Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trang Sử Việt: Nguyễn Trường Tộ

03/05/201600:01:00(Xem: 3784)
Trang Sử Việt: Nguyễn Trường Tộ
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
NGUYỄN TRƯỜNG TỘ
(1828 - 1871)
.
Nguyễn Trường Tộ quê Nghệ An, gia đình theo đạo Công giáo. Từ khi còn trẻ, ông đã học thông tứ thư ngũ kinh. Sau đấy, được giám mục Gauthier (tên Việt là Ngô Gia Hậu) dạy thêm tiếng Pháp và kiến thức về khoa học của Âu Châu.
Năm 1858, giám mục Gauthier đưa ông (30 tuổi) qua Hương Cảng, Singapore, Thuỵ Sĩ, trên đường đi ông ghé Roma yết kiến Giáo hoàng, rồi đến học ở Paris. Năm 1861, ông đậu bằng kiến trúc sư, Pháp mời ở lại làm việc nhưng ông từ chối vì nhớ quê hương và về nước để canh tân xứ sở. 
Sau khi về nước, ông viết nhiều bản điều trần gởi lên triều đình, đề nghị canh tân quốc gia gồm các điều quan trọng:
.
 1- Văn hóa-giáo dục: Sửa đổi những tập tục lỗi thời, sửa đổi nội dung giáo dục và thi cử, dùng chữ Quốc ngữ thay thế chữ Hán, chú ý về dân quyền và nhân quyền.
.
 2- Quân sự: Nguyên tắc của Nguyễn Trường Tộ là “chủ hoà” nhưng không “chủ hàng”. Ông đề nghị triều đình chấn chỉnh võ bị, tuyển mộ và lo đời sống quân sĩ, biên soạn binh pháp cho phù hợp với chiến tranh hiện đại, mua sắm tàu thuyền và vũ khí mới, xây dựng phòng tuyến trên toàn quốc để đề phòng quân Pháp mở rộng xâm lược.
.
 3- Kinh tế: Cần phát triển các ngành nông, công, thương; về thương nghiệp cần mở mang buôn bán với các nước trên thế giới. Mời các công ty nước ngoài đến giúp nước Việt Nam mở hãng xưởng, kỹ nghệ, khai thác hầm mỏ...
.
 4- Ngoại giao: Ông thẳng thắn đề nghị “làm chủ mời khách”; ông phân tích cục diện chính trị trên thế giới, sự tương quan và mâu thuẫn quyền lợi của các cước: Pháp, Tây Ban Nha và Anh quốc. Ông đề nghị triều đình trực tiếp ngoại giao với chính phủ Pháp, tìm cách ngăn chặn âm mưu xâm lược của chúng, khéo léo tìm cách lấy lại 6 tỉnh Nam Kỳ bị mất. 
.
     Những điều ghi trên là cốt yếu ở trong các bài điều trần nổi tiếng: “Thiên hạ phân hợp đại thế luận”, “Tế cấp luận”, “Giáo môn luận”... Tâm huyết của ông luôn mong mỏi Việt Nam được canh tân như các nước tân tiến trên thế giới. 
     Nhìn vào nội dung các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ, phải khẳng định rằng: “Ông đã có tiên kiến, đã vượt lên trên trình độ của các tầng lớp trí thức và nho sĩ đương thời”. Nhưng thật đáng tiếc, những tâm huyết mong mỏi canh tân đất nước của ông, đã không được đem ra thực thi!. 
.
     Ông viết: “Biết mà không nói là kẻ bất nhân, nói mà không nói hết là kẻ bất nghĩa. Vì vậy tôi tuy ở ngoài triều chính mà lòng vẫn gởi nơi lang miếu. Tôi thật không nỡ nhìn thấy quốc gia điêu đứng, muôn dân cơ cực, cho nên không xét thân phận thấp hèn mà dám phạm vào lỗi trình bày thẳng thắn. Nếu nghi ngại lời của tôi sai trái, hoặc có ai dèm pha thì xin đem tờ biểu này treo ở ngọ môn để sau này kiểm chứng”. Nhưng triều đình Huế vẫn lơ là. 
Ngày nay còn 14 bản điều trần và có nhiều bài thơ đặc sắc của ông lưu truyền cho hậu thế. Ông buồn bã, tự ví mình như hoa quỳ (hoa hướng dương) với mặt trời, qua câu thơ tha thiết:
.
     “Nhật mộ tuy vô hồi chiểu xứ
     Quỳ hoa tự hữu hướng dương thần”
 Nghĩa là:  Vầng nhật dửng dưng không đổi hướng
               Hoa quỳ mong mỏi, bóng tà dương.
.
 *- Thiết nghĩ: Những bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ đã gửi lên triều đình Huế để canh tân đất nước, bị triều đình lơ là thật đáng tiếc. Trong khi ấy, cùng thời gian với Nguyễn Trường Tộ, giáo sư Fukuzawa Yukichi (1835-1901) của Nhật Bản, sau khi Yukichi tiếp thu nền văn minh Tây phương, đề nghị cần phải canh tân đất nước thì được đại đa số người Nhật, từ Nhật Hoàng đến người dân nhiệt liệt hưởng ứng. 
     Những cải cách của Fukuzawa Yukichi: Mở trường dạy học, dịch sách, viết sách, làm báo để truyền bá văn minh Tây phương cho người Nhật. Vào thời đó, người Nhật cũng bị ảnh hưởng lối từ chương thiếu thực tiễn của nước Tàu nhưng họ sáng suốt. Ngay bản thân Yukichi cũng sốt sắng trong việc canh tân của một trí thức độc lập, không bị ràng buộc bởi hủ tục. Yukichi kêu gọi trí thức Nhật đặt niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của tri thức và nền văn minh mới của Tây phương, hãy ý thức sự chấn hưng dân tộc và quốc gia. Nhờ đấy nước Nhật ngày càng trở nên tiến bộ rõ rệt.
     Trong khi đó tại Việt Nam, Nguyễn Trường Tộ đã viết những bản tấu trình và điều trần về văn minh Tây phương, trình lên triều đình xin canh tân xứ sở, bị triều đình lơ là?!. 
 - Từ vua đến các triều thần thủ cựu bị tiêm nhiễm lối từ chương lỗi thời của Tàu, không muốn tiếp thu những điều mới lạ, thực tiễn?!. Các vua (Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức) lại trịch thượng, xem thường sự tân tiến của Âu Châu?!. 
 - Trong nước đang ở trong tình trạng rối ren, “Giặc chày Vôi” của Đoàn Trưng khiến vua Tự Đức suýt mất ngôi. Bên ngoài giặc Pháp đánh Gia Định, chiếm 3 tỉnh miền Đông, rồi 3 tỉnh miền Tây và nước nhà bị loạn lạc khắp nơi!.
     Do đó, sự mong mỏi canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ bị lãng quên chăng?!. Không những thế, ông lại còn bị Triều đình nghi ngờ là có quan hệ mật thiết với Pháp?!!!. 
     Thiết nghĩ, nếu những bản điều trần của ông được thực thi thì đất nước Việt Nam có lẽ không lâm vào cảnh tang thương, đời sống đồng bào không bị cơ cực. Và quê hương không bị tụt hậu, có thể sánh vai với nước Nhật.
     Về việc canh tân đất nước, ông đã lưu tâm mạnh mẽ về văn hoá giáo dục là một trong những yếu tố chính nhưng triều đình không chịu thực thi, đã đưa đất nước đến nguy vong, bài học lớn này chúng ta nên ngẫm nghĩ?!. 
     Khi chiến tranh bùng nổ giữa Pháp với Phổ từ ngày 19-7-1870 đến ngày 10-5-1871 (sau đấy là Pháp với Đức), thì vào tháng 11 năm 1870, Nguyễn Trường Tộ gửi thư lên Triều đình Huế đề nghị nhân lúc nước Pháp đang bị Phổ (Đức) xâu xé, quân ta đánh úp quân Pháp để thu hồi 6 tỉnh Nam Kỳ, nhưng đáng tiếc triều đình lại do dự, bỏ lỡ cơ hội?! 
.
Cảm phục: Nguyễn Trường Tộ
 .
Nguyễn Trường Tộ, tổ quốc lo lường!
Thống thiết điều trần, quyết tỏ tường
Hoàng đế, hững hờ lời nhiệt huyết
Hoa quỳ, canh cánh bóng tà dương!
Canh tân non nước, luôn mong mỏi
Lo lắng đồng bào, mãi vấn vương!
Kỹ thuật ngại ngần, nên chậm tiến?!
Triều đình do dự, nước tang thương!
 .
Nguyễn Lộc Yên

.
.

15/01/2019(Xem: 126)
Năm 2018, năm Mậu Tuất sắp tàn, sau một Mùa Thu Cách Mạng khá khởi sắc, với những cuộc biểu tình, những cuộc xuống đường trong ngoài nước hằng tuần khá nhịp nhàng, nói được tiếng nói Dân Chủ, nhắc nhở thế giới biết dân chúng Việt Nam đang bắt đầu lên tiếng nói rõ
15/01/2019(Xem: 267)
Phou Si là tên của một ngọn núi thiên nhiên đơn độc cheo leo giửa đô thị Luang Prabang. Ngọn núi nằm giửa hai con sông Mekong và Nam Khan. Từ mặt đất lên đến đỉnh núi cao 320 metre. Một ngôi chùa xây trên đỉnh núi nên gọi là chùa Phou Si.
15/01/2019(Xem: 712)
Những ngày còn thơ ấu, tôi nghe các bô lão thường hay nói: ‘Cọp Khánh Hòa. Ma Bình Thuận.’ Tôi không rõ, lời nói trên có xác thực lắm hay không? Nhưng khi truởng thành, tôi có dịp phục vụ tại ba tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận.
15/01/2019(Xem: 207)
ST - Nguồn: Irving Wallace P.T. Barnun, Phineas Taylor Barnum (1 810- 1891) là một bầu show Mỹ đã dùng những màn trình diễn giật gân, làm naó động dư luận để phổ biến những hình thức giải trí ở những nơi như tại thư viện công, buổi đại hòa nhạc, và biểu diễn xiệc xiếc trong căn lều tới ba gian rộng. Cùng hợp tác với James A. Bailey, ông biến ngành xiệc xủa Mỹ thành ra một hình thức trình diễn phổ thông và vĩ đại với tên gọi là Lối Trình diễn lớn Nhất trên Trái đất.
14/01/2019(Xem: 391)
Người tiêu dùng có tới ngày 15 tháng Một để đăng ký bảo hiểm, sớm hơn các năm trước, khi kỳ đăng ký mở kéo dài đến cuối tháng Một.
14/01/2019(Xem: 924)
Trong giới nghiên cứu về chính sách đối ngoại, ý tưởng cho rằng nước Mỹ nên duy trì “trật tự quốc tế tự do” được coi như là một tín điều. Tôi không phải là người thuộc ngoại lệ.
14/01/2019(Xem: 812)
ngày 14/1/2019, mỗi đại diện của 5 tôn giáo trình bày quan điểm và chia sẽ những nổi khổ đau mà các giáo dân tại vườn rau Lộc Hưng đang gánh chịu
14/01/2019(Xem: 603)
đây là đêm nhạc Phật giáo quy mô lớn đầu tiên tại hải ngoại. Mặc dù vậy, với nội dung phong phú, chất lượng nghệ thuật đáng khen ngợi, có thể nói là Gia Huy và các cộng sự đã rất thành công với hướng đi mới mẻ này.
13/01/2019(Xem: 1266)
chính phủ đóng cửa, gây nên hậu quả 800,000 người dân Hoa Kỳ phải tạm nghỉ việc hoặc làm việc mà không được trả lương, Dân Biểu Liên Bang Hoa Kỳ Lou Correa đã gửi thư đến ông Phillip G. Kiko, trưởng bộ hành chính, yêu cầu lương của ông
13/01/2019(Xem: 674)
khác xa Đức, VC và những kẻ đồng lõa gây tội ác trong dịp Tết Mậu Thân 1968 đối với những người cùng dòng máu, cùng màu da cho đến nay hầu như họ im hơi lặng tiếng CHƯA một lời xin lỗi.
13/01/2019(Xem: 1405)
Năm nay chúng tôi tham dự, hay đúng hơn, đi xem người Mỹ đón Giao Thừa Tây tại Las Vegas. Nghe nói Las Vegas lạnh lắm – thời tiết quá biến đổi – chúng tôi mang theo nhiều áo ấm, có cả găng tay và khăn quàng cổ. Đi từ Orange County...
12/01/2019(Xem: 855)
Trong nhóm kinh chư tăng tụng hàng ngày khi Đức Phật sinh tiền, có bản kinh Sn 5.15 dạy rất cô đọng, rằng hãy luôn luôn tỉnh thức và nhìn tất cả các pháp rỗng rang... nhiều kinh trong Tạng Pali là cội nguồn cho các câu thơ của Ngài Bồ Đề Đạt Ma, người khai sáng ra Thiền Tông
12/01/2019(Xem: 644)
Phong trào Áo Vàng biểu tình tới nay gần 2 tháng. Thời gian khá dài hơn nhiều cuộc biểu tình lớn khác đã xảy ra, như hồi tháng 5/68 chỉ có 1 tháng hay hồi 95, gần cả tháng, chống chánh sách về hưu trí và an sinh xã hội của Thủ tướng Jupé, đã dẫn tới việc ông Jupé đã phải từ chức. Nhưng nay dân Áo Vàng tỏ ra còn hăng hái, có thể kéo dài hơn nữa cho tới khi những đòi hỏi được thỏa mãn. Mà đòi hỏi tối hậu là Ông Tổng thống Macron từ chức!
11/01/2019(Xem: 958)
Nỗi đau nào bằng nỗi đau mất nước? Tang thương nào hơn khi bị tước mất cửa nhà? Oan trái nào bằng khi nhà cầm quyền gieo họa? Uất hận nào hơn khi tai vạ trắng tay? Lo lắng nào hơn khi giấc ngủ không đầy
11/01/2019(Xem: 683)
Công khai đối thoại với người dân càng sớm càng tốt sau chiến dịch triệt hạ vườn rau Lộc Hưng... cưỡng chế nhà cửa được tiến hành gấp rút, đẩy hàng trăm người dân vào cảnh “vong gia thất thổ” trong khi chỉ còn hơn ba tuần là đến tết cổ truyền của dân tộc
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 01/2019, một nghiên cứu mới tiến hành ở thành phố Salt Lake được đăng tải trên tạp chí Fertility and Sterility chỉ ra một mối liên quan đáng lo ngại giữa chất lượng không khí với khả năng sinh sản của con người. Trước đó, cũng đã có những kết quả nghiên cứu khẳng định ô nhiễm không khí gây tác hại xấu đến thai nhi, dễ làm cho trẻ sinh non. Điều này cũng có thể coi là 1 hồi chuông cảnh báo cho thế hệ hiện tại hay cả các thế hệ tương lai khi hiện tại con người vẫn loay hoay giải quyết về các vấn đề liên quan đến phát triển và môi trường.
Kể từ thế hệ iPhone đầu tiên, Apple vẫn trung thành với màn hình LCD không chỉ bởi chi phí thấp mà còn bởi công nghệ màn hình đã quá phổ biến và dễ lắp ráp. Tuy nhiên kể từ 2017, Apple đã lần đầu tiên chuyển hướng sang sử dụng màn hình OLED trên iPhone X.
Có phải trái tim và linh hồn của Dải Ngân Hà nằm ở Cassiopeia? Có thể là không, nhưng đó là nơi có thể tìm thấy hai tinh vân phát sáng có tên là Trái tim và Linh hồn. Trong ảnh, Tinh vân Trái tim, được đặt tên chính thức là IC 1805, nằm ở phía dưới bên phải với hình dạng gợi nhớ đến một biểu tượng trái tim cổ điển. Tinh vân Linh hồn, tên chính thức IC 1871, nằm ở phía trên bên trái.
Dự kiến, sắp tới Samsung sẽ ra mắt dòng smartphone Galaxy M để thay thế cho các dòng Galaxy C, Galaxy J và Galaxy On. Samsung kỳ vọng rằng dòng Galaxy M sẽ giúp hãng chiếm lại thị phần ở phân khúc giá rẻ.
HMD Global đã khơi lại những ký ức tốt đẹp của người dùng với các sản phẩm truyền thống của Nokia khi ra mắt Nokia 3310 mới vào năm 2018. Mẫu điện thoại mới ngay lập tức đã gây ấn tượng với người dùng.
Cuối tháng 12/2018, những người muốn mua những tờ báo giấy tại Mỹ như LA Times, New York Times, Wall Street Journal hay nhiều trang tin tức khác đều không thể đạt được mục đích của mình. Lý do là vì một loại malware có tên Ryuk đã tấn công vào hệ thống của Tribune Publishing, cơ quan chủ quản nhiều tờ báo lớn ở khu vực bờ Tây nước Mỹ. Ước tính, từ 85 đến 90% lượng báo in ra trong ngày thứ 7 đã không đến được tay độc giả.
Khoảng giữa tháng 01/2019, theo một email do Gwynne Shotwell, chủ tịch kiêm COO SpaceX gửi tới nhân viên có đoạn viết: “Để tiếp tục phục vụ khách hàng, để thành công hơn trong việc phát triển tàu vũ trụ và triển khai Internet trên toàn cầu, SpaceX phải trở thành một công ty tinh gọn hơn”. Shotwell cho rằng, đây là một quyết định khá khó khăn nhưng cần thiết với SpaceX hiện nay.
Apple đã thành công với nhiều sản phẩm trong lịch sử, chẳng hạn như iMac G3, iPod và gần đây nhất là iPhone, sản phẩm tuy chỉ 10 năm tuổi nhưng đã giúp Apple trở thành công ty nghìn tỷ USD đầu tiên trên thế giới.
Huawei là một trong số ít các hãng công nghệ viễn thông trên thế giới sở hữu nhiều hợp đồng xây dựng và lắp đặt mạng 5G trên thế giới bên cạnh Ericsson và Nokia. Nhưng hãng đang gặp muôn vàn khó khăn trong việc triển khai mạng 5G trên thế giới khi ngày càng có nhiều nước phương Tây bày tỏ lo ngại về vấn đề an ninh quốc gia với hãng công nghệ Trung Quốc.
Apple hiếm khi vội vàng áp dụng công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ di động. Thực tế, điều này khiến hãng đi sau một bước so với tất cả các đối thủ nhưng bù lại những sản phẩm đến từ Apple lại hoàn thiện và có được trải nghiệm người dùng nhất định. Tuy nhiên, mọi chuyện có thể sẽ khác trong thế hệ iPhone mới.
Khoảng giữa tháng 01/2019, trong sự kiện CES 2019, ngoài các mẫu laptop mới, Alienware cũng trưng bày mẫu màn hình OLED mới, mang thiết kế theo ngôn ngữ Alienware Legend với logo và dải LED ở phía sau. Màn hình được trang bị tấm nền 55 inch của LG cùng một loạt thông số ấn tượng.
Sau một khoảng thời gian rất lâu bị hoãn, khoảng giữa tháng 01/2019, nhiều nguồn tin cho biết các bên đảm nhận sản xuất tấm sạc không dây AirPower cho Apple đã bắt đầu đi vào quy trình sản xuất hàng loạt.
Đây là một góc nhìn thú vị và gây phấn khích. Từ núi Tschirgant trên dãy Alps, chúng ta có thể nhìn ngắm không chỉ các thị trấn lân cận và các đỉnh Tyrolean xa xôi, mà nếu thời tiết cho phép, còn có thể là các ngôi sao, tinh vân và Dải Ngân Hà Milky Way. Tuy nhiên, điều làm cho cuộc leo núi gian khổ trong đêm đáng giá là một điều tuyệt vời khác - đỉnh điểm của Mưa sao băng Perseids 2018.
Apple không phải đối tượng duy nhất phải gánh chịu nỗi đau do sự sụt giảm nhu cầu smartphone mới
Na Uy được cho là một trong những quốc gia thịnh vượng nhờ vào dầu mỏ, nhưng bán một cái gì đó không có nghĩa là phải sử dụng nó, và đó là cách mà chính phủ đã lựa chọn. Theo kế hoạch của Na Uy, bắt đầu từ năm 2025, sẽ không một phương tiện nào dùng động cơ đốt trong có thể được bán trên thị trường. Liên quan đến vấn đề, bản báo cáo mới nhất trong năm 2018 cho thấy dường như họ đang đi đúng hướng.