Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Chúa Nguyễn: Nguyễn Hoàng

02/11/201506:26:00(Xem: 5655)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Năm. Kể từ hôm nay sẽ gởi đến quý độc giả 60 nhân vật lịch sử vào thời chúa Nguyễn và nhà Nguyễn cho đến hòa ước Patennôtre tức là hòa ước Giáp Thân do ông Nguyễn Văn Tường, Phạm Thận Duật ký với Patennôtre năm 1884, sau đó là một khúc quanh lịch sử khác sẽ trình bày tiếp theo).
_____________
.
CHÚA NGUYỄN: NGUYỄN HOÀNG
(1524 - 1613)
.
Nguyễn Hoàng quê Gia Miêu ngoại trang, huyện Tống Sơn, Thanh Hóa, là con trai thứ 2 của Hưng Quốc Công Nguyễn Kim. Ông thấy anh là Nguyễn Uông bị người anh rể là Trịnh Kiểm hãm hại, ông đến hỏi Trạng Trình kế sách dung thân. Trạng bảo “Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân” (một dãy Trường Sơn dung thân suốt đời), ông nhờ chị là Ngọc Bảo, xin Trịnh Kiểm vào trấn thủ đất Thuận Hóa, được Trịnh Kiểm chấp thuận.
.
Năm 1558, Nguyễn Hoàng 34 tuổi, đem người nhà, gia tướng và đồng hương ở huyện Tống Sơn, Nghĩa Dũng vào Nam, dựng trại Ái Tử ở huyện Triệu Phong, Quảng Trị, thu dụng hào kiệt, vỗ về bá tánh, bắt đầu dựng nghiệp.
Năm 1593, Lê và Trịnh đánh tan nhà Mạc, Nguyễn Hoàng ra Bắc yết kiến vua Lê, vua phong Đoan Quốc Công, ông ở lại Bắc 7 năm, đem quân dẹp các loạn đảng cho nhà Lê. Năm 1600, Nguyễn Hoàng đem quân dẹp loạn Phan Ngạn, Ngô Đình Nga, nhân đấy dong thuyền về Thuận Hoá. Từ đấy, dựng nghiệp chúa ở Đàng Trong vững mạnh, nhân dân gọi ông là Chúa Tiên.
Năm 1613, ông truyền ngôi chúa cho con là Nguyễn Phúc Nguyên, ông bảo: “Đất Thuận Quảng phía Bắc có núi Ngang (Hoành Sơn) và sông Gianh (tức Linh giang ở Quảng Bình) hiểm trở, phía Nam có núi Hải Vân và núi Đá Bia (Thạch Bi Sơn ở Phú Yên) bền vững, núi có vàng sắt, biển có cá muối, là đất tốt cho người dụng võ, ta không còn lo Trịnh nữa”.
   Chính sự qua các đời chúa Nguyễn ở Phương Nam:
.
1- Binh chếViệc binh bị đối với các chúa Nguyễn là việc quan trọng. Quân số bấy giờ khoảng 30.000 người. Năm 1631, chúa Sãi mở trường bắn, trường tập voi, tập ngựa và sở đúc súng đại bác, do người Pháp là Jean de la Croix giúp tạo ra cơ sở đúc súng gọi là phường Đúc ở Thuận Hóa.
.
2- Mở mang bờ cõi: Vào thời các chúa Nguyễn, Chiêm Thành suy yếu. Năm 1653, vua Chiêm là Bà Thấm đánh phá phủ Phú Yên, bị tướng Hùng Lộc thời chúa Hiền đánh bại. Sau lấy Diên Khánh (Khánh Hòa) đặt dinh Thái Khang, để Hùng Lộc Trấn thủ.
.
Từ Phan Rang trở vào vẫn để cho Chiêm Thành. Năm 1693, vua Chiêm là Bà Tranh bỏ việc tiến cống, nên Minh Vương (Nguyễn Phúc Chu), cử Tổng binh Nguyễn Phúc Kính đem quân hỏi tội, bắt được cận thần là Kế Bà Tử và Tả Trà Viên cùng Ba Ân đem về Phú Xuân. Chúa Nguyễn gọi đất của Chiêm là Thuận Thành phủ, phong chức Khám Lý cho Tả Trà Viên và Kế Bà Tử và 3 người con của Bà Ân được làm Đề Đốc giữ Thuận phủ. Chúa Nguyễn lại bắt dân Chiêm mặc như người Việt. Năm 1697, chúa Nguyễn đặt ra phủ Bình Thuận. Từ đấy, đất Chiêm mất hẳn trên bản đồ, khi các đại thần và người Chiêm đã trở thành công chức của nước Việt, hoàng gia Chiêm không còn uy tín nữa.
.
3- Thuế khóa: Năm 1632, Sãi Vương cho áp dụng thuế như Bắc Hà. Thuế ruộng thì sau vụ gặt, quan đến từng địa phương quy định hạng ruộng để đánh thuế. Đánh thuế mỏ và thương chính: Tại Thuận Hóa và Quảng Nam có mỏ vàng, Quảng Ngãi có mỏ bạc, Bố Chính có mỏ sắt. Các mỏ này đã đem lại nguồn lợi lớn. Tàu bè ngoại quốc qua lại các cửa bể phải đóng thuế.
.
4- Địa hạt hành chính: Sông Gianh là phân giới giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài. Ban đầu, Đàng Trong chỉ có 2 trấn Thuận Hóa và Quảng Nam. Đến đời Nguyễn Phúc Khoát thì kiểm soát từ Hoành Sơn đến Cà Mau. Đàng Trong được chia thành 12 dinh và 1 trấn. 12 dinh: Bố Chính, Quảng Bình, Lưu Đồn, Cựu Dinh (Ái Tử), Chính Dinh (Phú Xuân), Quảng Nam, Phú Yên, Bình Khang, Bình Thuận, Trấn Biên (Biên Hòa), Phiên Trấn (Sài Gòn), Long Hồ và một trấn là Hà Tiên. Mỗi dinh cai quản một phủ, dưới phủ có huyện, tổng, xã.
.
5- Quan chế: Quan lại phục vụ ở kinh đô và các dinh đều tuyển dụng bằng khoa cử, tuy nhiên một số người đã theo chúa Nguyễn Hoàng năm 1558 được ưu đãi. Từ năm 1632, mở khoa thi để chọn người vào các chức Tri phủ, Huấn đạo, Lễ sinh.
.
Cảm niệm: Chúa Tiên
Nguyễn Hoàng vấn kế để dung thân!
Bịn rịn Thăng Long, lại ngại ngần
Đất Bắc nhịn nhường, luôn thủ thế
Trời Nam củng cố, để tranh phân
Ngựa thuyền sắm sửa, lo lường lính
Rừng rú khai hoang, khuyến khích dân
Chúa Nguyễn lẫy lừng, riêng một cõi
Ngự phòng ngăn Trịnh, hết phân vân!.
.
Nguyễn Lộc Yên 
.
.

Ý kiến bạn đọc
02/11/201519:32:14
Khách
Rat rat hay,minh la nguoi Hue,may co noi ngoai deu la may ong nghe o trieu dinh,roi sau do di hoc thi vo trong dai noi de hoc thi va an cap xoai voi may dua ban hoc bi canh sat bat nhung roi duoc tha(1973)doc them bai nay thay hay qua co them hieu biet nhieu,cam on tac gia nghe,tai dang o Germany tu nam 1979 nen khong co dieu kien de doc nhieu sach Viet,cam on nhieu.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ngày 09/05/2024, đảng CSVN tung ra 5 “điều răn” mới quy định tiêu chuẩn gọi là “chuẩn mực đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, nhưng liệu có dậy được ai không? Tất cả 5 Điều chứa đựng những tiêu chuẩn đã có từ lâu, nhưng thất bại vì những chứng hư tật xấu trong đảng vẫn tồn tại, đứng đầu là tham nhũng, tiêu cực và chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm...
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.