Chính phủ Bush tiếp tục đẩy mạnh Hội đồng Bảo an LHQ đưa ra một nghị quyết cứng rắn đối với Iraq, đòi Saddam Hussein phải hoàn toàn hợp tác với các thanh sát viên vũ khí quốc tế, nếu không sẽ bị tấn công bằng vũ lực. Các nước trong Hội đồng có thể sẽ đồng ý đưa ra một nghị quyết mới, nhưng phần lớn lại bất đồng trong vấn đề ngôn từ, nhất là về đoạn cho phép sử dụng vũ lực.
Về vấn đề ngôn từ, Anh và Mỹ đã có sự thay đổi. Thủ tướng Anh Tony Blair, người đồng minh trung kiên nhất của Tổng Thống Bush, mới đây công bố bằng chứng tội ác của Saddam, nhưng chỉ đòi Iraq phải "giải giới" chớ không đòi lật đổ Saddam. Về phía Mỹ, cuộc vận động ở LHQ cũng không nói đến hạ bệ hay thay thế Saddam. Sự mềm dịu này cũng có lý, vì việc truất phế hay thay đổi lãnh tụ một nước là việc của dân chúng nước đó chớ không phải việc của các nước khác. Một nguyên tắc căn bản của Hiến chương LHQ là cấm can thiệp vào việc nội bộ của một nước. Ngoài ra Mỹ cũng không nói đến "quyền đánh trước". Quyền này đã gây nhiều tranh cãi, vì nếu hai nước Ấn Độ và Hồi Quốc cũng noi theo Mỹ mà tiên hạ thủ vi cường, chiến tranh nguyên tử Ấn-Hồi sẽ bùng nổ.
Dù vậy, khó khăn nhất trong việc thương lượng một nghị quyết về Iraq vẫn là việc hăm dọa hay cho phép sử dụng vũ lực. Tuần này Tổng Thống Pháp Jacques Chirac nói ông không chống lại việc thảo luận một bản nghị quyết mới về Iraq, nhưng không đồng ý hăm dọa sử dụng vũ lực. Pháp không loại bỏ hẳn vấn đề nhưng chỉ để xét tới trong một nghị quyết khác về sau, một khi Iraq không chịu hợp tác với các thanh sát viên quốc tế. Tại Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ đòi Iraq phải tuân theo các nghị quyết của LHQ "không điều kiện tiên quyết", nhưng lại nói mọi hành động của Mỹ bên ngoài LHQ "sẽ đưa đến nhũng hậu quả nghiêm trọng". Nga cũng không tán thành việc sử dụng vũ lực đối với Iraq. Trong cuộc họp của NATO tuần này ở Ba Lan, Nga nói hiểm họa Bagdad không lớn bằng hiểm họa du kích Chechen núp ở nước Georgia tấn công Nga. Sự thật ba nước có quyền phủ quyết ở Hội đồng Bảo an là Pháp, Nga và Trung Quốc đang hưởng nhiều lợi trong việc buôn bán với Iraq. Hội đồng Bảo an có nạn "bán cái", lại có thêm nạn "hối lộ", thật khó nói. Nếu Hội đồng Bảo an có đẻ ra được một nghị quyết, nghị quyết đó cũng vào loại nước đôi, rút cuộc chẳng đi đến đâu.
Chính phủ Bush đã dự liệu trước tình thế đó nên đã vận động Quốc hội Mỹ đưa ra một nghị quyết cho phép đánh Iraq, để làm sức ép buộc Hội đồng Bảo an phải có thái độ cứng rắn hơn. Thế nhưng tuần này, một vụ va chạm đã xẩy ra giữa Bạch Cung và các lãnh tụ đảng Dân Chủ nắm đa số tại Thượng Viện. Hôm thứ tư, Thượng nghị sĩ Dân chủ Tom Daschle đòi Tổng Thống Bush phải xin lỗi vì đã nói Thượng viện do Dân Chủ lãnh đạo "chỉ lo đến những quyền lợi riêng ở thủ đô chớ không quan tâm đến sự an toàn của dân chúng Mỹ". Ông Daschle cho rằng Tổng Thống Bush muốn đặt vấn đề tấn công Iraq vào khung cảnh vận động tranh cử hiện nay. Phát ngôn nhân Bạch Cung đã cải chính dụng ý "chính trị hóa" vụ đánh Iraq. Một bản tuyên bố của Dân biểu Richard Gephardt, lãnh tụ thiểu số Dân Chủ Hạ Viện nói lúc này là lúc cần phải có sự đoàn kết lưỡng đảng, vậy không nên chỉ đảng này hay đảng kia "không quan tâm đến an ninh của dân chúng Mỹ".
Muốn tạo một sức ép mạnh đối với Iraq và cả đối với Hội đồng Bảo an, điều kiện ưu tiên của Mỹ là phải có sự đoàn kết nội bộ. Sau ngày 9-11 năm ngoái, dân chúng Mỹ và cả hai chính đảng đều chứng tỏ một sự đoàn kết rất mạnh hậu thuẫn cho chủ trương của Tổng Thống Bush mở một cuộc chiến tranh chống bọn khủng bố al-Qaida của bin Laden. Chính nhờ sự đoàn kết đó, Mỹ đã được sự ủng hộ của dư luận thế giới, kể cả những nước lớn ở Hội đồng Bảo an, để có thể mở cuộc tấn công quân sự ở Afghanistan, nơi có các trại huấn luyện của al-Qaida và có bin Laden ẩn náu được chế độ Taliban xác nhận. Cuộc chiến đó đã có những thành quả bước đầu rất lớn, chế độ Taliban bị lật đổ, một chính quyền mới được thành lập và mặc dù vấn đề an ninh ở Afghanistan còn phức tạp, nhưng trên thế giới nhiều tổ chức al-Qaida bị phá vỡ và một số tên cầm đầu quan trọng đã bị bắt. Tổng Thống Bush đã chọn đúng thời thế để đưa quân Mỹ mở trận đánh ở một nơi cách xa nước Mỹ nửa vòng trái đất mà vẫn được dân chúng ủng hộ.
Bây giờ Tổng Thống Bush đã chọn thời thế nào để chuẩn bị mở cuộc tấn công Iraq" Ông đã chọn đúng một lúc tệ hại nhất cho sự đoàn kết lưỡng đảng, bởi vì lúc này sắp đến cuộc bầu cử trung hạn. Vào ngày 5 tháng 11 sắp tới dân chúng Mỹ sẽ đi bầu lại Hạ viên, 1/3 Thượng viện và một số Thống đốc Tiểu bang. Người ta đã thấy "truyền thống" tranh cử của hai đảng lớn ở Mỹ dữ dội như thế nào, nhất là năm nay có vấn đề gay go cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa sát nút nhau đều muốn chiếm quyền kiểm soát hai viện Quốc hội. Và cuộc bầu cử năm nay cũng là dấu hiệu mở đường cho cuộc tranh cử Tổng Thống năm 2004, khi Tổng Thống Bush phải tranh đấu cho nhiệm kỳ thứ II của ông. Có lẽ Bạch Cung và ban lãnh đạo đảng Cộng Hòa muốn tạo lại khí thế có hậu thuẫn lớn như khi đánh Afghanistan. Nhưng nếu cuộc chiến Afghanistan tạo đoàn kết thì viễn tượng cuộc chiến Iraq chỉ gây chia rẽ. Bà Cố vấn an ninh Condoleezza Rice cũng như Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld đã cố làm một vạch nối liền Saddam với bin Laden, để có lý do động binh đánh Iraq. Nhưng vẫn còn một vấn đề rất quan trọng cho cuộc tranh cử. Đó là kinh tế.
Về vấn đề ngôn từ, Anh và Mỹ đã có sự thay đổi. Thủ tướng Anh Tony Blair, người đồng minh trung kiên nhất của Tổng Thống Bush, mới đây công bố bằng chứng tội ác của Saddam, nhưng chỉ đòi Iraq phải "giải giới" chớ không đòi lật đổ Saddam. Về phía Mỹ, cuộc vận động ở LHQ cũng không nói đến hạ bệ hay thay thế Saddam. Sự mềm dịu này cũng có lý, vì việc truất phế hay thay đổi lãnh tụ một nước là việc của dân chúng nước đó chớ không phải việc của các nước khác. Một nguyên tắc căn bản của Hiến chương LHQ là cấm can thiệp vào việc nội bộ của một nước. Ngoài ra Mỹ cũng không nói đến "quyền đánh trước". Quyền này đã gây nhiều tranh cãi, vì nếu hai nước Ấn Độ và Hồi Quốc cũng noi theo Mỹ mà tiên hạ thủ vi cường, chiến tranh nguyên tử Ấn-Hồi sẽ bùng nổ.
Dù vậy, khó khăn nhất trong việc thương lượng một nghị quyết về Iraq vẫn là việc hăm dọa hay cho phép sử dụng vũ lực. Tuần này Tổng Thống Pháp Jacques Chirac nói ông không chống lại việc thảo luận một bản nghị quyết mới về Iraq, nhưng không đồng ý hăm dọa sử dụng vũ lực. Pháp không loại bỏ hẳn vấn đề nhưng chỉ để xét tới trong một nghị quyết khác về sau, một khi Iraq không chịu hợp tác với các thanh sát viên quốc tế. Tại Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ đòi Iraq phải tuân theo các nghị quyết của LHQ "không điều kiện tiên quyết", nhưng lại nói mọi hành động của Mỹ bên ngoài LHQ "sẽ đưa đến nhũng hậu quả nghiêm trọng". Nga cũng không tán thành việc sử dụng vũ lực đối với Iraq. Trong cuộc họp của NATO tuần này ở Ba Lan, Nga nói hiểm họa Bagdad không lớn bằng hiểm họa du kích Chechen núp ở nước Georgia tấn công Nga. Sự thật ba nước có quyền phủ quyết ở Hội đồng Bảo an là Pháp, Nga và Trung Quốc đang hưởng nhiều lợi trong việc buôn bán với Iraq. Hội đồng Bảo an có nạn "bán cái", lại có thêm nạn "hối lộ", thật khó nói. Nếu Hội đồng Bảo an có đẻ ra được một nghị quyết, nghị quyết đó cũng vào loại nước đôi, rút cuộc chẳng đi đến đâu.
Chính phủ Bush đã dự liệu trước tình thế đó nên đã vận động Quốc hội Mỹ đưa ra một nghị quyết cho phép đánh Iraq, để làm sức ép buộc Hội đồng Bảo an phải có thái độ cứng rắn hơn. Thế nhưng tuần này, một vụ va chạm đã xẩy ra giữa Bạch Cung và các lãnh tụ đảng Dân Chủ nắm đa số tại Thượng Viện. Hôm thứ tư, Thượng nghị sĩ Dân chủ Tom Daschle đòi Tổng Thống Bush phải xin lỗi vì đã nói Thượng viện do Dân Chủ lãnh đạo "chỉ lo đến những quyền lợi riêng ở thủ đô chớ không quan tâm đến sự an toàn của dân chúng Mỹ". Ông Daschle cho rằng Tổng Thống Bush muốn đặt vấn đề tấn công Iraq vào khung cảnh vận động tranh cử hiện nay. Phát ngôn nhân Bạch Cung đã cải chính dụng ý "chính trị hóa" vụ đánh Iraq. Một bản tuyên bố của Dân biểu Richard Gephardt, lãnh tụ thiểu số Dân Chủ Hạ Viện nói lúc này là lúc cần phải có sự đoàn kết lưỡng đảng, vậy không nên chỉ đảng này hay đảng kia "không quan tâm đến an ninh của dân chúng Mỹ".
Muốn tạo một sức ép mạnh đối với Iraq và cả đối với Hội đồng Bảo an, điều kiện ưu tiên của Mỹ là phải có sự đoàn kết nội bộ. Sau ngày 9-11 năm ngoái, dân chúng Mỹ và cả hai chính đảng đều chứng tỏ một sự đoàn kết rất mạnh hậu thuẫn cho chủ trương của Tổng Thống Bush mở một cuộc chiến tranh chống bọn khủng bố al-Qaida của bin Laden. Chính nhờ sự đoàn kết đó, Mỹ đã được sự ủng hộ của dư luận thế giới, kể cả những nước lớn ở Hội đồng Bảo an, để có thể mở cuộc tấn công quân sự ở Afghanistan, nơi có các trại huấn luyện của al-Qaida và có bin Laden ẩn náu được chế độ Taliban xác nhận. Cuộc chiến đó đã có những thành quả bước đầu rất lớn, chế độ Taliban bị lật đổ, một chính quyền mới được thành lập và mặc dù vấn đề an ninh ở Afghanistan còn phức tạp, nhưng trên thế giới nhiều tổ chức al-Qaida bị phá vỡ và một số tên cầm đầu quan trọng đã bị bắt. Tổng Thống Bush đã chọn đúng thời thế để đưa quân Mỹ mở trận đánh ở một nơi cách xa nước Mỹ nửa vòng trái đất mà vẫn được dân chúng ủng hộ.
Bây giờ Tổng Thống Bush đã chọn thời thế nào để chuẩn bị mở cuộc tấn công Iraq" Ông đã chọn đúng một lúc tệ hại nhất cho sự đoàn kết lưỡng đảng, bởi vì lúc này sắp đến cuộc bầu cử trung hạn. Vào ngày 5 tháng 11 sắp tới dân chúng Mỹ sẽ đi bầu lại Hạ viên, 1/3 Thượng viện và một số Thống đốc Tiểu bang. Người ta đã thấy "truyền thống" tranh cử của hai đảng lớn ở Mỹ dữ dội như thế nào, nhất là năm nay có vấn đề gay go cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa sát nút nhau đều muốn chiếm quyền kiểm soát hai viện Quốc hội. Và cuộc bầu cử năm nay cũng là dấu hiệu mở đường cho cuộc tranh cử Tổng Thống năm 2004, khi Tổng Thống Bush phải tranh đấu cho nhiệm kỳ thứ II của ông. Có lẽ Bạch Cung và ban lãnh đạo đảng Cộng Hòa muốn tạo lại khí thế có hậu thuẫn lớn như khi đánh Afghanistan. Nhưng nếu cuộc chiến Afghanistan tạo đoàn kết thì viễn tượng cuộc chiến Iraq chỉ gây chia rẽ. Bà Cố vấn an ninh Condoleezza Rice cũng như Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld đã cố làm một vạch nối liền Saddam với bin Laden, để có lý do động binh đánh Iraq. Nhưng vẫn còn một vấn đề rất quan trọng cho cuộc tranh cử. Đó là kinh tế.
Gửi ý kiến của bạn
