Hôm nay,  

Ranh Giới Giữa ‘Dementia’ Và ‘Alzheimer’

21/05/201400:00:00(Xem: 4860)

(Putting Dementia in play), Steve Lopez – LA Times May 14, 2014

Trần Bình Nam phóng thuật

Nhân vụ ông Donald Sterling, chủ đội Bóng Rổ Clippers, vì ghen tuông nói những lời đụng chạm đến người da đen, đặc biệt nhắm đến Magic Johnson, một thần tượng thể thao của người Mỹ nên phản ứng của giới ưa chuộng bóng rổ được sự hỗ trợ –theo thời- của truyền hình, báo đài rất là ầm ĩ.

Nhưng đó không phải là đề tài chính của ký giả Steve Lopez, một trong những ngườiviết bình luận cho nhật báo Los Angeles Times, tờ báo lớn nhất miền Tây Hoa Kỳ. Nguyên là, bà Shelly vợ ông Sterling, khi được ký giả Barbara Walter phỏng vấn, nói bà nghĩ chồng bà có triệu chứng “dementia”. Dementia trong y khoa là “bệnh quên”. Khi về già ai cũng có lúc “quên này quên khác”, nhưng “dementia” là bệnh quên, quên nhiều trở thành lú lẫn, và có thể trở thành bệnh “mất trí nhớ”, y khoa gọi là bệnh “Alzheimer”.

Ký giả Lopez nói ông không phải là bác sĩ, nhưng nhân dư luận đang theo dõi vụ Donald Clippers, ông thử bàn đến “dementia” và “Alzheimer” xem sao! Ông nói không ai tin 100% vào lời nói của bà Shelly. Nhưng nếu chồng bà do “dementia” mà nói bậy thì vì bệnh chứ không phải ông ta là người kỳ thị người da màu.

Tại Hoa Kỳ có hằng chục triệu người hay quên, nhưng ít ai biết rõ đâu là ranh giới giữa quên vì tuổi già với “dementia” và “Alzheimer” để liệu bề chữa trị. Bà bác sĩ Debra Cherry, Phó giám đốc chi nhánh của Hội Alzheimer tại Nam California nói theo bà ít nhất có 50% người bị dementia không nghĩ đến việc đi khám xem sao. Đa số nghĩ quên chỉ là chuyện của tuổi già. Và điều này cũng là lối suy nghĩ bình thường của nhiều bác sĩ.

Theo tìm tòi của ông Lopez, Alzheimer là một biến chứng thông thường nhất của Dementia chứ không phải hay quên (forgetfulness)hay trở thành Alzheimer. Triệu chứng thông thường báo hiệu Alzheimer là trạng thái tình cảm (mood)bất ổn và sự thay đổi cá tính (personlity change).

Bà Cherry nói người có triệu chứng Dementia trái lại thường có những ý nghĩ lạ thường và làm những chuyện thường không ai làm. Thí dụ “đề nghị quan hệ sinh lý” với một đối tượng chưa đủ thân mật, hoặc tồng ngồng trước mặt mọi người rồi mới hoảng hốt nhận ra.

Bác sĩ Claudia Kawas thuộc Viện Trí nhớ & Tâm thần của Viện Đại học Irvine, California nói thêm, tuy vậy về phương diện y khoa các triệu chứng trên cũng chưa đủ để kết luận một người nào đó đang bước vào thời kỳ đầu của bệnh Dementia. Ông nói: “Là một bác sĩ đôi khi tôi cũng rất lúng túng xác định ranh giới của bệnh quên bình thường và Dementia”, và ông khuyên ai thấy dấu hiệu khác thường thì nên xin một cuộc khám nghiệm tại các trung tâm chuyên trị Dementia.

Mới đây, bác sĩ Kawas thực hiện một công trình thu lượm dữ kiện nơi những ông bà già 90 tuổi thuộc Trung Tâm dành cho người già ở Laguna Woods và đã trình bày kết quả trong một chương trình “60 minutes” của đài ABC. Bà nói: “Bệnh Dementia là bệnh làm mất khả năng thông thường của trí nhớ, trong đó sự mất khả năng phán đoán (judgement) là dấu hiệu quan trọng nhất.” Bà Kawas nói tiếp: “Các đối tượng này không có khả năng kiểm soát sự hữu lý của dòng tư tưởng khi nói. Chuyện một đằng, bàn một nẽo không đâu vào đâu cả.”


Nhà báo Steve Lopez nói: “Ai có thân nhân bị bệnh Dementia đều trải qua những kinh nghiệm buồn khó tả”. Cha tôi bị Dementia trong những năm tháng cuối đời. Có ngày ông ủ rũ, có ngày ông nói nhiều và chướng không chịu được. Ông bắt bẻ chuyện này chuyện khác. Trí ông đôi khi mạch lạc, nhưng đôi khi lù mù không biết ông đang nghĩ gì. Một hôm tôi đến nhà dưỡng lão thăm ông. Thấy tôi ông nói: “Con đến đưa Ba đi học há?”

Nhưng cha tôi trên 80 tuổi, bệnh trạng đã được xác định. Khổ cho những người trung niên còn chung đụng với xã hội. Cái hiện tượng buộc miệng “một lời nói ra, bốn ngựa không đuổi kịp” là điều bứt rứt nhất cho những người trẻ tuổi nhuốm bệnh.

Bà bác sĩ Kawas nói: “Khi tiếp xúc một đối tượng trong tuổi 60 - 65, không biết chúng ta có thể quyết đoán trí nhớ của đối tượng còn sắc bén như trước không.” Bà nói, đôi khi chỉ vì sống ở thời đại tin học nhiều thông tin quá, chúng ta không đủ thì giờ tiêu hóa chứ không phải quên. Nhưng quên tên một người bạn gặp hằng ngày hay quên vừa để chùm chìa khóa ở đâu là chuyện khác. Tuy nhiên không có gì để lo âu nếu những chuyện quên lặt vặt đó không ảnh hưởng đến nếp sống ăn ngủ làm việc hằng ngày của chúng ta.

Bác sĩ Lon Schneider, giáo sư tâm thần tại Đại học USC nói “Nếu chúng ta bỏ cái chùm chìa khóa trong tủ lạnh rồi kết luận mất, thì đó là lúc cần gặp bác sĩ chuyên môn” Bác sĩ Schneider cảnh giác những người trong tuổi 30-40 rằng, đừng ỷ vào tuổi trẻ để coi thường các triệu chứng. Ở tuổi 30-40 nếu chúng ta không còn mạnh như tuổi đôi mươi, thì trí tuệ cũng có thể suy giảm theo thời gian. Tuy nhiên tuổi trẻ biết cách tự điều chỉnh như tổ chức công việc một cách khoa học hơn, biết ghi chú khi cần chứ không ỷ lại vào sự tinh tường của bộ óc. Bác sĩ Schneider nói: “Với lối sống như vậy trước tuổi 65, chúng ta – dù gì – cũng chưa lo lắm.”

Bệnh Dementia có một đặc điểm. Khi nó đã đến thì thuốc thang không giúp ích bao nhiêu. Nhưng vận động cơ thể, tập định tâm như thiền, yoga, và thức ăn uống chọn lọc có thể giúp trì hoãn sự phát triển của bệnh.

Còn ranh giới giữa Dementia và Alzheimer thì sao ?

Trả lời câu hỏi này ký giả Steve Lopez ghi ra 10 dấu hiệu báo hiệu bệnh Alzheimer(*).

(1) hay quên, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày

(2) không thể làm gì theo kế hoạch, và lúng ta lúng túng không giải quyết nổi một vấn đề đơn giản.

(3) Lúng túng khi cần tắm rữa, thay áo quần, đi tiêu đi tiểu

(4) lẫn lộn thời gian (sáng với chiều …) và nơi chỗ (nhà mình, nhà con, nhà bạn …)

(5) không nhận ra ngay người thân, và thứ tự trên dưới trong không gian

(6) không chọn chữ thích hợp khi nói.

(7) để vật dụng tại một nơi không ai ngờ

(8) mất khả năng phán đoán sự việc.

(9) ác cảm với sinh hoạt xã hội

(10) không kiểm soát được phản ứng tình cảm và cá tính thay đổi thất thường.

Lời khuyên cuối của bác sĩ Dera Cherry: “Một nguyên tắc chung, về thuốc men và ăn uống, cái gì tốt cho quả tim có thể tốt cho bộ óc”./.

Trần Bình Nam phóng thuật

May 20, 2014

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

(*) Cần tham khảo thêm về 10 triệu chứng Alzheimer, vào link: http://www.alz.org/socal của Hội Alzheimer, chi nhánh Nam California.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.
Một hệ thống miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp bảo vệ cơ thể, chống lại bệnh tật và các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, đối với 1/10 người và đa số là phụ nữ, hệ thống miễn dịch gặp trục trặc và tấn công các tế bào của cơ thể, gây ra hơn 80 loại bệnh tự miễn dịch, chẳng hạn như lupus, đa xơ cứng (multiple sclerosis) và bệnh phong thấp (rheumatoid arthritis). Một số nghiên cứu gần đây cho thấy phụ nữ thường mắc các bệnh tự miễn dịch nhiều hơn nam giới; nguyên nhân có thể là do có một cơ chế bị lỗi, khiến quá trình tắt nhiễm sắc thể (NST) X trong tế bào diễn ra không đúng cách. Trong các tế bào của phụ nữ, một trong hai NST X được tắt bớt hoạt động. Nếu quá trình này không diễn ra đúng cách, có thể dẫn đến các vấn đề liên quan đến hệ thống miễn dịch và góp phần vào sự phát triển của các bệnh tự miễn dịch.
Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.
Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.