Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Câu Chuyện Y Học: Cơn Suyễn Trong Mùa Xuân

10/03/200700:00:00(Xem: 3466)

Câu Chuyện Y Học: Cơn Suyễn Trong Mùa Xuân

Suyễn là bệnh viêm khí quản kinh niên. Năm 1998, có hơn 17 triệu người bị suyễn tại Hoa Kỳ. 10-12% là trẻ em bị suyễn. Mỗi năm ở Mỹ có 5 ngàn người chết vì suyễn. Số người chết vì suyễn tăng gấp đôi, kể từ năm 1979 tới 1995. Nguyên nhân chính sinh ra suyễn một phần do môi trường ô nhiễm tăng trưởng, quá nhiều bụi phấn hoa, thiếu điều hoà không khí trong nhà, không kiểm soát gia súc kỹ lưỡng, và thuốc dùng không đúng cách.

Suyễn có thể do nhiễm trùng hay siêu vi trùng như cảm lạnh, cúm hay viêm xoang. Những hóa chất kích thích mạnh cũng có thể gây suyễn. Khói thuốc lá, tập thể dục quá mức cũng gây suyễn. Ngay cả thời tiết xấu thay đổi, ẩm ướt hay trời lạnh cũng có thể sinh ra suyễn. Ít người để ý những trường hợp như căng thẳng quá độ, đùa nghịch quá mức hay khóc lóc cũng gây suyễn.  

* Ba cơ nguyên gây bệnh suyễn:

Thứ nhất là do đường dẫn phổi bị nghẹt. Xung quanh đường phổi có những giây thịt. Khi bị suyễn, những giây thịt co lại làm nghẹt đường phổi. Do đó không khí không thể qua lại dễ dàng khiến bệnh nhân khó thở. Không khí thổi qua những đường phổi co nhỏ gây tiếng khò khè.

Thứ 2 là viêm ống phổi, làm đỏ và sưng ống phổi. Hiện tượng viêm làm hư ống phổi, và đôi khi hư cả phổi. Bởi vậy điểm quan trọng nhất chữa phổi là phải chữa hiện tượng viêm trong cuống phổi.

Thứ 3 là những đường phổi thường rất nhạy cảm. Khi bị những chất gây dị ứng như phấn hoa hay bụi bậm dễ phản ứng làm đường phổi co nhỏ.

Như đã nói ở trên, suyễn là bệnh viêm khí quản kinh niên, gây ra khó thở, khò khè, tức ngực, và ho. Phần lớn bệnh nhân lên cơn suyễn vào ban đêm hay về sáng. Không phải mọi người đều có những triệu chứng suyễn kể trên, nhưng triệu chứng suyễn thay đổi nhiều ít tùy theo mỗi trường hợp. Triệu chứng suyễn cũng thay đổi theo từng cơn suyễn. Khi bị lên cơn suyễn thì triệu chứng suyễn có thể trở nên trầm trọng hơn.

Nếu không chữa kịp thời, suyễn sẽ làm nghẹt đường hô hấp vĩnh viễn, không thể trở lại bình thường. Một phần vì do mô keo (collagen) sinh sản quá mức. Phần khác, tại biểu mô (epithelial) sưng lên. Bởi vậy, nguyên tắc căn bản chữa suyễn là phải chữa viêm khí quản.

Cách chữa suyễn: Có 2 loại thuốc chữa suyễn. Một là làm cơn suyễn hạ tức thời. Hai là giảm suyễn lâu dài. Dùng thuốc giảm suyễn tức thời giúp chặn cơn suyễn. Còn phòng ngừa suyễn mỗi ngày là để bảo vệ phổi, và tránh khỏi lên cơn suyễn bất thình lình.Thực ra, phương pháp chữa suyễn rất phức tạp, vì tùy theo trường hợp cấp tính hay kinh niên. Cách chữa cấp tính chia làm bốn giai đoạn: từ loại bệnh rất nặng, tới suyễn trung bình. Hay bệnh suyễn nhẹ nhưng kéo dài giai dẳng. Bệnh nhẹ nhưng suyễn sẩy ra thất thường, tùy theo triệu chứng thay đổi, tùy theo thời gian dài ngắn.

Cách chữa suyễn cũng thay đổi tùy theo từng trường hợp, tùy theo từng trẻ em.

Thuốc chữa suyễn có nhiều loại, thay đổi theo nặng nhẹ. Thí dụ thuốc bơm chống viêm cuống phổi (inhaled corticosteroid hay cromolyn, neocromil), thuốc uống làm nở cuống phổi lâu dài (long-acting bronchodilator: long-acting inhaled beta-2-agonist hay theophylline, Zirfirlufast hay Zileuton), thuốc uống 'corticosteroid'. Thuốc cần toa, cần bác sĩ theo rõi.  

Mục đích chữa suyễn kinh niên:

1) Giúp bệnh nhân sinh hoạt bình thường, kể cả vấn đề tập luyện thể dục.

2) Giữ cho phổi hoạt đng tốt hơn.

3)Phòng ngừa những triệu chứng như ho, khó thở, ban đêm hay ngày.

4) Nhưng cần nhất tránh tập thể dục qúa mạnh để khỏi lên cơn suyễn.

5) Đề phòng không cho cơn suyễn dễ trở lại.

6)Dùng thuốc liều lượng vừa phải, ít công phạt.

Hỏi bác sĩ gia đình cách dùng ống thổi (Flowmeter) để tự kiểm soát sức thở. Dùng thuốc và điều chỉnh thuốc cho phù hợp.

Hỏi bác sĩ cách dùng ống bơm thuốc (Metered dose Inhalers) cho an toàn và đúng: từ lúc mở ống thuốc, lúc thở nhẹ ra, lúc bơm thuốc vào miệng, tay bấm ống thuốc, lúc hít vào bằng miệng, lúc ngưng thở từ 4 tới 10 giây, lúc thở ra nhè nhẹ bằng mũi, và lúc chờ sau 30 giây sẽ bơm lần thứ hai.

Ngoài ra, cần biết cách phòng ngừa suyễn cho bệnh nhân an toàn. Chẳng hạn, cần thuốc phòng ngừa suyễn để khỏi bị ho, khò khè, bị cứng lồng ngực (2-3 lần mt tuần lễ). Tránh nửa đêm thức giấc vì suyễn. Để ý chặn suyễn nếu sắp lên cơn. Hoặc, mỗi ngày, bệnh nhân phải dùng thuốc giảm cơn suyễn tức thời.

Nên gặp bác sĩ thường xuyên để theo rõi. Vì dôi khi cần phải đổi thuốc.

Nhớ luôn luôn mang theo thuốc trong người khi ra khỏi nhà.

Phải canh chừng, biết những triệu chứng sắp lên cơn suyễn, như: ho, khò khè, cứng lồng ngực, nửa đêm thức giấc, để dùng thuốc cho kịp thời.

Nếu không thuyên giảm, cần vào nhà thương cấp cứu ngay. Nhất là khi bện nhân khó thở, hơi thở nhanh, không đi được và không nói nên lời, môi và móng tay tím bầm, nhịp tim và mạch dồn dập. Ngay cả khi dùng thuốc mà bệnh không bớt cũng phải vào nhà thương cấp cứu ngay. Đừng để quá trể.

Cũng nên tham khảo bác sĩ gia đình để hiểu tường tận về suyễn. nhất là các bậc cha mẹ cần biết trong trường hợp nào phải đưa con em vào nhà thương chữa khẩn cấp.

Nhưng, quan trọng nhất là để ý đến môi trường, nơi mình đang sống, và tránh nguyên nhân sinh ra suyễn. Thí dụ, tránh ô nhiễm, không ra ngoài gặp ngày bị nhiều ô nhiễm và đóng kín cửa sổ, dùng máy điều hòa không khí. Tránh bụi phấn hoa, nên ở trong nhà khi mùa hoa nở. Giảm bụi do mọt 'mites' gây ra. Không trải thảm trong phòng ngủ, và nếu có thể, không dùng thảm trong nhà. Bỏ màn cửa, mành mành. Dùng vải nylon đặc biệt bao gối, nệm. Bỏ đồ chơi ra khỏi phòng ngủ. Hút bụi đồ chơi thường xuyên. Đôi khi để đồ chơi trong máy lạnh 'freezers' để giết bọ 'mites'! Mỗi tuần, rửa giường ngủ bằng nước nóng. Khi hút bụi nhớ dùng đồ che mồm, mũi. Giữ nhà cửa khô ráo, tránh ẩm ướt.Tránh nấm, mốc mọc trong nhà: Không dùng máy hơi nước làm ẩm trong nhà. Mỗi tuần, thay đổi đồ lọc không khí. Dùng thuốc (bleach solution) khử mốc trong nhà tắm.Trừ dán, giết dán thường xuyên và để đồ ăn ra xa để dán khỏi bò vào. Và sau hết, tránh nuôi gia súc trong nhà, và nhất là không cho trẻ em ngủ chung với chó, mèo.

Tin Mới: Bơm Corticosteroids Trị Suyễn Nhẹ Trẻ Em Hữu Hiệu

Đây là một trong những bài y khoa đặc thù nói về vai trò thuốc bơm Corticosterids liều lượng nhỏ có thể chữa bệnh suyễn trẻ em loại nhẹ và kinh niên. Suyễn nhẹ và kinh niên lên cơn hơn 2 lần mỗi tuần lễ và thường không bị suyễn nhiều quá một lần mỗi ngày. Thường lên cơn suyễn hơn 2 lần mỗi tháng và đôi khi bị bệnh nặng trẻ em không thể hoạt động được bình thường.

Đây là lần đầu tiên, kết quả  đã được đăng trong báo Journal of Allergy of Clinical Immunology, tháng Giêng 2007. Thử nghiệm cho tổng số 285 trẻ em, từ 6 tới 14 tuổi, bị suyễn nhẹ so với trẻ em bị suyễn trung bình. Loại 1, mỗi trẻ được hít một lượng nhỏ corticosterids (200 mcg Fluticasone) vào phổi mỗi ngày. Loạt 2, mỗi trẻ được hít 2 thuốc:100 mcg Fluticasone mỗi buổi sáng và 50 mcg Salmeterol ngày 2 lần Và loạt 3, trẻ được dùng thuốc chống thụ thể Leukotriene (Montelucast). Kết quả cho thấy sau 48 tuần lễ, trẻ em từng được hít corticosteroids lúc đầu giảm triệu chứng suyễn, tình trạng nhẹ và trung bình một  cách hữu hiệu  Đây cũng là lần đầu tiên có cuộc nghiên cứu 3 loại thuốc suyễn cho trẻ em. Và cả thứ thuốc đều an toàn ch ỉ d ùng cho trẻ. Kết quả cho thấy khi trẻ bị suyễn kinh niên dùng thuốc bơm corticosteroids hay 2 thuốc phối hợp Corticosteroids và Salmeterol, hữu hiệu hơn khi trẻ dùng thuốc Montelukast. Điều quan trọng là phải gia giảm suyễn và phải theo dõi bệnh kỹ lưỡng.

Kiểm soát suyễn chia là 3 gia đoạn:

1) Theo dõi triệu chứng để biết độ trầm trọng của suyễn. Phải cho bác sĩ biết nếu những triệu chứng như khó thở càng ngày càng nhiều. Bệnh nhân thường bị khó ngủ vì khò khè và ho. Đau ngực, nặng ngực. Công việc ngoài trường hay trong nhà giảm đi vì triệu chứng suyễn. Ngược lại, khi tập luyện thể dục, triệu chứng suyễn tăng hơn.

2) Nhờ dùng máy thở để đo chức năng phổi, bác sĩ có thể rõ tình trạng biến chuyển suyễn ra sao.

3) Tùy theo triệu chứng suyễn và chức năng của phổi sẽ giúp bác sĩ thay đổi lối chữa bệnh phổi.

Đây là lần đầu tiên, chúng ta được thấy điều trị tổng hợp ba thứ thuốc so sánh điều trị suyễn với liều lượng thấp cho trẻ em bị suyễn nhẹ và kinh niên.

[References: 1) Brice A. Labruzzo, Lisa Edgerton, Staley Rideout, Journal of Family Practice, 56: 137, 2007. 2) Hannu Kankaanranta, Aarrne Lahdensuo, Eava Moilanen, and Peter J Barnes, Respiratory Research, 5: 17, 2004., 3) NIH News-National Institutes of Health, January 23, 2007, va 4) http://www.nmlbi.nih.gov

Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D.; e-mail: nmtran@hotmail.com; Xin Mời Quý Anh Chị Ghé Thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com, một Trang Web Y Khoa Của Người Việt Viết Cho Người Việt.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Thường thường phải có thời gian trung bình là từ ba tới sáu tháng để một móng mọc ra từ gốc tới đầu của móng.Hướng mọc của móng được một lớp da mỏng mọc theo chiều cong ở đáy của móng. Miễn là nơi này của móng không bị tiêu hủy, các thương tích của móng có khuynh hướng kích thích sự tăng trưởng cho tới khi nó lành trở lại.
Theo Thiền sư Munindra (1915- 2003), tỉnh thức không phải là điều huyền bí nhưng đó là một một trạng thái bình thường mà chúng ta ai cững có thể thực hiện được bất cứ lúc nào hết. Nên hành thiền trong mọi hoàn cảnh và cho mọi sự việc: lúc ăn, lúc uống, lúc thay quần áo, lúc thấy, lúc nghe, lúc ngửi, lúc nếm, lúc sờ mó, lúc suy nghĩ…
Vị bác sĩ có ảnh hưởng y học trong suốt thế kỷ thứ 15 được sinh ra tại một thị trấn trước đây thuộc Hy Lạp Pergamum (ngày nay là Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ) vào khoảng 129 AD. Claudius Galenus hoặc Galen là một thần đồng, viết ba cuốn sách lúc mới 13 tuổi. Sau khi đã hoàn tất toán học, canh nông, thiên văn học, và triết học, anh ta trở lại học y khoa và, trong 12 năm (thời đó học quá lâu) tại thành phố của mình và tại Smyrna, Corinth và quan trọng hơn, tại Alexandria.
“Năm 2008, thế giới có 115 nước trồng lúa và sản xuất khoảng gần 700 triệu tấn thóc mỗi năm…Lúa gạo là thức ăn căn bản của 36 quốc gia và cung cấp từ 20 đến 70% nguồn năng lượng quan trọng cho hơn phân nửa dân thế giới, đặc biệt tại nhiều nước Á Châu…“…Hiện nay lúa gạo ngày càng trở nên phổ biến sâu rộng ở các lục địa khác, như châu Mỹ, Trung Đông và nhất là châu Phi, vì loại thực phẩm này được xem như thức ăn bổ dưỡng lành mạnh cho sức khỏe và thích hợp cho đa dạng hóa thức ăn hàng ngày…” (Trần V. Đạt Ph.D)
Mỗi ngày ta hít thở khoảng 18,925 lít không khí. Thở có hai nhiệm vụ: Thứ nhất là nó cung cấp cho cơ thể dưỡng khí cần để đốt thực phẩm và cho dưỡng khí. Thứ hai là nó thải ra thán khí là chất không cần của đời sống. Dưỡng khí là chất hơi chiếm khoảng 20 phần trăm không khí mà ta hít vào phổi. Không khí thở ra chứa nhiều thán khí. Mặc dù thở là không tự chủ, tuy nhiên ta có thể du di nó một phần nào. Thí dụ ta có thể lấy hơi thật lớn trước khi lặn ở dưới nước.Ta cũng có thể ngưng thở nhưng đừng ngưng lâu quá; phản ứng không tự chủ bắt con người thở quá mạnh khiến ta không thể tự tử bằng cách ngưng thở.
Trong đời sống hằng ngày, cho để nhận là một chuyện rất bình thường trong mọi sự trao đổi lẫn nhau. Tôi trả tiền, tôi nhận món hàng. Vậy, cho để nhận là một quy luật tự nhiên hay còn là một nguyên tắc đạo đức? Đó là một hành động tự nguyện, bất vụ lợi, xuất phát từ lòng thương người?
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.