Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Việt Nam: Thời Gian Như Bóng Câu Qua Cửa Sổ

06/07/201000:00:00(Xem: 6529)

Việt Nam: Thời Gian Như Bóng Câu Qua Cửa Sổ

Hình ảnh một Sài Gòn cổ.


Trần Bình Nam phóng dịch


Đó là tiêu đề bài viết của ký giả Mark Magnier “In Vietnam, a sign of times” viết từ thành phố Sàigòn đăng trên trang nhất nhật báo Los Angeles Times ngày Thứ Hai 5 tháng 7 năm 2010.
*Trần Bình Nam phóng dịch
Những ai thích văn học nghệ thuật đến Sàigòn tìm đường Catinat có nhiều triển vọng gặp một cụ già 80 tuổi thân Pháp.
Tên đường Catinat ở Sàigòn được nhiều người biết qua cuốn sách “The Quiet American” (Một Người Mỹ trầm lặng) của Graham Green đã biến mất hơn nửa thế kỷ rồi. Tên mới là đường Đồng Khởi, và trước đó là đường Tự Do .
Lịch sử của Catinat- Tự Do- Đồng Khởi là một phần của lịch sử Việt Nam: Nửa thế kỷ qua, con đường đã đón người Pháp, người Mỹ và người cộng sản cùng với sức mạnh kinh tế mạnh yếu của họ, tạo ra nhiều thay đổi.
Ông Nguyễn Thanh Minh, 56 tuổi, làm việc cho một tiệm ăn trên đường Catinat nói: “Tôi chứng kiến 3 lần đổi tên. Mỗi lần tôi phải mất mấy năm mới quen với tên đường mới. Gởi thư đôi khi phải viết cả hai tên đường mới chắc thư đến nơi.”
Catinat vốn là tên một chiến hạm của Pháp năm 1856 đã tham dự vào việc đánh chiếm Việt Nam. Và qua cuốn sách “Một người Mỹ trầm lặng” Catinat được xem là  một con đường của những tiệm thuốc phiện thời Pháp thuộc. Và tất nhiên sau khi thu hồi được độc lập chính quyền mới chào “au revoir” tên đường Catinat.
Năm 1954 khi các binh đoàn Pháp diễn hành trên đường Catinat trước khi xuống tàu về nước, ông Ngô Đình Diệm, một nhà độc tài chống Cộng đổi tên đường Catinat thành đường Tự Do trong chính sách đổi tên đường trong cả nước.
Tên Tự Do tuy hợp với chính sách thân Mỹ khi người Mỹ đổ quân đến Việt Nam đã không mang lại tự do như ông Ngô Đình Diệm mong muốn.
Trong thập niên 1960 lính Mỹ tới mang theo ma túy, tình dục, nhạc rock’n’roll và nạn kẹt xe đến đường Tự Do. Và lúc các viên chức thành phố buộc các xe chạy một chiều để giải quyết nạn kẹt xe dân chúng Sàigòn kháo nhau rằng  “Tự Do” có nghĩa là chạy một chiều theo chính sách của người Mỹ.
Quân đội Mỹ tới, tiền tiêu như nước, nhiều tiệm đổi ra tên Mỹ. Chính quyền Sàigòn ra lệnh viết bảng hiệu chữ Việt lớn gấp 3 lần chữ Mỹ.  Một quán rượu cho quân nhân Mỹ vội đổi tên tiệm Texas thành “Te Xa”.
Năm 1975 khi Cộng quân chiếm Sàigòn, chính quyền mới say sưa đổi tên đường. Tên các nhân vật chống Cộng được thay bằng các nhân vật Cộng sản nổi danh.


Ông Nguyễn Quang Vinh, vốn thuộc bộ đội của Mặt Trận Giải Phóng đang hành nghề bán thuốc Tây nói: “Cách đổi tên đường rất đơn giản. Người ta loan báo trên đài phát thanh hay đài truyền hình rồi vài ngày sau có người mang sơn cọ đi sơn tên mới. Người ta đổi một lúc nhiều đường nên lúc đầu rất khó nhớ. Phải cần một khoảng thời gian dài mới quen dần”
Đường “Tự Do” thành đường “Đồng Khởi” lấy tên một cuộc nổi dậy do đảng Cộng sản tổ chức tại tỉnh Bến Tre. Dân chúng truyền miệng với nhau: “Đồng Khởi mất Tự Do”!
Ông Nguyễn Kim Bạch, 70 tuổi, người dự phần trong việc hoạch định cuộc tấn công Mậu Thân vào thành phố Sàigòn nói: “Thấy các con đường có tên mới cũng vui,  nhất là khi anh không thích các tên đường cũ”.
Nhưng bà Marie Nguyễn, 59 tuổi, rời Việt Nam năm 1975 với chồng vốn là một sĩ quan Dù của miền Nam suy nghĩ khác. Bà ở Úc thường đi đi về về Việt Nam. Bà nói: “Tên cũ là một phần của lịch sử thành phố nên tôi thích các tên đó hơn.”
Việt Nam có một dân số đa số là người trẻ tuổi không biết nhiều về quá khứ nên đảng Cộng sản dễ tuyên truyền và uốn nắn. Bà Nguyễn nói: “Người trẻ tuổi không quan tâm đến quá khứ và sống hồn nhiên như mọi người trẻ tuổi khác trên thế giới.”
Cô Lê Thị Mỹ Hạnh, 24 tuổi sinh đẻ tại Nha Trang. Cô  học 3 năm tại Sàigòn trước khi được gởi đi du học nước ngoài. Cô nói: “Tôi không hiểu người ta nói thay đổi nghĩa là gì. Tôi chẳng thấy có gì thay đổi cả. Và thật khó quan hệ với những người già cả.”
Trong mấy năm gần đây chính quyền Việt Nam chia lại tỉnh, thành phố, quận nói là để chỉnh đốn hành chánh đồng thời tạo thêm chỗ ngồi cho đảng viên cấp ủy.
Gíáo sư Carlyle Thayer của Viện Quốc Phòng Úc nói: “Việc cắt chia lại tỉnh. thành cho phù hợp với đà gia tăng dân số rồi thêm tên nhân vật này nhân vật khác trở nên rất phức tap. Trông như khoác lên người một bệnh nhân tâm thần một chiếc áo jacket cứng ngắt”.
Một  vài tên đường của thời 1960 của các nhà khoa học vẫn còn sót lại tại thành phố Hồ Chí Minh như  đường Louis Pasteur (1822-1895), và đường Marie Curie (1867-1934). 
Ông Nguyễn Thanh Minh nói: “Nếu tên đường đổi mà quang cảnh không thay đổi thì không sao. Đằng này quang cảnh các con đường hoàn toàn thay đổi  mới rắc rối. May mà số nhà vẫn như cũ!”
Chi có một thay đổi mà sau 35 năm vẫn không được dân chúng chấp nhận, đó là tên thành phố Hồ Chí Minh.  Người Việt Nam vẫn thích dùng chữ “Sài Gòn”.  Ông Nguyễn Kim Bạch trong hàng ngũ cộng sản giải thích một cách gượng gạo rằng: “Saigòn  chỉ có hai âm, trong khi “Thành phố Hồ Chí Minh dài quá!”
Trần Bình Nam phóng địch
July 5, 2010
binhnam@sbcglobal.net
www.tranbinhnam.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cụ Nguyễn đã rời Rạch Giá nhưng đêm qua tôi vẫn nằm mơ thấy ánh mắt thê thiết của ông, đứng nhìn từ nóc chợ Nhà Lồng, dù theo Lý Minh Hào – tác giả của công trình biên khảo thượng dẫn – nơi đặt pho tượng Nguyễn Trung Trực đã được thay thế bằng tấm hình bác Hồ (nhìn thẳng) tự lâu rồi.
Nhiều người Hoa cho biết trước năm 2008 một số đông cán bộ, đảng viên và dân chúng Trung Hoa có cùng chung nhận xét là tăng trưởng kinh tế sẽ dẫn đến dân chủ hóa – điểm khác biệt nơi người dân muốn thấy tiến trình này xảy đến nhanh còn đảng Cộng Sản cố tình trì hoãn.
Khi Washington bắt đầu hình thành chủ trương xoay trục sang châu Á, việc phô diễn cá nhân xuất hiện và bắt đầu đàm phán sẽ là những yếu tố quyết định cho các thỏa thuận. Tình cho đến nay, ngoại trừ Ấn Độ, mối dây liên kết chung của Hoa Kỳ về Ấn Độ-Thái Bình Dương và chiến lược rộng lớn đối với Trung Quốc đã tập hợp được các đồng minh lâu đời của Hoa Kỳ. Các cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên của Tổng thống Moon Jae-in với cựu Thủ tướng Yoshihide Suga đang bắt đầu có kết quả. Hàn Quốc đang bắt đầu tăng cường việc can dự vào khu vực. Nhật Bản ngày càng nghiêm túc hơn trong việc bảo vệ Đài Loan. Dự đoán của Trung Quốc rằng thỏa thuận trong Bộ tứ (Quad) giữa Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ sẽ "tan biến như bọt biển" chỉ là ước vọng. Ngay cả hiện nay, khi khía cạnh quân sự của Bộ tứ (Quad) bị hạn chế, nó sẽ làm phức tạp đáng kể cho kế hoạch phòng thủ của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Lời tái cam kết quyên tặng một tỷ liều vắc xin Covid-19 cho Đông Nam Á của Bộ tứ (Quad)
Có lẽ, chả ai mong đợi hay hy vọng là “chính quyền” này “được lâu dài” cả – kể luôn những ông lãnh đạo: Trọng, Chính, Huệ, Phúc … Được lúc nào hay lúc đó thôi. Tuy thế, bao giờ mà cái nhà nước (thổ tả) hiện hành vẫn còn tồn tại ở Việt Nam thì nó vẫn còn là lực cản đáng kể cho mọi diễn biến tâm lý hướng thượng ở đất nước này.
Sự trổi dậy của Trung Quốc đang buộc Mỹ phải tập trung vào Đông Nam Á, khiến Mỹ không còn dồi dào nguồn lực để đầu tư vào nền an ninh Âu châu. Với Mỹ, kịch bản tồi tệ nhất là một cuộc chiến tranh với hai mặt trận cùng lúc với Trung Quốc và Nga, trong khi đó, nền an ninh của Âu châu thì cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi hai cường quốc này xích lại với nhau.
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.