SAN FRANCISCO (The San Francisco Chronicle, số chủ nhật 2-3-2003, bài nhan đề "Don't sell Bush short on why he marches the US to war") - Theo nhà bỉnh bút Marc Sandalow, Tổng Thống George W. Bush không phải là một con người phức tạp.
Như thế tại sao lại khó giải thích vì nguyên do nào mà ông ta gây chiến tranh"
Phải chăng vì những nguyên cớ như xăng dầu, nhân quyền, khủng bố, sự ổn định cho Trung Đông, kinh tế Mỹ bị xập xệ, những cuộc thăm dò ý kiến dân chúng, sự chính trực cho LHQ, an ninh của Israel, chủ trương đế quốc của Hoa kỳ, kể cả việc ám sát hụt cha của ông ta. Tất cả thường là những lời giải thích đưa ra làm cho người ta không biết đâu mà mò.
Vị tổng thống này thường được mô tả bằng hình ảnh của một người kinh doanh xăng dầu hung hăng, có ý định hoàn thành chuyện kinh doanh của người cha, và một viễn kiến địa dư chính trị trong nội tâm mãnh liệt, như là làm thế nào để lập lại trật tự cho một thế giơi đầy nguy hiểm.
Đặc biệt cũng không hợp với con người cách đây vài năm được mô tả như chủ nhân Sammy Sosa đem bán đội baseball có cầu thủ hạng cự phách (Texas Ranger baseball team) cho Chicago để kiếm lời và coi như là một sự lầm lẫn trong sự nghiệp chuyên môn của ông ta.
"Đừng đổ máu vì xăng dầu!" hàng triệu người biểu tình, hô to khẩu hiệu này từ con đường Market (ở San Francisco) cho tới Madrid (ở Tây Ban Nha), họ đưa ra một quan điểm trong những nguyên cớ có bề mặt trông có vẻ hợp lý về động cơ của ông Bush.
Iraq làm chủ trữ lượng xăng dầu lớn nhất đứng vào hàng thứ hai trên thế giới, với trữ luợng xăng dầu này các loại xe thể thao tiện ích như SUV tại Hoa kỳ có thể chạy cả thế kỷ này không hết. Hãy nhìn xem những quốc gia nào đã bị mỏ dầu của Iraq cho đóng vòi lại - Anh quốc và Hoa kỳ. Thử hỏi xem có những quốc gia nào có những hợp đồng sinh lợi nhiều để bơm ra hàng tỷ thùng loại vàng đen của Iraq - Pháp, Nga và Trung quốc.
Sự chia rẽ này phản ảnh cuộc tranh cãi tại LHQ. Halliburton (Công ty xăng dầu ngày trước của ông Cheney), Chevron (Công ty xăng dầu trước đây của bà Condoleezza Rice) và nhiều bạn bè xăng dầu ngày xưa của ông Bush đang chờ sẵn để hái cả hàng tỷ Mỹ kim sau cuộc chiến tranh sắp tới tại Iraq.
Tuy thế, cứ cho rằng xăng dầu là nguyên do chính để Tổng thống Bush gây ra chiến tranh, thì nguyên do này không đứng vững. Cái đường lối giản dị nhất cho Hoa kỳ đẩy mạnh việc sản xuất xăng dầu tại Iraq thì sẽ hoàn toàn ngược lại với những gì ông Bush đang làm.
Chỉ cần mở cuộc họp tại LHQ để bỏ đi các trừng phạt của LHQ, cho các công ty Hoa kỳ được phép làm ăn với Iraq, các vòi xăng dầu sẽ tuôn ra cả đống.
Tấn công Iraq để kiểm soát xăng dầu là một chuyện nguy hiểm. Chiến tranh có thể làm cho Hussein cắt xăng dầu, hoặc cho phá hoại các nguồn cung cấp dầu, thì giá xăng dầu sẽ vọt lên cao. Các hợp đồng trước đây với những công ty không thuộc Hoa kỳ có thể phải được tôn trọng. Trong khi nền công nghiệp xăng dầu của Hoa kỳ có thể phấn chấn sau một cuộc chiến tranh, thì đó không phải cái lý do tốt làm giá chứng khoán của công ty Halliburton đã chưa vọt lên cao.
Cùng lời bàn này áp cho sự giải thích về các động cơ của ông Bush. Rằng mở ra một cuộc chiến tranh sẽ làm toàn dân Hoa ky økhông chú trọng nữa vào nền kinh tế đang bị ngưng trệ và để đẩy số phiếu của ông lên cao đúng vào lúc tái tuyển cử.
Kinh nghiệm đã làm cho dân Hoa kỳ chán ngấy chuyện này rồi, khó mà chơi cái màn "Wag the Dog" hoài (Wag the Dog là tiếng lóng ám chỉ gây chiến để quên kinh tế sập xệ). Nhưng luận lý cho thấy, đó là một sách lược nguy hiểm hoàn toàn vô lý ngay cho cả một nhà chính trị có mưu mô nhất.
Số phiếu thăm dò về ông Bush đang tụt xuống, nhưng ông vẫn nằm trong vị thế mạnh để thắng trong cuộc tái tuyển cử. Chọn việc đánh Iraq đưa cả một phần tư triệu người ra trận với tất cả các hậu quả tàn khốc có thể xẩy ra để chống đỡ số phiếu đang rớt xuống và nền kinh tế đang sập xệ khó có thể cho là hợp lý.
Vậy thì nguyên do nào đang thúc đẩy vị tổng thống này "
"Tôi không phải là người để chất vấn các động cơ của vị tư lệnh này," theo lời của bà Nancy Pelosi, đại diện đảng dân chủ của San Francisco, đang giữ chức lãnh tụ khối thiểu số Hạ viện Hoa kỳ, một trong những người có lời lẽ chỉ trích ông Bush nhiều nhất về cuộc chiến tranh.
Bà Pelosi đồng ý với ông Bush, rằng thủ lãnh Saddam Hussein là một mối họa sát hại người, Hoa kỳ phải làm tất cả những gì có thể để bảo vệ chính mình thoát khỏi sự tấn công. Nhưng bà cho rằng việc đánh Hussein không làm cho Hoa kỳ an toàn hơn đuợc. Cũng như cả chục người chống lại ông Bush, bà không có thể đưa ra một sự giải thích là tại sao ông Bush đã có cái quyết định ngược lại thế.
Có lẽ tốt nhất là nghe chính ông Bush nói ra. Mỗi bài diễn từ quan trọng ông Bush nói tới Iraq đều đề cập tới vụ ngày 11 tháng chín, năm 2001. Hầu hềt bắt đầu từ vụ này.
"Một buổi sáng của tháng chín, những mối đe dọa đã âm thầm gom lại từ nhiều năm, từ bí mật và từ xa tới, chúng đã dẫn tới việc sát hại nhân mạng với mức độ cả loạt," theo như ông Bush đã nói ra trước một nhóm người mang cà-vạt mầu đen tại Washington cùng với các khán giả ngày thứ tư trên các đài TV quốc gia.
Tổng thống Bush nói:
"Do đó, chúng ta phải coi lại an ninh bằng một đường lối mới, bởi vì quốc gia chúng ta hiện nay là một bãi chiến trường cho một cuộc chiến tranh đầu tiên của thế kỷ thứ 21."
Ông Bush thường lẫn lộn vấn đề này khi nói chuyện về đàn áp tôn giáo và với sự cứng đầu của Iraq đối với LHQ như đây là những lý do để mở cuộc chiến tranh. Ông Bush biết rõ có cả hàng chục quốc gia khác, kể cả một số đồng minh của Hoa kỳ có những thành tích xấu về nhân quyền và nhiều phen chống lại các nghị quyết LHQ. Cái kẽ hở lý luận lại chính là đang cho rằng Hoa kỳ chống lại nguyện vọng của LHQ để giữ sự đoàn kết cho LHQ.
Nhưng nghe ông Bush nói từ ngày này qua ngày khác và từ những người thân cận ông nói ra. Điếu thấy rõ ràng là kể từ sau vụ 11/9, vị tổng thống này cảm thấy ông ta phải liều lĩnh vào các nguy cơ to lớn để giảm thiểu dịp tấn công khác.
Để tin rằng ông Bush thành thật mong uớc bảo vệ Hoa kỳ thì lại không giống như những điều đang hỗ trợ cái quyết định của ông. Câu trả lời hoàn toàn hợp lý là trong đó sẽ là hãy kềm hãm Iraq bằng các thanh tra vũ khí và áp lực quốc tế. Lý luận này đã được phần lớn dân Hoa kỳ và các đồng minh thiện ý sẵn đưa ra. Nhưng phe phản chiến sẽ tự nó làm hỏng việc nếu gán ghép các động cơ xa vời cho ông Bush. Xăng dầu và chính trị có thể ảnh hưởng việc tư duy, nhưng chính tự chúng không phải là những giải thích khả tín.
Hầu hết dân Hoa kỳ , ngay cả nhiều người nằm trong phong trào hòa bình, cũng đồng ý là Hoa kỳ sẽ có chính nghĩa khi mở cuộc chiến tranh để tự bảo vệ cho mình. Dù đúng hay là sai, ông Bush vẫn tin là ông đang làm như thế.
Như thế tại sao lại khó giải thích vì nguyên do nào mà ông ta gây chiến tranh"
Phải chăng vì những nguyên cớ như xăng dầu, nhân quyền, khủng bố, sự ổn định cho Trung Đông, kinh tế Mỹ bị xập xệ, những cuộc thăm dò ý kiến dân chúng, sự chính trực cho LHQ, an ninh của Israel, chủ trương đế quốc của Hoa kỳ, kể cả việc ám sát hụt cha của ông ta. Tất cả thường là những lời giải thích đưa ra làm cho người ta không biết đâu mà mò.
Vị tổng thống này thường được mô tả bằng hình ảnh của một người kinh doanh xăng dầu hung hăng, có ý định hoàn thành chuyện kinh doanh của người cha, và một viễn kiến địa dư chính trị trong nội tâm mãnh liệt, như là làm thế nào để lập lại trật tự cho một thế giơi đầy nguy hiểm.
Đặc biệt cũng không hợp với con người cách đây vài năm được mô tả như chủ nhân Sammy Sosa đem bán đội baseball có cầu thủ hạng cự phách (Texas Ranger baseball team) cho Chicago để kiếm lời và coi như là một sự lầm lẫn trong sự nghiệp chuyên môn của ông ta.
"Đừng đổ máu vì xăng dầu!" hàng triệu người biểu tình, hô to khẩu hiệu này từ con đường Market (ở San Francisco) cho tới Madrid (ở Tây Ban Nha), họ đưa ra một quan điểm trong những nguyên cớ có bề mặt trông có vẻ hợp lý về động cơ của ông Bush.
Iraq làm chủ trữ lượng xăng dầu lớn nhất đứng vào hàng thứ hai trên thế giới, với trữ luợng xăng dầu này các loại xe thể thao tiện ích như SUV tại Hoa kỳ có thể chạy cả thế kỷ này không hết. Hãy nhìn xem những quốc gia nào đã bị mỏ dầu của Iraq cho đóng vòi lại - Anh quốc và Hoa kỳ. Thử hỏi xem có những quốc gia nào có những hợp đồng sinh lợi nhiều để bơm ra hàng tỷ thùng loại vàng đen của Iraq - Pháp, Nga và Trung quốc.
Sự chia rẽ này phản ảnh cuộc tranh cãi tại LHQ. Halliburton (Công ty xăng dầu ngày trước của ông Cheney), Chevron (Công ty xăng dầu trước đây của bà Condoleezza Rice) và nhiều bạn bè xăng dầu ngày xưa của ông Bush đang chờ sẵn để hái cả hàng tỷ Mỹ kim sau cuộc chiến tranh sắp tới tại Iraq.
Tuy thế, cứ cho rằng xăng dầu là nguyên do chính để Tổng thống Bush gây ra chiến tranh, thì nguyên do này không đứng vững. Cái đường lối giản dị nhất cho Hoa kỳ đẩy mạnh việc sản xuất xăng dầu tại Iraq thì sẽ hoàn toàn ngược lại với những gì ông Bush đang làm.
Chỉ cần mở cuộc họp tại LHQ để bỏ đi các trừng phạt của LHQ, cho các công ty Hoa kỳ được phép làm ăn với Iraq, các vòi xăng dầu sẽ tuôn ra cả đống.
Tấn công Iraq để kiểm soát xăng dầu là một chuyện nguy hiểm. Chiến tranh có thể làm cho Hussein cắt xăng dầu, hoặc cho phá hoại các nguồn cung cấp dầu, thì giá xăng dầu sẽ vọt lên cao. Các hợp đồng trước đây với những công ty không thuộc Hoa kỳ có thể phải được tôn trọng. Trong khi nền công nghiệp xăng dầu của Hoa kỳ có thể phấn chấn sau một cuộc chiến tranh, thì đó không phải cái lý do tốt làm giá chứng khoán của công ty Halliburton đã chưa vọt lên cao.
Cùng lời bàn này áp cho sự giải thích về các động cơ của ông Bush. Rằng mở ra một cuộc chiến tranh sẽ làm toàn dân Hoa ky økhông chú trọng nữa vào nền kinh tế đang bị ngưng trệ và để đẩy số phiếu của ông lên cao đúng vào lúc tái tuyển cử.
Kinh nghiệm đã làm cho dân Hoa kỳ chán ngấy chuyện này rồi, khó mà chơi cái màn "Wag the Dog" hoài (Wag the Dog là tiếng lóng ám chỉ gây chiến để quên kinh tế sập xệ). Nhưng luận lý cho thấy, đó là một sách lược nguy hiểm hoàn toàn vô lý ngay cho cả một nhà chính trị có mưu mô nhất.
Số phiếu thăm dò về ông Bush đang tụt xuống, nhưng ông vẫn nằm trong vị thế mạnh để thắng trong cuộc tái tuyển cử. Chọn việc đánh Iraq đưa cả một phần tư triệu người ra trận với tất cả các hậu quả tàn khốc có thể xẩy ra để chống đỡ số phiếu đang rớt xuống và nền kinh tế đang sập xệ khó có thể cho là hợp lý.
Vậy thì nguyên do nào đang thúc đẩy vị tổng thống này "
"Tôi không phải là người để chất vấn các động cơ của vị tư lệnh này," theo lời của bà Nancy Pelosi, đại diện đảng dân chủ của San Francisco, đang giữ chức lãnh tụ khối thiểu số Hạ viện Hoa kỳ, một trong những người có lời lẽ chỉ trích ông Bush nhiều nhất về cuộc chiến tranh.
Bà Pelosi đồng ý với ông Bush, rằng thủ lãnh Saddam Hussein là một mối họa sát hại người, Hoa kỳ phải làm tất cả những gì có thể để bảo vệ chính mình thoát khỏi sự tấn công. Nhưng bà cho rằng việc đánh Hussein không làm cho Hoa kỳ an toàn hơn đuợc. Cũng như cả chục người chống lại ông Bush, bà không có thể đưa ra một sự giải thích là tại sao ông Bush đã có cái quyết định ngược lại thế.
Có lẽ tốt nhất là nghe chính ông Bush nói ra. Mỗi bài diễn từ quan trọng ông Bush nói tới Iraq đều đề cập tới vụ ngày 11 tháng chín, năm 2001. Hầu hềt bắt đầu từ vụ này.
"Một buổi sáng của tháng chín, những mối đe dọa đã âm thầm gom lại từ nhiều năm, từ bí mật và từ xa tới, chúng đã dẫn tới việc sát hại nhân mạng với mức độ cả loạt," theo như ông Bush đã nói ra trước một nhóm người mang cà-vạt mầu đen tại Washington cùng với các khán giả ngày thứ tư trên các đài TV quốc gia.
Tổng thống Bush nói:
"Do đó, chúng ta phải coi lại an ninh bằng một đường lối mới, bởi vì quốc gia chúng ta hiện nay là một bãi chiến trường cho một cuộc chiến tranh đầu tiên của thế kỷ thứ 21."
Ông Bush thường lẫn lộn vấn đề này khi nói chuyện về đàn áp tôn giáo và với sự cứng đầu của Iraq đối với LHQ như đây là những lý do để mở cuộc chiến tranh. Ông Bush biết rõ có cả hàng chục quốc gia khác, kể cả một số đồng minh của Hoa kỳ có những thành tích xấu về nhân quyền và nhiều phen chống lại các nghị quyết LHQ. Cái kẽ hở lý luận lại chính là đang cho rằng Hoa kỳ chống lại nguyện vọng của LHQ để giữ sự đoàn kết cho LHQ.
Nhưng nghe ông Bush nói từ ngày này qua ngày khác và từ những người thân cận ông nói ra. Điếu thấy rõ ràng là kể từ sau vụ 11/9, vị tổng thống này cảm thấy ông ta phải liều lĩnh vào các nguy cơ to lớn để giảm thiểu dịp tấn công khác.
Để tin rằng ông Bush thành thật mong uớc bảo vệ Hoa kỳ thì lại không giống như những điều đang hỗ trợ cái quyết định của ông. Câu trả lời hoàn toàn hợp lý là trong đó sẽ là hãy kềm hãm Iraq bằng các thanh tra vũ khí và áp lực quốc tế. Lý luận này đã được phần lớn dân Hoa kỳ và các đồng minh thiện ý sẵn đưa ra. Nhưng phe phản chiến sẽ tự nó làm hỏng việc nếu gán ghép các động cơ xa vời cho ông Bush. Xăng dầu và chính trị có thể ảnh hưởng việc tư duy, nhưng chính tự chúng không phải là những giải thích khả tín.
Hầu hết dân Hoa kỳ , ngay cả nhiều người nằm trong phong trào hòa bình, cũng đồng ý là Hoa kỳ sẽ có chính nghĩa khi mở cuộc chiến tranh để tự bảo vệ cho mình. Dù đúng hay là sai, ông Bush vẫn tin là ông đang làm như thế.
Gửi ý kiến của bạn
