Hôm nay,  

Cô Gái Vẽ Bằng Chân

9/22/200800:00:00(View: 12053)
Vào năm 1978 gì đó, nhiếp ảnh gia người Nhật là Makoto đưa đến New Orleans một số hình ảnh rất thảm thương chụp từ những trại tỵ nạn Galang và Bidong. Tôi không bao giờ quên được tấm hình chụp một cô bé cụt hai tay đang đứng bên trong hàng rào kẽm gai với đôi mắt như mất hồn lờ đờ nhìn ra ngoài hay nhìn về phía trước mịt mù tức tưởi như tiếng nấc nghẹn của cả một dân tộc không còn nước mắt để khóc, nét mặt buồn rũ xuống như hiện thân nét mặt của cả quê hương mình.

Thế rồi khoảng bảy năm sau, tôi gặp được cô bé này ở New Orleans. Lúc đó cô ta đã 20 tuổi, đang theo học trường đặc biệt về hội họa. Tôi được cô ta chỉ cho xem những bức tranh cô vẽ, thật đẹp, có hồn và chuyển nét vui tươi, khiến người Mỹ chú ý và đề cao. Vì cụt cả hai tay nên cô vẽ bằng chân, rất nhuyễn, và điệu nghệ. Tôi ngạc nhiên thấy cô còn biểu diễn bật điện bằng chân, giật dây mở quạt điện trên trần nhà bằng chân, ăn bằng chân, rót nước và mời khách bằng chân...

THỜI ĐIỂM NGƯỜI MỸ MÊ SẦU RIÊNG

Truyện cô gái vẽ được bằng chân chắc cũng chỉ là một trong trăm ngàn câu chuyện khác về người Việt mình trong những bi thảm mịt mù mà vẫn lầm lũi bước tới. Không ngờ mà cô ta lại có thể góp phần được vào việc làm đẹp một mảnh đất mới tại ngôi làng Việt ở thành phố New Orleans.

S.M. Hahn của tờ The Times-Picayune ở vùng New Orleans giữa tháng 9 năm 1999 viết một bài dài với tựa đề "Đi mua đồ nấu ăn tại chợ Việt" nói lên nếp sống khác biệt mà thu hút của dân Việt tại Ngọc Lân.

Chợ này sầm uất hẳn vào mỗi thứ bảy, bán đủ mọi thứ lặt vặt từ những bó rau đay, rau muống hái trong vườn, cho đến những xe chở đầy ngỗng trắng và thỏ sống; từ những rổ cà ghém đến những bó húng thơm. Lại có cả những trái cây hiếm lạ đối với người Mỹ như ổi, mít, nhãn tươi, hồng dòn, sầu riêng...

Bây giờ thì Mỹ trắng cũng như Mỹ đen đều ham tìm đến chợ Việt, dù phải thức dậy thật sớm. Quãng 9g sáng là đã tan chợ. May hết sức, anh chàng Hahn đã bám được một sinh viên y khoa người Việt đang học thuốc trong đại học Tulane. Thế là có người dẫn lối và chỉ cho cách mua bán để về tập nấu ăn theo kiểu Việt. Sau khi đã mua đủ mọi thứ "đồ nghề" cho món canh chua, chả cuốn, bò nhúng dấm, và các món nhậu, chàng Hahn nghĩ phải mua thứ trái cây gì độc đáo mùi vị Việt cho món tráng miệng. Và anh ta đã chịu món sầu riêng, dù đã được cảnh cáo trước là có mùi lạ lắm đến nỗi nhiều nơi bên Á Đông đã cấm không được ăn nơi công cộng như ở khách sạn và phi trường. Vậy mà anh chàng Hahn cũng quyết tậu được một trái. Anh tả là mùi nó thối lắm. "Nhưng nếu bạn chịu nổi thì bạn sẽ ăn được. Và nếu bạn đã chịu ăn thì thế nào bạn cũng phải nghiền mê mệt. Sầu riêng là một trong những trái cây khó chơi mà lại dễ bị mê nhất thế giới..." Sầu riêng mầu nhiệm lắm, ăn vào nghĩ ra mùi gì mình thích nhất cũng được. Nó giống cả mùi cà-phê nữa mới lạ chứ.

Bén mùi rồi, chàng Hahn của tờ The Times-Picayune liền giới thiệu và dặn kỹ ở cuối bài báo: "Chợ Việt họp mỗi sáng sớm thứ Bảy ở phía Đông New Orleans. Nhớ phải tới vào khoảng 6g30 sáng thì mới chọn được đồ vừa ý nhất. Cứ lái xe theo đường Chef Menteur tới Alcee Fortier là đúng đó."

TIN VUI GỬI NGƯỜI MẶC CẢM THUA KÉM

Châu Á là nơi phát sinh những tôn giáo lớn cho thế giới. Nhưng không hiểu vì lý do huyền bí nào mà một nước ở mút đầu phía tây Châu Á là Do Thái và một nước ở đuôi chót phía đông là Việt Nam lại mang cùng một lịch sử khổ nạn bầm dập giống nhau.

Ít nhất là ba thời kỳ dân Do Thái đã bị đầy đi khỏi nước: sang Ai Cập, sang Babylon và gần hai ngàn năm bị mất nước lang bạt đi khắp thế giới, thủ đô Giêrusalem bị đổi tên thành Aelia Capitolina vào năm 70 sau khi bị người Roma xâm chiếm phá tan bình địa. Được giải thoát khỏi ách nô lệ Ai Cập, họ lại phải trải qua bốn mươi năm lang thang trong sa mạc, vô gia cư, vô tổ quốc. Nhưng chính trong những tước đoạt tột cùng này, giữa cõi sa mạc hoang vu khô cháy không còn gì để bám víu này mà niềm tin vào một Thiên Chúa duy nhất phát khởi. Họ thấy được Đấng Toàn Năng vẫn yêu thương dẫn dắt dưỡng nuôi trong "đồng cỏ xanh tươi bên dòng suối nước" dù đang qua bao thung lũng tối hay giữa bãi cát nấu nung! Không còn gì hết mà vẫn còn tất cả. Vì còn niềm tin. Như vậy là Do Thái thuộc Châu Á đã thi hành được một sứ mệnh và một sử mệnh làm nơi phát sinh ra Thiên Chúa giáo. Còn Việt Nam mình với bằng ấy khổ nạn có mang một sứ mệnh hay một sử mệnh nào không"

Câu chuyện cô bé cụt hai tay do chiến tranh đứng bên trong hàng rào kẽm gai ở trại tỵ nạn vẫn mãi tạo ra những đợt sóng dội dập trong tôi. Người mình đã khổ mà mà cô gái này còn khổ hơn gấp bội, tương lai rồi trôi dạt ra sao! Nghe đâu trước đó nhiều lần cô gái này đã tìm cách tự tử. Tội tình gì vậy" Nhưng rất may, cô đã được mang một tâm hồn mới sau những khóa linh thao, rất lạc quan yêu đời, và trở thành một họa sĩ vẽ bằng chân rất độc đáo.

Đó cũng là câu chuyện Tin Vui mở lối: "Nước Trời giống như chuyện gia chủ kia, vừa tảng sáng đã ra mướn thợ vào làm việc trong vườn nho của mình." (Mt 20:1). Công việc nhiều quá, thấy cần thêm thợ nên ông lại đi tìm nhiều đợt: 9g sáng, 12g trưa, rồi 3g chiều. Mãi tới 5g chiều chỉ còn một giờ nữa thì hết giờ làm việc mà công việc vẫn chưa xong. Thế là ông gấp rút đi bốc thêm một đợt nữa cho chắc ăn.

Lúc bấm thẻ phát lương, ông chủ "nghệ sĩ" này lại hứng chí phát trước cho những người đợt cuối cùng chỉ làm có một giờ cũng được một quan tiền. Có thể vì những người này đã làm hết sức cho công việc của ông chạy xong kịp thời. Và những người ở những đợt khác cũng chỉ một quan tiền, kể cả những người làm từ 6g sáng, như đã thỏa thuận ngay từ đầu. Vậy là có lời ra tiếng vào lẩm bẩm rằng ông chủ không công bằng. Nhưng ông chủ đã trả lời rõ ràng: "Tôi đâu có xử bất công. Bạn đã chẳng thỏa thuận với tôi là một quan tiền sao"... Hay vì thấy tôi tốt bụng mà đâm ra ghen tức"" (Mt 20: 13-15)

PHÚT MỞ NHÃN QUAN

Sinh ra làm người Việt, có thể tôi cũng mang mặc cảm thấp cổ bé miệng thua thiệt trước đà tiến của thế giới. Có thể tôi cũng đã trách Chúa bất công vì sinh ra tôi ở đời thuộc đợt chợ chiều, đợi chờ chán chường mệt mỏi đến dài cổ, mãi đến phút chót mới được nhắc tới. Nhưng kìa, lạ quá, ông chủ vườn nho lại gọi tên tôi trước mà trả lương tối đa, mặc ai ghen tị. Tình thương này quả là một Tin Vui khiến tôi ngỡ ngàng sửng sốt.

Mỗi xui xẻo của người Do Thái là một mở lối mới. Mọi dấu bổng trầm đều hòa lại thành một bài hát dịu êm như lời Kinh Thánh: "Chúa đã làm cho mọi sự đi liền với nhau sinh ích cho những ai được Người yêu thương." (Roma 8:28).

Với quan niệm sống vì mồ mả cha ông, nhiều người Việt cứ bám chết vào mảnh đất đã trở nên quá chật hẹp nghèo nàn ở đất Bắc. Biến cố đau buồn 1954 đã hất cả triệu người ra khỏi làng mạc, không ngờ lại là cơ may phát triển miền Nam. Biến cố khốn cùng 1975 tan cửa nát nhà không ngờ lại là dịp bung ra khắp thế giới mở thêm bờ cõi mới, biết bao nhân tài được đào tạo đến nay. Dòng sức sống Việt Nam ở cuối thế kỷ 20 đã được chảy tới khắp các làng Việt trên các lục địa thế giới, mang sức ủi an vỗ về, hàn gắn những thương đau. Phải có một sử mệnh nào qua mọi chuyển vần này chứ"

Thế là một nhãn quan mới được mở ra khi được huyền nhiệm tình yêu chạm tới hóa giải mọi khúc mắc oan khiên. Những điệu đục khàn đời mình bỗng dưng biến thành hòa khúc dịu êm. 

Ngước nhìn mặt Người, mắt tôi ứa lệ.

Lòng đê mê giang cánh bay xa.

Lm. Trần Cao Tường

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.