Hàng triệu người Việt ở Mỹ. Một sựï thật đau buồn. Cái gì cũng chia hai, chia ba. Hội đoàn nhỏ như hội ái hữu, đồng hương cũng chia hai. Đoàn thể lớn như đảng phái chánh tri, mặt trận đấu tranh cũng chia hai. Cộng đồng gần gũi nhau trong vùng, cơ chế tổ chức cũng chia hai ba. Tôn giáo thiêng liêng, có đạo tổ chức giáo hội có khi cũng chia hai ba.
Nhưng nỗ lực đoàn kết thống nhứt cũng không ít . Lời kêu gọi, phiên họp thống nhứt, bữa tiệc đoàn kết rất nhiều. Nhưng sau cùng kết quả chẳng được là bao. Chia hai ba có vẻ là nguyên tắc, mà đoàn kết, thống nhứt dường như chỉ là biệt lệ trong suốt 30 năm xa rời nước nhà để lập lại cuộc đời nơi quê hương mới.
Nhưng nói tới thì cũng phải nói lui khi nhìn tình hình người Mỹ gốc Việt qua tấm gương Mỹ. Tấm gương người ta tưởng như vỡ trong mùa bầu cử tổng thống Mỹ 2004 này. Hai Oâng, hai phe Bush và Kerry không tiếc lời dao to buá lớn, bươi móc nhau nào COCC, lính kiểng, lính ma, mề đay thiệt mề đay giả, khai thật khai gian. Hai đảng Cộng Hoà và Dân Chủ o gà, thượng đội hạ đạp trên truyền thông đại chúng, trước đám động binh chống. Còn tình hình hạ tầng cơ sở, thượng tầng kiến trúc xã hội Mỹ trên mọi phương diện, có vẻ còn chia manh mún hơn nữa. Văn hoá đa dạng. Dân tộc đa chủøng. Tư tưởng đa nguyên. Chánh trị đa đảng, nhiều phe lắm phái. Cộng Hoà, Dân Chủ chỉ là hai đảng lớn mà thôi. Lập trường cấp tiến, thủ cựu, trung dung; và mỗi thứ còn chia ra cực tả, cực hữu, trung tả, trung hữu nữa. Nhưng ai bảo là Mỹ không mạnh không đoàn kết, thống nhứt, không Out of Many One.
Phải chăng vì bất thần bị đặt vào trong một môi trườøng mới là Mỹ, cái gì bề mặt cũng đa, mà ngưòi Việt mình thấy quá tự do nên muốn làm cái gì thì cứ làm, bất đồng ý kiến là tách ra thành lập tổ chức, cơ chế mới, luật pháp Mỹ, chánh quyền Mỹ không can dự như ở VN, nên càng làm mạnh. Hay vì lịch sử Việt có 4000 Mỹ năm nhưng 1.000 năm bị Bắc thuộc, 100 năm Tây thuộc, 30 năm đánh nhau từng ngày, nên người Việt chưa hưởng được tự do, dân chủ một ngày, nên không nhiều kinh nghiệm, Thời gian ở Mỹ mới 30 năm quá trẻ đối với bề dày lịch sử dân chủ Mỹ, chưa có thì giờ tiêu hoá kịp, chờ đừng nói thưởng thức. Ngay trong các thời kỳ độc lập, người Việt vẫn ở dưới chế độ vương quyền chuyên chính, nên chưa có kinh nghiệm tự do dân chủ. Quan niệm đoàn kết thống nhứt theo kiểu nhứt nhựt vô vương đảo quyền thiên hạ của các ông già xưa ở VN không thể bắt rể ở quê hương mới, là Mỹ vốn là một xã hội đa sắc tộc, đa nguyên, đa văn hoá. Qua Mỹ, muốn hay không muốn người Việt cũng bị ảnh hưởng lối sống My,õ nên thượng tầng kiến trúc của cộng đồng cã xã hội VN ở Mỹ phải thích nghi để được muôn màu, muôn vẽ, muôn hương và tồn tại.
Hay sau cùng, phải chăng vì CS Hà nội xâm nhập lũng đoạn hàng ngũ người Việt tỵ nạn CS. Đó là yếu tố không ít đối thủ thường dùng để chụp cái mũ tai bèo, cái nón cối lên nhau dù bây giờ chính CS cũng không còn dùng hai thứ đó nữa. Con ngáo ộp bây giờ đã lỗi thời vẫn đem ra nhát. Nhát bằng cái bóng của nó trong những ngày ở tù cải tạo quân dân cán chính VN Cộng Hoà với nhau.. Có người xem đó là bằng đại học, cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ lấy làm "credits", với câu hỏi qua Mỹ HO, ODP, hay vượt biên. Nhưng cũng có người lấy đó làm ám khí hạ đối thủ bằng tiền tích rất khó xác minh, rằng "thằng X, Y, Z đó" đã chạy chọt làm nhà bếp, làm trật tự, làm ăn ten cho CS, vv. Dù đại đa số anh chị em quân dân cán chính đi cải tạo là giữ khí tiết và liêm sĩ. Hàng trăm ngàn người tù cải tạo mới có một vài người ăn-ten thực, nhẫn tâm hại bạn tù. Trong cái đói rã ruột, ai cũng muốn kiếm một cái gì bỏ vô họng để sống, là chuyện rất người.
Nhưng không sao. Coi vậy có bất hoà nhung không bất đồng. Suốt 30 năm di tản, tù đày, lưu vong, sướng khổ, vui buồn, vinh nhục không thiếu, tinh thần đấu tranh cho tự do, dân chủ VN, tiếp nối cuộc Chiến Tranh VN mới thua một trận 30 tháng 4, 1975, vẫn còn. Thua một trận không có nghĩa thua một cuộc chiến tranh. Truyền thống lễ hội dân tộc và gia đình VN - vẫn còn. Đó vẫn còn là mẫu số chung của tập thể người Việt ở Mỹ, không phân biệt tôn giáo, chánh kiến, giới tính, tầng lớp, nguồn gốc xã hội. Trong cái bời rời của tổ chức, chia rẽ của cơ chế vẫn còn tinh thần và lý tưởûng chung. Đó là tự do, dân chủ, nhân quyền VN. Chiến thuật, cách đấu tranh cho niềm tin và khát vọng đó có khác, thường khi khác nhau. Khác là phải vì tình hình mới chiến thuật phải mới. Nhưng chiến lược, mục tiêu tối hậu của cuộc đấu tranh vẫn là một.
Thế cho nên đoàn kết theo kiểu cơ học chưa được thì đi riêng mà làm chung vẫn hơn là đợi chờ, bất động. Thống nhứt hàng dọc chưa thành thì liên kết hàng ngang, thành liên minh, phong trào, công tác món cùng nhau vẫn thành công. Vấn đề chánh là biết tôn trọng cái khác trong niềm tương kính là xong ngay. Ưùng cử viên đối lập cãi nhau như mổ bò, nhưng khi biết người kia đắc cử, vẫn gọi điện thoại chúc mừng và cùng nhau lo chuyện nước việc dân. Đối lập, cầm quyền tranh luận nhau rung môi nhưng khi biểu quyết xong là xem như quyết định chung, cùng nhau tôn trọng. Chánh trị Mỹ hai đảng, chánh quyền Mỹ phân quyền tam lập, xã hội Mỹ đa dạng, nhưng trên mặït trận ngoại giao và quân sự thường là một, Mỹ vẫn là đệ nhứt siêu cường. Phương châm “Out of many, one” của Mỹ là vấn đề cần suy nghĩ.
Send comment
