Cuộc khủng hoảng sắp tới ở Đài Loan

04/08/202222:05:00(Xem: 6175)

Thời sự thế giới

km them

Ông Joseph Vu, Ngoại trưởng Đài Loan, đón tiếp bà Chủ tịch Hạ viện Mỹ, Nancy Pelosi tại phi trường Đài Bắc tối thứ Ba. Bên phải là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin. Nguồn: Taiwanese/ Anadolu Agency/ Getty Images



Ông Joseph Vu, Ngoại trưởng Đài Loan, đón tiếp bà Chủ tịch Hạ viện Mỹ, Nancy Pelosi tại phi trường Đài Bắc tối thứ Ba. Bên phải là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Lloyd Austin. Nguồn: Taiwanese/ Anadolu Agency/ Getty Images

 

Chuyến thăm của bà Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi ở Đài Loan tạo thêm sự đe doạ mới của Trung Quốc đối với hòn đảo này, nó  được tạo ra do nhu cầu duy trì việc kiểm soát đối với tình hình ở eo biển Đài Loan sau những chiến thắng bầu cử liên tục của đảng ủng hộ sự độc lập của Đài Loan. Nhưng trong khi hành động quân sự của Trung Quốc khó có thể xảy ra vào thời điểm này, nhưng một cuộc đụng độ tình cờ có thể xảy ra.

 

Việc Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến Đài Loan đã kích động một phản ứng mạnh mẽ có thể dự đoán được từ Trung Quốc. Các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã chống lại đường trung tuyến phân chia eo biển Đài Loan. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã cảnh báo về "hậu quả nghiêm trọng" do chuyến thăm của bà Pelosi tới đảo này. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói với Tổng thống Mỹ Joe Biden rằng "những người chơi với lửa sẽ bị lửa đốt". Và hiện nay, Trung Quốc vừa công bố một cuộc thao diễn quân sự lớn với các cuộc tập trận bắn bằng đạn thật bắt đầu từ ngày 4/8 (ngay sau khi bà Pelosi rời Đài Loan). Bóng ma của việc đối đầu quân sự lờ mờ hiện rất lớn.

 

Nhưng bà Pelosi hầu như không chịu trách nhiệm về những tình trạng căng thẳng gia tăng ngày nay trên hòn đảo này. Ngay cả khi bà quyết định bỏ qua Đài Bắc trong chuyến công du châu Á, tinh thần hiếu chiến của Trung Quốc đối với Đài Loan sẽ tiếp tục gia tăng cường độ, có thể là gây ra một cuộc khủng hoảng khác tại eo biển Đài Loan trong tương lai gần.

 

Trái ngược với câu chuyện đang phổ biến, điều này không chủ yếu vì ông Tập cam kết thống nhất Đài Loan trong thời gian cầm quyền của mình. Mặc dù thống nhất thực sự là một trong những mục tiêu lâu dài của ông (nó sẽ là một thành tựu đỉnh cao cho cả ông và Đảng Cộng sản Trung Quốc nói chung), bất kỳ nỗ lực nào để đạt được mục tiêu bằng vũ lực sẽ cực kỳ tốn kém. Nó thậm chí có thể mang lại những rủi ro sinh tồn cho chế độ Đảng Cộng sản Trung Quốc, sự tồn tại của Đảng sẽ bị đe dọa bởi một chiến dịch quân sự thất bại.

 

Để cho một cuộc xâm lược Đài Loan của Trung Quốc có cơ hội thành công tốt đẹp, trước tiên Trung Quốc cần phải tách biệt nền kinh tế của mình thoát khỏi các biện pháp trừng phạt của phương Tây và có được các khả năng quân sự có thể ngăn chặn về sự can thiệp của Mỹ một cách đáng tin cậy. Mỗi một trong tiến trình này sẽ mất ít nhất một thập kỷ.

 

Những lý do chính cho sự đe doạ hiện tại của Trung Quốc đối với Đài Loan là rõ ràng  hơn. Chính quyền Trung Quốc đang báo hiệu cho các nhà lãnh đạo Đài Loan và những người ủng hộ họ ở phương Tây rằng, các mối quan hệ của họ với nhau và với Trung Quốc đang trên một quỹ đạo không thể chấp nhận được. Hàm ý là nếu họ không thay đổi đường hướng, Trung Quốc sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc leo thang.

 

Cho đến tương đối mới gần đây, các nhà lãnh đạo Trung Quốc coi tình hình ở eo biển Đài Loan là không thỏa đáng, nhưng có thể chấp nhận được. Khi Quốc dân Đảng (KMT) cai trị Đài Loan, có truyền thống thân thiện với Trung Quốc, Trung Quốc đã có thể theo đuổi một chiến lược dần dần hội nhập kinh tế, cô lập ngoại giao và áp lực quân sự, một chiến lược mà họ tin rằng cuối cùng sẽ đưa ra lựa chọn duy nhất cho Đài Loan thống nhất trong hòa bình.

 

Nhưng vào tháng 1 năm 2016, Đảng Tiến bộ Dân chủ ủng hộ độc lập đã trở lại nắm quyền ở Đài Loan, làm đảo lộn các kế hoạch của Trung Quốc. Trong khi Quốc dân Đảng tuyên bố rằng, Đài Loan và Trung Quốc có những cách hiểu khác nhau về Bảng Đồng thuận năm 1992 – thỏa thuận mà Đảng này đạt được với chính quyền Hoa lục 30 năm trước khi khẳng định về sự tồn tại của "một Trung Quốc" –  Đảng Tiến bộ Dân chủ bác bỏ hoàn toàn bản văn này.

 

Mặc dù rất khó để xác định khi nào Trung Quốc trở nên không chịu đựng được đối với hiện trạng mới, một bước ngoặt quan trọng có lẽ đã đến vào tháng 1 năm 2020, khi Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn của Đảng Tiến bộ Dân chủ dễ dàng giành được nhiệm kỳ thứ hai và khi đảng của bà đối đầu với Quốc dân Đảng trong các cuộc bầu cử lập pháp. Khi Đảng Tiến bộ Dân chủ củng cố sự thống trị chính trị, giấc mơ của Trung Quốc để đạt được tình trạng thống nhất trong hòa bình đã thoát khỏi tầm với.

 

Việc này cũng không hũu ích khi Hoa Kỳ đã dần dà thay đổi chính sách về Đài Loan. Dưới thời chính quyền Donald Trump, Mỹ đã dỡ bỏ các hạn chế đối với các liên hệ giữa các quan chức Mỹ và các đối tác Đài Loan; đã thay đổi một cách tinh tế việc xây dựng chính sách "một Trung Quốc", bằng cách nhấn mạnh hơn vào các cam kết của Mỹ đối với Đài Loan; và chuyển các hệ thống vũ khí tiên tiến cho hòn đảo này. Đối với Trung Quốc, những thách thức như vậy vẫn tiếp tục dưới thời Biden. Năm ngoái, thủy quân lục chiến Mỹ đã công khai huấn luyện cho quân đội Đài Loan. Và tháng 5 vừa qua, Biden đã báo tín hiệu rằng Mỹ sẽ can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan (mặc dù Nhà Trắng đã nhanh chóng rút lại tuyên bố của Biden).

 

 

 

Cuộc chiến Ukraine dường như cũng đã nâng cao nhận thức giữa các nhà lãnh đạo phương Tây rằng Đài Loan đang gặp nguy hiểm nghiêm trọng trước mắt. Họ dường như tin rằng, chỉ có sự hỗ trợ to tiếng và mạnh mẽ, bao gồm các chuyến thăm viếng cấp cao và hỗ trợ quân sự, việc này mới có thể ngăn chặn được một cuộc tấn công của Trung Quốc. Điều họ không nhận ra là, nhìn từ Bắc Kinh, sự ủng hộ của họ đối với Đài Loan trông giống như một nỗ lực làm nhục Trung Quốc hơn bất cứ điều gì khác. Do đó, nó mang tính khiêu khích hơn là răn đe.

 

Trung Quốc hiện lo ngại rằng nếu các nhà lãnh đạo Đảng Tiến bộ Dân chủ và những người ủng hộ phương Tây của họ không  trả giá cho những sự lăng mạ cố ý của mình, họ sẽ mất kiểm soát tình hình. Điều này không chỉ làm suy yếu cơ hội đạt được mục tiêu lâu dài của ông Tập về việc thống nhất; nó cũng có thể gây ra những cáo buộc về sự yếu kém mà nó sẽ làm suy yếu vị thế của ông Tập cả trong và ngoài Trung Quốc.

 

Trung Quốc có lẽ không có kế hoạch phát động một cuộc tấn công tức thời và có chủ ý vào Đài Loan. Nhưng nó có thể quyết định lôi kéo Mỹ vào một trò chơi ở eo biển Đài Loan. Không thể tiên đoán được hình thức hoặc thời gian chính xác của một cuộc đối đầu như vậy. Nhưng có thể yên tâm khi cho rằng tình hình sẽ cực kỳ nguy hiểm, bởi vì Trung Quốc tin rằng chỉ có nguy cơ bên bờ vực thẳm mới có thể tập trung tất cả tâm trí của các thành phần liên quan.

 

Giống như cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba vào năm 1962, một cuộc khủng hoảng mới ở eo biển Đài Loan có thể sẽ kết thúc với việc ổn định hoá nguyên trạng, mặc dù sau một vài ngày làm dựng tóc gáy. Và đó cũng có thể là kế hoạch của Trung Quốc. Nhưng một nước cờ đầu để thí quân như vậy cũng có thể đi sai một cách khủng khiếp. Chúng ta đứng quên rằng, thật ra, cuộc chiến tranh hạt nhân không nổ ra vào năm 1962 phần lớn là do vấn đề may mắn.

 

Minxin Pei (Bùi Mẫn Hân)

(Đỗ Kim Thêm dịch)

 

Minxin Pei là Giáo sư môn Công quyền học tại Claremont McKenna College và là Chuyên gia cao cấp không thường trú của Quỹ Marshall (Đức) tại Hoa Kỳ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
✱ Tân Hoa Xã, TQ: Trung Quốc sẵn sàng làm việc với Hoa Kỳ để tìm ra cách thức phù hợp nhằm hòa hợp với nhau - chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi. ✱ Al Jazeera, Qatar: Chính quyền Biden cho biết Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh duy nhất của Hoa Kỳ “với mục đích định hình lại trật tự quốc tế và ngày càng có sức mạnh kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ để thúc đẩy mục tiêu đó” ✱ Kyodo News, Jp: Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho biết việc thắt chặt kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận một số chip cao cấp được Bắc Kinh sử dụng để sản xuất các hệ thống quân sự tiên tiến. ✱ Global Times, CN: Cuộc chiến chip ngày càng leo thang của Mỹ chống lại Trung Quốc đã tạo ra sự bất ổn to lớn cho ngành công nghiệp chip thế giới và đặt các nhà sản xuất chip hàng đầu vào tình thế cực kỳ khó khăn có thể dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng. ✱ Asia Nikkei, Jp: Những hạn chế sẽ khiến Bắc Kinh khó khăn hơn nhiều trong việc mua hoặc chế tạo chất bán dẫn tiên tiến cho một quân đội...
✱ Declassified Uk.: Các hồ sơ giải mật cho thấy, Vương quốc Anh đã dự đoán về một "cuộc đối đầu nghiêm trọng giữa Nga và Ukraine" từ năm 1992. ✱ The Grayzone: Bài thuyết trình vào tháng 4 năm 2022 dành cho các sĩ quan tình báo cao cấp của Anh, vạch ra một kế hoạch phức tạp để làm nổ tung Cầu Kerch ở Crimea. ✱ TASS Ru.: Các nhân viên thuộc các cơ quan tình báo của Mỹ và Anh trực tiếp tham gia vào các hoạt động bí mật với Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và đào tạo nhân viên để thực hiện công tác ✱ Yahoo News: CIA đã bí mật đào tạo các lực lượng Ukraine tại vùng tiền tuyến phía đông của Ukraine - CIA huấn luyện các đối tác Ukraine về các kỹ thuật bắn tỉa, cách vận hành tên lửa chống tăng Javelin và các thiết bị khác...
Trước khi ngưng đọc vì cho rằng chúng ta đã nói rất nhiều về những điều tương tự trong nhiều tháng qua, xin hãy để tôi nói rõ: Tôi không nói về Nga. Không, đây là một vấn đề lớn hơn. Nó mang tên Trung Quốc...
Sáng thứ Hai 10/10/22 vùa qua, phải chăng Putin đã thay đổi bản chất cuộc chiến ở Ukraine khi phóng 83 hỏa tiễn nhằm thẳng 11 cơ sở vật chất dân sự và nhà cửa dân chúng? Putin đã áp dụng đúng lý thuyết chiến tranh của cộng sản là tiêu diệt sự sống xã hội của quốc gia địch khi mục tiêu không đạt được. Nhưng có người cho rằng oanh tạc Ukraine hôm thứ Hai thực chất không phải Putin thay đổi chiến thuật mà đó chỉ để vớt vát thể diện trước dân chúng Nga và thế giới sau nhiều thất bại liên tiếp ở Ukraine và, đau đớn hơn nữa, « cầu Putin » (Kertch) bị đặc công Ukraine phá hỏng...
Vào giữa tháng 3, chưa đầy một tháng sau khi Nga xâm lăng Ukraine, nhà khoa học chính trị Francis Fukuyama đã đưa ra một dự đoán nổi bật: Ukraine sẽ chiến thắng. Sáu tháng sau, Ukraine đang trên đà tấn công và tái chiếm lãnh thổ quan trọng giữa nhiều dấu hiệu là quyết tâm của Nga đang suy yếu. Các bản tường thuật chỉ ra rằng vũ khí và thông tin tình báo do Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh khác cung cấp đang mang lại cho cuộc phản công của Ukraine một sự thúc đẩy nghiêm trọng. Liên minh NATO vẫn bền vững và đoàn kết đứng sau Ukraine, bất chấp nỗ lực của Nga nhằm làm suy yếu sự thống nhất đó bằng cách hạn chế xuất khẩu khí đốt tự nhiên sang châu Âu...
Trong thời đại kinh tế toàn cầu hoá dựa vào tri thức và thông tin, thì kiến thức trở thành sức mạnh và Internet là phương tiện kết nối. Các kiến thức mới đang được phổ biến tự do trên khắp thế giới và mọi người có thể truy cập được dễ dàng hơn. Trước các chuyển biến dông bão này, tình hình cạnh tranh giữa các cường quốc không chỉ còn nằm trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế và an ninh mà còn canh tân kỹ thuật và nhiều quốc gia cảm thấy đang bị đe dọa bởi sự tụt hậu về kiến thức và trang bị kỹ thuật số...
Cả hai nhà lãnh đạo nữ này đều là những nhân vật xuất chúng, những phụ nữ đầu tiên giữ các vị trí lãnh đạo cao cấp bậc nhất trên đất nước họ. Hình ảnh hai bà kề vai sát cánh trên trường thế giới bất chấp một siêu cường do đàn ông thống trị chuyên đi bắt nạt các quốc gia nhỏ hơn, quả là một thách thức tương phản và là một biểu tượng dũng cảm của thời đại...
Bản đồ thứ ba về thế giới thời hậu Chiến tranh Lạnh bắt nguồn từ cái thường được gọi là “Lý thuyết Hiện thực” (Realist Theory) về quan hệ quốc tế. Theo lý thuyết này, các quốc gia thực sự là chủ thể quan trọng duy nhất trong các vấn đề thế giới, mối quan hệ giữa các quốc gia là một mối quan hệ hỗn loạn (anarchy), và do đó để đảm bảo sự tồn tại và an ninh của họ, các quốc gia luôn cố gắng tối đa hóa quyền lực của mình... Một cái nhìn viễn kiến về mối hiểm họa xung đột giữa các quốc gia trên thế giới, của nhà Chính trị học lừng danh Samuel P. Huntington, do Bác sĩ Hồ Văn Hiền chuyển ngữ và chú thích. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
✱ MI5: ĐCSTQ áp dụng cách tiếp cận cấp nhà nước, trong đó các doanh nghiệp và cá nhân bị pháp luật TQ buộc phải hợp tác với Đảng ✱ SHU Yenjoon, sĩ quan tình báo Trung Quốc đã bị kết án về tội đánh cắp bí mật thương mại trong lĩnh vực hàng không Hoa Kỳ ✱ MI5: Để ngăn chặn, năm 2020, Hoa Kỳ ngừng cấp thị thực mới cho các nhà nghiên cứu từ các trường đại học Quân đội PLA ✱ ALJ: Giám đốc FBI Cảnh báo các công ty phương Tây rằng Bắc Kinh quyết tâm đánh cắp công nghệ của họ để đạt được lợi ích cạnh tranh. ✱ ĐS Trung Quốc tại London đã bác bỏ các cáo buộc của McCallum (MI5) và Wray (FBI), là "hoàn toàn vô căn cứ”. ✱ AFP: TMT Liên Quân Mỹ cáo buộc ông Tập Cận Bình thất hứa...
SPIEGEL phỏng vấn Ngoại trưởng Mỹ huyền thoại về nỗi ám ảnh và lệnh ngừng bắn của Putin...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.