước nhà bị loạn lạc khắp nơi!.
     Do đó, sự mong mỏi canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ bị lãng quên chăng?!. Không những thế, ông lại còn bị Triều đình nghi ngờ là có quan hệ mật thiết với Pháp?!!!. 
     Thiết nghĩ, nếu những bản điều trần của ông được thực thi thì đất nước Việt Nam có lẽ không lâm vào cảnh tang thương, đời sống đồng bào không bị cơ cực. Và quê hương không bị tụt hậu, có thể sánh vai với nước Nhật.
     Về việc canh tân đất nước, ông đã lưu tâm mạnh mẽ về văn hoá giáo dục là một trong những yếu tố chính nhưng triều đình không chịu thực thi, đã đưa đất nước đến nguy vong, bài học lớn này chúng ta nên ngẫm nghĩ?!. 
     Khi chiến tranh bùng nổ giữa Pháp với Phổ từ ngày 19-7-1870 đến ngày 10-5-1871 (sau đấy là Pháp với Đức), thì vào tháng 11 năm 1870, Nguyễn Trường Tộ gửi thư lên Triều đình Huế đề nghị nhân lúc nước Pháp đang bị Phổ (Đức) xâu xé, quân ta đánh úp quân Pháp để thu hồi 6 tỉnh Nam Kỳ, nhưng đáng tiếc triều đình lại do dự, bỏ lỡ cơ hội?! 
.
Cảm phục: Nguyễn Trường Tộ
 .
Nguyễn Trường Tộ, tổ quốc lo lường!
Thống thiết điều trần, quyết tỏ tường
Hoàng đế, hững hờ lời nhiệt huyết
Hoa quỳ, canh cánh bóng tà dương!
Canh tân non nước, luôn mong mỏi
Lo lắng đồng bào, mãi vấn vương!
Kỹ thuật ngại ngần, nên chậm tiến?!
Triều đình do dự, nước tang thương!
 .
Nguyễn Lộc Yên

.
.

13/11/2018(Xem: 849)
Cộng đồng những đạo hữu của Ngôi Chùa Phật giáo ở Quận Cam (Orange County Buddhist Church – OCBC) trở nên càng lúc càng đa dạng về chủng tộc, và một số cho rằng nguyên nhân là những tương đồng với Thiên Chúa giáo.
13/11/2018(Xem: 191)
Chùa Pidurangala có từ thế kỳ thứ Nhứt hay thứ Hai trước công nguyên. Chùa Pindurangala là một tu viện nhưng trở thành một địa điểm nổi bật trong thời gian Vua Kashyapa trị vì (473-495).
13/11/2018(Xem: 191)
Quốc Vương Nissanka Malla (1187-1196) xây ngôi chùa Hatadage để thờ chiếc răng của đức Phật. Chùa Hatadage tọa lạc trong cổ đô Polonnaruwa miền Đông Bắc Tích Lan.
12/11/2018(Xem: 1051)
Trung Quốc sẽ không xâm lăng Hoa Kỳ, và Trung Quốc không thể trục nước Mỹ ra khỏi vùng Tây Thái Bình Dương, nơi mà hầu hết các nước đều hoan nghênh sự hiện diện của Mỹ.
12/11/2018(Xem: 482)
sẽ có các đoàn nhạc diễn hành gồm có các đội nhạc cụ, múa cờ với nhiều màu sắc từ các trường trung học Bolsa Grande, Garden Grove, La Quinta, Los Amigos, Pacifica, Rancho Alamitos, Santiago và McGarvin
12/11/2018(Xem: 692)
Chủ Nhật November 11th, 2018, dịp Lễ Cựu Chiến Binh (Veterans Day) Hội Quân Nhân Mỹ Gốc Việt VAUSA tổ chức buổi lễ Vinh Danh các chiến sỹ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa tại nhà hàng Majesty, Quận Cam
12/11/2018(Xem: 739)
Riêng tại Việt Nam Facebook đã đặt 441 máy chủ; nghĩa là trước những điều kiện luật An Ninh Mạng quy định, mạng Xã hội Facebook có khả năng sẽ không rút lui trước những yêu cầu của chính phủ Việt Nam về những điều kiện và quy định theo luật An Ninh Mạng
11/11/2018(Xem: 2699)
Cử Tri Cần Phải Xác Nhận Chữ Ký Của Chính Mình Hay Gởi Tin Phúc Đáp Ngay Khi Cơ Quan Ghi Danh Bầu Cử Liên Lạc
11/11/2018(Xem: 2378)
Tôi vốn ham chơi, hay đàn đúm, tụm năm tụm ba mới cảm thấy vui. Đ... mẹ, bạn bè đang vui – khi khổng khi không – nó bỏ đi (ngang) như vậy thì tôi còn biết uống với ai, và viết cho ai đọc nữa?
11/11/2018(Xem: 831)
Nơi không có con người gian dối. Không có qủy ma, Cho nên cây trái ở đây cũng mang vóc dáng thật thà... Loài người ở đây không nóng giận. Cho nên ở đây không có chém giết.Vì gặp nhau ai cũng niệm “Di Đà”.
10/11/2018(Xem: 1210)
Đến nay đã là năm thứ tám, tác giả của quyển truyện dài "Tháng ba gãy súng" trở về với mẹ đất. Cố nhà văn Cao Xuân Huy đã ra đi vào mùa thu, ngày 12 tháng 11 năm 2010
10/11/2018(Xem: 1148)
Nhựt báo Pháp Le Parisien, ấn bản địa phương (06/11/18, Seine et Marne, Bussy Saint Georges), vào cuộc. Vì báo chí Pháp chẳng mấy khi để ý chuyện Việt nam. Chủ tịch nước Trần Đại Quang, rồi Đỗ Mười chết, báo chí Pháp tuyệt nhiên không có một lời!
09/11/2018(Xem: 392)
Lớp TRUNG CẤP 2 và 3 khai giảng ngày 24 tháng 11, 2018 - Học cuối tuần và các buổi tối - MIỄN PHÍ - Giáo Trình: Hòa Thượng THÍCH THÔNG TRIỆT - Do Ni Sư THÍCH NỮ TRIỆT NHƯ diễn giảng
09/11/2018(Xem: 667)
ngày 11/11/2018, GS Lê Văn Khoa được vinh danh bởi tổ chức Vietnamese Culture and Science Association vì đã cống hiến cho giới trẻ trong hơn 50 năm xuyên qua giáo dục và nghệ thuật âm nhạc.
09/11/2018(Xem: 899)
hãy sắm sửa hành lý, mang theo hộ chiếu để lên đường đi bạn. Canada và dãy Rockies Mountain luôn ở đó, mỗi mùa một vẻ giang tay đón bước chân của bạn
Tin công nghệ
Liệu có bao giờ tiểu hành tinh này sẽ rơi xuống Trái Đất? Câu trả lời là có – nhưng có thể sẽ không quá lâu nữa, dù được dự kiến ​​sẽ vượt qua bên trong quỹ đạo của Mặt Trăng trong thế kỷ tiếp theo. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về đặc tính và quỹ đạo của tất cả các tiểu hành tinh gần Trái Đất, NASA đã gửi tàu robot OSIRIS-Rex (Origins, Spectral Interpretation, Resource Identification, Security, Regolith Explorer) để điều tra tiểu hành tinh có bề ngang 500 mét 101955 Bennu .
Jony Ive, Giám đốc Thiết kế sản phẩm của Apple, là người đóng góp rất lớn vào thành công của Apple ngày nay. Tất cả những thiết kế đột phá của Ive tại Apple như iMac, iPhone và iPad... đều được ông phác thảo trên giấy trước khi được số hóa để tiện cho các công đoạn sau.
Khoảng giữa tháng 11/2018, Irdeto, tập đoàn đứng sau công cụ bảo vệ bản quyền nội dung số Denuvo, đã công bố một thông tin liên quan đến khoản lợi nhuận mà một hãng game bị cướp trắng do không sử dụng DRM chống cr@ck, dẫn đến việc game bị bẻ khóa và phát tán miễn phí trên mạng Internet.
Khoảng giữa tháng 11/2018, startup Hoversurf ra mắt thế hệ hoverbike tiếp theo có tên S3 2019 với các tính năng mới. Và hãng cũng thông báo đã có một khách hàng trong ngành hành pháp đang bắt đầu dùng thử là Sở cảnh sát Dubai. Như vậy, ngoài những chiếc siêu xe được dùng để đi tuần, sắp tới đường phố Dubai có thể sẽ thấy cả hoverbike đi tuần.
Khoảng giữa tháng 11/2018, trả lời trên chương trình tin tức Capital, Gerald Darmanin, Bộ trưởng Ngân sách Pháp cho biết, cơ quan thuế sẽ bắt đầu rà soát các tài khoản mạng xã hội từ đầu năm 2019 trong chương trình thí điểm chống lại những người trốn thuế. Theo trích đoạn được công bố, ý tưởng nhằm phát hiện những hành vi gian lận thuế bằng cách phân tích dữ liệu được người dùng công khai trên mạng.
Khoảng giữa tháng 11/2018, Bộ Giáo dục Malaysia tuyên bố sẽ thành lập một liên minh đại học để chống lại gian lận bằng cách sử dụng blockchain. Theo tweet của Bộ, hệ thống được thiết kế để phát hành và xác minh tính xác thực của các bằng đại học được cấp. Liên minh mới do chính phủ hậu thuẫn ban đầu sẽ bao gồm 6 trường đại học công lập, và hệ thống xác minh bằng tốt nghiệp của họ được thiết lập để hoạt động sử dụng blockchain NEM.
Mùa hè đến là khoảng thời gian nhu cầu sử dụng điều hòa lên cao nhất. Nhu cầu làm mát đặc biệt cao ở các tòa nhà cao tầng, bốn bề xung quanh đều lắp kính. Một loại vật liệu độc đáo mới do các nhà khoa học thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tạo ra hứa hẹn có thể giảm được 70% sức nóng từ ánh sáng Mặt Trời chiếu trên cửa kính, tiết kiệm đáng kể tiền điện điều hòa.
Khoảng giữa tháng 11/2018, Đại học Northwestern ở Illinois đã phát triển một thiết bị nhỏ gọn có thể gắn ngay lên bên ngoài cơ thể những người bị căn bệnh não úng thủy để giúp giám sát các shunt cấy ghép bên trong. Thiết bị hứa hẹn sẽ giúp bệnh nhân sống chung với căn bệnh thoải mái và bớt đau đớn hơn so với cách truyền thống vẫn đang được sử dụng
Tháng 11/2018, sau gần 10 năm hoạt động, quan sát được hơn 530,000 ngôi sao, phát hiện trên 2,500 hành tinh, Kepler – tàu vũ trụ và cũng là kính thiên văn – đã chính thức ngừng hoạt động vì hết nhiên liệu. Thực tế, các kỹ sư đã sớm nhận thấy việc Kepler sắp cạn nhiên liệu từ đầu mùa hè 2018. Lúc bấy giờ, họ chuyển con tàu vào chế độ an toàn Safe mode, một nỗ lực nhằm chép toàn bộ những dữ liệu mà con tàu thu được từ trước đến nay về lại Trái Đất trước khi quá muộn.
Khoảng giữa tháng 11/2018, lần đầu tiên nhà mạng Mỹ AT&T tuyên bố sẽ cắt đường truyền của những khách hàng bị cáo buộc sử dụng Internet để tải miễn phí những nội dung vi phạm bản quyền, như phim ảnh, âm nhạc và game.
Khoảng giữa tháng 11/2018, Apple thông báo chương trình hỗ trợ mới cho một số iPhone X có thể bị lỗi không phản hồi lại thao tác chạm của người dùng trên màn hình.
Tinh vân Lagoon hùng vĩ tràn đầy khí gas nóng và là ngôi nhà của nhiều ngôi sao trẻ. Trải dài 100 năm ánh sáng và chỉ cách Trái Đất khoảng 5,000 năm ánh sáng, Tinh vân Lagoon rất lớn và sáng nên có thể được quan sát mà không cần kính viễn vọng, nằm trong hướng chòm sao Nhân Mã (Sagittarius).
Hồi tháng 02/2017,BlackBerry đã khởi kiện Nokia vì đã vi phạm bằng sáng chế, cáo buộc rằng Nokia đã sử dụng 11 bằng sáng chế của hãng trên các sản phẩm như trạm cơ sở base station Flexi Multiradio, bộ điều khiển mạng vô tuyến, và phần mềm Liquid Radio trong khi không được cấp phép. BlackBerry đã tiếp nhận các bằng sáng chế khi mua lại tài sản trí tuệ của Nortel vào năm 2011 với giá 4.5 tỷ USD. Năm 2016, Nokia cũng đã nỗ lực mua các bằng sáng chế từ Nortel, nhưng thương vụ đã không thành công.
Khoảng giữa tháng 11/2018, sau nhiều tháng công bố dịch vụ DNS tập trung mạnh vào bảo vệ quyền riêng tư, Cloudflare chính thức mang 1.1.1.1 đến với người dùng di động
Hồi tháng 10/2018, xuất hiện một số thông tin về việc Facebook đang phát triển ứng dụng có tên là Lasso, nhằm cạnh tranh trực tiếp với TikTok trong mảng video clip ngắn. Đến khoảng giữa tháng 11/2018, Facebook chính thức ra mắt Lasso.