Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Influence. Ảnh Hưởng [tiếp Theo Và Hết]

26/05/200400:00:00(Xem: 3862)
[Bài đọc tại Đại Học Turin]
Salman Rushdie

Lần đầu gặp Calvino, là khi tôi được yêu cầu giới thiệu một bài đọc của ông tại Riverside Studios ở Luân Đôn, đầu thập niên 1980. Cuốn “Nếu vào một đêm hè, một khách du lịch” [If on a Winter's Night a Traveler] của ông vừa được xuất bản tại Anh và tôi vừa làm một bài tiểu luận dài về tác phẩm của ông trên tờ Điểm Sách London. Của đáng tội, đây là một trong những bài viết nghiêm trang, sớm sủa nhất về ông, xuất hiện trên báo chí Anh. Tôi biết, Calvino thích bài viết đó, tuy nhiên, tôi cảm thấy không được thoải mái, khi nói về ông, mà lại có ông ở đó. Sự không thoải mái càng tăng, khi ông muốn được coi bài giới thiệu của tôi, trước khi ông chường mặt ra trước công chúng. Tôi phải sử sự như thế nào, nếu ông tỏ ra không khoái nó"

Ông ta im lặng đọc, hơi nhíu mày, đưa lại cho tôi, và gật gật cái đầu. Hiển nhiên là tôi đã qua được cuộc hỏi cung, đặc biệt là, ông tỏ ra hài lòng, khi tôi so sánh tác phẩm của ông với của một nhà văn cổ điển Lucius Apulius, tác giả cuốn The Golden Ass [Con Lừa Vàng]

“Cho tôi một xu, và tôi sẽ kể cho bạn một câu chuyện thật là hay ho”, những người kể chuyện Milesian vẫn thường nói như vậy. Và những câu chuyện của Apulius về sự biến hình đổi dạng, là đã sử dụng phương cách thần kỳ của những tay kể chuyện cổ xưa, những câu chuyện của họ làm người nghe há hốc miệng, như muốn nuốt chửng hết tất cả. Calvino cũng có được cho ông cái đức kể chuyện này, và nhờ nó, ông kể thật là cừ, ở một trong những tác phẩm mới đây nhất của ông, “Sáu lời nhắc cho tân thiên niên kỷ” [Six Memos for the Next Millennium]: nhẹ như lông hồng, nhanh như cắt, chính xác như hai cộng hai là bốn, rõ như ban ngày, và rôm rả như thể trăm hoa đua nở, nhà nhà đua tiếng. Những đức tốt này luôn ở trong đầu tôi, khi viết Haroun và Biển Chuyện.
Tuy cuốn tiểu thuyết nằm trong dạng những cuộc phiêu lưu kỳ quái của một đứa trẻ, tôi muốn, làm thế nào, có một cách nào, xoá đi sự phân chia giữa văn chương nhi đồng và những cuốn sách dành cho người lớn. Nói cho cùng, đây là vấn đề làm sao tìm cho được đúng cái giọng kể của nó, và Apuleius và Calvino đã giúp tôi tìm ra nó. Tôi đọc lại bộ tiểu thuyết lớn gồm ba cuốn của Calvino, The Baron in the Trees, The Cloven Viscount, và The Nonexistent Knight, chúng cho tôi những chìa khoá tôi cần. Bí mật được bật mí: hãy sử dụng ngôn ngữ chuyện cổ tích, trong khi cố làm sao đừng vướng vào cái giọng làm ra vẻ đạo đức một cách dễ dãi, rẻ tiền.
Mới đây, tôi lại nghĩ về Calvino. Lời nhắc nhở thứ sáu, trong những nhắc nhở dành cho tân thiên niên kỷ của ông là về vấn đề “kiên định” [consistency: kiên định, tin cái gì thì cứ thế mà theo, không làm sao nghĩ khác đi được]. Kiên định là thiên tài đặc dị của tay Bartleby the Scrivener của Melville, người hùng khó hiểu này chọn cho mình một cách ở đời: tốt nhất là đừng. Bạn có thể thêm vào đó, Michael Kohlhaas của Kleist, hay Nigger of the Narcissus, của Conrad. Tay này luôn luôn nhắc nhở, rằng thì là, mình phải sống cho tới khi mình chết, hay là người hùng chuyên môn uýnh lộn với những quái vật, là những cối xay gió, tức nhân vật nghĩa hiệp khùng Quixote, hay anh chàng Đo Đạc Đất của Kafka, hít hà hoài về phía Toà Lâu Đài chẳng làm sao tới được.
Chúng ta nói tới kiên định mang tính sử thi, nó là một ám ảnh đẩy tới bi kịch hay huyền thoại. Nhưng kiên định còn được hiểu từ cái phần âm u của nó, thí dụ như hình ảnh Ahab, khùng điên với chính mình, trong cuộc truy đuổi tàn sát chú cá voi trắng, hay của Savonarola, kẻ đốt sách, hay Khomeini, khi định nghĩa cuộc cách mạng của ông là một cuộc nổi loạn chống lại lịch sử, chính nó.
Càng ngày tôi càng thấy mình bị cuốn hút vào giá trị của ghi chú thứ sáu của Calvino, vốn chưa được khai phá. Tân thiên niên kỷ đang đè lên chúng ta những bóng đen kiên định, với tất cả những dấu hiệu của nó: những tay chùm chăn hạng thầy, những đệ tử khùng của Quixote, những tên đầu óc bé tí bằng sợi tăm, những con ông cháu cha, bè phái, những ông tự ban cho mình là hiệp sĩ của chân lý. Nhưng vào lúc này, tôi như đang làm đúng cái điều mà David Malouf cảnh cáo - nghĩa là, tôi đang loay hoay bàn về bản chất của chính công việc viết lách của tôi, vừa phôi thai, vừa mỏng manh [bởi vì chưa thành hình]. Vì vậy, tôi phải ngưng tại đây, và hài lòng với chính mình, về ảnh hưởng của Calvino - sự giúp đỡ, khuyến khícha ông, trong những tác phẩm đầu tay, và ảnh hưởng này vẫn tiếp tục ngân lên ở trong tôi.
Tôi cũng phải nói thêm là, ngoài Cavino, còn rất nhiều nghệ sĩ, cả của Rome thời cổ điển lẫn của Ý thời hiện đại, họ luôn luôn hiện diện trên vai tôi. Khi viết cuốn Shame [Xấu Hổ], tôi đọc lại bản nghiên cứu lớn lao về mười hai vị César, của Suetonius. Tôi như nhìn thấy họ, những hoàng đế của La Mã đó, trong những cung điện của mình, khùng điên vì ngai vàng, vì quyền lực, vì dâm đãng, kẹt cứng vào âm mưu hãm hại, đâm chém lẫn nhau. Chỗ này, là một âm mưu, chỗ kia, là một đảo chánh, tuy nhiên, chẳng có gì vượt quá những bức tường cung điện; chẳng có gì thay đổi ở phía bên ngoài những bờ tường của nó. Quyền lực là chuyện trong gia đình, [trong Trung Ương Đảng]. Cung Điện [Bắc Bộ Phủ] vẫn luôn luôn là Cung Điện [Bắc Bộ Phủ].
Tôi học được rất nhiều, từ Suetonius, về bản chất ngược ngạo của quyền lực, ở những tinh hoa bậc thầy của chúng, và tôi đã sáng tạo ra cho chính tôi, và những độc giả của mình, một ông trùm quyền lực Pakistan, ở trong Shame: một ông trùm tắm đẫm hận thù và máu trong những vụ giết chóc, nhưng lại bị trói chặt bởi những liên hệ về huyết thống, bà con, hôn nhân, và sự kiện mấu chốt, quan trọng nhất ở trong cuốn sách của tôi: ông trùm đã tìm cách chan hòa quyền lực tới toàn cõi bà con họ hàng, trên toàn lãnh thổ của ông ta. Với nhân dân, chẳng có một quyền lực, họ là khán thính giả, trong cuộc đấu đá, tranh ăn giữa những ông trùm lớn nhỏ đó. Cung Điện vẫn tiếp tục cai trị, nhân dân vẫn tiếp tục rên xiết dưới gót giầy của nó.
Nếu Suetonius ảnh hưởng Shame, thì Quỉ Thi - một cuốn tiểu thuyết mà đề tài chính của nó là sự hóa thân, đã ảnh hưởng rất nhiều từ Ovid; còn Đất Dưới Chân Nàng, The Ground Beneath Her Feet, là được nuôi dưỡng bởi huyền thoại Orpheus và Eurydice, trong khi đọc Georgics, của Virgil, là chính, và thật là thiết yếu, không có không được. Về một cuốn sách nào đó của tôi, trong tương lai, có thể là nó sẽ bị ảnh hưởng bởi Florence, như tôi hiện đang bận rộn, và sững sờ bởi một Florence của thời Renaissance, nói chung, và bởi nhân vật của Nicolòs Machiavelli, nói riêng.
Tính ma quái, quỉ mị và sự hiển hiện của nó, ở nơi nhân vật của Machiavelli, làm tôi ngỡ ngàng: đây là một trong những âm mưu vu khống thành công nhất trong lịch sử Âu Châu. Trong văn chương Anh, thời hoàng kim Elizabeth của nó, có chừng trên bốn trăm qui chiếu về Machiavelli, chẳng có cái nào ra hồn. Vào lúc này, chưa hề có một tác phẩm nào của Machiavelli được dịch sang tiếng Anh; những nhà viết kịch Anh bèn dựa vào bản dịch tiếng Tây, và tạo ra những chân dung quỉ của riêng họ, những Phản-Machiavelli. Cái mặt nạ hắc ám vô đạo đức họ sáng tạo ra cho Machiavelli vẫn tiếp tục làm u tối danh tiếng của vị thầy. Là một “văn hữu” của ông, bản thân cũng có chút kinh nghiệm về quỉ ma biến thành người, tôi cảm thấy đã đến lúc thẩm định lại một Florence đã bị tổn hại.
Tôi cố trình bầy sơ lược, điều gọi là hiện tượng thụ phấn, sự ảnh hưởng lẫn nhau về văn hóa. Không có nó, văn học sẽ chỉ mang tính tỉnh lẻ, địa phương. Trước khi kết luận, cho phép tôi được vinh danh hiên tài điện ảnh Federico Fellini. Tôi đã học được từ những phim của ông, coi từ thuở mới lớn, là, làm cách nào chuyển hóa những kỷ niệm, những nguyên liệu thật dũng mãnh của tuổi thơ và của cuộc đời riêng tư của mình, thành chất liệu cho một tác phẩm lớn lao, và quá nữa, thành huyền thoại. Tôi cũng xin được vinh danh những bậc thầy Ý khác như là Pasolini, Visconti, Antonioni, De Sica, và còn nhiều, nhiều nữa, bởi vì ảnh hưởng và sự kích thích do đọc người khác mà sáng tạo ra cái của mình, là không bao giờ chấm dứt.
NQT dịch.
http://www.tanvien.net

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
Mỗi năm lên tuổi già đi, tưởng đâu đã được an nhàn, nào ngờ đảng Cộng sản Việt Nam vẫn phải tối mắt đấu tranh để tồn tại vì các chứng nan y: Suy thoái tư tưởng; Đạo đức xuống cấp; Tham nhũng; và, Lợi ích nhóm trong trong cán bộ,đảng viên.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.