Hầu hết người dân Hoa Kỳ đều được tiếp cận với nước uống sạch, nhưng hàng năm vẫn còn hàng triệu người phải sử dụng nước bị nhiễm tạp chất. (Nguồn: pixabay.com)
Hầu hết người dân Hoa Kỳ không cần phải lo lắng về sự an toàn của nước máy, nhưng mỗi năm vẫn có hàng triệu người tiếp xúc với nước bị nhiễm tạp chất. Thử lấy thí dụ về các cuộc khủng hoảng nước để thấy rõ cơ sở hạ tầng nước uống những nơi này đang có vấn đề.
Một trong những cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng nhất gần đây là vụ nước uống bị nhiễm chì ở Flint, Michigan vào năm 2014. Kể từ tháng 1 năm 2023, chín năm sau vụ nhiễm chì đầu tiên, người dân nơi đây vẫn đang phải đối mặt với những hậu quả. Và năm ngoái, một cuộc khủng hoảng nước ở Jackson, Mississippi đã khiến nhiều người ở thành phố 150,000 dân này không có nước uống. Cho đến nay, vấn đề vẫn còn ‘nhức nhối.’
Các chuyên gia về nước uống từ EPA, các học viện và các nhóm vận động sẽ chỉ ra những điều cần biết về nước máy trong bài viết này.
Trong nước máy, ngoài nước ra thì còn có những gì?
Tại Hoa Kỳ, khoảng 90%người dân lấy nước máy từ hệ thống cấp nước công cộng (Public Water System – PWS). Nước từ hồ, hồ chứa, sông hoặc tầng chứa nước được dẫn vào một nhà máy xử lý nước. Tại đây, người ta sẽ cho thêm các hóa chất vào nước để chúng liên kết với các chất ô nhiễm rồi sau đó được lọc ra khỏi hệ thống. Một số nhà máy cũng sử dụng đèn UV diệt khuẩn.
Sau đó, các chất khử trùng như clo hoặc chloramine sẽ được cho thêm vào nước để giúp tiêu diệt bất kỳ mầm bệnh nào còn sót lại trong nước và bất kỳ mầm bệnh nào có thể ẩn nấp trong đường ống khi nước chảy đến mọi nhà.
Một số nhà máy xử lý nước, bởi vì thiếu kinh phí hoặc khâu giám sát không tốt, không thể làm sạch nước một cách hiệu quả. Theo một nghiên cứu được công bố vào năm 2018, hồi năm 2015, khoảng 21 triệu người sống ở Hoa Kỳ đã tiếp xúc với nguồn nước máy vi phạm các hướng dẫn của liên bang.
Maura Allaire, tác giả nghiên cứu và chuyên gia về chất lượng nước tại Trường University of California, Irvine, cho biết mức độ không an toàn và bất hợp pháp của các mầm bệnh (vi khuẩn và vi rút), nitrat, asen và các phụ phẩm độc hại từ chất khử trùng như clo là những vi phạm phổ biến nhất.
Các quy định về nước máy ra sao?
Năm 1974, Quốc Hội đã thông qua Đạo Luật về An Toàn Nước Uống (Safe Drinking Water Act), cho Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường (Environmental Protection Agency – EPA) quyền ban hành các quy định về nguồn nước máy công cộng.
Thí dụ, khi một thứ gì đó, chẳng hạn như chì, được chứng minh là có hại cho sức khỏe con người, EPA có thể đặt ra giới hạn về liều lượng chì được phép có trong nguồn cung cấp nước. Các quy định về giới hạn dựa trên liều lượng mà con người có thể tiêu thụ một cách an toàn, cũng như tính khả thi về mặt công nghệ mà các nhà máy xử lý nước có thể có.
Nhưng những quy định này không có nghĩa là nguồn nước công cộng sẽ không bao giờ chứa tạp chất (contaminant).
Sydney Evans, một chuyên gia phân tích khoa học tại Environmental Working Group (EWG) cho biết: “Có một khoảng cách từ hợp pháp cho đến an toàn.” Bà nói thêm rằng nhiều quy định dựa trên khoa học hàng thập niên trước, khiến cho cho chúng trở nên lỗi thời và thiếu sót.
EWG duy trì cơ sở dữ liệu về nước máy của riêng họ. Họ đặt ra các giới hạn nghiêm ngặt hơn nhiều so với EPA, dựa trên những gì được cho là an toàn đối với sức khỏe con người. Các giới hạn của c EWG được đặt ra dựa trên các nghiên cứu được bình duyệt, những nghiên cứu được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước và các khoa học gia.
PFAS, hóa chất mới nhất khiến EPA để mắt đến, là gì?
Chỉ cần gõ cụm từ “nước uống” vào thanh tìm kiếm, quý vị sẽ có thể thấy hàng loạt các bài báo về việc nước uống có chứa đầy PFAS, các chất ô nhiễm còn được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” (forever chemicals). PFAS (per-and polyfluoroalkyl substances) là một nhóm gồm hàng ngàn hóa chất có liên kết hóa học chặt chẽ giúp chúng có thể tồn tại trong môi trường nhiều năm.
Một số hợp chất PFAS có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, chẳng hạn như ung thư. Gần đây, EPA đã đưa ra các quy định giới hạn mới đối với sáu trong số các hóa chất này trong nước uống. Các nghiên cứu về nước uống cho thấy PFAS khá là phổ biến trong nguồn nước uống trên khắp Hoa Kỳ. Và đáng lo là những hóa chất này đã được tìm thấy trong máu của chúng ta.
Các quy định của EPA được đưa ra trong tháng này sẽ là quy định đầu tiên thật sự có ý nghĩa trong việc giải quyết tình trạng ô nhiễm PFAS ở cấp liên bang, và mở đường cho việc loại bỏ chất độc đã gây ô nhiễm nước uống trong nhiều thập niên.
Còn các tạp chất khác thì sao?
Sẽ cần thời gian cho các quy định mới đối với các tạp chất hiện không được kiểm soát. Thí dụ, PFAS là một mối nguy hiểm đã được biết đến trong nhiều năm, nhưng vẫn cần có một số lượng lớn bằng chứng và nghiên cứu trước khi cơ quan có thẩm quyền đưa ra các quy định về nó.
Eric Burneson, giám đốc EPA’s Office of Ground Water and Drinking Water, cho biết: “Có một thách thức đáng kể. Chúng tôi cần thông tin khoa học mạnh mẽ và các bình duyệt về thông tin đó. Chúng tôi cũng cần biết về khả năng của mình để kiểm soát nó. Có thể đo lường nó không? Có thể giải quyết nó không?”
Câu trả lời cho những câu hỏi này giúp EPA giảm các rắc rối trong việc đưa ra quy định đối với một hóa chất mới.
Ngoài 90 tạp chất mà EPA đã ra quy định, còn có hàng chục chất khác trong nước máy được cơ quan xác định là mối đe dọa đối với sức khỏe con người. Chúng bao gồm 66 hóa chất, 12 vi khuẩn và tất cả PFAS – thay vì sáu loại mới bị hạn chế.
Ông Burneson nói thêm: “Chúng tôi cần có thêm thông tin để có thể hành động thêm. Trong nước uống có thể chứa các chất độc hại. Đây là một rủi ro.”
Ai bị ảnh hưởng nhiều nhất nếu nguồn nước uống bị ô nhiễm?
Các cộng đồng nông thôn, những người thu nhập thấp gặp nhiều khó khăn nhất trong việc tiếp cận với nguồn nước sạch; nhiều nhà máy xử lý nước có thể vi phạm các tiêu chuẩn của EPA. Những cộng đồng ở gần với khu nông nghiệp bị ô nhiễm, ở nơi nguồn nước ngầm bị ô nhiễm và có các nhà máy xử lý nước hoạt động kém sẽ dễ gặp rủi ro.
Một phân tích về các vi phạm nước uống trong ba thập niên ở Hoa Kỳ cho thấy một số tiểu bang có nguồn nước uống kém chất lượng hơn những tiểu bang khác. Các tiểu bang có các trung tâm nông nghiệp đặc biệt dễ gặp rủi ro.
Một số cộng đồng cũng dễ tiếp xúc với nguồn nước uống kém chất lượng hơn. Một nghiên cứu tại California và Texas cho thấy các cộng đồng người Latinh và người gốc da đen phải đối mặt với nguy cơ ung thư cao hơn từ nguồn nước uống của họ.
Có thể làm gì nếu thấy lo lắng về nguồn nước đang sử dụng?
EPA yêu cầu các công ty cấp nước phải xuất bản các báo cáo hàng năm, trong đó xác định bất kỳ mối nguy hiểm sức khỏe tiềm ẩn nào đối với cộng đồng về nguồn nước mà họ cung cấp. (Quý vị có thể tìm đọc khu vực của mình ở trang này.)
Khi các mối nguy hiểm xuất hiện, việc đảm bảo nước uống sạch có thể sẽ trở nên tốn kém.
Đối với các trường hợp khẩn cấp ngắn hạn thì thông báo đun sôi nước trước khi uống, hoặc nước đóng chai có thể khá hữu ích.
Nước đóng chai ở Hoa Kỳ được kiểm soát bởi Cơ Quan Kiểm Soát Thực-Dược Phẩm (FDA), cơ quan này kiểm soát nước dựa trên các tiêu chuẩn tương tự mà EPA áp dụng cho nước máy. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về nước đóng chai đã phát hiện ra rằng nó không sạch hơn hoặc an toàn hơn nguồn nước máy, nhưng lại được bán với giá cao gấp nhiều lần so với nước máy và lại còn sản sinh ra nhiều rác thải nhựa hơn. Đây cũng là một mối đe dọa mới đối với nước uống.
Các bộ lọc cũng là một lựa chọn để giải quyết các vấn đề về nước máy. Chúng có thể là mấy bộ lọc tương đối rẻ tiền mà quý vị xài cho tủ lạnh, hoặc là hệ thống lọc hàng ngàn đô la được kết nối vào hệ thống ống nước trong nhà.
Làm thế nào để mọi người đều được uống nước sạch?
Hoa Kỳ có khoảng 3,000 công ty điện, nhưng tới hơn 50,000 công ty nước. Trong khi một số cơ sở phục vụ tới tám triệu người, thì khoảng một nửa số đó có không tới 500 khách hàng. Những cơ sở nhỏ lẻ đó khó mà có khả năng có nhân viên vận hành toàn thời gian, và cũng có mà có nhiều tiền để bảo trì thường xuyên.
Nếu có chính sách phù hợp và đủ kinh phí, các chuyên gia cho rằng mọi người vẫn có thể được đảm bảo sử dụng nước máy sạch.
Allaire nói: “Chúng tôi có kỹ thuật để có thể cung cấp nước uống an toàn. Vấn đề còn lại là chính sách nào để có thể khiến nó trở thành thành hiện thực?”
Kết hợp các nhà máy nhỏ lẻ lại. Tạo ra các hợp đồng cam kết chặt chẽ về nước giữa khách hàng và nhà máy nước. Trả tiền và đào tạo bài bản những người quản lý các nhà máy xử lý nước. Các cách này sẽ có thể mang tới nhiều nước sạch hơn cho cộng đồng.
Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “Is tap water safe to drink? Here’s what you really need to know” của Sarah Gibbens, được đăng trên trang NationalGeographic.
Gửi ý kiến của bạn
