Hôm nay,  
Việt Báo Online

Con Đường Sáng Của De Soto

13/04/200400:00:00(Xem: 4062)
Con Đường Sáng Của De Soto
Đầu tháng Năm tới, tại thành phố San Francisco ở California, viện nghiên cứu Cato sẽ long trọng trao giải thưởng Friedman cho Hernando de Soto, một kinh tế gia nổi tiếng về những cống hiến cho quyền tư hữu. Hà Nội có thể học gì từ de Soto"
Dưới đây là cuộc nói chuyện giữa đài RFA và kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa về chủ đề này.

Hỏi: Thưa ông, ngày sáu tháng Năm tới đây, giải Milton Friedman năm nay sẽ được viện Cato tại Hoa Kỳ trao cho ông Hernando de Soto tại thành phố San Francisco. Trước hết, xin ông cho thính giả của đài biết về viện Cato này.

-- Viện Cato, hoặc dùng một từ hơi lạ nhưng dịch chính xác từ tên gọi, là một “lò suy tư”, một trung tâm nghiên cứu được thành lập từ năm 1977 dưới quy chế là một tổ chức vô vụ lợi. Chủ trương của viện là quảng bá cho dư luận và giới hữu trách các tư tưởng họ cho là truyền thống của nền dân chủ Mỹ từ thời lập quốc, là phát huy tự do của công dân, giới hạn vai trò của nhà nước, phát triển kinh tế thị trường và hòa bình. Đây là một lò suy tư thuộc xu hướng tự do và chủ hòa. Ở các xã hội khác, ta gọi xu hướng này là tự do, đối nghịch với xu hướng xã hội, tại Hoa Kỳ, họ bị gọi là thủ cựu, nhưng đúng ra phải gọi là “libertarian”, xin tạm dịch là tự do tuyệt đối. Về trận chiến tại Iraq, trung tâm chống lại quyết định tham chiến của chính quyền, nhưng nói chung ủng hộ đường lối kinh tế tự do, kỷ luật ngân sách. Trung tâm hoạt động với sự tài trợ của các doanh nghiệp hay sáng viện và cũng có thu nhập từ việc phổ biến các tài liệu nghiên cứu, và hiện là một lò tư tưởng có ảnh hưởng tại Mỹ. Tên Cato họ chọn là tên nhà lãnh đạo, bậc hiền triết và cũng là nhà quân sự nổi tiếng của La Mã thời xưa, cách đây hơn 2.000 năm.

Hỏi: Vì sao viện Cato này lập giải thưởng Milton Friedman" Ông Friedman là ai"

-- Milton Friedman là kinh tế gia lão thành, đã 92 tuổi, giải Nobel về Kinh tế, một lý thuyết gia về học thuyết tiền tệ và là người cổ võ tư tưởng tự do kinh tế. Ông rất có ảnh hưởng đối với các nhà lãnh đạo trên thế giới, từng qua diễn thuyết cho lãnh đạo Bắc Kinh về kinh tế thị trường và cải cách kinh tế. Ông trở thành biểu tượng của người tranh đấu cho tự do bằng tư tưởng. Cách đây mấy năm, viện Cato lập ra giải mang tên ông, hai năm một lần trao cho người mà họ chấm là có công trong việc phát huy tự do, tên gọi chính thức là “Giải Milton Friedman cho Phát huy Tự do”. Trị giá giải thưởng là nửa triệu Mỹ kim, một số tiền khá lớn, nhưng danh giá của giải có lẽ lớn hơn vậy. Tuyển lựa từ vài trăm người trên thế giới ra một chục người vào vòng chung kết, viện Cato mời các học giả, doanh gia, nhà báo quốc tế làm ban giám khảo chung thẩm. Người lãnh giải đầu tiên năm 2002 là kinh tế gia người Anh Peter Bauer, cũng đã từng được giải Nobel về Kinh tế.

Hỏi: Bây giờ chúng ta mới nói đến kinh tế gia Hernando de Soto. Ông ta là ai và đã cống hiến những gì cho việc phát huy tự do"

-- Thế giới đang điên đầu về nạn khủng bố thì cách đây gần 20 năm, một người lại làm quân khủng bố điên đầu đến nỗi mưu sát và phá hủy văn phòng làm việc của ông, dù ông ta chỉ là kinh tế gia. Hernando de Soto là nhà kinh tế người Peru, năm nay 62 tuổi, tốt nghiệp kinh tế tại Âu châu và trở về Peru kinh doanh. Về sau, từ kinh nghiệm doanh trường, ông chú tâm nghiên cứu những ách tắc kinh tế người dân thường gặp và lập ra một Viện nghiên cứu cho Tự do và Dân chủ. Tác phẩm đầu tiên của ông viết năm 1987, được phiên dịch qua nhiều thứ tiếng và trở thành sự thách thức quân khủng bố. Hơn 20 năm trước, xứ Peru tại Mỹ châu La tinh vẫn còn một tổ chức du kích có tên là “Con đường sáng”, chủ trương cách mạng vô sản kiểu Mao và gây loạn lạc trong xã hội với hoạt động ám sát, phá hoại làm xứ này lụn bại dần. Khi xuất hiện, cuốn sách của de Soto là “Con đường khác – Câu trả lời của Kinh tế cho Khủng bố” thành sách bán chạy nhất Peru rồi Nam Mỹ và toàn cầu, nên quân khủng bố kết án là làm thanh niên xa lánh con đường đấu tranh cách mạng của họ. Cuối cùng thì họ ra tay, nhiều lần, kể cả đặt mấy trăm ký thuốc nổ để phá trụ sở Viện Tự do và Dân chủ của de Soto. Giờ này, “Con đường sáng” đó đã tắt, tổ chức khủng bố tiêu hao lực lượng và đã bị diệt.

Hỏi: Nhưng, vì sao mà một cuốn sách khô khan về kinh tế lại ăn khách và đe dọa hoạt động của khủng bố đến nỗi họ phải ra tay"

-- Nói gọn thì Hernando de Soto đề cao tư bản chủ nghĩa là có lợi cho tự do và thịnh vượng, trái ngược với lý luận cách mạng vô sản của đám Maoít cuối mùa. Nói cho vui thì ông nuôi hai con chó, đặt tên là Marx và Engels, và giải thích rằng chúng cũng gốc Đức, rậm lông và không tôn trọng tài sản của người khác. Thực ra, nhà kinh tế này đi xa hơn vậy. Ông tìm hiểu vì sao xã hội có nạn khủng bố, có loại tư tưởng cách mạng đề cao hủy diệt. Ông cho rằng các xã hội độc tài thường làm xứ sở tụt hậu và trai trẻ sống vô vọng trong bần cùng mới dễ theo tư tưởng giết người để làm thay đổi bộ mặt thế giới và cải thiện cuộc sống của mình. Muốn chống lại nạn khủng bố, de Soto chủ trương phải phát triển kinh tế thị trường, bảo vệ quyền tư hữu và xây dựng nền móng luật lệ cho công minh. Ông cho rằng đó mới là cách mạng đích thực. Ông cố vấn cho chính quyền của Tổng thống Peru gốc Nhật Bản là Albeto Fujimori là chính quyến đã diệt sạch khủng bố, nhưng năm 1992 từ chức vì sự tham nhũng của chính quyền. Từ đó ông là tham vấn cho khoảng 20 nhà lãnh đạo, đa số tại các nước đang phát triển, từ Liên bang Nga đến Mexico, Afghanistan. Tại Đông Á, ông được các Tổng thống Philippines là Joseph Estrada và Gloria Macapagal-Arroyo mời làm tư vấn, cuối năm ngoái, đã gặp Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra. Ngoài ra, ông được lãnh đạo các nước công nghiệp tiên tiến tìm gặp và rất mực đề cao, như Tổng thống Clinton của Mỹ hay bà Thủ tướng Thatcher của Anh.

Hỏi: Như vậy, có phải Hernando de Soto là người đề cao tư bản và thuộc cánh bảo thủ"

-- Dĩ nhiên là các nước mê cộng sản không ưa lý luận của ông nhưng có khi vì không hiểu. Năm 2000, de Soto xuất bản cuốn sách khác còn xuất sắc hơn. Dưới đề tựa ly kỳ là “Bí ẩn của Tư bản – Vì sao chủ nghĩa tư bản thành công ở phương Tây mà thất bại ở mọi nơi khác"” Dù xuất thân từ Âu châu, ông không đi vào con đường kinh tế bằng lý thuyết, học thuyết, mà dành công sức nghiên cứu sinh hoạt kinh tế thực tế và tìm ra nguyên nhân ách tắc ở những điểm khá bất ngờ. Ông cho rằng các nước đang phát triển cũng học theo Tây phương để xây dựng kinh tế thị trường, nhưng chỉ là xây dựng bề ngoài, bằng luật lệ về quyền tư hữu và kinh doanh không thấm nhập vào cuộc sống mà còn cản trở sinh hoạt kinh tế. De Soto tìm hiểu cụ thể là giấy phép kinh doanh ở từng nước phải qua bao nhiêu chặng, mất bao nhiêu thời gian và tiền bạc mới được cấp phát và chính là ách tắc hành chánh của hệ thống luật lệ nửa vời mới sinh ra hoạt động kinh tế chui, kinh tế ngầm. Việc phải làm chui làm lén gây nhiều phí tổn và cũng là một sự bất công cho dân nghèo.

Hỏi: Đó là về sinh hoạt kinh doanh, còn về quyền tư hữu"

-- Đây mới là đóng góp đáng kể của de Soto. Ông chủ trương hợp thức hóa quyền tư hữu của người dân để tránh ách tắc hay làm chui làm lậu. Nói ngắn gọn thì phải thừa nhận hơn là công nhận hoặc ban phát quyền tư hữu. Tại các xã hội thiếu cơ sở luật pháp rõ rệt và lại vừa trải qua biến động chính trị, quyền tư hữu thực tế của người dân ít được chấp nhận, tư hữu không có thì chả thể phát triển được chủ nghĩa tư bản. Các nước đang phát triển đều gặp loại trở ngại này và nạn làm chui làm lậu mới gây tốn kém cho dân chúng, mà chính quyền cũng chẳng thu được thuế. Ông đề nghị là đừng bắt xã hội phải biến chuyển theo luật mà phải sửa lại luật lệ để thừa nhận quyền tư hữu, cụ thể là quyền sở hữu đất đai, gia cư, căn cứ trên hiện trạng, trên thực tế của sinh hoạt kinh tế. Điều này đáng chú ý đối với Việt Nam vì những đổi thay chính trị và chế độ tư hữu của xứ này.

Hỏi: Vâng, lời kết ở đây, xin ông nói về trường hợp Việt Nam.

-- Tại Việt Nam, tôi cho rằng nhiều người cũng đã biết về Hernando de Soto, cuốn “Bí ẩn của Tư bản” đã được dịch sang Việt ngữ, có thể không được dịch trọn vì tránh sự nhạy cảm của một chính quyền ít hiểu biết. Quyền tư hữu về đất đai vẫn chưa được công nhận trong thực tế tại Việt Nam mà bị lồng vào thủ thuật chính trị là “Đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý”. Thực tế thì quyền làm chủ vẫn có, gọi là “quyền sử dụng đất”, nhưng bị lệch lạc vì chủ trương chính trị, hậu quả là nạn đầu cơ bất động sản, tham nhũng, thất thoát về đầu tư và thuế khóa. Ách tắc đó còn đẻ ra nạn kinh doanh không khai báo, kinh tế ngầm. Tại Việt Nam, có nơi đã nghiên cứu ra là sinh hoạt kinh tế ngầm có thể lên đến 50% của sinh hoạt kinh tế chính thức. Tôi e là thực tế còn cao hơn vậy; de Soto đã nói đến các con số 80 hay 90% ở các nước dù sao cũng phát triển hơn Việt Nam rất xa như Egypt hay Peru. Và trả lời một cuộc phỏng vấn cách đây ít lâu, ông ta có nhắc đến Việt Nam và Hồ Chí Minh....

Hỏi: Ông de Soto nói đến Việt Nam trong hoàn cảnh nào"

-- Ông ta nhắc đến việc Hồ Chí Minh đã cấp giấy chứng nhận chủ quyền đất đai cho người dân trong các vùng họat động của cộng sản, căn cứ trên tình hình thực tế thay vì căn cứ trên luật lệ đương hành, vào thời Pháp thuộc. Người Việt thì biết thêm rằng sau khi lấy được chính quyền, đảng Cộng sản làm ngược lại, kết thúc chế độ tư hữu bằng chế độ công hữu và tiến hành hợp tác hóa trong nông nghiệp. Đã đến lúc người dân phải làm chủ được phần tài sản mình đang có để làm chủ được đời sống của mình. Tư tưởng của de Soto vì vậy rất đáng chú ý cho các vấn đề thực tế hiện nay của Việt Nam, kể cả nguyên ủy sâu xa của vấn đề với đồng bào sắc tộc, liên hệ đến đất đai của họ ở Tây nguyên.

23/04/2019(Xem: 206)
Khuya dậy nghe tiếng dế gáy đâu đó ở vườn sau. Trăng hạ huyền mảnh khảnh phương tây. Bầu trời không mây, trong vắt, như tấm gương ảnh hiện một góc sáng, loang dần lên từ phương đông.
23/04/2019(Xem: 298)
Văn hào Nga Leo Tolstoy - Lev Nikolayevich Tolstoy (1828 –1910) là một trong những tiểu thuyết gia nổi tiếng nhất thế giới từ thế kỷ XIX cho đến nay.
23/04/2019(Xem: 933)
Kính thưa quý vị, sau khi phổ biến bài viết “Sao Không ‘Bế’ Người Bạn Đồng Minh” (https://vietbao.com/a293229/sao-khong-be-nguoi-ban-dong-minh-) đồng thời kèm theo tấm hình của một người Thương Phế Binh VNCH
23/04/2019(Xem: 469)
Cuộc chiến Việt Nam đã xem như chấm dứt được bốn mươi năm nhưng vẫn còn để lại những “Hội Chứng Việt Nam” trong lòng tất cả con dân nước Việt.
23/04/2019(Xem: 278)
Đất đi liền với con người nên ca dao, tục ngữ, thi văn cũng nhan nhãn nhiều câu có chữ đất: đất thiêng, thần đất, thổ thần, thổ nghi, phong thổ, địa linh nhân kiệt v.v... Trong Phật học thì đất là một phần trong Tứ Đại: đất, nước, gió, lửa. Trong kinh Phật cũng có một kinh gọi là kinh Địa Tạng
23/04/2019(Xem: 340)
Thành phần: Tổng cộng 60 người gồm các giáo sư của 20 trường đại học và các thành viên quan tâm tham dự hội thảo về 22 đề tài qua chủ đề Việt Nam Hóa chiến tranh.
23/04/2019(Xem: 297)
Ông Châu Bá Lư viết nhiều bài văn dạy con cháu rất chí lý và dễ hiểu, đại khái về cách ăn ở đời và những điều trung hiếu.
23/04/2019(Xem: 705)
Từ những năm 2015 và 2016, các cơ quan an ninh và tình báo Hoa Kỳ dưới thời T. T. Obama đã biết rõ các âm mưu của Nga muốn phá hoại định chế dân chủ của Hoa Kỳ.
22/04/2019(Xem: 663)
Khối Nhân Quyền Cho Việt Nam sẽ là tiếng nói chung chống lại sự lạm dụng liên tục các quyền cơ bản của con người và tự do tôn giáo của Cộng Sản Việt Nam. Tất cả các thành viên của Khối này sẽ cùng nhau làm việc và kết hợp với các nhà hoạt động trong và ngoài Việt Nam.
22/04/2019(Xem: 487)
các em Hướng Đạo Sinh thuộc Liên Đoàn Hướng Đạo Văn Lang đang nghiêm chỉnh làm lễ chào cờ khai mạc cho buổi tưởng niệm và hội thảo Tháng Tư Đen do Ban Liên Lạc Các Hội Đoàn Giới Trẻ tổ chức vào trưa ngày Chủ Nhật, 21 Tháng Tư, 2019
22/04/2019(Xem: 505)
ngày 21/4/2019 hãng Reuters loan tin, “Hơn 290 người chết và tối thiểu 500 bị thương trong bảy cuộc đánh bom liên tiếp vào ba nhà thờ Thiên Chúa Giáo và bốn khách sạng sang trọng tại miền đông Tích Lan (Sri Lanka) vào ngày hôm nay do nhóm cực đoan Quốc Gia Thowfeek Jamaath thực hiện và đây là cuộc tấn công đầu tiên lớn nhất vào hòn đảo ở Ấn Độ Dương kể từ khi cuộc nội chiến chấm dứt cách đây mười năm
22/04/2019(Xem: 736)
Bộ Công an, phối hợp với an ninh TP. Hà Nội, đã bắt giữ, câu lưu, thẩm vấn Cao Vĩnh Thịnh - thành viên nhóm Green Trees (Cây Xanh) - suốt một ngày. Trong lúc giam Thịnh ở đồn, công an cũng kéo đến nhà riêng của cô đòi khám nhà, lừa gia đình rằng “chị Thịnh đã hợp tác và chỉ chỗ giấu sách của Đoan Trang”
22/04/2019(Xem: 334)
“Thuyền-nhân….biểu-tượng cuả Tự-Do” Đêm Thuyền-Nhân - Xem một số hình ảnh sinh hoạt từ trại tị-nạn Văn-nghệ tháng Tư và mạn đàm cùng vài thuyền-nhân và Trại trưởng trại tị-nạn Cheras (Malaysia) và Palawan (Philippines).
22/04/2019(Xem: 341)
Mây đi liền với khí hậu nên khi xem tin thời tiết trưóc khi đi ra khỏi nhà, các bản tin khí tượng có đề cập đến nhiệt độ, áp suất không khí và mây. Nói về mây, ta có mây vàng, mây trắng, mây xám, mây đen v.v. Mây đi liền với văn học nên tựa đề một quyển sách của Thượng Tọa Thích Nhất Hạnh có tựa Đường xưa mây trắng.
22/04/2019(Xem: 1205)
Cũng là thuyền nhân, từng đi ghe vượt biển đến Mã Lai cuối năm 1978, ở trại tị nạn Kota Baru, trải qua những nỗi buồn vượt biển tị nạn, tôi cảm nhận hồn thơ đó và ôm đàn lẩm nhẩm cố gắng tạo nên một ca khúc
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 04/2019, một sinh viên ở New York đã đệ đơn kiện Apple, yêu cầu khoản tiền bồi thường lên tới 1 tỷ USD. Sinh viên cáo buộc phần mềm nhận dạng gương mặt của Apple đã nhận dạng sai, khiến anh dính líu tới một loạt vụ trộm tại các cửa hàng Apple Store trước đó.
Khoảng cuối tháng 04/2019, công ty nghiên cứu xe tự lái Uber Advanced Technologies Group (Uber ATG) đang đạt được thỏa thuận nhận khoảng đầu tư có tổng giá trị lên đến 1 tỷ USD. Trong đó, 667 triệu USD đến từ Toyota cùng nhà sản xuất linh kiện xe hơi Denso, còn Quỹ đầu tư Softbank góp số tiền 337 triệu USD.
Tính đến tháng 04/2019, mạng xã hội và truyền thông chính thống các nước đang hết sức nỗ lực để loại bỏ sự tồn tại tin giả, nhưng không có nhiều hiệu quả. Các bản tin giả thường nhắm vào cảm xúc nên có thể đạt độ lan tỏa rất nhanh trong thời gian ngắn, khiến bất kỳ ai cũng dễ dàng trở thành nạn nhân mà không hay. Vậy chúng ta phải làm gì để tránh được các tin tức loại này?
Đêm nay là đỉnh điểm của mưa sao băng Lyrid khiêm tốn, với một vài thiên thạch mỗi giờ có thể nhìn thấy từ các vị trí tối với bầu trời quang đãng.
Chi tiền trên nền tảng đám mây của Apple phản ánh quyết tâm của công ty trong việc cấp các dịch vụ trực tuyến như iCloud một cách nhanh chóng và đáng tin cậy, ngay cả khi phải phụ thuộc vào đối thủ để làm điều đó.
Khoảng giữa tháng 04/2019, Cơ quan tình báo trung ương (CIA) đã cáo buộc Huawei về việc tập đoàn công nghệ đồng ý nhận tài trợ từ Ủy ban An ninh Quốc gia Trung ương (CNSC), Lực lượng Quân đội Giải phóng Nhân dân và một nhánh thứ 3 của Mạng lưới Tình báo Trung Quốc
Trong một tài liệu nộp cho Cơ quan an toàn giao thông đường cao tốc quốc gia Mỹ (National Highway Traffic Safety Administration), BMW đã giải thích về một lỗi có thể khiến cho hơi ẩm xâm nhập vào bộ làm nóng cho van thông khí các-te (Positive Crankcase Ventilation) trên xe, khiến cho các thành phần làm từ nhựa có thể bị hao mòn và xuống cấp theo thời gian. Trong tình huống xấu nhất, hỏng hóc sau đó có thể dẫn đến hiện tượng chập điện dẫn đến cháy nổ ngay khi động cơ của xe không hoạt động.
Khoảng giữa tháng 04/2019, theo thông tin từ giới truyền thông, Huaxintong Semiconductor Technologies (HXT), liên doanh giữa nhà sản xuất chip của Mỹ Qualcomm và chính quyền tỉnh Quý Châu Trung Quốc vào năm 2016 để tạo nên các chip máy chủ, sẽ dừng hoạt động vào cuối tháng 04/2019.
Khoảng giữa tháng 04/2019, trong bài phát biểu tại Đại học Stanford, Chủ tịch Microsoft Brad Smith đã chia sẻ một số tin tức khá bất ngờ về các hoạt động nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng trên thế giới của Microsoft. Theo đó, ông Smith chia sẻ rằng thời gian qua, Microsoft đã từ chối bán công nghệ nhận dạng gương mặt của hãng cho một cơ quan thực thi pháp luật ở California và một thủ đô giấu tên vì những lo ngại về nhân quyền
Sự khác biệt giữa các hệ điều hành thời gian thực (Real-Time OS - RTOS) và các nền tảng truyền thống khác nằm ở khả năng dự đoán trước của chúng. Với một RTOS, nhà phát triển có thể đảm bảo rằng, việc gián đoạn xử lý hay chuyển từ tiến trình này sang tiến trình khác sẽ được thực hiện trong một thời gian biết trước. Điều này sẽ đảm bảo mạnh mẽ cho các ứng dụng rằng chúng có thể đáp ứng kịp thời gian để các sự kiện phần cứng, các chương trình timer hoặc các chương trình khác có thể sử dụng CPU nếu muốn.
Liệu có thể xảy ra một sự kiện thuộc lớp Carrington tác động đến Trái đất, thiệt hại ước tính có thể xảy ra đối với lưới điện và điện tử toàn cầu ở quy mô chưa từng có? Cực quang trong ảnh được chụp vào năm 2016 trên hồ Thingvallavatn ở Iceland.
Apple từng bị nhiều công ty kiện vì trùng thương hiệu sản phẩm, iPhone, iPad và hầu hết hãng đều thắng. Nhưng tháng 04/20119, Apple đã thua trên chiến trường pháp lý dưới tay của Swatch - hãng làm đồng hồ nổi tiếng của Thụy Sĩ vì câu nói huyền thoại của cố CEO Steve Jobs: "One more thing"
Theo hình ảnh do hệ thống camera bãi xe ghi lại, khói trắng bất ngờ bốc lên từ nắp ca-pô chiếc Tesla Model S màu trắng. Sau đó xe phát nổ và bốc cháy, làm hư hỏng những chiếc xe xung quanh. Vụ việc diễn ra vào khoảng 20h ngày 21/04/2019
Động vật ăn cỏ sẽ chỉ ăn cỏ để sinh tồn, cũng như động vật ăn thịt chỉ ăn thịt. Tuy nhiên, thực tế có những trường hợp những con vật đáng yêu ăn cỏ vẫn ăn thịt, không phải vì không có gì ăn mà rất có thể vì chúng đang thiếu một chất gì đó.
Khoảng giữa tháng 04/2019, sau vụ cháy làm tan nát cả phần mái của Nhà thờ Đức Bà ở Paris, đã có hơn 1 tỷ USD được quyên góp để giúp phục dựng lại kiến trúc mang tính lịch sử của cả nhân loại. Tuy nhiên, lại phát sinh có 1 vấn đề khác đó là nếu muốn phục dựng đúng y phiên bản cũ, nước Pháp đang không có các cây đủ lớn để làm nguyên liệu