Hôm nay,  

Vụ James Comey và TT Donald Trump trong nền Dân chủ Hoa Kỳ

6/9/201716:36:00(View: 7992)

Vụ James Comey và TT Donald Trump trong nền Dân chủ Hoa Kỳ
 
GSV Andrew Đỗ
 

Hôm thứ Năm mùng 8, cả Hoa Kỳ lẫn thế giới đều theo dõi cuộc điều trần của cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) là ông James B. Comey trước Ủy ban Tình báo Thượng Viện. Là người đã từng hành nghề luật pháp, chúng tôi là Andrew Đỗ xin có một số nhận xét về cuộc điều trần này, đặt trong khuôn khổ dân chủ của Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ có một cuộc tranh cử Tổng thống lạ thường với kết quả bất ngờ cho nhiều người, là khi ông Donald Trump lại đắc cử Tổng thống vào ngày 8 tháng 11 năm ngoái. Vì các yếu tố lạ thường đó, mà một thí vụ là sự can thiệp của Liên bang Nga vào cuộc bầu cử, các cơ quan hữu trách của Thượng viện. Hạ viện, bên an ninh hay tình báo đã mở cuộc điều tra xem nước Nga có quan hệ phi pháp gì với ban tranh cử của ông Trump hay không? Cho tới nay thì chưa ai tìm ra chứng cớ nhưng việc đó cũng gây thiệt hại cho giá trị dân chủ của nước Mỹ.

Trong khung cảnh chung có đầy nghi kỵ, Tổng thống Donald Trump nhiều lần gặp Giám đốc FBI, và sau mỗi lần hội kiến, từ tháng Giêng ông Comey lặng lẽ ghi riêng nội dung của bốn lần nói chuyện này. Ngày 9 tháng Năm, ông Comey bất ngờ bị Tổng thống giải nhiệm nên đã trao cho người bạn thân là một Giáo sư tại Đại học Columbia tiết lộ nội dung ra ngoài. Chính tiết lộ ấy mới khiến ông được Ủy ban Tình báo Thượng viện gọi ra điều trần công khai vào trưa mùng 8, rồi điều trần riêng sau đó.

Khi được các Nghị sĩ của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ thẩm vấn, ông Comey cho biết ông muốn công khai hóa mọi chuyện để dẫn tới cuộc điều tra của Công tố viên Đặc biệt là ông Robert Mueller về sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ. Là thẩm phán có uy tín, ông Mueller từng giữ chức Giám đốc FBI cho tới năm 2013, rồi được Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đề cử việc điều tra toàn diện kể từ ngày 17 tháng 5, sau khi ông Comey bị ngưng chức.

Nếu theo dõi tìm hiểu thì người ta đã có thể thấy ra vài điều đáng chú ý sau đây.

Hoa Kỳ có cơ chế phân quyền giữa Hành pháp và Lập pháp, bên trong Hành pháp thì Bộ Tư Pháp trực tiếp điều khiển cơ quan FBI và ngần ấy viên chức, từ Tổng thống là vị dân cử cao cấp nhất cho tới người chỉ huy Bộ Tư Pháp hay FBI, đều phải tuân thủ luật lệ. Hai viện của Quốc hội thì có quyền mở cuộc điều trần và các nhân chứng được mời ra phải tuyên thệ là nói thẳng, nói thật, nói hết, nếu không thì phạm luật, nhẹ nhất là “khinh thường Quốc hội”, nặng hơn thế thì có tội “cản trở công lý”. Trên cùng, Tổng thống cũng có thể bị Quốc hội điều tra, đàn hặc để đề nghị bãi nhiệm (impeach) với đa số là hai phần ba.

Trên đại thể như vậy, nền dân chủ pháp định của Hoa Kỳ có những luật lệ rất phức tạp để người cầm quyền phải tuân thủ và bị kỷ luật nếu vi phạm. Khác biệt này rất quan trọng nếu chúng ta so sánh với các quốc gia độc tài là nơi mà một đảng, hay một thiểu số cầm quyền, lại có thể tự tiện lấy những quyết định phi pháp mà không hề bị luật pháp trừng phạt. Chúng ta không nên quên khác biệt ấy, hay giá trị của nền dân chủ, khi theo dõi những mâu thuẫn quá phức tạp tới khó hiểu giữa một viên chức cao cấp là ông James Comey với một vị đại diện dân cử cao nhất, là Tổng thống. Sau khi hiểu ra những luật dân chủ này, chúng ta có thể nhìn thấy rõ hơn đấu pháp chính trị của các phe trong cuộc.

ViệcTổng thống phải bận tâm đối phó với một cuộc điều trần công khai sau nhiều lời đồn đại về tính chất hợp pháp hay phi pháp của các quyết định từ Phủ Tổng Thống có thể gây thiệt hại cho chương trình hành động và việc cầm quyền của ông Trump. Các quốc gia đang có tranh chấp về quyền lợi với Hoa Kỳ có thể thấy đây là cơ hội nên khai thác. Nhưng mà từ đó, ta có nên kết luận rằng nền dân chủ có nhiều nhược điểm không? Tôi nghĩ rằng không vì xã hội Hoa Kỳ vẫn tiếp tục vận hành và người dân vẫn có quyền đàn hặc và điều tra các viên chức của nhà nước. Hoa Kỳ sẽ mạnh hơn chứ không yếu đi nhờ sự vận hành đó của chính quyền và của người dân.

Ở cấp thứ hai là Quốc hội, chúng ta có hai viện và hai đảng lớn là Cộng Hòa và Dân Chủ. Cả hai đều phải tuân hành luật lệ và nhiều thủ tục rắc rối hầu bảo vệ cơ chế dân chủ của quốc gia và nhất là bảo đảm rằng họ phải tái đắc cử hầu có thể tiếp tục đường lối chánh sách mà cử tri giao phó cho mình qua lá phiếu. Trong trận đấu hiện nay, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống vào năm tới cũng là dấu mốc mà các dân biểu nghị sĩ không thể quên được.

Khi vào cuộc, qua từng lời hỏi đáp khi điều trần hay gián tiếp tranh luận với nhau trên màn ảnh thì hai phe đều phải tuân thủ luật lệ mà họ nắm vững hơn quần chúng. Mục tiêu lý thuyết là để làm công lý sáng tỏ, nhưng mục tiêu thật lại là thuyết phục công chúng về lẽ phải của mình.

Như trong một phiên tòa công khai có bồi thẩm đoàn, họ cần tranh thủ dư luận của bồi phẩm đoàn. Nhưng họ cũng chẳng quên rằng dư luận ấy còn bị truyền thông báo chí chi phối qua cách bình luận về “trận đấu”.

Trong một trận đấu thể thao, luật chơi đã rõ và các trọng tài đều biết luật và tinh mắt, lời bình luận hay tường thuật của các ký giả thể thao không thể chi phối kết quả. Trong một trận đấu chính trị lồng vào khuôn khổ luật pháp rất phức tạp, giới bình luận có thể tác động vào dư luận mà nhiều khi dư luận lại không biết.

Chúng ta nên biết điều ấy để có thể tìm ra kết luận đúng đắn chứ không để người khác lung lạc. Sống dưới chế độ độc tài, chúng ta phải câm nín cúi đầu. Trong chế độ dân chủ, người ta nên dùng cái đầu để thẩm xét từng sự việc. Bài này được viết trong tinh thần đó để Cộng Đồng hiểu ra luật của một quốc gia dân chủ và để hiểu vai trò rất quan trọng của báo chí.

Andrew Đỗ,

Giám sát viên Địa hạt I của Quận Cam

blank
Giám Sát Viên Andrew Đỗ, Phó Chủ Tịch Hội Đồng Giám Sát Quận Cam, quản trị Địa Hạt 1 Quận Cam bao gồm các thành phố Garden Grove, Fountain Valley, Midway City, Santa Ana và Westminster. Là thế hệ di dân đầu tiên người Mỹ gốc Việt đầy hảnh diện, Luật Sư Andrew Đỗ đã phục vụ với tư cách phó biện lý Quận Cam, cựu nghị viên thành phố Garden Grove và thẩm phán chỉ định Quận Cam.



Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page3456789Next PageLast Page

Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.

Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.

Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.

Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.

Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.

Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.

Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.

Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.

Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
First PagePrev Page3456789Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.