Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Khúc Nhạc Sến Nửa Khuya

28/10/201400:00:00(Xem: 5416)

Đêm bao giờ cũng bao dung cho nỗi cô đơn. Trong đêm khuya lòng như phơi mở những tự tình. Và trong lặng thinh của đêm có khi chợt nghe văng vẳng những giai điệu từ một góc phố, một gác khuya nào đó. Mỗi lần nghe đều thấy lòng chùng xuống như những chiếc lá cuối thu. Đêm nay chợt nghe tiếng một khúc nhạc đồng quê từ cô hàng xóm tóc vàng. Tiếng nhạc chỉ vừa đủ nghe, thoảng qua khu vườn cỏ uá ngập lá vàng, đến phòng tôi làm những liên tưởng vu vơ về những khúc nhạc sến miên man qua những liếp tre, hàng phên, những giậu dâm bụt và giàn thiên lý năm nào...

Hồi mới qua Mỹ định cư, nghe người ta gọi đùa nhạc đồng quê (country) của Mỹ là nhạc sến. Ngờ vực lắm, không hiểu lắm. Tóc vàng mắt xanh mà hát nhạc sến? Ở lâu. Lại ở ngay xứ chăn bò và dần dần nhận ra điều đó đúng. Nhưng trước tiên phải rào trước đón sau về khái niệm nhạc sến. Để bạn đọc hiểu là không có ý phân biệt nhạc quê hay sang. Khác nhau chỉ là sự cảm nhận mà thôi. Nhạc sến là nhạc nghe muồi. Ngọt ngào tự nhiên như trái cây chín muồi.

Phải đồng ý một điều là từ “sến” bắt đầu có từ giới bình dân, con sen giúp việc, gánh nước máy phông-ten. Nhạc sến là một dòng nhạc đầy kể lể tự sự, cám cảnh thân phận nghèo, thất tình, bất hạnh…Ca từ rất chân chất, nghe là hiểu ngay, khỏi cần suy tư bóng bẩy. Không giờ rồi anh ngủ đi thôi. Hơi đâu mà lo lắng anh ơi (Vinh Sử). Hay Ước gì nhà mình chung vách. Hai đứa mình thức trắng đêm nay. (Hoàng Hoa. Thảo Trang)…

Ca từ đi thẳng vào trái tim. Giai điệu thì thân quen, từ đầu đến cuối bài. Ai cũng có thể hát dễ dàng trong âm vực trung bình. Nhịp điệu không chậm quá mà cũng không nhanh quá. Cứ đong đưa như đôi quang gánh hai thùng nước trên vai về xóm nhỏ, đong đưa như vỏng ru con, đong đưa như ly rượu đế trên chỏng tre manh chiếu…

Tôi yêu những tản văn của Nguyễn Ngọc Tư, trong đó có bài “Cúi xuống vùng non xanh mát…” Khi nghe “Cúi xuống. Cho bóng đổ dài. Cho xót xa mặt trời. Cho da thơm trên người nay cũng phôi pha…” (Cúi Xuống Thật Gần. Trịnh Công Sơn) Nguyễn Ngọc Tư viết: “Nghe mát rượi lòng, nghe khoẻ dễ sợ.” Thích nhất là câu ấy. Nhạc mà nghe “khỏe” thì tuyệt. Nghe mà không thấy mệt mỏi, thấy trăn trở hay suy tư. Tuy vậy lại thấy cảm nhận của nhà văn có phần hơi “cõi trên”. Nghe nhạc Trịnh Công Sơn thao thức lắm, nhiều khi không “khỏe” lắm. Cho bóng đổ dài. Cho xót xa mặt trời…phôi pha. Hiểu được chết liền. Lắm khi phải nghe và suy tư để hiểu vì sao sỏi đá cũng cần có nhau, đêm thấy ta là thác đổ...là đêm gì, Phố nào em qua gạch ngói quen tên???

Nghe nhạc sến mới thật là khỏe. Có chút tự tình, thất vọng, buồn phiền, nhừa nhựa rên rĩ đó! Nhưng nghe hiểu liền. Nhiều khi nghe câu trước đã biết câu sau sẽ nói gì. Nghe xong thì buồn rã rượi nhưng rồi quên. Hát xong, treo mùng, đập vài con muổi, rồi ngủ ngay. Mặc cho nhà nàng có cạnh nhà tôi, mặc cho nhà nàng có giậu mồng tơi hay hai đứa mình chung vách…chung đôi. Ngủ cái đã! Mai còn dậy sớm để tất bật với đời…

Trở lại dòng nhạc country ở Mỹ. Phải dịch như thế nào cho đúng nhỉ? Đồng quê ư! Thì hẳn vậy. Xuất xứ từ những cánh đồng miền Nam, miền Tây từ những năm 1920, Nhạc country là sư yêu thích của những người lao động mặc chiếc quần jeans và chiếc mũ rộng vành, của những trang trại chăn bò và cánh đồng lúa mỳ bao la. Dạo ấy người ta coi thường và gọi là nhạc Hillibily. Phải đến năm 1940 thì mới gọi là country và trở nên phổ biến. Từ đó nhạc country biến thể pha trộn rất đa dạng.

Cũng dăm bảy nhánh như nhạc muồi quê hương mình. Đa phần các ca từ nhạc đồng quê đều đơn giản tự sự, không nặng triết lý siêu hình, không bóng bẩy phù vân. Đơn giản như chiếc xe truck và chàng trai mặc quần jean, nàng con gái tóc vàng hoe đội mũ cao bồi và trang trại với những đống rơm quay tròn. Các câu chuyện xoay quanh tình yêu, gia đình và kỷ niệm…

Để chính hiệu ca sĩ country 100% thì người hát phải có giọng mũi. Tiếng Anh gọi là twang. Khi một ca sỹ đồng quê hát, với chiếc mũ cao-bồi, thắt cái nịt có khóa bằng đồng to bảng hoa văn, mang đôi giày ủng mũi nhọn cao gần tới đầu gối làm bằng da với nét trang trí, với ngoại hình như thế không thể thiếu vắng giọng hát có twang, có âm mũi. Nghe giọng hát là biết country, trước khi biết giai điệu hay thể điệu. Cho dù bài hát tự nó là một khúc nhạc ballad, country hay soft rock. Chính ca sỹ và cách hát làm ca khúc hóa thân.

Ví dụ như ca khúc Ill Always Love You của Dolly Parton. Nghe cô ca sỹ đồng quê hát bài này do mình sáng tác thì sến rện, sến nhão nhẹt đến chảy nước. Nhưng nghe Whitney Houston hát bài này thì như một khúc nhạc trẻ, lâng lâng đến mềm lòng. Cũng như có lần nghe Tuấn Ngọc hát “Thành Phố Buồn” nghe trầm ấm chơi vơi mà không sến tí nào. Mặc dù không muồi và da diết như Chế Linh.

Thì ra ca sĩ và cách hát làm thay đổi dòng nhạc. Những bài nhạc thênh thang trong cỏi đời này như những bông hoa muôn sắc. Đem hoa về cắm ở đâu thì tùy vào lòng người cảm nhận và yêu hoa. Một nhành hoa dại hay một cành phong lan đều làm rung động ai đó tùy theo góc nhìn.

blank
Nghe nhạc sến...

Bài nhạc mà tôi đang nghe từ cô láng giềng xa lạ là một bài nhạc country tôi thích. Bài hát đứng đầu bảng Billboard 200 trong năm 2010. Đoạt giải Grammy cho Ca khúc đồng quê hay nhất, Album of the year, Song of the year và Record of the year. Ca khúc Need You Now của ban nhạc Lady Antebellum. Hãy nghe ca khúc nói lên điều gì mà thành công rực rở như vậy:

Picture perfect memories scattered all around the floor
Reachin' for the phone 'cause I can't fight it anymore
And I wonder if I ever cross your mind
For me it happens all the time
.
Những tấm ảnh tuyệt vời của kỷ niệm rải rác quanh sàn nhà
Em nhấc điện thoại vì không thể cưởng lại được nữa
Và em tự hỏi có khi nào anh nghĩ tới em
Trong khi em luôn nghĩ về anh
.
It's a quarter after one, I'm all alone and I need you now
Said I wouldn't call but I lost all control and I need you now
And I don't know how I can do without
I just need you now
.
Khuya lắm rồi, đã một giờ mười lăm
Em một mình đơn côi và cần anh lắm
Tự nhủ đừng gọi nhưng em không cưởng lại được
Em không biết làm sao với nỗi cô đơn
Em cần anh ngay phút này
.
It's a quarter after one, I'm a little drunk and I need you now
Said I wouldn't call but I lost all control and I need you now
And I don't know how I can do without
I just need you now
.
Một giờ mười lăm khuya. Em hơi say và cần anh lắm
Nhủ lòng đừng gọi anh nhưng em không chịu nổi
Em phải làm sao với nỗi trống vắng này
Em chỉ cần có anh ngay mà thôi.

Giai điệu dồn dập da diết lắm, tiết tấu cuốn hút người nghe, nhưng chính những lời tự sự của cô nàng một mình trong đêm khuya khoắt, ly rượu cạn vơi, kỷ niệm ngày qua trong những tấm ảnh vứt quanh phòng, chút giận hờn tình ái, chiếc điện thoại lặng im…và nỗi cô đơn khủng khiếp ngập hồn. Cần người yêu vào một giờ mười lăm phút khuya thì hẳn là cần để làm gì. Không có gì khát khao và thật hơn lời ca ấy. Không có gì “sến” bằng lời ca ấy. Nghe hiểu liền. Nghe thấy thích liền. Nghe thấy khỏe. Có lẽ chính ca từ đơn giản mà thật thà như vậy làm ca khúc được nổi tiếng và thành công rực rỡ chăng?

Nhạc đồng quê tương đồng với nhạc sến ở điểm này. Nhạc country là nhạc sến của Mỹ. Khác chăng là trong một hoàn cảnh cô đơn giửa đêm khuya như vậy, thì bạn lại nghe Chế Linh muồi mẩn: Thức trọn đêm nay để nhớ thương em. Anh nghe tình yêu nhắc nhở êm đềm…(Nhớ Người Yêu.) Thật là thiệt thòi và dối lòng. Thức nguyên đêm để nhớ mà không làm gì cả ngoài hát. Sao không gào thét trong đêm như Lady Antebellum: Em cần anh ngay phút này. I need you now!

Nghe thật thành khẩn, thật là thật thà và thật là sến. Sến vậy mà khỏe. Nghe người yêu gọi trong lúc nửa đêm như vậy là thích liền. Nhất là khi nàng say ngà một chút. Bạn đồng ý không?

Sean Bảo

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoá ra “chế độ hồ sơ lý lịch” là sáng tác của bác Mao, và có nguồn gốc ở tận bên Tầu cơ đấy. Thật là qúi hoá. Khi qua đến nước ta, bác Hồ vận dụng sáng tạo thêm chút xíu cho hợp với văn hoá (“đậm đà bản sắc”) Việt Nam nên hồ sơ lý lịch không chỉ tính “cho đến hết đời” mà còn kéo dài cho đến đời con và đời cháu luôn.
Trong Tù Binh và Hòa Bình, được viết ngay khi các sự kiện đang xẩy ra, Nhà Văn Phan Nhật Nam qua một lăng kính đặc thù giúp người đọc thấy được cuộc chiến khắc nghiệt sau khi quân đội Mỹ rút lui và nỗi tuyệt vọng của Miền Nam trước nỗ lực ngăn chặn chiến thắng cuối cùng của cộng sản.(lời giới thiệu của Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ, Ông James Webb)
Các nhà lập quốc Mỹ và Adam Smith, Roosevelt-Keynes và Reagan-Friedman sống cùng giai đoạn nên phải đối diện với những thách đố chung vào các khúc quanh lịch sử: cách mạng cơ khí, cách mạng Nga 1917, Đại Khủng Hoảng 1929, Hitler thập niên1930, Chiến Tranh Lạnh và Việt Nam 1950-80, toàn cầu hóa 1990…
Chính vì vậy, điểm lại một số chương trình dân sinh này là điều cần thiết và để thấy rằng hành trình phát triển của cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ đã có được, bên cạnh sự cố gắng thì một phần cũng nhờ vào các chính sách, sự trợ giúp bước đầu từ nhiều đời tổng thống tiền nhiệm khác nhau trong suốt 45 năm qua.
Khi Mai Thảo và Hoàng Anh Tuấn còn trên dương thế, thỉnh thoảng, tôi cũng vẫn nghe hai ông thở ra (“anh buồn quá Tiến ơi”) y chang như thế. Chỉ có điều khác là ông nhà văn khi buồn thì thích đi uống rượu, ông thi sĩ lúc buồn lại đòi đi … ăn phở, còn bây giờ thì ông nhạc sĩ (lúc buồn) chỉ ưa nhâm nhi một tách cà phê nóng. Ai sao tui cũng chịu, miễn đến chỗ nào (cứ) có bia bọt chút đỉnh là được!
Tờ The Washington Post hôm 12/9/2020 đưa tin Thượng Nghị sỹ Bernie Sanders công khai tuyên bố nếu chiến dịch tranh cử của đảng Dân Chủ tiếp tục tập trung vào việc chỉ trích cá nhân ông Trump, ông Joe Biden có thể thua ông Trump, như bà Clinton đã thua vào năm 2016.
Đây là thời kỳ bất ổn nhất tại Hoa Kỳ, với đại dịch, biểu tình đòi bình đẳng chủng tộc, cảnh sát bạo hành và bầu cử tổng thống tất cả những điều này đã khống chế sự chú ý của người dân, theo Jonathan Obert, Phó Giáo Sư dạy về Khoa Học Chính Trị tại Trường Cao Đẳng Amberst cho biết trong bài viết đăng trên trang mạng www.theconversation.com hôm 9 tháng 7 năm 2020. Với tất cả căng thẳng đó có thể dường như làm cho người dân đang ngày càng nắm lấy luật pháp vào trong tay của họ thường xuyên hơn. Không chỉ tại thành phố Kenosha của tiểu bang Wisconsin. Trong những tháng gần đây, đã có nhiều cuộc đối đầu qua việc gỡ bỏ tượng đài Liên Minh Miền Nam, các cuộc đụng độ qua việc sử dụng khẩu trang, các nỗ lực biểu tình chống đối – hay hăm dọa – những người biểu tình Black Lives Matter và thậm chí là sự quan tâm mới trong “những cuộc bắt bớ công dân.” Một số trong những sự kiện này đã biến thành bạo động và chết chóc một cách thảm khốc.
Để thực hiện Giấc mộng Trung Hoa, Trung Quốc nổ lực cố nắm lấy vai trò là một siêu cường lãnh đạo thế giới. Tập Cận Bình đưa ra chiến lược Một Vành Đai-Một Con Đường (Nhất Đới-Nhất Lộ), dùng đồng tiền để viện trợ, cho vay và đầu tư vào các quốc gia đang phát triển trên vành đai từ Châu Á đến Trung Đông, Châu Phi và Châu Âu.
Ông Bùi Nhật Tiến, tức nhà văn Nhật Tiến và cũng là một nhà giáo, một tên tuổi trên văn đàn Việt Nam Cộng Hoà vừa qua đời. Ông ra đi để lại tiếc thương trong lòng nhiều người Việt đã sống và lớn lên tại miền Nam.
Mấy bữa nay hơi rảnh, ngồi soạn giấy tờ cũ, tình cờ thấy lại bản nháp tạp ghi nầy. Tờ giấy cũ viết lại những suy nghĩ vụn vặt trong 7 ngày dự khóa tu mùa Hè năm 2000, tại tu viện Lộc Uyển – Nam California. Khóa tu do Thiền sư Thích Nhất Hạnh và Tăng đoàn Làng Mai hướng dẫn.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.