HANOI -- Có phải nhà nước Hà Nội đang suy tính cải cách thể chế? Hay chỉ có giới trí thức đề nghị thôi?
Một bản tin trên tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn dẫn tới nhiều suy đoán về một cuộc vận động thúc đẩy Việt Nam thay đổi thể chế.
Bản tin tựa đề “Thời khắc cải cách thể chế đã đến?” đã dẫn ra bài phân tích chính sách mới nhất của Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright viết, trích:
“Để có thể quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng cao ở mức 7,5 – 8%/năm trong mười năm tới, đã đến thời khắc Việt Nam chuyển đổi sang mô hình phát triển mới và thực hiện những cải cách thể chế cần thiết để hỗ trợ cho sự chuyển đổi này.”
Các thông tin này ghi nhận từ uổi tọa đàm về “Cải cách thể chế: từ tầm nhìn đến thực tiễn” hôm 10-6-2015 -- và, theo TBKTSG, cũng là tựa đề của bài nghiên cứu chính sách mới nhất của nhóm tác giả thuộc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.
Nhóm tác giả này là: các tiến sỹ: Vũ Thành Tự Anh, Laura Chirot, David O. Dapice, Huỳnh Thế Du, Phạm Duy Nghĩa, Dwight H. Perkins, Nguyễn Xuân Thành.
Thay đổi thế chế thế nào?
Có phải chuyển mình sang tam quyền phân lập: hành pháp (nhà nước), lập pháp (quốc hội) và tư pháp (tòa án)?
Có nghĩa là, tước bớt quyền lực của Đảng CSVN?
Một cách khéo léo, đó là ngôn ngữ của đề nghịcải cách.
Bản tin ghi lời TS. Phạm Duy Nghĩa, thành viên nhóm nghiên cứu, ví von nền kinh tế Việt Nam hiện nay như một người bệnh. Người bệnh này đã khám và được xác định một số bệnh cụ thể; các bác sĩ cũng đã kê toa thuốc nhưng bệnh nhân không chịu uống hết đúng liều.
Bản tin viết:
“Ông Nghĩa cho rằng, để cải cách thể chế phục vụ cho phát triển cần phải thúc đẩy cải cách lập pháp và tư pháp. “Nói đã nhiều, bây giờ là lúc phải hành động cụ thể”, ông nói. Theo ông, Hiến pháp 2013 và các tuyên bố chính trị đã bao hàm một chương trình cải cách đồ sộ, nhưng cái cần hiện nay là ban hành các đạo luật làm nền móng cho quản trị quốc gia trong nhiều thập niên mới...”“
Điểm đặc biệt là đòi hỏi giám sát Đảng CSVN, một cơ chế trước giờ toàn quyền, không ai giám sát, trong khi thúc đẩy cạnh tranh để tìm lãnh đạo có thực tài, thay vì đảng đôc diễn.
Bản tin nói ghi lời TS. Huỳnh Thế Du:
“...phải chấp nhận một xã hội cởi mở, chấp nhận vai trò phản biện của trí thức mạnh mẽ hơn.
Thứ hai là Đảng cần thúc đẩy cơ chế cạnh tranh, tìm ra nhân lực lãnh đạo có thực tài. Như vậy phải có một quá trình lựa chọn dân chủ, cởi mở, dựa trên nền tảng cạnh tranh.
Và thứ ba là cần luật hóa vai trò lãnh đạo và hoạt động của Đảng. Đảng cần gương mẫu là người đầu tiên tuân thủ chế độ pháp quyền, thượng tôn pháp luật.”
Đăc5 biệt là, theo ông Du:
“...hình thành một liên minh cải cách và phát triển đúng nghĩa, đó là (i) chuyên nghiệp hóa hoạt động của cơ quan dân cử và dân biểu; (ii) tạo dựng một nền hành chính công vụ chuyên nghiệp đủ năng lực quản lý và điều hành quốc gia; (iii) tạo dựng hệ thống tư pháp đủ quyền lực độc lập để bảo vệ công lý; (iv) xem kinh tế tư nhân trong nước như một đối tác liên minh của chính quyền trong việc tạo ra một Việt Nam thịnh vượng; và (v) thừa nhận sự tồn tại và vai trò tất yếu của các tổ chức xã hội, chấp nhận quyền giám sát nhà nước và thị trường của các tầng lớp trong xã hội và giới truyền thông.”
Nói cụ thể, đó là cho quốc hội đôc lập (nhưng nói tránh đi là chuyên nghiệp hóa), cho nhà nước chuyên nghiệp (nghĩa là độc lập với đảng), cho tư pháp đôc lập để bảo vệ công lý (là đảng phải ra ngoài tòa án), và chấp nhận xã hội dân sự.
Ngay cả các cán bộ gộc cũng nhìn nhận là cần cho lập pháp (quốc hội) và tư pháp (tòa án) đôc lập, vì chẳng ai muốn Đảng CSVN gây cản trở nữa. Bản tin viết:
“Tham dự tọa đàm, TS. Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam), luật sư Trần Hữu Huỳnh (Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam) và nhiều ý kiến của các chuyên gia khác đều thừa nhận bộ máy hành pháp của Việt Nam hiện nay quá mạnh trong khi tiếng nói của lập pháp và tư pháp quá yếu ớt nên cần phải có cơ chế mới để cân bằng.”
Cân bằng, có nghĩa là 3 quyền phân lập. Lần đầu tiên có cuộc tọa đàm nói thẳng như thế ở VN.
Một bản tin trên tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn dẫn tới nhiều suy đoán về một cuộc vận động thúc đẩy Việt Nam thay đổi thể chế.
Bản tin tựa đề “Thời khắc cải cách thể chế đã đến?” đã dẫn ra bài phân tích chính sách mới nhất của Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright viết, trích:
“Để có thể quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng cao ở mức 7,5 – 8%/năm trong mười năm tới, đã đến thời khắc Việt Nam chuyển đổi sang mô hình phát triển mới và thực hiện những cải cách thể chế cần thiết để hỗ trợ cho sự chuyển đổi này.”
Các thông tin này ghi nhận từ uổi tọa đàm về “Cải cách thể chế: từ tầm nhìn đến thực tiễn” hôm 10-6-2015 -- và, theo TBKTSG, cũng là tựa đề của bài nghiên cứu chính sách mới nhất của nhóm tác giả thuộc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.
Nhóm tác giả này là: các tiến sỹ: Vũ Thành Tự Anh, Laura Chirot, David O. Dapice, Huỳnh Thế Du, Phạm Duy Nghĩa, Dwight H. Perkins, Nguyễn Xuân Thành.
Thay đổi thế chế thế nào?
Có phải chuyển mình sang tam quyền phân lập: hành pháp (nhà nước), lập pháp (quốc hội) và tư pháp (tòa án)?
Có nghĩa là, tước bớt quyền lực của Đảng CSVN?
Một cách khéo léo, đó là ngôn ngữ của đề nghịcải cách.
Bản tin ghi lời TS. Phạm Duy Nghĩa, thành viên nhóm nghiên cứu, ví von nền kinh tế Việt Nam hiện nay như một người bệnh. Người bệnh này đã khám và được xác định một số bệnh cụ thể; các bác sĩ cũng đã kê toa thuốc nhưng bệnh nhân không chịu uống hết đúng liều.
Bản tin viết:
“Ông Nghĩa cho rằng, để cải cách thể chế phục vụ cho phát triển cần phải thúc đẩy cải cách lập pháp và tư pháp. “Nói đã nhiều, bây giờ là lúc phải hành động cụ thể”, ông nói. Theo ông, Hiến pháp 2013 và các tuyên bố chính trị đã bao hàm một chương trình cải cách đồ sộ, nhưng cái cần hiện nay là ban hành các đạo luật làm nền móng cho quản trị quốc gia trong nhiều thập niên mới...”“
Điểm đặc biệt là đòi hỏi giám sát Đảng CSVN, một cơ chế trước giờ toàn quyền, không ai giám sát, trong khi thúc đẩy cạnh tranh để tìm lãnh đạo có thực tài, thay vì đảng đôc diễn.
Bản tin nói ghi lời TS. Huỳnh Thế Du:
“...phải chấp nhận một xã hội cởi mở, chấp nhận vai trò phản biện của trí thức mạnh mẽ hơn.
Thứ hai là Đảng cần thúc đẩy cơ chế cạnh tranh, tìm ra nhân lực lãnh đạo có thực tài. Như vậy phải có một quá trình lựa chọn dân chủ, cởi mở, dựa trên nền tảng cạnh tranh.
Và thứ ba là cần luật hóa vai trò lãnh đạo và hoạt động của Đảng. Đảng cần gương mẫu là người đầu tiên tuân thủ chế độ pháp quyền, thượng tôn pháp luật.”
Đăc5 biệt là, theo ông Du:
“...hình thành một liên minh cải cách và phát triển đúng nghĩa, đó là (i) chuyên nghiệp hóa hoạt động của cơ quan dân cử và dân biểu; (ii) tạo dựng một nền hành chính công vụ chuyên nghiệp đủ năng lực quản lý và điều hành quốc gia; (iii) tạo dựng hệ thống tư pháp đủ quyền lực độc lập để bảo vệ công lý; (iv) xem kinh tế tư nhân trong nước như một đối tác liên minh của chính quyền trong việc tạo ra một Việt Nam thịnh vượng; và (v) thừa nhận sự tồn tại và vai trò tất yếu của các tổ chức xã hội, chấp nhận quyền giám sát nhà nước và thị trường của các tầng lớp trong xã hội và giới truyền thông.”
Nói cụ thể, đó là cho quốc hội đôc lập (nhưng nói tránh đi là chuyên nghiệp hóa), cho nhà nước chuyên nghiệp (nghĩa là độc lập với đảng), cho tư pháp đôc lập để bảo vệ công lý (là đảng phải ra ngoài tòa án), và chấp nhận xã hội dân sự.
Ngay cả các cán bộ gộc cũng nhìn nhận là cần cho lập pháp (quốc hội) và tư pháp (tòa án) đôc lập, vì chẳng ai muốn Đảng CSVN gây cản trở nữa. Bản tin viết:
“Tham dự tọa đàm, TS. Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam), luật sư Trần Hữu Huỳnh (Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam) và nhiều ý kiến của các chuyên gia khác đều thừa nhận bộ máy hành pháp của Việt Nam hiện nay quá mạnh trong khi tiếng nói của lập pháp và tư pháp quá yếu ớt nên cần phải có cơ chế mới để cân bằng.”
Cân bằng, có nghĩa là 3 quyền phân lập. Lần đầu tiên có cuộc tọa đàm nói thẳng như thế ở VN.
Gửi ý kiến của bạn
