Bất Bạo Động Và Lòng Từ Bi-8
Nguyên tác: Đức Đạt Lai Lạt Ma
Chuyển ngữ: HT.Thích Trí Chơn
Trích từ cuốn sách: “On Non-Violence and Compassion”.
(tiếp theo)
Thế Giới Chúng Ta Tương Quan Liên Hệ Với Nhau
Thời gian luôn luôn trôi qua, và không vật gì có thể bắt nó dừng lại. Bạn sử dụng thời gian một cách hữu ích hay lãng phí nó hoàn toàn do nơi quý vị.
Tôi tin rằng mục đích của giáo dục là diệt trừ sự dốt nát. Dù thực tế mọi vật đều tương quan liên hệ với nhau, nhưng chúng ta thường xem chúng như biệt lập và tách rời nhau. Nhận thức sai lầm đó ảnh hưởng đến quyết định và phản ứng của chúng ta đối trước mọi hoàn cảnh. Nếu quan sát kỹ lưỡng, bạn có thể nhận thấy đời sống của con người ở thế giới này đều liên quan, phụ thuộc lẫn nhau trong mọi lãnh vực từ kinh tế, chính trị đến môi sinh và xã hội. Do đó, trên nền tảng của thực tại này, quý vị nên cố gắng sống đoàn kết, thương yêu và giúp đỡ cho nhau.
Tuy nhiên, nền giáo dục hiện đại hình như không khuyến khích sự hợp tác hay tương trợ. Giáo dục giống như một dụng cụ mà nó có thể được dùng để xây dựng hay phá hoại tùy theo người sử dụng. Tôi tin rằng mục đích chủ yếu của giáo dục là nhằm rèn luyện và hướng dẫn tâm con người biết chia xẻ và giúp đỡ mọi người.
Vai trò quan trọng khác của giáo dục là dạy dỗ các bạn lúc nào cũng luôn luôn biết thực hành các đức tính tốt lương thiện và thành thực. Loại giáo dục, hướng dẫn tâm con người này thực sự vô cùng lợi ích cho quý vị bởi lẽ tất cả chúng ta là thuộc của nhân loại. Nếu nhân loại hạnh phúc, các bạn cũng sẽ hạnh phúc. Nếu loài người và hoàn cảnh cuộc sống xung quanh đau khổ, chúng ta cũng sẽ đau khổ. Sự thành công, an lạc và sống còn của chính quý vị đều tùy thuộc nơi nhiều kẻ khác.
Khi Gặp Cảnh Khổ, Bạn Đừng Sanh Tâm Buồn Chán
Khi chia xẻ sự khổ đau của người khác, bạn có thể lo lắng về khả năng phục vụ của mình. Khi giúp đỡ một người là bạn đã làm giảm nhẹ bớt nỗi khó khăn cho họ. Khi nghe ai than thở về sự khổ đau, tôi liền dấn thân giúp đỡ và bảo với họ rằng: “Bạn không cô đơn. Nhiều người trong đó có tôi, cũng đều như vậy”. Trong Phật giáo, có nhiều tấm gương cao quý của chư vị Bồ Tát, những người đã nhận thức rõ sự khổ đau của kẻ khác là của chính mình.
Khi đối diện với sự khổ bạn đừng sanh tâm buồn chán. Lúc gặp điều hạnh phúc, quý vị cũng không nên tự mãn và kiêu căng. Tu tập để phát triển trí tuệ giúp chúng ta tránh được những ý nghĩ tiêu cực này.
Muốn Có Hạnh Phúc, Các Ý Nghĩ Xấu Cần Được Diệt Trừ
Mục đích của sự hành trì tu tập là mong hoàn thành khát vọng có được hạnh phúc của chúng ta. Mọi người đều bình đẳng trong ước muốn có hạnh phúc và tránh khổ đau. Tất cả quý vị đều có quyền thành đạt điều mong ước cao quý này.
Các bạn ai cũng đi tìm hạnh phúc và không thích khổ đau. Tuy nhiên, chúng ta cần theo đuổi hạnh phúc trên lãnh vực tinh thần. Khi phân tích các kinh nghiệm tâm linh, chúng ta nhận thấy rằng những xúc cảm mạnh mẽ mà các bạn có như lòng ham muốn, sự tức giận và hận thù không mang lại cho quý vị nguồn hạnh phúc sâu rộng và lâu dài.
Dục vọng đầy đủ có thể cung cấp cho bạn sự thỏa mãn nhứt thời, nhưng nguồn vui lúc có một chiếc xe hay ngôi nhà mới thường là rất ngắn ngủi. Khi bạn đam mê theo đuổi những dục vọng, nhưng thường thì chúng chạy trước với tốc độ nhanh hơn nên chúng ta khó có thể bắt kịp. Do đó, càng đòi hỏi, càng thiếu thốn, lại càng khó thỏa mãn cho nhu cầu của quý vị. Cuối cùng chúng gây nên sự buồn khổ và ảnh hưởng tai hại đến sức khỏe của các bạn.
Những cảm xúc tiêu cực này phát xuất từ đâu" Chúng bắt nguồn từ các ý nghĩ và hành động xấu của quý vị trong quá khứ. Nếu bạn tiếp tục duy trì, chúng sẽ phát triển ngày càng mạnh, và gây ảnh hưởng ngày càng lớn hơn đối với chúng ta. Cho nên bạn cần tu tập để thuần hóa các tình cảm tiêu cực này và làm giảm bớt năng lực tác hại của chúng. Muốn thành đạt hạnh phúc, các ý nghĩ xấu cần phải diệt trừ.
Đây Là Một Thế Hệ Mấu Chốt
Như quý vị đã biết nền hòa bình và sự sống còn của nhân loại trên mặt đất đang bị đe dọa bởi các hành động thiếu đạo đức của con người.
Sự hủy diệt thiên nhiên và các tài nguyên của quả đất gây ra do sự vô minh, lòng tham và không biết kính trọng mọi sự sống trên quả địa cầu của các bạn. Hành động tai hại này sẽ kéo dài đến thế hệ con cháu tương lai của chúng ta, những người sẽ thừa hưởng một hành tinh đang dần dần bị phá hủy, nếu nền hòa bình thế giới chưa thực hiện được, cũng như sự tàn phá thiên nhiên và môi sinh vẫn tiếp tục với mức độ như hiện nay.
Tiền nhân của chúng ta đã nhìn thấy quả đất này rất đẹp và giàu có. Nhiều người trong quá khứ đã nghĩ rằng tài nguyên thiên nhiên là vô tận, nhưng với điều kiện là quý vị phải biết giữ gìn và chăm sóc nó.
Thực khó có thể tha thứ cho hành động hủy diệt thiên nhiên do sự vô minh của con người gây ra trong quá khứ. Tuy nhiên ngày nay các bạn được tiếp xúc với nhiều thông tin hơn và điều căn bản là chúng ta cần xem xét lại về mặt đạo đức quý vị đã thừa hưởng được những gì, chịu trách nhiệm ra sao và sẽ truyền lại cho các thế hệ tương lai như thế nào.
Rõ ràng đây là một thế hệ then chốt. Sự liên lạc thế giới toàn cầu mặc dù có thể thực hiện, nhưng sự đối đầu và xung đột vẫn thường xảy ra hơn là các cuộc đối thoại mang ý nghĩa hòa bình.
Những điều kỳ diệu về nền khoa học và kỹ thuật của chúng ta không bù đắp xứng đáng với những thảm họa hiện nay như nạn đói chết hàng ngàn người xảy ra tại một vài nơi trên thế giới hay sự hủy diệt nhiều hình thức sống khác do con người gây ra.
Cùng lúc, việc khảo sát quả đất cho thấy các đại dương, biển cả và vùng nước ngọt đang tăng trưởng bị ô nhiểm. Nhiều giống người, thú vật, cây cối và ngay cả những vi sinh vật mà chúng ta biết rất hiếm hoi có thể sẽ biến mất, không còn tồn tại vào các thế hệ tương lai. Chúng ta có khả năng và trách nhiệm. Các bạn cần nên hành động trước khi quá trể.
Điều Thế Giới Đang Cần Là Tình Thương Và Lòng Từ Bi
Con người khác loài vật nhờ có khả năng lý trí, nghiên cứu và hiểu biết. Năng lực trí thức này là đặc tính của cái tâm biết tu tập. Nó chủ yếu nghĩ đến phúc lợi của người khác.
Như tôn sư Tịch Thiên (Shantideva) đã dạy: “Tất cả những khổ đau trên thế giới này đều do lòng ích kỷ cá nhân muốn có sự thoải mái cùng sung sướng cho riêng mình. Và mọi điều hạnh phúc bắt nguồn từ lòng vị tha muốn cứu giúp cho những kẻ khác”.
Trong thế giới xung đột khốc liệt của chúng ta ngày nay, sự thật luôn luôn đúng như vậy. Nỗi khổ dù cho trên bình diện rộng lớn như chiến tranh giữa các quốc gia cũng như các hành động gây nên tội ác và khủng bố khiến cho nhiều người bị sát hại hoặc trên phạm vi nhỏ hơn như các loài sâu bọ cắn xé lẫn nhau. Trong mọi trường hợp, nguyên nhân chính đều do lòng ích kỷ mà ra.
Sự hổ tương giúp đỡ cho nhau được xây dựng trên lòng từ bi là điều vô cùng cao quý. Mọi người khi gặp việc không vui thì tâm họ cảm thấy bất an. Khi bạn không có khả năng kiềm chế và kiểm soát được tâm của mình thì thế giới sẽ gặp nhiều vấn đề khó khăn. Cho nên, trong cuộc sống hiện nay, nếu chúng ta có thể chuyển gửi các ý tưởng lành, đầy nhân ái đến tất cả mọi người cũng như loài côn trùng bé nhỏ nhất, thì quả đất này chắc chắn sẽ trở thành một nơi sống vô cùng hạnh phúc. Do đó, điều thế giới đang cần là tình thương và lòng từ bi.
Nên Nghĩ Rằng Bạn Thuộc Của Toàn Thể Nhân Loại
Người ta thường tin rằng thực hành tánh nhẫn nhục, hỷ xả và từ bi là rất tốt cho người nhận nhưng đây là một ý tưởng sai lầm. Thực tế cho thấy phần lớn phúc lộc của hành động lợi tha và lòng từ bi đều dành cho người hành trì chứ không phải kẻ nhận.
Nếu bạn chỉ nghĩ cho riêng mình và không quan tâm đến kẻ khác, tâm quý vị sẽ cảm thấy bất an, lo lắng và sợ hãi. Khi những cánh cửa trong lòng mình khép kín thì bạn rất khó thông cảm và tiếp xúc với mọi người. Nhưng nếu chúng ta luôn luôn thân thiện, cởi mở thành thực và yêu thương những kẻ khác thì lúc nào tâm mình cũng có an lạc. Mọi người sẽ không làm hại và luôn bày tỏ cảm tình tốt đối với các bạn. Bởi thế ngày lẫn đêm và ngay cả trong những giấc mơ, quý vị cần giữ cho con tim mình rộng mở. Nhờ đó, chúng ta sẽ có thêm nhiều bạn chân tình hơn. Nội lực nơi tâm mình cũng sẽ tăng trưởng thêm.
Không cần thiết trở thành một người có tín ngưỡng theo truyền thống. Bạn có thể là người hiền lành, đạo đức, và thành công mà không cần có đức tin tôn giáo. Nhưng quý vị sẽ không thành đạt kết quả và có hạnh phúc nếu thiếu các đức tính tốt của con người như tình thương, lòng từ bi, tình anh chị em ruột thịt, tánh khoan dung, tha thứ và hỷ xả. Nên chú tâm hơn nữa đến các giá trị đạo đức căn bản của con người bằng cách luôn nghĩ đến hạnh phúc, giúp đỡ cho những kẻ khác và nên hiểu rằng chúng ta là thuộc của toàn thể nhân loại.
Những Tình Cảm Tiêu Cực Che Khuất Trí Sáng Suốt
Trong sự tu tập, chúng ta nên biết rằng thực là điều tai hại khi bạn có thái độ quá tự đề cao mình. Về lâu dài, ý tưởng quan tâm đến người khác, sẽ mạnh hơn và tính ích kỷ của quý vị sẽ yếu kém đi. Tất cả đều tùy thuộc vào sự quyết tâm mạnh mẽ hay không của các bạn.
Từ “giác ngộ” (enlightenment) trong ngôn ngữ Tây Tạng có hai nghĩa. Trước tiên là sự thanh lọc hay làm sạch và thứ hai là sự làm phong phú hay đầy đủ. Điều nên thanh lọc là những ý nghĩ bất thiện trong tâm quý vị. Sự làm sạch này không phải chỉ chấm dứt nhứt thời các ý tưởng xấu đó mà còn tìm cách giải độc và hoàn toàn loại trừ chúng.
Các nhược điểm chúng ta nói ở đây là nguồn gốc của sự khổ, nhằm chỉ cho nghiệp lực (karma) và các ý nghĩ tiêu cực cũng như dấu vết ảnh hưởng của chúng. Những ý tưởng bất thiện đã cản trở quý vị không thành đạt được sự toàn trí. Ý thức, theo bản chất của nó, có khả năng hiểu biết mọi việc. Nhưng do các ý nghĩ không tốt đã che khuất và ngăn cản tâm của bạn có được nhận thức sáng suốt đó. Khi tâm hoàn toàn không còn bị ngăn che tự động nó sẽ trở nên tĩnh thức và dẫn đến sự giác ngộ.
Bạn Không Thể Nổi Tiếng Trong Vùng Đất Trống Không Người Ở
Nhờ sự liên hệ với những người khác mà bạn có thể giữ gìn các giới cấm như không sát sinh, trộm cắp và tà hạnh. Không một hành vi đạo đức nào có thể thực hiện nếu không có mối quan hệ với các chúng sinh khác. Tương tự, quý vị chỉ có thể thực hành các đức tính khoan dung, đạo đức và nhẫn nhục khi có liên quan đến những người xung quanh.
Chỉ có tiếp xúc với họ bạn mới phát triển được tình thương, lòng từ bi và tâm tĩnh thức. Chẳng hạn lòng từ bi là một trạng thái của tâm xảy ra khi bạn nghĩ đến nỗi khổ đau của các chúng sinh với nguyện ước mong rằng họ được thoát khỏi cảnh khổ đó. Cho nên, không có người khác làm đối tượng, chúng ta không thể thực hành tâm từ bi.
Mọi sự chứng ngộ quý vị thành tựu trên con đường tu tập đều tùy thuộc vào các chúng sinh khác. Mặc dù những người đó không giúp được gì cho các bạn, nhưng không phải vì thế mà họ không có giá trị. Ví dụ chúng ta theo đuổi con đường đạo để mong đạt đến cảnh giới Niết Bàn, nhưng chẳng có con đường đạo hay cảnh Niết Bàn nào có ý định muốn giúp quý vị. Nhưng trái lại, đôi lúc chính các bạn đồng tu lại có thể giúp chúng ta thành công trong việc tu tập.
Ngay cả việc thành tựu của bạn trong cuộc đời này như tiếng tăm, sự giàu có và chức vị chỉ có thể thành đạt nhờ vào những người khác. Chúng ta không thể nổi danh trong vùng đất trống khô cằn. Tình thương của con người không dành riêng đối với bạn bè mà cho tất cả, ngay đến những kẻ thù. Đây là điều quý vị cần suy nghĩ kỹ. Nó sẽ phục vụ như nguồn cảm hứng to lớn trong việc tu tập đức tính từ bi. Khi bạn hồi tưởng nhớ lại lòng tốt đặc biệt này của mọi người, sự mong ước đáp trả lại cho họ sẽ càng mạnh mẽ hơn. Khát vọng tự nhiên muốn báo đáp lại lòng tử tế của những người đã giúp đỡ cho mình sẽ làm phát khởi tình thương và lòng từ bi nơi quý vị. Đây là kết quả của tâm tĩnh thức.
Tình Thương Giống Như Viên Ngọc Quý
Lòng từ bi là điều huyền diệu và quý báu nhất. Khi chúng ta nói về lòng từ bi, tưởng nên ghi nhận rằng bản chất của con người, tôi tin rằng, là hiền lành và yêu thương. Tay của các bạn dùng để ôm ấp hơn là đánh đấm. Nếu bàn tay chính là để đánh nhau thì những ngón tay đẹp đẽ này sẽ không cần thiết. Chắng hạn, nếu các ngón tay để dài, các võ sĩ không thể đánh mạnh được, do đó họ phải nắm chặt bàn tay lại. Cho nên, tôi nghĩ rằng cấu trúc thân thể con người chúng ta thích hợp với bản chất hiền lành và thương yêu.
Nếu bạn xét đến mối quan hệ giữa con người thì hôn nhân và sự thụ thai rất quan trọng. Hôn nhân không phải là sự thỏa mãn tính dục nhất thời mà còn mang ý nghĩa trách nhiệm. Tình yêu chân thực là nền tảng của hôn nhân. Sự thụ thai của đứa bé cần được xảy ra trong môi trường luân lý thích hợp. Khi em bé còn nằm trong tử cung, tâm an lạc của bà mẹ sẽ gây ảnh hưởng tốt đến thai nhi. Nếu người mẹ buồn phiền hay tức giận rất tai hại cho sự phát triển sức khỏe của đứa trẻ chưa sinh.
Ngay trong vài tuần lễ đầu sau khi sinh em bé, sự đụng chạm hay sờ mó của bà mẹ cũng rất lợi ích cho sự phát triển bộ óc của đứa trẻ. Nếu thiếu tình thương, sữa nơi người mẹ sẽ không chảy ra được. Và đứa nhỏ có thể không thích bú nếu thiếu sự gần gũi, yêu dấu của bà mẹ. Cho nên tình thương này, cả hai phía giống như viên ngọc quý.
(Còn tiếp)
Gửi ý kiến của bạn
