Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Việt Nam: Thời Gian Như Bóng Câu Qua Cửa Sổ

06/07/201000:00:00(Xem: 5695)

Việt Nam: Thời Gian Như Bóng Câu Qua Cửa Sổ

Hình ảnh một Sài Gòn cổ.


Trần Bình Nam phóng dịch


Đó là tiêu đề bài viết của ký giả Mark Magnier “In Vietnam, a sign of times” viết từ thành phố Sàigòn đăng trên trang nhất nhật báo Los Angeles Times ngày Thứ Hai 5 tháng 7 năm 2010.
*Trần Bình Nam phóng dịch
Những ai thích văn học nghệ thuật đến Sàigòn tìm đường Catinat có nhiều triển vọng gặp một cụ già 80 tuổi thân Pháp.
Tên đường Catinat ở Sàigòn được nhiều người biết qua cuốn sách “The Quiet American” (Một Người Mỹ trầm lặng) của Graham Green đã biến mất hơn nửa thế kỷ rồi. Tên mới là đường Đồng Khởi, và trước đó là đường Tự Do .
Lịch sử của Catinat- Tự Do- Đồng Khởi là một phần của lịch sử Việt Nam: Nửa thế kỷ qua, con đường đã đón người Pháp, người Mỹ và người cộng sản cùng với sức mạnh kinh tế mạnh yếu của họ, tạo ra nhiều thay đổi.
Ông Nguyễn Thanh Minh, 56 tuổi, làm việc cho một tiệm ăn trên đường Catinat nói: “Tôi chứng kiến 3 lần đổi tên. Mỗi lần tôi phải mất mấy năm mới quen với tên đường mới. Gởi thư đôi khi phải viết cả hai tên đường mới chắc thư đến nơi.”
Catinat vốn là tên một chiến hạm của Pháp năm 1856 đã tham dự vào việc đánh chiếm Việt Nam. Và qua cuốn sách “Một người Mỹ trầm lặng” Catinat được xem là  một con đường của những tiệm thuốc phiện thời Pháp thuộc. Và tất nhiên sau khi thu hồi được độc lập chính quyền mới chào “au revoir” tên đường Catinat.
Năm 1954 khi các binh đoàn Pháp diễn hành trên đường Catinat trước khi xuống tàu về nước, ông Ngô Đình Diệm, một nhà độc tài chống Cộng đổi tên đường Catinat thành đường Tự Do trong chính sách đổi tên đường trong cả nước.
Tên Tự Do tuy hợp với chính sách thân Mỹ khi người Mỹ đổ quân đến Việt Nam đã không mang lại tự do như ông Ngô Đình Diệm mong muốn.
Trong thập niên 1960 lính Mỹ tới mang theo ma túy, tình dục, nhạc rock’n’roll và nạn kẹt xe đến đường Tự Do. Và lúc các viên chức thành phố buộc các xe chạy một chiều để giải quyết nạn kẹt xe dân chúng Sàigòn kháo nhau rằng  “Tự Do” có nghĩa là chạy một chiều theo chính sách của người Mỹ.
Quân đội Mỹ tới, tiền tiêu như nước, nhiều tiệm đổi ra tên Mỹ. Chính quyền Sàigòn ra lệnh viết bảng hiệu chữ Việt lớn gấp 3 lần chữ Mỹ.  Một quán rượu cho quân nhân Mỹ vội đổi tên tiệm Texas thành “Te Xa”.
Năm 1975 khi Cộng quân chiếm Sàigòn, chính quyền mới say sưa đổi tên đường. Tên các nhân vật chống Cộng được thay bằng các nhân vật Cộng sản nổi danh.
Ông Nguyễn Quang Vinh, vốn thuộc bộ đội của Mặt Trận Giải Phóng đang hành nghề bán thuốc Tây nói: “Cách đổi tên đường rất đơn giản. Người ta loan báo trên đài phát thanh hay đài truyền hình rồi vài ngày sau có người mang sơn cọ đi sơn tên mới. Người ta đổi một lúc nhiều đường nên lúc đầu rất khó nhớ. Phải cần một khoảng thời gian dài mới quen dần”
Đường “Tự Do” thành đường “Đồng Khởi” lấy tên một cuộc nổi dậy do đảng Cộng sản tổ chức tại tỉnh Bến Tre. Dân chúng truyền miệng với nhau: “Đồng Khởi mất Tự Do”!
Ông Nguyễn Kim Bạch, 70 tuổi, người dự phần trong việc hoạch định cuộc tấn công Mậu Thân vào thành phố Sàigòn nói: “Thấy các con đường có tên mới cũng vui,  nhất là khi anh không thích các tên đường cũ”.
Nhưng bà Marie Nguyễn, 59 tuổi, rời Việt Nam năm 1975 với chồng vốn là một sĩ quan Dù của miền Nam suy nghĩ khác. Bà ở Úc thường đi đi về về Việt Nam. Bà nói: “Tên cũ là một phần của lịch sử thành phố nên tôi thích các tên đó hơn.”
Việt Nam có một dân số đa số là người trẻ tuổi không biết nhiều về quá khứ nên đảng Cộng sản dễ tuyên truyền và uốn nắn. Bà Nguyễn nói: “Người trẻ tuổi không quan tâm đến quá khứ và sống hồn nhiên như mọi người trẻ tuổi khác trên thế giới.”
Cô Lê Thị Mỹ Hạnh, 24 tuổi sinh đẻ tại Nha Trang. Cô  học 3 năm tại Sàigòn trước khi được gởi đi du học nước ngoài. Cô nói: “Tôi không hiểu người ta nói thay đổi nghĩa là gì. Tôi chẳng thấy có gì thay đổi cả. Và thật khó quan hệ với những người già cả.”
Trong mấy năm gần đây chính quyền Việt Nam chia lại tỉnh, thành phố, quận nói là để chỉnh đốn hành chánh đồng thời tạo thêm chỗ ngồi cho đảng viên cấp ủy.
Gíáo sư Carlyle Thayer của Viện Quốc Phòng Úc nói: “Việc cắt chia lại tỉnh. thành cho phù hợp với đà gia tăng dân số rồi thêm tên nhân vật này nhân vật khác trở nên rất phức tap. Trông như khoác lên người một bệnh nhân tâm thần một chiếc áo jacket cứng ngắt”.
Một  vài tên đường của thời 1960 của các nhà khoa học vẫn còn sót lại tại thành phố Hồ Chí Minh như  đường Louis Pasteur (1822-1895), và đường Marie Curie (1867-1934). 
Ông Nguyễn Thanh Minh nói: “Nếu tên đường đổi mà quang cảnh không thay đổi thì không sao. Đằng này quang cảnh các con đường hoàn toàn thay đổi  mới rắc rối. May mà số nhà vẫn như cũ!”
Chi có một thay đổi mà sau 35 năm vẫn không được dân chúng chấp nhận, đó là tên thành phố Hồ Chí Minh.  Người Việt Nam vẫn thích dùng chữ “Sài Gòn”.  Ông Nguyễn Kim Bạch trong hàng ngũ cộng sản giải thích một cách gượng gạo rằng: “Saigòn  chỉ có hai âm, trong khi “Thành phố Hồ Chí Minh dài quá!”
Trần Bình Nam phóng địch
July 5, 2010
binhnam@sbcglobal.net
www.tranbinhnam.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Quốc gia nào cũng có nhà nước nên vai trò của chính quyền không thể tránh. Nhưng quả lắc khi nghiêng về nhà nước quá xa thì bóp nghẹt thị trường tự do còn khi chuyển sang tư nhân quá mức lại tạo ra bất ổn (khủng hoảng kinh tế) và hố sâu giàu nghèo. Một nghịch lý khác là khi xã hội xáo trộn, kinh tế suy trầm thì một bên là Mác Xít trỗi dậy, bên kia là Phát Xít nổi lên như xảy ra vào các thập niên 1930 hay 2010.
Trong cú sốc ban đầu do COVID-19 gây ra, các chính phủ và ngân hàng trung ương ứng phó bằng những đợt bơm tiền mặt khổng lồ là chuyện có thể dễ hiểu. Nhưng hiện nay, các nhà hoạch định chính sách cần lùi một bước và xem lại các hình thức kích hoạt nào thật sự cần thiết và nguy cơ nào gây nhiều hại hơn lợi. Các chính phủ trên khắp thế giới đang phản ứng mạnh mẽ với cuộc khủng hoảng COVID-19 bằng cách ứng phó kết hợp về tài chính và tiền tệ, nó đã đạt tới 10% GDP toàn cầu. Tuy nhiên, theo Cơ quan Kinh tế và Xã hội thuộc Liên Hiệp Quốc đánh giá tổng quát mới nhất, các biện pháp vực dậy này có thể không thúc đẩy cho tiêu dùng và đầu tư nhiều như các nhà hoạch định chính sách hy vọng.
Bạch Thái Bưởi, theo Wikipedia: “Là một doanh nhân người Việt đầu thế kỷ 20. Lúc sinh thời, ông được xếp vào danh sách bốn người giàu có nhất Việt Nam vào những năm đầu của thế kỷ 20 (nhất Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Bưởi)… Xuất thân từ tầng lớp nghèo, ông luôn quan tâm đến đời sống của giới thợ thuyền. Ông dành chế độ an sinh cho các nhân viên của mình. Ông trợ cấp cho học sinh nghèo có chí du học… Năm 1921, Bạch Thái Bưởi cho ra đời tờ báo hàng ngày mang tên Khai hóa nhật báo với tôn chỉ: ‘Một là giúp đồng bào ta tự khai hoá, dạy bảo lẫn nhau... mở mang con đường thực nghiệp. Hai là giãi bày cùng Chính phủ bảo hộ những yêu cầu thiết thực, chính đáng của quốc dân. Ba là diễn giải những ý kiến, những lợi ích, tác hại của các công việc Chính phủ đang làm...’
Sự căng thẳng thẳng giữa nước Mỹ và Trung cộng mỗi ngày mỗi gia tăng. Thật vậy, kể từ ngày 25-9-2018, tổng thống Donald Trump đọc trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi các nước trên Thế giới: “Chống lại xã hội chủ nghĩa và những đau khổ do nó đã gây ra cho nhân loại.” Mời xem link: https://youtu.be/q6XXNWC5Koc?t=95. Từ đấy, khiến cho Trung cộng lo âu phập phồng vì cả Thế giới phê phán chủ nghĩa cộng sản gay gắt.
Kết quả bầu cử Thị xã vòng nhì hôm 28/6 vừa qua khoát cho nước Pháp bộ áo mới màu xanh. Bộ áo Pháp lần đầu tiên được mặc. Các Thị xã xưa nay do Thị trưởng xã hội, phe Hữu hay thuộc xu hướng khác nay phần lớn lọt vào tay đảng Xanh. Cả những Thị xã cho tới nay vẫn nằm trong tay cộng sản cũng bị đảng Xanh cướp mất. Giới chánh trị đều ngẩn ngơ trước thực tế hoàn toàn bất ngờ này. Nhiều nhà chánh trị học, nhà báo chánh trị bắt tay ngay vào việc tìm hiểu tại sao bổng nhiên xuất hiện làn sóng xanh chiếm gần hết các thành phố lớn nhỏ của Pháp? Tại sao chỉ có 4/10 người đi bầu? Vậy người được bầu thắng cử hay làn sóng cử tri vắng mặt mới thật sự thắng cử?
Những năm gần đây sự việc Trung Quốc chiếm đảo, vét cát dưới đáy biển xây dựng căn cứ quân sự, xây phi trường, đặt tên lửa tại biển Đông khiến người ta vô tâm quên mất rằng cánh tay dài của Đại Hán đã vươn qua biển thò đến tận Phnom Penh tự thuở nào. Dưới mắt nhiều quan sát viên quốc tế thì Campuchia ngày nay là một tỉnh của Trung Quốc, và Thủ tướng Hun Sen là một bí thư tỉnh ủy của Đảng Cộng sản Trung Quốc, không hơn không kém.Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự trên đất Campuchia là mối đe dọa nghiêm trọng cho các quốc gia khác trong vùng Đông Nam Á, và Hoa Kỳ chắc chắn không thể không nhận ra hiểm họa to lớn đó. Trong buổi tường trình lên Ủy ban Tình báo Thượng viện Hoa Kỳ hôm tháng Giêng năm 2019, Giám đốc Sở Tình báo Quốc gia, lúc đó là ông Dan Coats, đã cảnh báo rằng “Campuchia đang có nguy cơ biến thành một quốc gia độc tài, và điều đó sẽ mở đường cho Trung Quốc thiết lập các căn cứ quân sự trên miền đất ấy.”
Ngày 22 tháng 6 năm 2020, dự luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông được đưa ra tại quốc hội của Đảng Cộng Sản Trung Hoa để thông qua, và đêm 30 tháng 6 rạng sáng ngày 1 tháng 7, 2020, sau một phiên họp kín của Ủy Ban Thường Vụ Đại Biểu Nhân Dân (mà thế giới gọi là quốc hội bù nhìn tại Bắc Kinh) dự luật này đã trở thành luật. Ngày mà Luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông này ra đời cũng trùng ngày mà Hồng Kông được trao trả lại cho China 23 năm trước 01-07-1997 theo thể chế “một nước hai chế độ” (one country two systems). Theo đó Hồng Kông vẫn còn quyền tự trị trong 50 năm từ 1997 đến 2047, và trên lý thuyết Hồng Kông chỉ lệ thuộc vào Bắc Kinh về quân sự và ngoại giao mà thôi.
“Ngày 11/07/1995: Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.” Với quyết định lịch sử này, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng sản đã ghi dấu “gác lại qúa khứ, hướng tới tương lai” được 25 năm vào ngày 11/07/2020. Nhưng thời gian ¼ Thế kỷ bang giao Mỹ-Việt đã đem lại những bài học nào cho hai nước cựu thù, hay Mỹ và Việt Nam Cộng sản vẫn còn những cách biệt không hàn gắn được ?
Trước 1975, ở bùng binh ngã Sáu (kế góc đường Gia Long và Lê Văn Duyệt) có cái biển nhỏ xíu xiu: Sài Gòn – Nam Vang 280 KM. Mỗi lần đi ngang qua đây, tôi đều nhớ đến cái câu ca dao mà mình được nghe từ thưở ấu thơ: Nam Vang đi dễ khó về… Bây giờ thì đi hay về từ Cambodia đều dễ ợt nhưng gần như không còn ma nào muốn hẻo lánh tới cái Xứ Chùa Tháp nghèo nàn này nữa. Cũng nhếch nhác ngột ngạt thấy bà luôn, ai mà tới đó làm chi… cho má nó khi. Thời buổi này phải đi Sing mới đã, dù qua đây rất khó và về thì cũng vậy – cũng chả dễ dàng gì.
Càng gần ngày tranh cử, càng nhiều người biểu lộ yêu mến Tổng thống Donald Trump và ngược lại cũng lắm người bày tỏ chán ghét ông Trump. Có những người ghét ông chỉ vì họ yêu chủ nghĩa xã hội, yêu chủ nghĩa vô chính phủ, lợi dụng cơ hội ông George Floyd bị cảnh sát đè cổ chết đã chiếm khu Capitol Hill, nội đô Seattle, tiểu bang Washington, trong suốt ba tuần trước khi bị giải tán. Nhân 244 năm người Mỹ giành được độc lập từ Anh Quốc, và sau biến cố George Floyd, thử xem nền dân chủ và chính trị Hoa Kỳ sẽ chuyển đổi ra sao?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.