Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

LỄ VUA VÀ BÁNH VUA

10/01/201200:00:00(Xem: 8966)

LỄ VUA VÀ BÁNH VUA

banh_vua_france-large-contentBánh Vua.

Nguyễn thị Cỏ May

Mùng 6 tháng giêng : Ngày Lễ Ba Vua...

Ăn Bánh Vua uống Champagne là Vua...

Ăn Bánh Vua uống Coca-Cola thành Cow-boy...

Những nước có lịch sử lập quốc lâu đời đều có những tập tục có giá trị văn hóa được dân gian gìn giữ. Tập tục cổ truyền thường bàng bạc những nét tôn giáo.

Ở Pháp ngày nay, dân chúng vẫn còn giữ “Ngày Lễ Ba Vua”. Hằng năm cứ đến ngày mùng 6 tháng giêng, người Pháp tổ chức “Lễ Ba Vua” để nhắc lại hiện tượng Đức Chúa Jésus Christ xuất hiện đến với các Vua. Thật ra, lễ không có gì rình rang. Đúng hơn, chỉ là lễ ăn “Bánh Vua” (= La Galette des Rois) được tổ chức trong gia đình hoặc giữa bạn bè thân mật. Ăn “Bánh Vua” uống Champagne là ngon, đúng điệu. Giống như Vua. Ăn “Bánh Vua” mà uống coca-cola thì trở thành cowboy.

Đây cũng là dịp để người thân trong họ hàng, bạn bè biếu nhau “Bánh Vua” vì bánh này chỉ được làm và bày bán vào sau ngày Tết cho đến hết tháng giêng mà thôi.

Bánh Chưng, bánh Tét ở Việt Nam trước đây vẫn là thứ bánh của lễ truyền thống. Những bánh này chỉ làm cho ngày Tết. Bánh mang giá trị văn hóa. Ở Miền Nam, đời sống phóng khoáng, nên bánh Tét xuất hiện cả vào những dịp lễ giỗ trong gia đình.

Ngày nay, các chợ Á Đông ở Pháp, hầu như bánh Tét, Bánh Chưng, có mặt trên gian hàng bánh kẹo suốt năm. Bánh Tét, Bánh Chưng bị tục hóa, bị áp lực xã hội tiêu thụ đánh mất đi giá trị văn hóa của bánh, để biến thành một món hàng bình thường trên thị trường toàn cầu.

“Bánh Vua” ! Cỏ May xin được gọi như vậy cho dễ gọi để nói chuyện về bánh này.

“Bánh Vua” chỉ có ở các nước Âu Châu như Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và sau này, vượt Đại Tây Dương sang tận đất Huê Kỳ, tuy Huê Kỳ là xứ không có vua.

Lịch sử lập quốc xứ Huê Kỳ không có vua nên người Huê Kỳ rước “Bánh Vua” từ Âu Châu qua, để ít ra như thế, Huê Kỳ cũng có Vua Bánh cho khỏi thua kém Âu Châu ! Không biết “Bánh Vua” có qua tới xứ Úc ở Nam bán cầu xa xôi kia không ? Hay ở xứ Úc không có “Bánh Vua” vì Úc không có Vua mà chỉ có Nữ Hoàng?

“Bánh Vua” chưa qua tới Viêt Nam vì bị bánh Dầy, bánh Đa ngăn chận từ Bến Nhà Rồng, nên chưa kịp có tên gọi bằng tiếng Việt Nam. Ngày nay, người Việt Nam cư ngụ ở quốc gia có “Bánh Vua”, thì theo dân địa phương gọi tên bánh bằng tiếng địa phương. Dĩ nhiên bánh ở các nơi này cũng khác nhau. Từ cách làm, hình thức, vật liệu. Riêng ở Pháp, bánh vùng này cũng không giống bánh vùng kia. Nhưng ngày Lễ thì vẫn là đầu tháng giêng.

Cỏ May không thể nói tường tận cách làm “Bánh Vua” như một bài giáo khoa gia chánh. Nếu quí vị độc giả muốn học làm bánh lại là chuyện khác. Phải có điều kiện chớ ! Nói cho vui chớ quí vị nào muốn học làm “Bánh Vua”, năm nay trễ rồi, xin hẹn năm tới, Cỏ May sẽ đến tận nhà biểu diễn và hoàn toàn miễn phí.

Bánh căn bản là làm bằng bột mì, đường, trứng, bơ và kem hạnh nhân làm nhưn. Bột mì trộn với các vật liệu trên đây, nhồi nhuần nhuyễn, cán mỏng nhiều lớp, xếp chồng lên nhau. Giữa hai lớp bột người ta để một lớp kem hạnh nhân làm nhưn bánh, dày bằng một lớp bột. Người làm bánh không quên cài vào nhưn bánh tượng một ông Vua, nhỏ cở đầu ngón tay bằng sứ. Theo nền văn minh nhựa dẻo, Vua sau đó đưọc làm bằng plastic. Năm nay, Vua lại được thay thế bằng một mảnh lâu đài. Sau Lễ, người ta thay vì sưu tập tượng Vua, lại sưu tập những mảnh lâu đài để ghép lại thành một lâu đài của xứ Pháp. Xong, người thợ cắt bánh vừa làm xong thành hình tròn trước khi đưa vào lò nướng. Phải chăng vì bánh của Vua nên phải hình tròn, biểu hiện mặt Trời ?

Ở đâu, Vua cũng đều được tượng trưng bằng mặt Trời. Ở Pháp, vào thời quân chủ, có Vua Mặt Trời, tức vua Louis XIV. Ông vua này có câu nói mà ngày nay hãy còn nguyên giá trị và được áp dụng triệt để vào xã hội Việt Nam: “ Nhà nước là Ta ” !. Ở Việt Nam ngày nay, câu nói ấy trở thành: “ Nhà nước là Đảng ”!

“ Bánh Vua ” có nhiều loại phẩm chất, ngon dở khác nhau rất xa. Bánh bày bán ở cửa hàng trong Siêu Thị hoặc ở cửa hàng “ bánh mì, bánh ngọt ” không được Nghiệp đoàn bánh mì thừa nhận, thường là bánh dở và rẻ tiền. Đó là thứ bánh chế tạo theo phương thức kỹ nghệ. Tức chế tạo hàng loạt, cho vào tủ lạnh giữ đông lạnh. Thợ làm bánh chỉ có việc đem bánh đưa vào lò nướng. Bánh còn nóng, ăn tạm được. Để nguội, bánh sẽ cứng và khi cắt bể vụn ra.

Trái lại, bánh làm theo thủ công nghiệp lúc nào cũng ngon và giữ được lâu. Bánh nguội đem hâm nóng vẫn ngon như bánh mới. Loại bánh này do thợ nhồi bột và làm tại chỗ. Bán tới đâu, làm tới đó. Bánh ngon, bột có hương vị thơm tho, một phần nhờ thợ nhồi bột bằng tay, và … những giọt mồ hôi trán rớt xuống trộn vào bột !

Cỏ May vừa nói “ bánh mì, bánh ngọt ” không được Nghiệp đoàn bánh mì thừa nhận. Xin nói rõ hơn, trong gần đây, vì xuất hiện quá nhiều bánh mì kỹ nghệ, để bảo vệ giá trị nghiệp vụ và sản phẩm, Nghiệp đoàn bánh mì không cho phép những lò bánh mì sản xuất và bán loại bánh mì kỹ nghệ được treo bảng “Boulangerie”, mà phải ghi rõ “Pain (=bánh mì) hay Viennoiserie, hay Le Petit Viennois, … ”, tức bảng hiệu không được phép ghi chữ “boulangerie hay boulanger”. Theo nguyên tắc này, thì bánh mì của xứ Huê Kỳ hay xứ Úc không thể du nhập xứ Tây được. Nếu xâm nhập đại sẽ … bị Tây biểu tình, đình công phản đối. Đừng quên biểu tình, đình công là nghề của Tây.

Tây ăn bánh mì như người Việt Nam ăn cơm. Người Việt Nam chọn gạo ngon, như gạo Nàng thơm Chợ Đào (tức Chợ Rạch Đào gần Chợ Rạch Kiếng thuộc Tỉnh Long An, ngày trước là Tỉnh Chợ Lớn), gạo Ba Thắc ở Bạc liêu, ... Người Việt sau bữa ăn mà thiếu một chén cơm, thường có cảm tưởng như mình chưa ăn cơm vậy. Tây ăn thịt, rau là chánh, nhưng vẫn phải kết thúc bằng miếng bánh mì để nhắc người ăn là bữa ăn xong. Người ăn no chỉ đứng lên sau khi tay họ cầm miếng bánh mì vét dĩa. Cử chỉ này mang giá trị truyền thống của Pháp. Ngày xưa, vua chúa và quí tộc Âu Châu chưa biết dùng dĩa, muổng, dao, những thứ hiện diện trong nền văn minh của họ ngày nay, và từng bước đang thay đổi văn minh ăn uống của thế giới chúng ta. Họ ăn bằng tay. Bánh mì ngày xưa là một khối to. Khi ăn, cắt ra một miếng mỏng. Miếng bánh mì được dùng như dĩa khi ăn thịt. Sau cùng mới ăn đến miếng bánh mì, là bữa ăn kết thúc.

Ngày nay, ở Pháp có nhiều loại bánh mì. Thông dụng là bánh mì “ba-ghết”, nhỏ và dài. Người ngoại quốc nhìn ổ bánh mì “ba-ghết” thì bảo Tây mua bánh mì đo bằng thước. Có người lại thắc mắc khi trông thấy người Pháp mua bánh mì không bao giờ gói lại, mà thường cặp nách đi về nhà.

Thưa, không có gì là khó hiểu. Vì cặp nách nên không cần gói trong giấy. Và ai cũng cặp nách để giữ bánh nóng và … có thêm mùi !

Giá bánh mì cách biệt nhau khá lớn do phẩm chất. Một “ba-ghết” bán với giá từ 75 xu đến 1,20 euro. Một ổ bánh mì “nhà quê” (pain de campagne) giá hơn 2 euros. Bánh mì này còn nóng sốt ăn với “phó-mát”, uống rượu chát đỏ Bordeaux thứ ngon, thì tuyệt vời. Ngon hơn ăn cơm nguội với mắm sống và trái bần, loại trái còn có tên rất văn chương là thủy liểu do Vua Gia Long đặt cho, của vùng quê nước mặn ở Việt Nam. Ăn uống vài lần bánh mì, “phó-mát”, rượu chát đỏ như thế này, người Việt đặc sệt đi nữa, cũng sẽ không thể tránh khỏi trở thành Tây. Thứ Tây thiệt, họ “Đờ”, như … De Gaulle.

Trở lại ngày Lễ “Ba Vua” và “Bánh Vua”. Gia đình và bạn bè họp nhau chung quanh chiếc bánh Vua. Bánh được chia đều cho số người tham dự, và phải để dư ra một phần. Phần dư này, theo tập tục, là để dâng cho Vua, hoặc cho Đức Mẹ đồng trinh, hoặc dành cho một người nghèo bất chợt đến lúc mọi người đang ăn bánh. Lúc chia bánh, trẻ con phải núp dưới bàn và chọn người để nhận phần bánh của mình.

Khi ăn bánh, ai lãnh nhằm phần bánh có tượng Vua, sẽ được làm Vua. Người tham dự lấy Vương Miện được bán kèm theo bánh, đội lên đầu người được tượng Vua, như tấn phong. Và Vua vừa được tấn phong có nghĩa vụ kỳ tới phải đãi tất cả mọi người tham dự hôm ấy một chầu “ Bánh Vua ” nữa . Và cứ như vậy luân phiên cho đến hết mùa lễ .

Ngày xưa, ở cổ thành La Mã, người ta chưa biết dùng tượng Vua mà là hột đậu. Người tham dự Lễ cắt bánh lấy hột đậu này làm phiếu bầu chọn Vua cho buổi Lễ. Đến năm 1870, tượng Vua bằng sứ, rồi bằng plastic thay thế cho hột đậu.

Lịch sử nền quân chủ và chế độ phong kiến lâu dài của Pháp chấm dứt bởi cuộc Cách mạng năm 1789, đưa nước Pháp thành một nước dân chủ tự do và phát triển. Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền và Dân Quyền, một thành quả văn hóa cách mạng, vẫn còn giữ những giá trị mẫu mực cho nhân loại ngày nay. “Bánh Vua”, “Lễ Vua”, ăn bánh, là tập tục còn lưu lại từ thời xa xưa, sau khi chế độ quân chủ chấm dứt.

Nghĩ đến Việt Nam, ngày mai này, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Hà Nội không còn, giống như số phận của các chế độ quân chủ phong kiến Âu Châu, không biết người dân Việt Nam sẽ thừa hưởng món gì như di sản của chế độ xã hội chủ nghĩa ề ưu việt Ừ lưu lại?

Chẳng lẽ toàn dân Việt Nam vui mừng và chia nhau nón cối, dép râu? 

Nguyễn thị Cỏ May

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng …’ 40.000 đồng có giá trị như thế nào lúc này. Đó là giá của 2 bát phở, giá của 4 lít xăng, giá của hai xuất cơm trưa văn phòng, giá của một cuốc xe ôm trên đoạn đường 10km, giá của hơn một bao thuốc lá 555, giá của 3 ly cà phê… Tôi biết sẽ có rất nhiều người không thể tin rằng tổng thu nhập hàng tháng của một khẩu trong hầu hết những gia đình nông dân lại chỉ với một con số ‘kinh hoàng’ như thế.”
Các lãnh tụ của Đảng Cộng Hòa có thể tiếp tục than phiền về tình trạng kinh tế khó khăn và các chương trình của Biden có khuynh hướng xã hội, nhưng khi nhìn những thống kê về dư luận quần chúng thì rõ ràng quan điểm của Đảng Cộng Hòa không phản ảnh đúng với nhận thức của đa số dân Mỹ.
Nhạc Sĩ Tô Hải và Cựu Đại Tá Bùi Tín là hai nhân vật đã có dịp theo dõi và tham gia cuộc sống trong thời gian hai biến cố kể trên xảy ra, đã phục vụ chính quyền Cộng Sản trong Quân Đội Nhân Dân, trong văn nghệ và báo chí, sau đó đã đổi thái độ. Ngày 11/8/ 2018, hơn một tuần lễ trước ngày có thể coi là mở đầu cho định mệnh của hai ông, hai ông cùng qua đời, cùng ở tuổi 91. Câu hỏi được đặt ra là hai ông đã nhận định ra sao về ngày 19/8/1945 này?
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.