Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đánh Giày Và Những Thăng Trầm Của Nghề Nghiệp

16/04/201600:00:00(Xem: 3746)
"Dép râu dẫm nát đời tuổi trẻ
Nón tai bèo che khuất tương lai"

Ở Miền Nam, sau 30/04/75, nghề đánh giày không thể tồn tại vì không còn ai mang giày. Người người đều mang dép nhựt. Ít có ai mang dép râu ngoại trừ những thành phần " 30 tháng 4".

Ở Pháp, nghề đánh gìày chỉ mới trở lại cách nay vài năm, hoàn toàn với phong cách mới, sau một thời gian dài vắng bóng. Do quan điểm giai cấp khi đảng xã hội lên cầm quyền vì cho rằng đánh giày là việc làm hạ thấp nhơn phẩm và bị bốc lột chớ không vì lớp sóng phế hưng đất nước. Trái lại, ở Nga, từ thời Poutine, tức hết cộng sản, nghề đánh giày đã phải dần dần thu hẹp và sau cùng dẹp tiệm do áp lực thị trường và thuế vụ. Trong lúc đó, ở nhiều nơi khác như Anh, Mỹ, nghề đánh giày vẫn tồn tại và cải tiến.

Ngày nay, đánh giày ở Pháp trở kại và là một nghề nghiệp đem lại lợi nhuận như bao nhiêu nghề khác. Người hành nghề đánh giày không phải là những đứa trẻ mồ côi, nghèo khổ, người thất học, vói chiếc hộp gổ, tay bết đầy xi-ra, không làm nghề gì khác được, mà là những người có học khá, chọn nghề này vì yêu thích.

Nơi hành nghề đánh giày không chỉ là những khu thương mải sang trọng, khu văn phòng cao cấp, mà nghề đánh giày đã vào thẳng Điện Elysée của Paris và làm mất chức một Cố vấn đặc biệt của Tổng thống François Hollande.


Đánh giày ở Paris thời xưa.

Quyền lực nghề đánh giày

Ông Aquilino Morelle, Cố vấn thân cận của Tổng thống François Hollande đã phải từ nhiệm trong vòng 24 giờ dưới áp lực của cấp trên sau khi bị phát hiện ông đưa vào Điện Elysée một người đánh giày để phục vụ riêng cho ông. Nhưng điều quan trọng và thú vị là chuyện này bổng làm cho nghề đánh giày tưởng chừng đã hoàn toàn bị quên lảng bổng xuất hiện, không chỉ trên thị trường, mà còn là đề tài thời sự chiếm vị trí hàng đầu trên hệ thống thông tin của Pháp.

Anh thợ đánh giày của ông Cố vấn Aquilino Morelle tên David Ysebaert trả lời báo chí, c ó xác nhận thêm ông là «Cireur de souliers» (= sửa giày, đánh bóng) chớ không phải là «Cireur de chaussures» (= chỉ làm sạch và đánh bóng).

Thật ra giải thích này không đầy đủ cho lắm. Phải nhìn nhận anh chàng đánh giày trong Điện Elysée đính chánh nghề của anh rất rỏ ràng. Anh là «Cireur de souliers». Chữ «souliers» có nghĩa là giày – nói theo bình dân là «giày tây», tức giày bằng da thuộc, mang vào bao kín bàn chơn. Còn «chaussures» chỉ chung mọi thứ mang vào bàn chơn cho sạch: giày, dép, …Vậy anh chàng David Ysebaert là người dùng cirage bồi vào lớp da đôi giày, đành lên cho sạch và cho bóng. Phải «giày» mới đánh như vậy. Chớ dép hay giày không phải bằng da thì không thể đánh bằng cirage. Làm cho sạch, như lau chùi hay đem rửa, thì người làm việc này không phải là «Cireur de souliers» được. Dép râu thì không bao giờ phải xi-rê, phải đánh bằng cirage như giày tây.

Trong thời gian qua, trên thị trường tràn ngập loại giày làm bằng thứ hợp chất hóa học trông giống như da nhưng không phải da đã ảnh hưởng bất lợi cho nghề đánh giày, trở thành một yếu tố làm cho nghề đánh giày ở Âu châu đã phải bị mai một.

Anh chàng David Ysebaert thuộc tổ chức nghìệp vụ vừa được phục hồi đang làm việc trong Chợ «Au Bon Marché». Cố vấn Aqilino Morelle nhìn thấy cách làm vìệc của anh ta lấy làm thích nên rước đem về Điện Elysée dành đánh giày riêng cho ông Cố vấn. Người đẹp Julie (trong bài tuần rồi) là người thế chổ từ hai tháng nay.

Nhưng đem một người đánh giày vào Elysée, đánh ba mươi đôi giày, được trả tiền công đúng giá, thì có gì quá đáng không? Có làm tổn thương nhơn phẩm không? Có ảnh hưởng xấu đền chức vụ và việc làm của một Cố vấn Tổng thống không? Hay phản ứng do phát xuất từ mặc cảm «cấp tiến và bình đẳng của tả phái»?. Đó là những câu hỏi cần được đặt ra.

Nghề đánh giày ở Pháp có từ bao giờ?

Trước đây, có lẽ học sinh nội trú của những trường lớn như Oxford ở Anh hay trường võ bị Westpoint của Mỹ là những người đánh giày (Cireur de souliers) thật sự và chuyên nghiệp cho chính mình. Ở ngoài đời, nghề đánh giày chưa thạnh hành. Trong hoàng cung, vua chúa có những tên hầu đánh giày cho.

Trước khi có tên gọi chính xác «Cireur de souliers» hay thông dụng «Cireur de chaussures», người đánh giày mang tên «décrotteur» (người cạy đất, cạy cứt chó) hay «frotteur» (người chà sạch, đánh bóng).

Ngày xưa, đường xá bằng đất và không có lề như ngày nay. Người mang giày chỉ trong ít lâu là giày bết đầy bùn đất cần phải cạy rửa cho sạch. Họ trở thành khách hàng của những người «đánh giày» như ngày nay ta gọi. Những người giàu có, giới quí tộc, đi xe nên tránh được thảm trạng giày bám đầy bùn đất.

Nghề «décrotteur» hay «frotteur» tuy không được trọng thị nhưng lại rất hữu ích cho xã hội.

Đến giữa thế kỷ XIX, đường xá trong thành phố mới được lót đá và dành ra một khoảng trống làm lề đường thì cũng là lúc nghề đánh giày trở thành không còn cần thiết nữa.

Lức bấy giờ nghề đánh giày chỉ dành riêng cho thiếu niên hoặc người có tuổi và nghèo.

Tại sao ở Mỹ có nhiều người đánh giày?

Ở Paris, bất chợt bạn cần đánh đôi giày của bạn cho sạch sẻ để tới nơi hẹn quan trọng cho có bộ diện lịch sự không phải là chuyện dễ. Nhưng nếu bạn ở Nữu Ước hay bất kỳ một thành phố lớn nào của Mỹ, thì chuyện này trở thành quá bình thường. Người đánh giày ở Mỹ rất dễ tìm. Trên đường phố, trong siêu thị, nhà ga, phi trường,…

Cũng vào giữa thế kỷ XIX, lúc kỷ nghệ ở Mỹ và Anh mở mang, thì giày dép cũng tràn ngập thị trường, đòi hỏi thêm sự bảo trì kéo theo sản xuất những sản phẩm phụ thuộc. Nghề đánh giày xuất hiện rộ lên đầu tiên ở những thành phố kỷ nghệ như Chicago và Nữu Ước. Trên đường phố của hai thành phố lớn này nhan nhản người đánh giày trong lúc đó, chưa thấy như vậy ở Paris.

Một ký giả người Mỹ đặt câu hỏi «Phải chăng có hai mô hình xã hội: một nơi, người ta có thể nhờ đánh giày, còn một nơi, điều này không thể làm được»?

Ký giả nhận định «Nếu trong xã hội không có người đánh giày thì đó là mô hình của thứ xã hội nặng tính bình đẳng và tính tương trợ mạnh, với một Nhà nước mạnh, một mạng lưới an sinh chu đáo, một mức thuế cao, và nạn thất nghiệp cũng cao».

Trái lại, trong một thành phố nghề đánh giày phổ biến thì ở đó thất nghìệp ít và an sinh xã hội không chặt chẽ. Nơi đó, chế độ tư bản mạnh. Đánh giày không phải là hình ảnh của xã hội bất bình đẳng, người bốc lột người, mà là tinh thần trao đổi tự do, cơ hội kiếm tiền. Xã hội không đặt nặng sự phân biệt «nghề trí thức» và «nghề tay chân» mà đánh giày là nghề thấp nhứt trong nấc thang xã hội.

Đánh giày ở Nga

Từ thế kỷ qua, đánh giày, sửa giày là nghề dành riêng cho những người Kurdes công giáo (người assyrien) ở Mạc-tư khoa. Ngày nay, những của hàng đánh giày, sửa giày của họ không còn thấy nữa. Người dân mạc-tư khoa lớn tuổi còn nhớ ra hình ảnh của những cửa hàng này.

Ngày xưa, nơi đặt của hàng giá rẻ. Ngày nay, thời mở cửa của kinh tề thì trường, nhà đất ở Mạc-tư khoa trở thành vàng. Một cửa hàng như vậy phải đến 3 triêu «rúp» /năm. Tính ra, giá mỗi tháng phải tới 4000 euros. Không thể mua nổi.

Thời «perestroika», giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, cửa hàng đánh giày có thể bán thêm thuốc lá và bia. Người ta làm ăn dễ kiếm tiền.

Những người assyriens giữ nghề sửa giày, đánh giày, bán thêm vài phụ tùng,… họ đều thuộc nhiều thế hệ nghề nghiệp nối tiếp. Họ sống được vì dân chúng không phải ai cũng có thể đổi giày theo mùa nên ai cũng có giày cần sửa.

Người assyriens là sắc tộc sống ở vùng cao nguyên của Kurdistan, cách Nga hằng ngàn cây số. Họ tới Mạc tư khoa sanh sống vì lúc chiến tranh với Nga, họ ủng hộ Nga nên bị người hồi giáo Turcs đuổi đi. Nga kêu gọi họ nổi dậy chống Turcs, hứa cung cấp võ khí, tiền bạc, tiếp vận nhưng sau cùng không có gì hết. Hơn phân nửa dân tộc Assyriens bị Thổ tiêu diệt. Và họ là những người chạy thoát từ đó. Sống tỵ nạn ở Nga, họ vẫn giử tư cách người tỵ nạn chánh trị nên được dân Nga quí mến. Những thế hệ sau, có không ít người thành công hội nhập xã hội nga.

Ngày nay, những người assyriens còn giử nghề đánh giày, sửa giày, phải rút vào ngỏ hẻm. Nhưng họ vẫn có khách hàng do sự tín nhiệm ở cách làm ăn tử tế của họ. Khách hàng mới là lớp trung lưu mới. Có người đem tới cho họ một đôi giày «bốt» già 4000 đô-la nhờ đánh bóng.

Ở Sài gòn, nghề đánh giày bị dẹp cùng với số phận những người bán vé số, bán dạo hoặc có gian hàng trên vỉa hè do chiến dịch của ông Thị trưởng mới chủ trương làm sạch thành phố, đem danh xưng Hòn Ngọc Viễn đông trả lại cho thành phố.

Khác với những nơi khác, ở Việt nam, nghề đánh giày không bị coi thường hoặc bình thường như bao nhiêu nghề nghiệp trong xã hội, mà lại bị người muốn nhờ đánh giày sợ hải.

Họ được mời đánh giày mà từ chối khó tránh khỏi bị chửi. Nhận lời, đưa gìày cho đánh, khó tránh bị lột giày, chạy mất. Muốn lấy giày lại, phải bỏ tiền ra chuộc với giá gắp vài mươi lần tiền công đánh đã thỏa thuận.

Đôi khi, khách để ý kẻo bị giựt, thì người đánh giày, ngang nhiên xẻ chiếc giày ra, đưa cho khách xem “giày hư” cần phải dán lại, với giá vài trăm ngàn.

Nếu khách không chịu, đòi bắt đền, thì người đánh giày sẽ bảo «một giọt keo đổi thành một giọt máu»!

Không biết ông Thị trưởng mới chủ trương làm đẹp thành phố có làm sạch sẻ được thành phố từ sau 30/4/75 mang tên Hồ Chí Minh hay không?

Nguyễn Thị Cỏ May

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: đằng sau mỗi lá phiếu là một con người. Câu nói như một công án thiền. Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.
Tổng thống Donald Trump sau khi lên nhậm chức đã nhanh chóng ký quyết định rút khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nay nhìn trở lại cuộc tranh cử 2016, tôi tin rằng nếu giả sử bà Hillary Clinton thắng cử, bà cũng khó có thể đưa nước Mỹ gia nhập TPP.
Khi còn tại chức, bà Phan Thúy Thanh – Phát Ngôn Viên Bộ Ngoại Giao của nước CHXHCNVN – có nuôi một con két nói năng rất sõi. Một hôm, nó xổ lồng bay mất. Bà Thanh nhờ báo đăng để tìm lại con thú cưng nhưng báo chưa kịp ra mà đã có người đến gõ cửa. Hỏi: Sao biết là con vẹt này của tôi. Đáp: Nó chối leo lẻo suốt ngày nên nhà cháu biết ngay là của bà chứ còn ai vào đây nữa.
Chuyến viếng thăm phòng Bầu Dục đầu tiên của tôi diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc bầu cử, khi theo truyền thống lâu đời thì vợ chồng Tổng Thống Bush đã mời Michelle và tôi đi thăm nơi sắp là nhà. Ngồi trên công xa của cơ quan mật vụ, chúng tôi chạy ngang qua vòng cung quanh co cổng Tây viên vào Bạch Ốc, cố lưu giữ dăm điều nơi chúng tôi sẽ dọn vào dưới ba tháng nữa.
Ông Biden thắng cử vẫn bị ông Trump kịch liệt bác bỏ vì cho rằng việc kiểm phiếu không minh bạch. Mãi cho tới hôm 15/11 vừa qua, lần đầu tiên sau tám ngày thông báo kết quả bầu cử, ông Trump lên tiếng trên tweet «ông Biden thắng cử». Nhưng liền đó, ông lại nhắc «ứng cử viên dân chủ đã gian lận để đạt được kết quả đó».
Hai tuần sau ngày tổng tuyển cử 3/11, việc đếm phiếu đã gần hoàn tất. Tuy chưa chính thức nhưng cựu Phó Tổng thống Joe Biden coi như thắng cử với 79 triệu phiếu phổ thông và 306 phiếu cử tri đoàn, Tổng thống Donald Trump được 73.3 triệu phiếu và 232 phiếu cử tri đoàn.
Các phụ nữ sẽ có ít nhất 14 ghế trong Quốc Hội Thứ 117, đạt mức kỷ lục mới đối với đại diện phụ nữ.Trong năm 2018, toàn quốc đã bầu 127 phụ nữ -- và 48 phụ nữ da màu – vào Hạ Viện và Thượng Viện. Vào ngày 3 tháng 1 sắp tới, ít nhất 141 phụ nữ, gồm 51 phụ nữ da màu sẽ được tuyên thệ nhậm chức. 8 cuộc tranh cử liên quan đến phụ nữ chưa được tuyên bố tính tới ngày 16 tháng 11, có nghĩa là con số này có thể sẽ còn cao hơn.
Nhân mùa lễ Tạ Ơn, xin nói một lời cảm ơn cái quốc gia này, cảm ơn tất cả những mối quan hệ tương tác qua lại, cảm ơn sự cộng sinh giữa người với người, người với vạn vật muôn loài nhưng trên hết là cảm ơn cha mẹ đã cho con cái hình hài này, cho con sự sống này.
Trong buổi hội thảo qua truyền hình, của Diễn Đàn An Ninh Toàn Cầu, hôm 16-11-2020, Robert O'Brien, cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Donald Trump, đã đưa ra cam kết về việc chuyển giao quyền lực cho tân Tổng Thống Joe Biden sẽ diễn ra ôn hòa và thành công vào ngày 20-1-2021 như những lần chuyển giao quyền lực trước đây.
Để giúp khai sáng viễn ảnh của chính sách Ngoại giao trong 4 năm tới của Chính quyền Biden, đồng thời nhìn lại những thành công và thất bại của Tổng thống Cộng hòa mãn nhiệm Donald Trump trong lĩnh vực này, chúng tôi đã phỏng vấn Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Hùng, một Học giả chuyên ngành Chính trị Quốc tế. Ông là Giáo sư ngoại hạng (Professor Emeritus) đã từng giảng dạy nhiều năm về Quan hệ Quốc tế tại Đại học George Mason, gần Thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Tất cả các ngôi sao đã đi đâu? Cái thường được xem là một lỗ trống trên bầu trời nay được biết là một đám mây phân tử tối.
Một loại vaccine Covid-19 được phát triển bởi Đại học Oxford và AstraZeneca cho thấy khả năng phòng bệnh ở đa số tình nguyện viên được tiêm trong một cuộc thử nghiệm quy mô lớn.
Hãng hàng không British Airways đã bắt đầu bán các sản phẩm là vật dụng trên khoang hạng nhất, bao gồm ly rượu, bát đĩa sành sứ, dép, khăn... phản ánh tác động của Covid-19 đối với hoạt động kinh doanh của hãng.
Các khu mua sắm nổi tiếng thế giới từ Paris, New York cho tới Tokyo đều đang chuẩn bị cho một mùa nghỉ lễ chưa từng thấy.
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổng thống đắc cử Joe Biden đã có cuộc điện đàm với người đứng đầu EU và NATO, trong nỗ lực phục hồi mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương