Hôm nay,  

Việt Nam: Hết Bịt Miệng Dân Đến Bóp Cổ Báo Chí Cấm Thông Tin Không Chống Nổi Tham Nhũng?

08/08/200800:00:00(Xem: 11866)
Hoa Thịnh Đốn - Đảng Cộng sản Việt Nam đã bịt miệng người dân  bây giờ lại bóp cổ nhà báo  thì nhà nước này có còn là “của dân, do dân và  vì dân” không "

Vết bẩn của của chế độ đã được  Ban Bí thư Trung ương Đảng viết trong  Chỉ thị số 25-CT/TW về “Tăng cường công tác xây dựng Đảng trong các cơ quan báo chí”, công bố ngày 3/8 (2008).

Chỉ thị này nói rằng mục đích của quyết định là  “ nhằm khắc phục những biểu hiện lệch lạc về chính trị, tư tưởng, xa rời tôn chỉ, mục đích của báo chí.”

Việc  nhiều người làm báo và nhiều tờ báo “đi chệch hướng đảng”  không có gì mới, nhưng đáng chú ý là  Chỉ thị này được đưa ra hai ngày  sau khi Đỗ Quý Doãn, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) ký Quyết định thu hồi Thẻ Nhà báo của 7 cán bộ, phóng viên bị nhà nước quy kết “có vi phạm nghiêm trọng”  hay “tham ô tài sản và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.”

Thông tấn Xã Việt Nam cho biết những nhà báo bị thu thẻ hành nghề  trong  quyết định ngày 1/8  gồm :  Nguyễn Quốc Phong, Phó Tổng biên tập Báo Thanh Niên;  Bùi Văn Thanh, Phó Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ TP.HCM;  Huỳnh Kim Sánh, Tổng thư ký Toà soạn Báo Thanh Niên;  Dương Đức Đà Trang, Trưởng Văn phòng đại diện Báo Tuổi Trẻ TP.HCM tại Hà Nội và Trần Đình Dũng (Việt Dũng), Phóng viên Báo Khoa học và Đời sống vì  “đã vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động và thông tin trên báo chí.”

Hai trường hợp khác là Nguyễn Thị Thanh Thuý, Phó Tổng biên tập Báo Người cao tuổi, Hoàng Tuyết Oanh, cán bộ Báo Người cao tuổi bị cơ quan điều tra khởi tố bị can về tội “tham ô tài sản và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.”

Trừ trường hợp những người của  Báo Người cao tuổi, các nhà báo bị thu thẻ hành nghề của các báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên và Khoa học và Đời sống có liên hệ đến các bài  báo họ viết hay điều hành phóng viên viết về vụ tham nhũng PMU 18, trong đó có hai nhà báo  Nguyễn Việt Chiến, Báo Thanh Niên, và  Nguyễn Văn Hải, Báo Tuổi Trẻ TP.HCM  đã bị bắt ngày 12/5 (08).

Vụ án Ban Quản lý dự án 18 (PMU 18) mà  Bùi Tiến Dũng làm Tổng Giám đốc cùng đồng bọn đã bị nhà nước  truy tố phạm tội tổ chức đánh bạc và đánh bạc; Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng ; Đưa nhận hối lộ, tham ô tài sản tại PMU 18.

Nhưng câu chuyện tham nhũng của các viên chức nhà nước không dừng ở bị cáo  Bùi Tiến Dũng và những cán bộ tép riu mà đã lan sang nhiều viên chức cao cấp khác, kể cả Nguyễn Việt Tiến,  Thứ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải. Tiến bị bắt ngày 4/4/2006, sau khi bị khởi tố về tội “Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng ''(điều 165 Bộ luật Hình sự)  và “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” (điều 281 Bộ luật Hình sự).  

Nhưng đùng một cái, ngày 28-3- (08), Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (VKSNDTC) đã ký quyết định đình chỉ điều tra đối với hai tội danh này. Sau đó, Tiến được khôi phục sinh hoạt đảng và  đương sự đòi  được phục hồi cả chức vụ.

Nhiều Đại biểu Quốc hội và dư luận  phản ứng nghi ngờ có chuyện sai quấy trong quyềt định miễn tố  khiến  Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng,  phải yêu cầu các cơ quan tố tụng và các cơ quan chức năng rút kinh nghiệm trong việc chưa phối hợp xử lý đồng bộ đối với  Tiến.

Nhiều Đại biểu Quốc hội còn đòi Chính phủ phải làm sáng tỏ vụ Tiến được miễn tố và muốn Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao trả lời công khai, nhưng viện này lại chọn lối trả lời bằng thư khiến nhiều ĐạI biểu bất bình vì họ không thỏa mãn với các câu trả lời.

Trong khi vụ  Tiến được miễn tố chưa nguội thì ngày 12/5 (08) xẩy ra vụ nhà nước bắt hai ký gỉa  Nguyễn Việt Chiến, Báo Thanh Niên và  Nguyễn Văn Hải, Báo Tuổi Trẻ TP.HCM.   Hai Nhà báo này  được coi là  những người  tích cực nhất trong cuộc phanh phui  vụ tham nhũng tại Ban quản lý các dự án 18 (PMU 18).  Cả hai cùng  bị tố cáo "lợi dụng chức vụ và quyền hạn trong khi thi hành công vụ" (điều 281 Bộ luật Hình sự).

Cùng bị bắt với hai nhà báo còn có thượng tá Đinh Văn Huynh - Nguyên trưởng Phòng 9, C14, Bộ Công an về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Cơ quan An ninh điều tra cũng khởi tố thiếu tướng Phạm Xuân Quắc Nguyên Cục trưởng Cục Cảnh Sát Điều Tra tội phạm về trật tự xã hội (C14), trưởng ban chuyên án vụ PMU18 về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Tướng Quắc bị Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng, ép về hưu vào tháng 12 năm ngoái trong khi cuộc điều tra tham nhũng tại PMU 18 đi vào giai đọan gay gắt.

Tóm lại,  4  người được  coi là hăng hái nhất  trong công tác chống tham nhũng trong vụ PMU 18, theo chủ trương của đảng, đã bị nhà nước  bắt giam và khởi tố.

Trước sự thể ngược đời này, Báo Thanh Niên nêu thắc mắc với đảng: “Hai năm sau khi những kẻ đánh bạc, tham nhũng bị khởi tố và đưa vào nhà giam, tháng 5.2008 hai phóng viên (thuộc hàng những nhà báo giỏi nhất trong làng phóng viên nội chính phía Bắc) đã bị bắt. Họ bị bắt với tội danh: Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.”

“Tổng số đã có hơn 1.000 bài báo viết về vụ PMU 18 đăng trên gần 100 tờ báo, trong đó có một số bài có thông tin không chính xác đăng trên khoảng hơn chục tờ báo, thậm chí có cả bài báo sai sự thật. Trong năm 2007 và đầu năm 2008, đã có hàng chục phóng viên bị gọi lên lấy lời khai tại cơ quan an ninh điều tra (trong đó có cả phóng viên trong ngành công an). Nhưng cuối cùng, cho đến nay chỉ có 2 phóng viên bị khởi tố, trớ trêu thay, đó lại là hai phóng viên của hai tờ báo luôn đi hàng đầu trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực - Báo Thanh Niên, Báo Tuổi Trẻ. Điều này có công bằng không" Có đúng đường lối, quan điểm và quyết tâm chống tham nhũng, chống tiêu cực của Đảng và Nhà nước không"”

Có lẽ vì nói thẳng như thế mà 4 Nhà báo cấp lãnh đạo của Thanh Niên và Tuổi Trẻ đã bị rút thẻ hành nghề trong quyết định của Đỗ Qúy Doãn.   Nhưng hành động  rút thẻ hành nghề của những người đã bầy tỏ thái độ ngược chiều với nhà nước có giúp thu hẹp hố ngăn cách giữa đảng và báo chí trong công tác chống tham nhũng  hay chỉ làm cho người dân nghi ngờ thêm " Và sự ra đời của Chỉ thị 25 để xiết chặt thêm Báo  chí có giúp đảng mạnh hơn không "

Ai cũng thấy hậu qủa nhãn tiền của các vụ bắt giam và tịch thu thẻ nhà báo là  từ nay sẽ không còn phóng viên nào dám ngo  ngoe cắm đầu viết bài chống tham nhũng nữa.  Có lẽ  đây  cũng là  mụch đích của đảng khi đưa ra Chỉ thị 25 để củng cố và bảo đảm tuyệt đối quyền kiểm soát  Báo chí từ đào tạo đến huấn luyện, hành nghề và qủan lý.

CHI TIẾT CHỈ THỊ 25

Điều quan trọng đầu tiên của Chỉ thị viết : “ Cần làm cho các cấp uỷ, tổ chức đảng và đảng viên trong các cơ quan báo chí nhận thức đúng đắn, sâu sắc về vai trò quan trọng của báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, của tổ chức chính trị - xã hội, là diễn đàn của nhân dân, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật; phải đảm bảo tính tư tưởng, tính chân thật, tính nhân dân, tính chiến đấu và tính đa dạng của hoạt động báo chí.”

Về tổ chức, đảng ra lệnh phải: “Xây dựng đảng bộ, chi bộ cơ sở trong các cơ quan báo chí vững mạnh, thực sự là hạt nhân chính trị lãnh đạo, tổ chức cho cán bộ, đảng viên, biên tập viên, phóng viên thực hiện đúng và nghiêm túc các quan điểm, chủ trương, đường lối, Điều lệ, các quy chế quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tôn chỉ, mục đích của báo chí; lãnh đạo thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chính trị của cơ quan, xây dựng, rèn luyện đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, có đạo đức trong sáng, góp phần tích cực xây dựng và phát triển nền báo chí cách mạng Việt Nam.”

Nhằm đề phòng tình trạng “phá rào” của báo chí như không tích cực  tuyên truyền theo lệnh đảng, không muốn thổi phồng cái mới, người tốt theo tiêu chuẩn đảng đặt ra để che đi những thói hư tật xấu cho cán bộ, đảng viên, Chỉ thị ra lệnh cho các cấp trong đảng phải : “Đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức đối với các cơ quan báo chí nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của báo chí, khắc phục những biểu hiện lệch lạc về chính trị, tư tưởng, xa rời tôn chỉ, mục đích của báo chí.”

Chỉ thị cũng ra lệnh cho các Báo phải: “Cần chú trọng nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục đạo đức cách mạng, nâng cao trách nhiệm đảng viên, trách nhiệm nghề nghiệp của người làm báo trước pháp luật, xã hội và trước sự nghiệp chung của đất nước; việc thực hiện 9 điều "Quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam"; quy định của pháp luật về nội dung các trang web, các blog…”

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII ngày 13/8/2005, Hội Nhà báo Việt Nam đã thông qua 9 điểm Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam như sau:

1. Tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

2. Luôn gắn bó với nhân dân, hết lòng phục vụ nhân dân.

3. Hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật.

4. Sống lành mạnh, trong sáng, không được lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi và làm trái pháp luật.

5. Gương mẫu chấp hành pháp luật, làm tròn nghĩa vụ công dân, làm tốt trách nhiệm xã hội.

6. Bảo vệ bí mật quốc gia, nguồn tin và giữ bí mật cho người cung cấp thông tin.

7. Tôn trọng, đoàn kết, hợp tác giúp đỡ đồng nghiệp trong hoạt động nghề nghiệp.

8. Thường xuyên học tập, nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, nghiệp vụ, khiêm tốn cầu tiến bộ.

9. Giữ gìn và phát huy văn hóa dân tộc đồng thời tiếp thu có chọn lọc các nền văn hóa khác.

Nhìn chung ít có người làm báo nào ở Việt Nam đã vi phạm 9 “điều răn” này cho đến khi xẩy ra các hệ lụy  quanh vụ PMU 18. Tuy nhiên hai Nhà báo Nguyễn Việt Chiến, Báo Thanh Niên và  Nguyễn Văn Hải, Báo Tuổi Trẻ chưa bị đem ra xét xử nên không ai biết họ đã phạm tội gì.

Trong khi chờ đơi công lý, đảng vẫn cứ xiết cổ báo chí qua  công tác qủan lý gắt gao người làm báo. Chỉ thị 25 yêu cầu đảng phải: “Kết hợp chặt chẽ công tác quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên, quần chúng với công tác kiểm tra, giám sát đảng viên trong các cơ quan báo chí. Bên cạnh việc quản lý đảng viên trong chi bộ, cần kết hợp với việc lấy ý kiến nhận xét, đánh giá về đảng viên của quần chúng trong cơ quan báo chí, của cấp uỷ nơi gia đình cư trú, nơi đến cư trú hoặc ở cơ sở đào tạo . . . Giáo dục đảng viên kết hợp với công tác giáo dục đoàn viên, hội viên, quần chúng (công đoàn, đoàn thanh niên, hội cựu chiến binh, hội nhà báo...) trong các cơ quan báo chí. Nội dung giáo dục cần hướng vào việc nâng cao kiến thức chính trị - xã hội, pháp luật, trách nhiệm xã hội, tác phong công tác, cách thức ứng xử tình huống...”

ĐẢNG VIÊN TRƯỚC-LÀM BÁO SAU

Ngoài ra Chỉ thị cũng quy định  các Báo phải : “ Có kế hoạch giáo dục, rèn luyện phóng viên, biên tập viên trẻ tuổi để họ sớm đứng trong hàng ngũ của Đảng. Tăng cường công tác phát triển đảng viên trong các cơ quan báo chí… Thống nhất mô hình tổ chức cơ sở đảng và bố trí bí thư cấp uỷ. Tổ chức đảng trong các cơ quan báo chí cần được tổ chức đồng bộ, thống nhất với tổ chức hành chính của cơ quan; bảo đảm sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, công tác cán bộ và lãnh đạo tổ chức chính trị - xã hội ….. Coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và phát triển Đảng tại các cơ sở đào tạo về báo chí. Các cơ sở đào tạo về báo chí phải thực sự coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị; bố trí nội dung, chương trình học tập, nhất là về chính trị sát hợp với các định hưởng của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước. Tăng cường công tác phát triển Đảng trong đội ngũ sinh viên nhằm tạo nguồn cung cấp đảng viên cho các cơ quan báo chí.”

Chỉ thị 25 còn ra lệnh “nắm đầu” các cơ quan Chủ qủan, tức các Chủ báo, để quy trách nhiệm khi báo vi phạm kỷ luật đảng, theo đó đảng phải  : “ Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng và cơ quan quản lý cấp trên của các cơ quan báo chí. Tổ chức đảng ở cơ quan chủ quản báo chí phải phân công một đồng chí lãnh đạo có bản lĩnh chính trị, am hiểu về báo chí, có kinh nghiệm công tác đảng để theo dõi thường xuyên việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan báo chí; thường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ, cập nhật kiến thức về Đảng cho các đồng chí được giao nhiệm vụ giúp cấp uỷ cơ quan báo chí về công tác đảng; chịu trách nhiệm về chất lượng chính trị của tổ chức đảng trong cơ quan báo chí; phổ biến kịp thời, thực hiện nghiêm túc Quy chế về bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật cán bộ lãnh đạo các cơ quan báo chí.”

MỘT CỔ MẤY TRÒNG "

Cũng nên biết trước Chỉ thị 25 , vào ngày 21/4/2006, Ban Bí thư đảng khóa IX  đã có Quyết định (165-QĐ/TW)  nói về “chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cơ sở trong cơ quan báo chí”.

Văn kiện do Phan Diễn ký tên phổ biến  đã đề ra trách nhiệm của Ban lãnh đạo và nhiệm vụ nghề nghiệp của phóng viên tại mỗi cơ quan báo chí là phải tuyên truyển và thường xuyên học tập chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh.

Quyết định 165 có nội dung: “ Đảng bộ, chi bộ cơ sở trong cơ quan báo chí là hạt nhân chính trị, lãnh đạo cán bộ, đảng viên, biên tập viên, phóng viên và những người lao động khác trong cơ quan thực hiện đúng quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước… xây dựng, rèn luyện đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có đạo đức trong sáng, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa...”

“…Lãnh đạo xây dựng và thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nuớc, theo đúng Luật báo chí và tôn chỉ, mục đích của báo, đài, tạp chí, xứng đáng là tiếng nói của Đảng và Nhà nước, đồng thời là diễn dàn của nhân dân; hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà nước…”

“… Lãnh đạo cán bộ, đảng viên, biên tập viên, phóng viên và những người lao động khác trong cơ quan tích cực tuyên truyền, cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước, các hoạt động xã hội, gương người tốt, việc tốt và các điển hình tiên tiến; đấu tranh chống những quan điểm, tư tưởng sai trái, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác.”

 “…. Lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ quốc phòng toàn dân, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã nội trong cơ quan nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, đấu tranh chống âm mưu “diễn biến hoà bình” và các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc, nói xấu, chống đối Đảng Cộng sản Việt Nam, chế độ xã hội chủ nghĩa của các thế lực thù địch, giữ gìn bí mật của Đảng, Nhà nước, bảo vệ chính trị nội bộ, bảo vệ tài sản của Nhà nước và của cơ quan….”

Ngoài nhiệm vụ “phổ biến, quán triệt đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước”, các báo phải “nói và làm theo nghị quyết của Đảng, đấu tranh chống các quan điểm sai trái, những hành vi nói, viết và làm trái với quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tư tưởng cơ hội, thực dụng, sự suy thoái về phẩm chất, đạo dức, lối sống.”

Nhìn chung thì những gì đã nói trong Quyết định 165 năm 2005 , cũng được lập lại trong Chỉ thị 25 năm 2008. Nội dung ngôn từ  tuy có khác nhưng tư tưởng chỉ đạo và nhiệm vụ vẫn như cũ.

Khỏang cách thời gian 3 năm từ 2005 đến 2008 đối với Việt Nam đã có nhiều thay đổi, nhưng  xem ra sự khác biệt giữa báo chí và đảng trong công tác chống tham nhũng không xích lại mà đã  dãn ra rộng hơn.  Nhiều  báo được sự đồng tình  ủng hộ, cổ võ của người đọc và môt số Đại biểu Quốc hội  muốn chống tham nhũng và các tệ nạn xã hội quyết liệt và nhanh hơn. Nhưng các cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao lại chậm như rùa như  đã diễn ra trong vụ  PMU 18  nên nhiều vụ án Con Voi đã biến thành Con Chuột hay để cho rơi vào quên lãng mà không ai biết !

Vậy Chỉ thị 25 có ý nghĩa gì hơn Quyết định 165 không, hay cũng chỉ có cùng một mục đích là cho phép đảng tiêu diệt quyền tự do được thông tin của người dân để cho đảng độc quyền hơn và độc tài hơn" -/-

Phạm Trần
(08/08)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.