Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Mai Thúc Loan

4/30/201300:00:00(View: 7897)

Nguyễn Lộc Yên

(Lời tâm tình: “Sử Việt” chỉ khái quát các Nhân vật lịch sử, không đi sâu từng chi tiết của Nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung của đề tài đã biên soạn. “Sử Việt” đăng vào ngày thứ Ba (Tuesday) mỗi tuần.)
MAI HẮC ĐẾ: MAI THÚC LOAN
(? - 722)
Mai Thúc Loan quê Hà Tĩnh, sinh ở Hoan Châu (Nam Đàn, Nghệ An ngày nay), ông có thân hình lực lưỡng khoẻ mạnh. Năm Kỷ mão (679), Đường Cao Tông (Tàu), đổi Giao Châu thành An Nam Đô hộ phủ (từ đấy nước ta gọi là An Nam). Vào năm 713, bọn quan quân nhà Đường tàn ác, còn bắt dân ta gánh vải từ nước ta đem nộp cho nhà Đường, vì vua Đường Huyền Tông có một ái phi tên là Dương Quí Phi, thích ăn trái vải ở An Nam. Mai Thúc Loan là người có chí lớn. Ông mở lò vật, lập phường săn, kết thân với nhiều hào kiệt, như: Tiết Anh, Mao Hoành, Phùng Hậu, Thôi Thặng, Đàn Vân Du, Tùng Thu... sau này họ trở thành những tướng tài và tụ nghĩa dưới cờ khởi nghĩa của ông.
Năm 713 (Qúy sửu, Đường Huyền Tông nguyên niên), Mai Thúc Loan cùng con trai là Mai Thúc Huy chiêu mộ nghĩa quân, chọn Hùng Sơn (núi Rú Đụn ở Nghệ An) làm căn cứ khởi nghĩa. Ông truyền hịch đánh đuổi quân xâm lược và cho con đi liên kết với các thủ lĩnh miền núi và các nước láng giềng: Chăm (Chiêm Thành, Chân Lạp (Cambodia), Kim Lân (Malaysia), để cùng chống lại xâm lăng Đại Hán. Tháng 4 năm 713, Mai Thúc Loan lên ngôi, sử gọi ông là Mai Hắc Đế (Ông mạng thủy tức là nước, mà mạng thủy thuộc màu đen; nên ông lấy hiệu là Hắc Đế để hợp với mạng của mình (theo Việt điện u linh)). Mai Hắc Đế đóng bản doanh ở núi Vệ, lập kinh đô Vạn An (Nam Đàn ngày nay), nơi này hiểm yếu tiện lợi việc phòng thủ.
Năm 714 (Giáp dần), quân của Mai Hắc Đế phối hợp với quân của các thủ lĩnh miền núi và các nước lân bang lên tới 10 vạn quân, tiến đánh thành Tống Bình (Hà Nội). Thái thú nhà Đường là Quách Sở Khách, bỏ thành chạy về Tàu. Ông đã giữ nền độc lập cho nước nhà trong 10 năm (713-722). Sau đấy, nhà Đường sai Nội thị tả giám tướng quân Dương Tư Húc và Quách Sở Khách, mang 10 vạn quân sang đánh nước ta. Quân Đường tấn công thành Tống Bình, sau nhiều trận giao tranh ác liệt, từ lưu vực sông Hồng đến lưu vực sông Lam, Mai Hắc Đế bị thất trận. Thành Vạn An cũng không giữ nổi, ông phải rút quân về cố thủ ở núi Vệ. Một thời gian sau, ông bị bệnh mất.

Nay ở núi Vệ, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An còn di tích thành của vua Mai (Mai Hắc Đế) và ở làng Hương Lãm, huyện Nam Đàn có đền thờ của Mai Hắc Đế và Mai Thúc Huy.
*- Thiết nghĩ: Nói đến cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan, người ta nghĩ khởi nghĩa ấy, từ một chuyến đi cống vải Hoan Châu cho nhà Đường. Có lẽ thời gian lịch sử này quá lâu, bị lớp bụi thời gian phủ mờ chăng?! Sự thật anh hùng Mai Thúc Loan đã toan tính cuộc khởi nghĩa chống ngoại xâm từ nhiều năm trước đấy. Ông đã mở lò vật, lập phường săn, kết thân với nhiều hào kiệt, đưa người bám trụ ở châu Đường Lâm nơi sát bộ máy cai trị đầu não chế độ đô hộ tại Tống Bình (Hà Nội ngày nay), để nắm chắc tình hình địch, chuẩn bị khởi nghĩa.
Thời Chiến quốc của nước Tàu, có thất hùng là 7 nước: Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu, Nguỵ và Tần. Nổi bậc thuật “Liên Hoành” và “Hợp tung”. Vậy Liên hoành và Hợp tung là gì?.
Liên hoành: Hoành có nghĩa là ngang, từ đông sang tây, nước Tần ở hướng tây, 6 nước kia ở hướng đông; muốn đông hiệp với tây; đấy là thuật “Liên hoành” của Trương Nghi. Hợp tung: Tung có nghĩa là lên xuống, nam bắc, 6 nước trên từ nam lên bắc, nên kết liên với nhau để chống lại nhà Tần, đấy là thuật “Hợp tung” của Tô Tần. Hai chiến sách này, chỉ thành công một giai đoạn.
Còn thuật “Liên hoành” Mai Hắc Đế, thì hiệu quả hơn; ông đã phân tích rành rẽ với các nước láng giềng, thấy rõ âm mưu xâm lược của Đại Hán. Liên hoành với VN là tự cứu họ. Nếu không Liên hoành, thì sau VN, nước láng giềng kế tiếp sẽ bị quân Đại Hán xâm lược. Ông đem về chiến thắng huy hoàng.
Cảm mộ: Mai Hắc Đế
Gập ghềnh gánh vải, quá bi thương!
Trăn trở thương dân, mỗi tấc đường
Lo lắng nước nhà, lo tổ quốc
Giữ gìn bờ cõi, giữ quê hương
Tống Bình tới tấp, tan hồn giặc
Hắc Đế rộn ràng, sửa thổ cương
Tận sức, mạng cùng trời đất biết!
Đồng bào nhung nhớ, bậc can trường!
Nguyễn Lộc Yên

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.