Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ranh Giới Giữa ‘Dementia’ Và ‘Alzheimer’

21/05/201400:00:00(Xem: 4149)

(Putting Dementia in play), Steve Lopez – LA Times May 14, 2014

Trần Bình Nam phóng thuật

Nhân vụ ông Donald Sterling, chủ đội Bóng Rổ Clippers, vì ghen tuông nói những lời đụng chạm đến người da đen, đặc biệt nhắm đến Magic Johnson, một thần tượng thể thao của người Mỹ nên phản ứng của giới ưa chuộng bóng rổ được sự hỗ trợ –theo thời- của truyền hình, báo đài rất là ầm ĩ.

Nhưng đó không phải là đề tài chính của ký giả Steve Lopez, một trong những ngườiviết bình luận cho nhật báo Los Angeles Times, tờ báo lớn nhất miền Tây Hoa Kỳ. Nguyên là, bà Shelly vợ ông Sterling, khi được ký giả Barbara Walter phỏng vấn, nói bà nghĩ chồng bà có triệu chứng “dementia”. Dementia trong y khoa là “bệnh quên”. Khi về già ai cũng có lúc “quên này quên khác”, nhưng “dementia” là bệnh quên, quên nhiều trở thành lú lẫn, và có thể trở thành bệnh “mất trí nhớ”, y khoa gọi là bệnh “Alzheimer”.

Ký giả Lopez nói ông không phải là bác sĩ, nhưng nhân dư luận đang theo dõi vụ Donald Clippers, ông thử bàn đến “dementia” và “Alzheimer” xem sao! Ông nói không ai tin 100% vào lời nói của bà Shelly. Nhưng nếu chồng bà do “dementia” mà nói bậy thì vì bệnh chứ không phải ông ta là người kỳ thị người da màu.

Tại Hoa Kỳ có hằng chục triệu người hay quên, nhưng ít ai biết rõ đâu là ranh giới giữa quên vì tuổi già với “dementia” và “Alzheimer” để liệu bề chữa trị. Bà bác sĩ Debra Cherry, Phó giám đốc chi nhánh của Hội Alzheimer tại Nam California nói theo bà ít nhất có 50% người bị dementia không nghĩ đến việc đi khám xem sao. Đa số nghĩ quên chỉ là chuyện của tuổi già. Và điều này cũng là lối suy nghĩ bình thường của nhiều bác sĩ.

Theo tìm tòi của ông Lopez, Alzheimer là một biến chứng thông thường nhất của Dementia chứ không phải hay quên (forgetfulness)hay trở thành Alzheimer. Triệu chứng thông thường báo hiệu Alzheimer là trạng thái tình cảm (mood)bất ổn và sự thay đổi cá tính (personlity change).

Bà Cherry nói người có triệu chứng Dementia trái lại thường có những ý nghĩ lạ thường và làm những chuyện thường không ai làm. Thí dụ “đề nghị quan hệ sinh lý” với một đối tượng chưa đủ thân mật, hoặc tồng ngồng trước mặt mọi người rồi mới hoảng hốt nhận ra.

Bác sĩ Claudia Kawas thuộc Viện Trí nhớ & Tâm thần của Viện Đại học Irvine, California nói thêm, tuy vậy về phương diện y khoa các triệu chứng trên cũng chưa đủ để kết luận một người nào đó đang bước vào thời kỳ đầu của bệnh Dementia. Ông nói: “Là một bác sĩ đôi khi tôi cũng rất lúng túng xác định ranh giới của bệnh quên bình thường và Dementia”, và ông khuyên ai thấy dấu hiệu khác thường thì nên xin một cuộc khám nghiệm tại các trung tâm chuyên trị Dementia.

Mới đây, bác sĩ Kawas thực hiện một công trình thu lượm dữ kiện nơi những ông bà già 90 tuổi thuộc Trung Tâm dành cho người già ở Laguna Woods và đã trình bày kết quả trong một chương trình “60 minutes” của đài ABC. Bà nói: “Bệnh Dementia là bệnh làm mất khả năng thông thường của trí nhớ, trong đó sự mất khả năng phán đoán (judgement) là dấu hiệu quan trọng nhất.” Bà Kawas nói tiếp: “Các đối tượng này không có khả năng kiểm soát sự hữu lý của dòng tư tưởng khi nói. Chuyện một đằng, bàn một nẽo không đâu vào đâu cả.”


Nhà báo Steve Lopez nói: “Ai có thân nhân bị bệnh Dementia đều trải qua những kinh nghiệm buồn khó tả”. Cha tôi bị Dementia trong những năm tháng cuối đời. Có ngày ông ủ rũ, có ngày ông nói nhiều và chướng không chịu được. Ông bắt bẻ chuyện này chuyện khác. Trí ông đôi khi mạch lạc, nhưng đôi khi lù mù không biết ông đang nghĩ gì. Một hôm tôi đến nhà dưỡng lão thăm ông. Thấy tôi ông nói: “Con đến đưa Ba đi học há?”

Nhưng cha tôi trên 80 tuổi, bệnh trạng đã được xác định. Khổ cho những người trung niên còn chung đụng với xã hội. Cái hiện tượng buộc miệng “một lời nói ra, bốn ngựa không đuổi kịp” là điều bứt rứt nhất cho những người trẻ tuổi nhuốm bệnh.

Bà bác sĩ Kawas nói: “Khi tiếp xúc một đối tượng trong tuổi 60 - 65, không biết chúng ta có thể quyết đoán trí nhớ của đối tượng còn sắc bén như trước không.” Bà nói, đôi khi chỉ vì sống ở thời đại tin học nhiều thông tin quá, chúng ta không đủ thì giờ tiêu hóa chứ không phải quên. Nhưng quên tên một người bạn gặp hằng ngày hay quên vừa để chùm chìa khóa ở đâu là chuyện khác. Tuy nhiên không có gì để lo âu nếu những chuyện quên lặt vặt đó không ảnh hưởng đến nếp sống ăn ngủ làm việc hằng ngày của chúng ta.

Bác sĩ Lon Schneider, giáo sư tâm thần tại Đại học USC nói “Nếu chúng ta bỏ cái chùm chìa khóa trong tủ lạnh rồi kết luận mất, thì đó là lúc cần gặp bác sĩ chuyên môn” Bác sĩ Schneider cảnh giác những người trong tuổi 30-40 rằng, đừng ỷ vào tuổi trẻ để coi thường các triệu chứng. Ở tuổi 30-40 nếu chúng ta không còn mạnh như tuổi đôi mươi, thì trí tuệ cũng có thể suy giảm theo thời gian. Tuy nhiên tuổi trẻ biết cách tự điều chỉnh như tổ chức công việc một cách khoa học hơn, biết ghi chú khi cần chứ không ỷ lại vào sự tinh tường của bộ óc. Bác sĩ Schneider nói: “Với lối sống như vậy trước tuổi 65, chúng ta – dù gì – cũng chưa lo lắm.”

Bệnh Dementia có một đặc điểm. Khi nó đã đến thì thuốc thang không giúp ích bao nhiêu. Nhưng vận động cơ thể, tập định tâm như thiền, yoga, và thức ăn uống chọn lọc có thể giúp trì hoãn sự phát triển của bệnh.

Còn ranh giới giữa Dementia và Alzheimer thì sao ?

Trả lời câu hỏi này ký giả Steve Lopez ghi ra 10 dấu hiệu báo hiệu bệnh Alzheimer(*).

(1) hay quên, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày

(2) không thể làm gì theo kế hoạch, và lúng ta lúng túng không giải quyết nổi một vấn đề đơn giản.

(3) Lúng túng khi cần tắm rữa, thay áo quần, đi tiêu đi tiểu

(4) lẫn lộn thời gian (sáng với chiều …) và nơi chỗ (nhà mình, nhà con, nhà bạn …)

(5) không nhận ra ngay người thân, và thứ tự trên dưới trong không gian

(6) không chọn chữ thích hợp khi nói.

(7) để vật dụng tại một nơi không ai ngờ

(8) mất khả năng phán đoán sự việc.

(9) ác cảm với sinh hoạt xã hội

(10) không kiểm soát được phản ứng tình cảm và cá tính thay đổi thất thường.

Lời khuyên cuối của bác sĩ Dera Cherry: “Một nguyên tắc chung, về thuốc men và ăn uống, cái gì tốt cho quả tim có thể tốt cho bộ óc”./.

Trần Bình Nam phóng thuật

May 20, 2014

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

(*) Cần tham khảo thêm về 10 triệu chứng Alzheimer, vào link: http://www.alz.org/socal của Hội Alzheimer, chi nhánh Nam California.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Ngày 14 tháng 9, 2022, Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố thế giới chưa bao giờ ở trong tình trạng tốt hơn để chấm dứt đại dịch COVID-19 và kêu gọi các quốc gia tiếp tục nỗ lực chống lại loại virus đã giết chết hơn sáu triệu người. Tuy nhiên, ông nói: “Chúng ta vẫn chưa đến đó”. Đây được xem là nhận xét lạc quan nhất từ cơ quan Liên Hiệp Quốc kể từ khi WHO tuyên bố COVID-19 là tình trạng khẩn cấp quốc tế và gọi virus này là đại dịch vào tháng 3 năm 2020 (VOA).
Virus bệnh đậu khỉ là một poxvirus hình giống như viên gạch. Poxvirus là loại virus hình viên gạch hoặc hình bầu dục với bộ gen DNA sợi đôi lớn (large double stranded DNA genome)...
Nghiên cứu mới nhất cho thấy có bằng chứng rằng trầm cảm không phải là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Trong suốt ba thập niên, mọi người đã bị “nhồi sọ” rằng trầm cảm là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất của Joanna Moncrieff (Giáo Sư lâm sàng cao cấp, Khoa tâm thần học xã hội và phê bình, UCL) và Mark Horowitz (Nghiên cứu lâm sàng về Tâm thần học, UCL) cho thấy có bằng chứng không hỗ trợ điều đó. Nghiên cứu được đăng trên trang TheConversation.
Giăng biểu ngữ. Cầm bảng. Biểu tình. Hăm dọa… Chiến thắng. Thất vọng. Reo hò. Giận dữ. Cười, Khóc. …như một trận đấu football chuyện nghiệp chung kết hoặc trận túc cầu vô địch quốc tế, nhưng tệ hơn vì hai bên thua và thắng, từ cầu thủ cho đến người ủng hộ sinh lòng oán hận nhau. Chuyện này tạm gọi là “Trận Đấu Bầu,” mà trọng tài là chín thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Nói cho công bằng, cả hai phe: giữ bầu và phá bầu đều có lý do chính đáng, đều có thể thuyết phục đa số nếu cả hai phe đừng ngoan cố chèn ép lẫn nhau, có lẽ vì lòng hiếu thắng hơn là lợi ích, vì lợi ích trực tiếp ở nơi người có bầu hoang, bầu không được thừa nhận, không phải thuộc về đa số người không có kinh hoặc đã tắt kinh. Trong thiên nhiên ngàn năm vẫn vậy, từ chiếc nụ nở thành hoa cho đến khi đơm trái, biết bao nhiêu ong bướm dập dìu, mang phấn nhụy đi reo rắc dòng dõi khắp nơi trên mặt đất.
Chứng nhức đầu “migraine” đang hành hạ hơn 1 tỷ người và là nguyên nhân gây tàn tật đứng hàng thứ hai trên toàn thế giới. Ở Hoa Kỳ, cứ 4 gia đình thì có 1 gia đình mà trong đó có ít nhất một thành viên bị chứng đau nhức đầu, với những cơn đau dồn dập, kinh niên. Mỗi năm, ước tính có khoảng 85.6 triệu ngày nghỉ ốm là do bệnh đau đầu.
Lavender (Oải Hương) là một loài hoa rất phổ biến với các nền văn hóa phương Tây. Với người Việt – đặc biệt là người Việt ở Mỹ- trong vài thập niên qua cũng đã bắt đầu quen thuộc với loài hoa màu tím có hương thơm đặc trưng này. Lavender có tên khoa học là Lavendula, là một loại cây thuộc chi Oải Hương (Lavandula), là loại cây bụi có hoa mùi thơm nồng, xuất xứ từ vùng Địa Trung Hải. Cây hoa Oải Hương đã được biết đến cách đây hàng ngàn năm ở Châu Âu từ thời Hy Lạp cổ đại. Đó là nguồn cung cấp tinh dầu oải hương, được xem như là một thảo dược hữu dụng từ thuở xa xưa. Do mùi hương thơm sạch có tính chất đuổi côn trùng, có tính sát trùng, tinh dầu oải hương được ứng dụng rộng rãi để giúp thư giãn cơ thể, giúp làm lành vết thương, sát khuẩn nhẹ…
Cho đến nay, hầu hết các nỗ lực điều trị bệnh Alzheimer đều tập trung vào việc loại bỏ các dấu hiệu của căn bệnh: các mảng và đám chất độc tích tụ trong não. Những nỗ lực đó đưa đến việc sản xuất ra các loại thuốc có thể làm giảm các mảng và đám, nhưng vẫn chưa có tác dụng gì nhiều để duy trì tư duy và trí nhớ. Các kết quả mới nhất với dịch tủy sống cho thấy các phương pháp điều trị khác có thể có hiệu quả, ngay cả khi chúng không ảnh hưởng đến quá trình cơ bản của căn bệnh.
Ngày 24 tháng 3 là Ngày Lao Phổi Quốc Tế. Lao Phổi là một trong những bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Có đến 13 triệu người tại Hoa Kỳ đang sống chung với nhiễm Lao tiềm ẩn. Nếu không được chữa trị, 5-10% sẽ tiến triển thành bệnh Lao Phổi. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tưởng rằng Lao Phổi không còn là một vấn đề đáng quan tâm nữa.
Hôm nay, CDC và FDA tuyên bố là chính phủ cho phép chích mũi vaccine thứ tư cho những người từ 50 tuổi trở lên và cả những người từ 12 tuổi trở lên nhưng cơ thể không thể kháng bệnh như người bình thường. Các cơ quan liên bang đã đi đến quyết định này vì họ sợ rằng con vi khuẩn omicron có thể sẽ mang đến nhiều hiểm họa cho Hoa kỳ, tương tự như những gì đã xẩy ra cho châu Âu. -- Xin đọc bài viết rất thiết yếu cho sức khỏe của tất cả chúng ta, của bác sĩ Nguyễn C. Cường. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.