Hôm nay,  
Việt Báo Online

Lời Khuyên Dậy Của Cha Ông Ta

24/07/201400:00:00(Xem: 1897)
Lời Khuyên Dậy Của Cha Ông Ta

Đoàn Thanh Liêm
(The Teachings of Our Fathers)

* * *

Dân tộc Việt Nam chúng ta đã tạo dựng được một nền văn hiến kéo dài đến trên 4,000 năm, trải qua biết bao nhiêu thế hệ con người. Và mỗi thế hệ đều tích lũy thêm được nhiều kinh nghiệm và sự khôn ngoan quý báu, rồi đem truyền lại cho lớp con cháu tiếp nối cái kho tàng truyền thống tốt đẹp đó - để mà làm vốn liếng hầu phát triển cho thêm phần sung mãn hơn nữa. Cái quá trình tích lũy này (the cumulative process) cứ tiếp tục vận hành từ đời này qua đời kia – khiến cho đất nước chúng ta mỗi ngày một thêm văn minh tiến bộ hơn – cả về mặt kinh tế vật chất cũng như về mặt văn hóa tinh thần.

Từ thuở xa xưa, khi chữ viết chưa được phổ biến, thì sự trao đổi truyền đạt kiến thức giữa con người thường diễn ra qua hình thức “truyền khẩu” – tức là bằng lời nói (oral transmission). Vì thế, mà trong dân gian vẫn sử dụng những câu ca dao, tục ngữ để diễn đạt cái suy nghĩ và tình cảm của người này với người khác. Đó chính là cái quy ước trong lối giao tiếp thường ngày mà hiện vẫn còn được áp dụng tại nhiều nơi nhất là tại các vùng nông thôn trong xã hội chúng ta ngày nay vậy.

Trong bài ghi này, tôi xin đơn cử một số lời khuyên dạy được gói ghém trong những câu thật ngắn gọn đơn giản – mà ai cũng có thể hiểu và nhớ được. Và tiếp theo xin được đưa ra một Đề nghị nho nhỏ đến với quý vị Thức giả hằng có sự quan tâm đến tương lai của Dân tộc.

I – Mấy Lời Khuyên Bảo điển hình

1 – “Con hơn Cha, Nhà có Phúc”

Lời khuyên này có tác dụng khuyến khích cho lớp con lớp cháu phải cố gắng học tập miệt mài và hành động chuyên cần thế nào hầu đạt được những thành tích vẻ vang, thắng lợi hơn cả thế hệ của các bậc cha bác sinh thành ra mình. Về phương diện khách quan, thì điều này thật dễ hiểu – bởi lý do là thế hệ đi sau thường được thụ hưởng sự tiến bộ về khoa học kỹ thuật – cũng như về sự phát triển kinh tế mỗi ngày một nâng cao hơn – so với thế hệ đi trước. Nhưng về phương diện chủ quan, thì lời khuyên nhủ này vẫn có tác dụng khích lệ cho lớp con cháu phải cố gắng hết mình hầu làm rạng danh cho dòng tộc, cho đại gia đình của bản thân.

Cũng tương tự như vậy, cha ông ta vẫn thường nói: “Hậu sinh khả úy” tức là những người lớn tuổi có ý đề cao, tôn trọng cái trình độ hiểu biết và cái khả năng tiến bộ của lớp người trẻ và thường là phấn khởi và tự hào về thành tích của kẻ hậu sinh thuộc lứa tuổi như con cháu của mình. Và có người còn khuyên con cháu là phải cố gắng hơn nữa để đạt cho bằng được cái danh hiệu “Hậu sinh khả ái”, thì mới thật là điều viên mãn tuyệt vời.

2 - “Dĩ Thân Nhi Giáo”

Câu này có ý nghĩa là “Lấy chính bản thân của mình ra để làm cái gương mà hướng dẫn cho con cháu, cho môn sinh.” Trong tiếng Anh, người ta cũng hay dùng thành ngữ “Living Example”, “Exemplary Life” để diễn đạt cái chủ trương là “ Đem chính cái lối sống của bản thân mình ra để mà thuyết phục lôi cuốn môn sinh hay con cái noi theo mình.” Điều này có tác dụng vững chắc hơn là chỉ dùng “lời nói suông” để kêu gọi con cháu phải làm thế này, thế nọ. Người ta còn hay nói đến cái phương thức “Dĩ Tâm Truyền Tâm”, tức là truyền đạt bằng cả tấm lòng, bằng sự thông cảm – chứ không phải chỉ bằng trí tuệ. Trong tiếng Anh, thì cũng có thành ngữ tương đương là: “From Heart To Heart”.

Tìm hiểu kinh nghiệm của các gia đình được gọi là thuận hòa với nền nếp “gia phong, gia đạo”, ta sẽ thấy được các bậc cha mẹ, ông bà đều là những con người cần mẫn, lương thiện - nhờ vậy mà họ mới chuyển giao lại được cho lớp con lớp cháu cái truyền thống đạo hạnh nghiêm túc.

Rồi trong lãnh vực giáo dục học đường cũng vậy, từ xa xưa trong xã hội nước ta, người ta vẫn đề cao vai trò của các “bậc Sư phụ” đã ra công sức đào tạo, hướng dẫn cho các môn sinh của mình trở thành những con người có trí tuệ sáng suốt và nhân cách cao quý, có đày đủ khả năng để tham gia việc cứu dân, cứu nước. Các vị Thày giáo này được tôn vinh với danh hiệu là “Lương Sư Hưng Quốc” – tức là bậc Sư phụ lương hảo thì có công góp phần quan trọng vào sự Hưng thịnh của Quốc gia.

3 – “Quân Tử Hòa Nhi Bất Đồng”

Từ xa xưa, cha ông ta vẫn đề cao cái đức tính của người “Chính Nhân Quân Tử” – đối nghịch với thái độ thấp kém của “Kẻ Tiểu Nhân Đê Tiện”. Câu nói này nhằm kêu gọi con người tuy có sự bất đồng ý kiến, khác biệt về lập trường với nhau – nhưng nhất quyết là không vì sự “bất đồng” như thế mà lại đâm ra “bất hòa, thù hận” đối với nhau. Một anh bạn Mỹ đã dịch câu này ra tiếng Anh như sau: “Civility even in Disagreement”. Và tôi luôn nhớ lời phát biểu của một vị giáo sư người Mỹ khác đã nói với nhóm sinh viên quốc tế về tính đa dạng về Tôn giáo ở Mỹ rằng: “We Agree to Disagree”. Thày Nguyễn Ngọc Cư trong lớp dạy về môn Triết học, thì trưng dẫn câu nói trong tiếng Pháp là: “L’Unité Dans La Diversité = Thống Nhất Trong Sự Dị Biệt”.

Cha ông ta cũng còn nói: “Lượng Cả Bao Dung” - tức là có ý kêu gọi tính cách rộng lượng bao dung của người trượng phu quân tử. Ngày nay, trên thế giới người ta luôn kêu gọi phải có sự “Bao Dung, Thông Cảm” trong cách đối xử giữa con người với nhau – mà trên báo chí sách vở ta vẫn thường gặp những từ ngữ: “Tolerance, Compassion”. Rõ ràng là ngày nay, tính cách “Đa nguyên về Văn hóa, Sắc tộc” (Multi-cultural, Multi-ethnic) càng được đề cao phổ biến trong thế giới mỗi ngày càng phát triển theo chiều hướng tòan cầu hóa, đại chúng hóa.

4 – “Quan Nhất Thời – Dân Vạn Đại”

Ngay từ cái thời quân chủ phong kiến xa xưa, trong dân gian vẫn truyền tụng câu nói thật ngắn gọn và súc tích này. Chỉ với vẻn vẹn có 6 chữ, mà ý nghĩa thật đanh thép rõ ràng: Cái chuyện giữ vai trò chỉ huy lãnh đạo trong guồng máy công quyền (ngày xưa gọi là làm quan) – thì cũng chỉ có thể kéo dài trong một thời gian nhất định nào đó mà thôi. Trái lại, thì Quần chúng Nhân dân mới là một thực thể tồn tại lâu dài, vĩnh viễn. Lời phát biểu này có ý nhắc nhở cho các viên chức chính quyền phải biết cái giới hạn, cái vị thế tương đối của mình – để mà liệu cách hành xử làm sao cho thích đáng hầu giữ được sự tin tưởng quý trọng của quần chúng đối với mình.

Cũng trong ý hướng kêu gọi sự “biết điều, tính phải chăng” của giới quan quyền, mà dân gian còn hay nhắc nhở qua câu nói rõ ràng mà thẳng thắn bộc trực như sau:

“Trăm năm bia đá thì mòn
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”.

II – Một Đề Nghị Nho Nhỏ với các bậc Thức Giả

Trên đây, tôi chỉ mới trưng dẫn có 4 câu ngắn ngủi như là một minh họa cho cả một kho tàng chứa đựng kinh nghiệm khôn ngoan, sự minh triết do cha ông chúng ta đã tích lũy được và chuyển giao truyền đạt lại cho bao nhiêu thế hệ con cháu kế tiếp – qua những câu văn ngắn gọn dễ nhớ dễ thuộc đối với đại chúng. Có thể kê ra đến hàng ngàn những câu nói phổ biến qua những ca dao tục ngữ đại lọai như thế.

Ngày nay trong sinh họat của dân tộc chúng ta đã có sự biến đổi về nhiều phương diện chính trị, văn hóa cũng như xã hội, cho nên công việc truyền đạt chuyển giao lại những kinh nghiệm quý báu đó cho các thế hệ trẻ cũng phải sử dụng những phương cách thích hợp – để dễ bề “thẩm thấu, nhập thể” vào trong trí óc và cả tâm hồn của lớp thanh thiếu niên – mà đặc biệt là các con em của hàng triệu gia đình sinh sống tại nước ngòai rải rác khắp năm châu.

Tại nhiều nước, đã có những cố gắng mở những lớp dạy tiếng Việt và văn hóa lịch sử Việt nam cho các em nhỏ. Đó là điều thật đáng hoan nghênh, khích lệ vì có tác dụng bảo tồn và phát triển văn hóa Việt nam nơi các cộng đồng người Việt tại nước ngòai. Vì lý do các thế hệ thứ hai, thứ ba sinh trưởng ở hải ngọai, thì họ cần phải “hội nhập sâu sắc” vào nền văn hóa của quốc gia sở tại hầu có được chỗ đứng vững chãi trong xã hội đó. Do vậy, mà các cháu lại đâm ra ít hiểu biết, ít gắn bó với ngôn ngữ và truyền thống văn hóa của cha ông mình. Các lớp học Việt ngữ cũng như các hình thức đa dạng về sinh họat văn hóa giáo dục khác đều góp phần tích cực bổ túc cho sự thiếu sót này của lớp em, cháu chúng ta.

* * Qua nhận định sơ khởi như trên, người viết có một đề nghị nho nhỏ xin được gửi đến các vị thức giả vốn có sự quan tâm sâu sắc đối với việc phát huy và phổ biến văn hóa Việt nam nơi những thế hệ trẻ thuộc các cộng đồng người Việt tại hải ngọai. Đại cương như sau:

Quý vị có thể hợp lại với nhau để cùng thảo luận về việc sọan thảo một tài liệu diễn giảng những Lời Giáo Huấn Khuyên Nhủ đã từng được truyền đạt qua những Ca dao Tục ngữ từ nhiều thế hệ xưa nay. Vì tài liệu này chủ yếu nhằm vào các đối tượng là lớp thanh thiếu niên sinh trưởng ở nước ngòai, nên cần được biên sọan với lối văn đơn giản, sáng sủa – kèm theo những thành ngữ bằng Anh văn, Pháp văn chẳng hạn mà có nội dung tương tự như mỗi câu Ca dao Tục ngữ thông dụng trong ngôn ngữ Việt nam chúng ta. Nhờ vậy, các em cháu mới có thể lãnh hội tiếp thu trọn vẹn cái nội dung của “Sứ Điệp” mà ta muốn gửi đến cho họ. Tài liệu này cũng nên được dịch ra mấy sinh ngữ thông dụng như tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, v.v… để dễ phổ biến cho thế hệ trẻ người Việt – mà cũng để giới thiệu văn hóa Việt nam đến với người bản xứ tại các quốc gia và lãnh thổ có đông người Việt cư ngụ sinh sống.

Người viết xin mạo muội đưa ra cái ý kiến sơ khởi như trên với ước mong nhận được sự đáp ứng phản hồi của đông đảo các vị thức giả - để lần hồi chúng ta có thể tiến tới việc thực hiện một Dự án có ích lợi thiết thực trong việc chuyển giao truyền đạt lại cái nền nếp truyền thống tốt đẹp của Dân tộc chúng ta cho các thế hệ nối tiếp trong thế kỷ XXI ngày nay vậy./.

Tysons Corner Virginia, Tháng Ba 2013

Đoàn Thanh Liêm

24/03/2019(Xem: 274)
các em thiếu nhi trong Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ (CLB TNS) trình diễn ở trường Oxford Academy, trường khá nổi tiếng ở Anaheim, miền nam Cali. Trường rất nghiêm ngặt và có tính cạnh tranh cao, đòi học sinh phải nộp đơn và làm bài kiểm tra để được vào học
24/03/2019(Xem: 513)
3 ngày Pháp Hội Lương Hoàng Sám. Tại Trung Tâm Sangha 7641 Tabert Ave. Huntington Beach, CA 92648 Từ Thứ Năm 28 tháng 3/2019 tới hết Thứ Bảy 30 tháng 3/2019
23/03/2019(Xem: 955)
Những vụ “Cúng sao giải hạn” hằng năm làm tắc đường Hà Nội của chùa Phúc Khánh, rồi “trả nghiệp theo giá ra của Vong” ở chùa Ba Vàng quá trắng trợn phản Phật pháp gần đây, cùng với hội chứng start-up đua nhau xây chùa to để buôn thần bán thánh, chỉ là bước “cái u” biến thành “ung thư” của tình hình Phật giáo nước nhà
23/03/2019(Xem: 838)
làm thế nào để hòa được với kẻ khác? – Đơn giản là hãy tự làm mờ nhạt mình đi, đừng tô đậm cái tôi của mình trước kẻ khác. Vì lòng thương, vì mong mỏi hạnh phúc an vui đến với người khác mà quên mình đi; đừng cho mình là quan trọng, cao quý, còn kẻ khác là phụ thuộc, thấp hèn.
23/03/2019(Xem: 1149)
Hóa ra, chùa chiền ở Việt Nam không phải nơi đâu cũng đều “tĩnh lặng và trang nghiêm” như trong ký ức tuổi thơ an lành và êm ả của tôi. Không ít chỗ không gian tâm linh truyền thống của cả dân tộc đã bị quấy động
23/03/2019(Xem: 489)
"Truyện Kiều còn, tiếng ta còn , tiếng ta còn, nước ta còn". Đó là câu nói thời danh của cụ Phạm Quỳnh khi đánh giá "Truyện Kiều" của cụ Nguyễn Du.
22/03/2019(Xem: 1765)
Trong nước đang sôi nổi về chuyện thỉnh vong, giải trừ oan gia trái chủ tại ngôi Chùa Ba Vàng, tỉnh Quảng Ninh. Bài này không có ý trực tiếp góp tiếng thảo luận về những sự kiện người viết không theo dõi đầy đủ.
22/03/2019(Xem: 1076)
Tại sao Châu Quận Cam thành lập một ủy ban hội đồng địa phương để phục vụ các liên đoàn và đơn vị người Mỹ gốc Việt khác? Mối quan hệ giữa Châu Quận Cam với ICCVS / HDTU-HDVN là gì?
22/03/2019(Xem: 518)
chỉ cần một vòng du ngoạn khoản một tuần là thấy ngay một địa ngục trần gian khổng lồ đang mở ra, với đầy gian manh xảo trá của lắm kẻ gọi là lãnh đạo chánh trị thế giới!...Ấy là chưa kể nạn khủng bố
22/03/2019(Xem: 3021)
Năm 2017, tôi được tạm tha do hạnh kiểm tốt, dưới kiểm soát của nhân viên tạm tha (probation officer). Tôi nghĩ, đây là cơ hội trời ban để làm lại cuộc đời.
22/03/2019(Xem: 593)
Những mẫu chuyện trong tác phẩm này chúng ta có thể kể cho nhau nghe khi sinh hoạt quanh đèn, câu chuyện dưới cờ, những đêm lửa tàn, hay cho con cháu chúng ta v.v… Xin hãy đọc với lòng trân quý và biết ơn
22/03/2019(Xem: 1051)
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CSVN Nguyễn Phú Trọng đã chọn được mặt gửi vàng chỉ hai tuần sau Hội nghị thượng đỉnh Donald Trump-Kim Jong un (Kim Chính Ân) bàn về giải giới vũ khí nguyên tử
21/03/2019(Xem: 533)
7 đồng tác giả với Dân biểu Tom Daly và Dân biểu Tyler Diệp. Bản Nghị Quyết SCR 7 mang nội dung tưởng niệm 44 năm ngày Saigon thất thủ và quy định tháng 4 năm 2019 là “Black April-Tưởng Niệm Tháng Tư Đen”,
21/03/2019(Xem: 1530)
Dân biểu (DB) Tyler Diep (CH, Địa hạt 72) đã đệ trình Dự luật AB-317 trước Ủy ban Giao Thông, Vận Tải (GTVT) vào tuần trước, và đã được Ủy ban chuẩn thuận với tỷ số 15-0.
21/03/2019(Xem: 820)
Nhà văn Đỗ Hồng Ngọc trước khi về hưu là một Bác sĩ, tốt nghiệp Đại học Y khoa Sài Gòn 1969, chuyên khoa Nhi, tu nghiệp Y tế công cộng tại Đại học Harvard, Hoa Kỳ và Giáo dục sức khỏe tại CFES, Paris
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo thông tin từ Krebs on Security, Facebook đã lưu trữ mật mã của hàng trăm triệu tài khoản người dùng dưới dạn văn bản thuần túy, đồng thời còn làm lộ nó cho tất cả những người có quyền truy cập nội bộ tới các tập tin chứa mật mã trong nhiều năm qua. Về cơ bản, mật mã người dùng được bảo vệ bằng cách mã hóa (một quy trình gọi là “băm” hashing), tuy nhiên một chuỗi những lỗi tồn tại khiến một số ứng dụng nhất định của Facebook đã để lộ cho hơn 20.000 nhân viên của công ty có thể truy cập vào.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Cơ quản bảo vệ dữ liệu Phần Lan đang tiến hành điều tra HMD, một startup vốn đang sở hữu khai thác thương hiệu Nokia vì phát hiện điện thoại của người dùng tự động gửi dữ liệu một cách âm thầm về máy chủ tại Trung Quốc. Sự việc được biết tới khi người dùng chiếc Nokia 7 theo dõi và phát hiện dữ liệu bao gồm vị trí, số SIM và serial điện thoại bị gửi không mã hóa tới Trung Quốc khi máy được bật lên.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một số nguồn tin cho biết, Amazon sẽ trực tiếp cạnh tranh Google và Facebook, hai công ty đang thống trị mảng quảng cáo trực tuyến trị giá hơn 129 tỷ USD. Đó chính là ra mắt một nền tảng quảng cáo mới trên thiết bị di động, hướng tới những người thường xuyên mua sắm thông qua ứng dụng Amazon.
Bất kể thời tiết giá lạnh ra sao, một cơ hội để nhìn ngắm những ánh sáng lung linh trời bắc bao phủ lên trên bề mặt đóng băng của Hồ Superior trên bờ biển phía tây của Keweenaw Peninusla là phần thưởng của đêm tối.
Khoảng giữa tháng 03/2019, trang Bloomberg đưa tin, một người đàn ông Litva tên là Evaldas Rimasauskas, 50 tuổi, đã nhận tội có liên quan đến một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia. Bằng những phương thức khá cơ bản, Rimasauskas và đồng bọn đã chiếm đoạt của Google và Facebook tổng cộng 121 triệu USD.
Các nhà phân tích thị trường đã phác họa một bức tranh ảm đạm cho thị trường chip toàn cầu kể từ tháng 12/2018, nhưng họ bắt đầu bi quan hơn trong dự báo thu nhập quý đầu tiên của Samsung.
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo VentureBeat đưa tin, Facebook Messenger đã được cập nhật một tính năng mới: khả năng trích dẫn và trả lời cho từng tin nhắn cụ thể trong một đoạn hội thoại, giúp người dùng dễ theo dõi nội dung cuộc trò chuyện hơn, đặc biệt khi ở trong một group chat đông người tham gia
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo cuộc điều tra của Sandvine, 37% lượng dữ liệu tải về các thiết bị smartphone hay tablet được phục vụ cho một mục đích duy nhất: Xem video clip chia sẻ trên YouTube. Theo Sandvine, con số 37% bỏ rất xa ứng dụng đứng ở vị trí thứ 2 là Facebook, với chỉ 8.4% lượng data di động mà con người sử dụng. Rõ ràng nền tảng chia sẻ video thuộc Google đã và đang phát triển rất mạnh, cả theo hướng tích cực và tiêu cực. YouTube hiện là trang web được truy cập nhiều thứ 2 trên thế giới, chỉ sau chính trang chủ Google, theo Alexa.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một thanh niên 18 tuổi đã chia sẻ video về ngày thứ 6 kinh hoàng ở Christchurch, New Zealand, và đã bị buộc tội phát tán video kích động bạo lực
Khoảng giữa tháng 03/2019, Bộ Năng lượng Mỹ đã giao cho Intel cùng Cray Computing một hợp đồng sản xuất hệ thống siêu máy tính mới mang tên Aurora trị giá 500 triệu USD. Dự kiến, Aurora sẽ được hoàn thiện và lắp đặt tại phòng nghiên cứu Argonne, dưới sự điều hành của đại học Chicago.
Đuôi sao và bình minh trong bức tranh toàn cảnh đêm được chụp lại vào ngày 19/03/2019. Khung cảnh nhìn về phía chân trời phía đông từ La Nava de Santiago, Tây Ban Nha. Để tạo ra nó, một loạt các khung hình kỹ thuật số liên tục được ghi lại trong khoảng 2 giờ và kết hợp để theo dõi chuyển động đồng tâm của các ngôi sao qua bầu trời đêm.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra mức phạt 1.5 tỷ EUR (khoảng 1.7 tỷ USD) do vi phạm luật chống độc quyền, cụ thể là hợp đồng hạn chế mà công ty đã áp đặt lên các khách hàng sử dụng dịch vụ quảng cáo AdSense.
Khoảng giữa tháng 03/2019, chỉ một ngày sau khi làm mới iPad Air và iPad mini, Apple tiếp tục phát hành cập nhật phần cứng mới dành cho iMac. Cả model 21.5 inch và 27 inch đều được nâng cấp về phần cứng với việc hỗ trợ CPU Intel thế hệ 8 và 9. Ngoài ra, còn có tuỳ chọn GPU AMD Radeon Pro Vega dành cho những người cần sức mạnh đồ họa. iMac 21.5 inch mới sẽ có giá từ 1,299 USD trong khi model màn hình 27 inch sẽ có giá từ 1,799 USD.
Google từng xác nhận rằng ứng dụng email phổ biến của hãng - Inbox by Gmail – sẽ ngừng hoạt động vào mùa xuân năm 2019 nhưng không tiết lộ ngày cụ thể. Đến khoảng giữa tháng 03/2019, điều này đã chính thức được Google xác nhận. "Inbox by Gmail" sẽ ngừng hoạt động từ ngày 02/04/2019
Trước khi ra mắt năm 2007, Apple đã bí mật phát triển dự án iPhone của hãng trong ít nhất 2.5 năm. Trong khoảng thời gian đó, hầu hết những người làm việc trong công ty chỉ biết tới thiết bị qua tên mã M68 và Purple 2. Apple muốn tạo ra một ngạc nhiên lớn cho mọi người về chiếc iPhone nên với ngay cả kỹ sư phát triển nó cũng không biết hình dáng nó như thế nào.