Hôm nay,  

Tiếng Việt Mới và Tiếng Việt “Truyền Thống”

07/08/201811:21:00(Xem: 11195)

Đời sống biến chuyển (dynamic) và liên tục thay đổi theo tiến hóa của văn minh và kỹ thuật. Ngôn ngữ cũng tự nó tìm cách thay đổi theo cho phù hợp. Những chữ gắn liền với lối sống cũ không còn thích hợp sẽ ít được dùng hoặc sẽ không được sử dụng nữa. Như vậy, đời sống (living) của Ngôn ngữ cũng gần giống như đời sống của con người: sinh ra, lớn lên, già đi và đến lúc sẽ chết.  Chỉ khác là ngôn ngữ chết đi có thể sống lại; trong người chết thì không sống lại được – Thí dụ: Người Do thái đã hồi sinh tử ngữ (a dead language) Hebrew thanh một sinh ngữ (living language) đang được dân Do thái sử dụng. 


Trong ngôn ngữ, sự thay đổi là cần thiết. Trong từ điển Anh Ngữ, một sinh ngữ rất phổ thông, có thêm chừng 750-800 chữ mới trong 1 năm (độ 2-3 chữ 1 ngày).  Thay đổi để làm cho chữ nghĩa linh động và phong phú hơn là chuyện phải làm. Nhưng thực tế cho thấy trường hợp Việt Ngữ (văn chương chữ nghiã Việt Cộng – “vi-xi”) từ sau 1975, riêng ở miền Bắc thì phải nói rõ hơn là từ sau ngày cộng sản cướp chính quyền – tháng 8 năm 1945 - đến nay, không thay đổi theo cái chiều hướng tốt đẹp và cần thiết đó. Mỗi lúc sự thay đổi càng thấy tệ hại hơn. Sau 1975, tiếng Việt bị bóp méo, sửa chữa bừa bãi mất chuẩn đến mức độ cần phải báo động.


Những chữ nghĩa quái lạ, hạ cấp, dung tục, mất dạy, du thủ du thực, lóng thường chỉ được dùng ở chợ búa, đường phố hay trên bàn nhậu đã thấy xuất hiện đầu tiên ở miền Bắc rồi lan tràn vào miền Nam; bây giờ lan tràn ra cả hải ngoại trên văn viết của các báo chí (print press) và truyền thông (đài truyền hình, phát thanh…) dòng chính (main streams).  Người Việt nói sai, viết sai, hiểu sai tiếng Việt một cách tùy tiện vô trách nhiệm. Có một số “học giả thiệt” ở trong nước còn có “công sức” và can đảm đề nghị đổi hoàn toàn cách viết chữ Quốc Ngữ thành một thứ tiếng gần như xa lạ ngay với người Việt. Thiệt tình !? (Xin xem thêm loại “Chữ Việt Mới” phá hoại chữ Quốc Ngữ của Gs Ts Bùi Hiền ở phần Phụ Đính kèm bên dưới bài viết).

Tiếng Việt viết và tiếng Việt nói có hai cấp bậc khác nhau: Bác học và Bình dân.  Loại bác học dùng để viết sách, để dạy học, làm văn hóa, nói chuyện một cách đứng đắn, nghiêm chỉnh; loại bình dân để nói chuyện bình thường hàng ngày trong các vấn đề xã giao, giữa bạn bè thân hữu, nơi chợ búa, đường phố không cần thiết phải nghiêm trang, khó hiểu…  Bây giờ, ở trong nước Việt Nam, cái lằn ranh Bác học và Bình dân đó hình như không còn nữa (?) Đối với những người nông dân chân lấm tay bùn, thợ tay chân ít học thì không nói làm gì; ngay cả 600-700 tờ báo in, bao nhiêu diễn đàn, đài phát thanh, đài truyền hình dòng chính... đều đồng loạt sử dụng một thứ chữ nghiã quái đản, kỳ cục, ngây ngô, buồn cười mà người ta còn gọi là “Văn hoá Đồ Đểu.”  


Lịch sử đã chứng minh nhiều lần là cộng sản đi tới đâu thì gây giết chóc, băng hoại, phá hủy tàn hại đến đó: từ tâm linh, tình cảm, văn học, tình người, sinh mạng người vô tội... Tất cả những cái tốt, cái đẹp, cái lịch thiệp, cái hòa nhã  văn minh dường như đã mất hết sạch. Cộng sản Việt Nam (csvn) có tài thích “tự sướng” về mục “phá kỷ lục”; nhưng họ lại quên ghi lại cái thành tích đáng kể là chỉ trong một thời gian ngắn (kỷ lục) 43 năm, (tạm thời tính từ tháng 4 năm 1975) họ đã hoàn toàn hủy hoại một nền văn hóa mà tổ tiên ta khổ công gầy dựng trên 4000 năm(!)


Tôi muốn nhấn mạnh ở đây về sự phân biệt nổi bật giữa “Tiếng Việt Mới” và “Tiếng Việt Truyền Thống.”  Tôi cố tránh dùng chữ “Tiếng Việt Chuẩn” bởi vì, cho đến ngày hôm nay, nước Việt Nam chưa có một “Viện Hàn Lâm” về ngôn ngữ, và chưa có “Nhà Ngôn Ngữ Học” nào có đủ thẩm quyền để đặt hay gọi tiếng Việt loại nào? Vùng nào? là “Chuẩn.”  Trước khi csvn cướp chính quyền (vào khoảng tháng 8 năm 1945) chữ Quốc Ngữ với hình thức chính tả (như được dùng trên toàn lãnh thổ nước Việt Nam và hải ngoại) đã tạm ổn định không có khó khăn gì đáng kể; ngoại trừ một ít vấn đề phương ngữ, thổ ngữ cần được bàn và thỏa thuận them về sau.  Sự thành hình và tiếp tục thay đổi của chữ Quốc Ngữ khởi sự từ năm 1632 (?) khi hai giáo sĩ người Bồ Đào Nha là Gaspar do Amaral và Antonio Barbosa đã sáng tạo ra cách dùng chữ La-tinh để ghi âm tiếng Việt, và sử dụng ký tự La-tinh, dựa trên các bảng chữ cái của nhóm ngôn ngữ La-Mã (Roman – như mẫu tự A,B,C, D…), đặc biệt là bảng chữ cái Bồ Đào Nha, với các dấu phụ chủ yếu (Accent marks) từ bảng chữ cái Hy Lạp. mà sau này được gọi là Chữ Quốc Ngữ.  Kế tiếp là giáo sĩ Alexandre de Rhodes (1591-1660) được coi là người có vai trò quan trọng nhất trong tiến trình cải tiến và hệ thống hóa một cách rất công phu chữ Quốc Ngữ như chúng ta đọc và viết ngày hôm nay qua  hai quyển sách Từ điển “An Nam - Bồ Đào Nha – Latin”  (còn gọi là Từ điển Việt - Bồ - La) và “Phép giảng tám ngày” (một phần của Phúc âm Công giáo) bằng Quốc Ngữ được xuất bản năm 1651 ở Roma.  Đến hôm nay đã trải qua trên vài trăm năm chử Quốc Ngữ trở nên khá vững vàng, mạch lạc và trong sáng.


Bây giờ cùng nhau nhìn lại một số chữ tiêu biểu của loại “văn chương mới” này của “vi-xi”:


A- Đổi chữ


1. Đổi mẫu tự trong một chữ:  


a)- Y thành I :


Trong tiểu mục này phải đề cập ngay đến vấn đề đổi “Y” (i dài) ra “I” (i ngắn).  


Với thâm ý muốn phá hoại chữ Quốc Ngữ “truyền thống” mà VNCH đã sử dụng rộng rãi trước 1975, vào ngày 30 tháng 11 năm 1980, Bộ Giáo dục của chính quyền csvn ban hành một “Quy định” gọi là “Quy Định 1980” để làm cái gọi là “Nhất thể chữ I (ngắn)” có nghĩa là thay tất cả các chữ viết có mẫu tự “Y” (dài) thành ra “I” (ngắn); ngoại trừ khi chữ “Y” đúng một mình (như Y tế, Y hệt, Y nguyên…) với mục đích (!) để “đơn giản cách viết…(?!)” (chứ không phải để phá hoại chữ Quốc Ngữ nhỉ!)  


Không cần phải nói thêm, “quy định” này có sai lầm và thiếu sót nghiêm trọng vì rất nhiều chữ có chứa mẫu tự “Y” nếu được thay thế bằng “I” nhìn và đọc rất ngớ ngẩn, khôi hài không chịu được.  Sau đó Bộ Giáo Dục csvn đã ban hành thêm vài “quy định” khác để sửa sai “Quy Định 1980” nhưng hầu hết các từ điển, sách giáo khóa, báo chí kiểm soát bởi đảng csvn ngay sau đó đã dùng đường lối “Nhất Thể i (Ngắn)” này một cách vô trật tự, bừa bãi hết thuốc chữa (!): “Chống mĩ cứu nước,” “Thế kỉ,” “Kỉ luật,” “Thẩm mĩ…” và csvn rất lúng túng khi gặp các chữ có “Y” truyền thống khác như “Thủy tinh,” “Thanh Thúy,” “Mỹ Đình,” “Phú Mỹ Hưng…”


Nên biết, vấn đề Y-dài-và-I-ngắn chữ Việt truyền thống đã khá rõ rệt từ lâu rồi:


“Ngoại trừ vài ngoại lệ, các chữ thuần Việt (Nôm) nhất là các chữ láy (như tỉ mỉ, li ti, kì kèo, kì cọ…) sẽ dủng “i ngắn”; riêng các chữ Hán hay Hán-Việt thì phải dùng “y dài” (như Hy vọng, Thế kỷ, Kỷ luật, Thẩm mỹ, Công ty…)


b)- C và K:


Trường hợp thay đổi kỳ lạ giữa C-và-K này xẩy ra vì “cha già” HCM (lúc đó boác còn lấy tên cha chung Nguyễn Ái Quốc) đã từng viết 3 chữ “Đường cách mạng” thành ra là “Đường kách mệnh (?)” trong những bài giảng của các lớp đào tạo cán bộ cộng sản Việt Nam tại Quảng Châu, Trung hoa.  Voilà! Các cháu ngoan của boác cứ thế mà rập theo khuôn ngu dốt đần độn của boác cho có vẻ chung lòng “kách mệnh” “kíu cuốc”:  Chẳng hạn viết là Bắc CạnBắc Kạn (nhưng tại sao các bác lại không viết là “Bắk Kạn” cho nó thống nhất với chữ  Đắk Lắk?  Trong khi đó các chữ Ùn tắk. Lâm tặk, Cát tặc, con cặk,,. Thì lại giữ y nguyên mẫu tự “C” truyền thống ở mẫu tự cuối cùng?  Thật là chuyện lủng củng, vớ vẩn, nhức đầu đau bụng; Không biết đâu là mà lần?


2)- Đổi thứ tự của chữ kép:


Dùng chữ cũ với nghĩa cũ nhưng lại đảo ngược chữ một cách không cần thiết để hợp thời trang với “kách mệnh, giải phóng”:


Triển khai

Đảm bảo (nhưng vẫn giữ “thư bảo đảm?” là sao vậy?)

Kiếm tìm

Lớp trưởng

Xa xót…

Giản đơn,

Nhóm trưởng,

Chối từ,

(Nhưng không thấy đổi chữ “Le lói” thành “Lói le” lạ nhỉ?)


3)- Thay chữ cũ bằng chữ mới mà không cần biết có hợp lý hay hợp nghĩa không!?


a)- Thay Chữ Nôm:


Lái xe (tài xế): Cứ thử nói câu “Lái xe gặp lái xe rồi cùng nhau lái xe đi!!!

Tổ lái (Phi hành đoàn),

Lính Thủy đánh Bộ (TQLC),

Máy bay lên thẳng (Trực thăng),

Xưởng đẻ (Nhà bảo sinh),

Nhà ỉa (Cầu tiêu, nhà xí),

Lính gái (Nữ quân nhân),

Thủy thủ gái (Nữ thủy thủ),

Lệch pha (“Out of phase?” – lệch, không còn ăn khớp),

Phượt (?Du lịch?  Xin chào thua chữ này!),

Đái tháo đường (Tiểu đường),

Đứng lớp (Dạy học) ,

Tốp ca (Hợp ca),

Múa đôi (Khiêu vũ),

Bú mồm (Hôn môi),

Đuối nước (Chết đuối),

Mặt bằng (Diện tích),

Kênh (Băng tần, Đài),

Đắng lòng (Đau lòng),

Nổi cộm (Nổi bật),

Tổ lái (Phi hành đoàn),



b)- Thay Chữ Hán-Việt:


Sự cố (nghe giống chữ Hán Việt; nhưng Tiếng Hán không hề có chữ quái gở vô nghĩa này – Tiếng Hán có “Cố sự” là “Chuyện cũ” mà thôi - Trở ngại),

Đại trà (nghe giống chữ Hán Việt; nhưng Tiếng Hán không hề có chữ này - Quy mô),

Chất lượng (nhập nhòe lượng với phẩm - Phẩm chất),

Liên hệ (Liên lạc),

Quan hệ (Làm tình? Intercourse?  WTF?) ,

Phi vụ (Dịch vụ? nghe giống như một chuyến bay?),

Viện Da liễu (hoàn toàn không có nghĩa gì cả - hay là “Da cây Liễu?”),

Triều cường (là nước đi lên; chỉ là một nửa của Thủy triều.  Thủy triều là “Nước lên và Nước xuống”),

Chuyên cơ (Máy bay riêng – của Tổng thống),

Nội thất (Bàn ghế trong nhà),

Nội y (Đồ lót),

Cơ trưởng (Phi công trưởng),

Ngoại hình (hình dáng bên ngoài),

Đột tử (Chết bất tử),

Bồi dưỡng (Hối lộ? Ăn thêm?),

Bảo kê (Bảo hiểm),

Tử vong (Chết),

Cảnh báo (Báo động),

Dự báo (Tiên đoán),

Tuyến đường (Đường),

Động thái (Chuyển động - VNCH không có chữ này),

Kinh điển (hay, đẹp - VNCH không hề có chữ này),

Đột biến (Chợt thay đổi),

Cá thể (một con),

Thể lực (Sức lực),

Giáo án (Bài soạn trước để dạy),

Tư duy (Suy nghĩ),

Thư giãn (Nghỉ ngơi),

Truy cập (Vào?),

Thuyết phục (Rõ ràng),



B- Ghép chữ Hán và chữ Nôm:


Nối nửa Hán nửa Nôm với nhau thành chữ kép rất kinh hoàng, không giống con giáp nào?


Siêu sao,

Siêu rẻ,

Siêu bèo,

Siêu lạ,

Siêu nhanh,

Siêu mỏng,

Siêu Kinh điển (?)

Nữ nhà báo

Đa mầu sắc,

Múa đôi

Cao tốc,

Tăng tốc,



C- Ghép chữ Hán-Việt với chữ Hán-Việt:


Một cách cẩu thả chưa từng thấy


Siêu mẫu,

Kích cầu,

Kích hoạt,

Giao hợp,

Lễ tân,

Bảo quản,

Bảo lưu,

Tích hợp,


D- Dùng lại chữ cũ:


Sử dụng lại một số chữ “truyền thống” cũ đã không thấy sử dụng nữa trước 1975.


Xiển dương (Phát huy)

Cơ ngơi (Toàn bộ cơ sở, bất động sản)


E- Dùng trực tiếp chữ ngoại quốc một cách không cần thiết


Teen (tuổi Vị thành niên),

Hot (Hot girl, hot boy),

Sốc (“shocked”),

Cờ-clip (Clip),

Bờ-lốc (Blog),

Phây (Facebook),

Pa-nô (Panneau),

Băng rôn (Bande de role),

Casino (sòng bạc),

Gu (Gout, sở thích),

Xả stress (Làm bớt căng thẳng)

Ống tuýp (Tube),

Lô-cốt (Pháo tháp?),

Ô-tô (Xe hơi),

Gym (Phòng tập thể dục),



F)- Dùng chữ ngoại ngữ phiên âm:


Rất cẩu thả, tùy hứng, không có quy luật gì cả, không thể nhận ra được là cái ccc gì khi cần phải tra cứu thêm.


Ốt-tra-lia (Nước Úc / Australia);

Ít-ra-en (Nước Do Thái – Israel);

Oa-sinh-tơn (Thủ đô Hoa Thịnh Đốn của Hoa kỳ - Washington); Ác-Hen-ti-na (Nước Á Căn Đình ở Nam Mỹ - Argentina)

Bo (Pourboire, Tips),

Top (Đứng hàng đầu),

Quá Đát (Outdated),


G)- Dùng Chữ lóng / chữ đường phố, của giới giang hồ.


Rò rỉ (Tiết lộ),

Ném đá (Chỉ trích),

Ùn tắc (Kẹt, nghẹt),

Dao kéo (Giải phẫu),

Nhí (Nhỏ bé, nhi đồng),

Gái (Điếm),

Bèo (Rẻ),

Cháy (hết),

Săm soi (Tìm hiểu),

Dỏm (Giả),

Chui (Lén lút),



H)- Dùng Ngữ pháp sai lệch và rối loạn


1)- Dùng danh từ thành tĩnh từ


“Bức tranh nhìn rất ấn tượng?!”

“Chị ta sống rất hoàn cảnh?!”


2)-Danh từ thành động từ


“Hôm nay khả năng trời không mưa?!”

“Tôi không cho anh em lên chức thì anh em tâm tư?!”



3)-Tĩnh từ thành động từ


“Anh cứ vô tư?!”

“Các đồng chí khẩn trương lên!”



4)-Động từ thành danh từ


“Lãnh đạo đang sửa soạn cho đại hội đảng?!”



5)-Trạng từ thành động từ


“Trời có khả năng mưa?!”



6)- Giới từ thanh danh từ


“Trên bảo dưới không nghe!”



7)- Dùng thừa (dư) chữ


Rau xanh

Cặp đôi

Thể hình thể lực (Sức vóc),

Hành trình phá án,



8)- Dùng Chữ mất đầu:


Tuyển Việt Nam (Đội Tuyển Túc cầu Việt Nam),

Cảng Hải Phòng (Hải cảng Hải Phòng),

Hầm Thủ thiêm (Đường Hầm Thủ Thiêm),



9)- Dùng Chữ mất đuôi (dangling!):


Xuất viện (ra nhà thương - Viện Bảo tàng? Hay viện Dưỡng Lão?),

Nhập viện (Vào nhà thương)

Làm móng (Móng tay? Móng chó? Móng heo?),

Thoát Trung (Trung hoa? Miền Trung?),

Căng (Căng thẳng),

Sư (Sư đoàn),

Trung Học Chuyên (TH Chuyên ngành).

Phí (Lệ phí),

Choáng (Choáng váng),


Lời cuối:


Tiếng Việt “truyền thống” hình thành qua hơn 300 năm (từ 1632 – Xin xem 2 bản Chữ Quốc Ngữ của năm 1632 và 1700 chụp lại  được kèm bên dưới bài viết này) đã khá ổn định, nhất là sự phát triển không ngừng, vượt bực để gần hoàn chỉnh trong vòng 100 năm nay.  Tiếng Việt “truyền thống” đã thấm sâu vào đời sống và sự suy nghĩ của người dân Việt. Csvn hiện nay cố gắng áp dụng một cách khắc nghiệt chính sách “cải lùi” (không phải “cải tiến”) Tiếng Việt nằm trong âm mưu phá hoại mà tôi tạm gọi là “Tằm Ăn Dâu” (hay “Nồi Nước Luộc Ếch” - dần mòn, âm thầm thôn tính toàn diện nước Việt Nam!) trong 60 năm cs cầm quyền ở Việt Nam cũng là một chính sách diệt chủng có hệ thống được hổ trợ, giật giây, thao túng và áp lực trực tiếp bởi Trung cộng (TC).  Hiển nhiên, ở thế kỷ 21, thế giới không thể chấp nhận một sự xâm lăng Việt Nam của TC bằng bạo lực quân sự như các thời kỳ Bắc thuộc trong lịch sử. TC biết điều đó, cho nên họ chỉ chủ trương xâm lăng nước Việt mà không cần phải bắn phát súng nào – “Bất chiến tự nhiên thành.”  Nhìn cho rõ, TC nhắm vào việc tiêu diệt Tiếng Việt thì dân tộc Việt sẽ tự nhiên biến mất y như Học giả Phạm Quỳnh đã từng nhận xét mà bản thân tôi thấy không còn gì đích thực hơn:


“Tiếng Việt Còn thì Nước Việt Còn.”


Chúng ta, 94 triệu người Việt, kể cả người Việt trong nước và hải ngoại, không thể nhắm mắt vô tình hay cố ý cổ xúy cho chính sách ngu si tự diệt chủng này của csvn.  Hãy thức tỉnh trước sự phá hoại Tiếng Việt của csvn dưới sự chỉ huy trực tiếp của TC. Ít ra, 4 triệu người Việt đang sống ở các nước tự do trên thế giới có tất cả mọi cơ hội để không làm gì mà phải sợ cộng sản (vì bất cứ lý do gì).  Chúng ta phải làm ngay cái gì đó để csvn sợ - Tuyệt đối không dùng chữ nghĩa “mới” đần độn của “vi-xi” dưới mọi hình thức chẳng hạn -  trước khi dân số Việt Nam được nói tiếng Việt chỉ còn độ 4 triệu người trên hành tinh này?!


Đây không phải là lời tiên tri mà là một kêu gọi thật lòng!


Xin thành thật cám ơn sự lưu tâm của quý vị. Vì tiền đồ của đất nước, xin rất mong mỗi người trong chúng ta cố gắng đóng góp một chút ít cho tương lai và sự trong sáng của Tiếng Việt để Tiếng Việt sống mãi thì Nước Việt sống mãi.


“Thượng đế hỡi có thấu cho Việt Nam này!”


.

C:\Users\Annemarie_PC\Desktop\Test\VanGocTieng Viet_1632.jpg

.
Một Bản chữ Quốc ngữ năm 1632


.

C:\Users\Annemarie_PC\Desktop\Test\KinhLayCha_1970.jpg

.

Một Bản chữ Quốc ngữ năm 1700

 

 

Trần Văn Giang

Orange County ngày 5 tháng 8 năm 2018

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.