Vụ đánh bom bằng xe hơi tự sát cuối tuần qua tại Riyadh, thủ đô nước Ả rập Saudi có vẻ đã đánh dấu một sự chuyển hướng lạ lùng của bọn khủng bố al-Qaida do Osama bin Laden cầm đầu, làm thay đổi hẳn bầu không khí chính trị nội bộ của nước Ả rập Hồi giáo có vị trí địa lý chính trị quan trọng nhất ở Trung Đông, có một trữ lượng dầu lửa hàng đầu thế giới. Nó gây chấn động trong dư luận dân chúng Saudi và cả các nước Ả rập khác ở Trung Đông, không phải vì nó gây tai hại đáng kể (17 người chết, 122 người bị thương) mà vì nó nhằm vào người Ả rập chớ không phải nhằm vào người Mỹ hay những người Tây phương khác có mặt tại nước này. Bin Laden chủ trương Thánh chiến (Jihad) đánh đuổi Mỹ và Tây phương ra khỏi Trung Đông, bây giờ Jihad nhằm vào người Ả rập với mục tiêu tối hậu lật độ chế độ vua quan cai trị nước Saudi.
Nước Saudi Arabia với 24 triệu dân phần đông là Hồi giáo Sunni, diện tích rộng chiếm gần hết bán đảo Ả rập nhưng phần lớn là sa mạc, có trữ lượng dầu lửa đến 262 tỷ thùng và khách hàng mua dầu quan trọng nhất là Mỹ. Sở dĩ có tên Saudi là vì khoảng cuối thế kỷ 19, một vị Quốc vương là Abdul Aziz bin Saud đã chiến thắng tất cả những bộ lạc khác, thống nhất toàn thể bán đảo Ả rập thành một nước đặt tên là Saudi Arabia, tức nước Ả rập của giòng họ Saud. Giòng vua Saudi có sự đổi khác một chút, đến năm 1982, cháu nội của ông là Khalid chết vì bệnh đau tim và người kế ngôi không phải trực hệ mà là một người anh em cùng cha khác mẹ với Khalid là Hoàng thân Fahd bin Abdulaziz, lúc đó đã 60 tuổi. Vua Fahd chọn một người anh em cùng cha khác mẹ với ông là Abdullah sẵn sàng thừa kế ngai vàng. Năm 1996, nhà vua lâm bệnh nặng cần nghỉ ngơi nên tạm trao quyền hành cho Abdullah xử lý thường vụ. Các vị Vua Ả rập đều có nhiều vợ nên số hoàng thân quốc thích không phải ít. Chính vì tình trạng đó, những hoàng thân khác đều có ý ghen tị, nhưng không ai dám lên tiếng công khai chống đối bởi vì Hoàng tử Abdullah tuy có ý hướng đổi mới chế độ, nhưng vua Fahd vẫn duy trì một chính sách cứng rắn đối với những thách thức trong nội bộ cung đình.
Osama bin Laden là người gốc Ả rập Saudi từ lâu vẫn chủ trương làm cách mạng lật độ triều đại Saudi, và trước đây đã từng bị chính quyền Saudi trục xuất, tuớc bỏ quốc tịch. Nhưng bin Laden lại được một số dân chúng Ả rập mến mộ, coi như anh hùng đã công khai gọi triều đại Saudi hiện nay là tham nhũng, bóc lột, một điều người dân trong nước chỉ dám thì thầm với nhau chớ không hề nói lộ ra ngoài. Họ cho rằng tổ chức khủng bố al-Qaida của bin Laden chỉ chống Mỹ vì Mỹ yểm trợ cho bọn vua quan thối nát ở nước họ. Chính vì thế sau vụ khủng bố đánh vào Mỹ ngày 11-9-01, một vài số dân Ả rập Saudi đã ngấm ngầm ăn mừng, có nhóm gửi cả lời ca ngợi trên Internet. Chế độ Abdullah dưới quyền vua Fahd có quan hệ thân thiện với Mỹ, nhưng từ khi TT Bush mở cuộc chiến tranh chống khủng bố trên toàn cầu, Ả rập Saudi đã bị nhiều sức ép của Washington phải truy lùng các dư đảng của bin Laden, đồng thời cắt đứt các nguồn tài trợ ngấm ngầm cho tổ chức al-Qaida. Người ta vẫn cho rằng chính quyền Abdullah đã nương tay cho các phần tử al-Qaida để có một thỏa ước bất thành văn với bọn khủng bố là nếu chúng không đánh vào Hoàng tộc và chế độ, chúng sẽ được yên thân ẩn núp. Không rõ thỏa hiệp ngầm đó có hay không nhưng dù có, đến nay nó cũng tan thành mây khói.
Chúng tôi đã từng viết bin Laden đã sai lầm lớn khi đánh thẳng vào nước Mỹ (vụ 11-9). Nay bước sai lầm thứ hai của hắn là đánh thẳng vào người dân Ả rập Saudi ở thủ đô Riyadh. Mấy tháng trước, ngày 12-5, lần đầu tiên bọn khủng bố đã đánh một loạt bom xe hơi tự sát nhắm vào một khu dân cư ở thủ đô Riyadh, phần lớn có dân Ả rập, nhưng cũng có người Mỹ và một số dân Tây phương cư ngụ. Vụ đánh bom này khiến 34 người chết, trong số có 8 người Mỹ. Cư dân Riyadh thấy sợ nhưng vẫn cho rằng bọn al-Qaida chỉ nhằm giết người Mỹ và Tây phương, và có thể cả những người Ả rập hợp tác với Mỹ. Đến vụ đánh bom cuối tuần qua, hậu quả lại khác hẳn. Nơi bị đánh bom là Muhaya, một khu có khoảng 200 tòa nhà, cũng không xa các dinh thự chính của Hoàng tộc, có dân thường, kể cả những nguời từ các nước Ả rập khác đến cư ngụ để làm việc. Sự kiện này làm người dân Saudi phẫn nộ, họ coi đây là bằng chứng bọn al-Qaida muốn giết cả người Ả Rập và người Hồi giáo, cũng hăng say như chúng muốn lật đổ chế độ Hoàng gia Saudi.
Về phần chính quyền Saudi, phản ứng đã có ngay tức khắc. Nhiều cuộc bắt bớ đã xẩy ra, sự truy lùng càng ráo riết hơn. Trong cuộc họp Hội đồng Nội các đầu tuần này, Quốc vương Fahd quả quyết bắt giam bọn khủng bố và những kẻ nào yểm trợ cho chúng. Theo thông tấn Saudi, Quốc vương Fadh tuyên bố “sẽ đánh với bàn tay sắt những kẻ nào định nhúng tay xâm phạm nền an ninh của đất, sự ổn định và an toàn của công dân và người đến cư ngụ ở nước này”. Chúng tôi nghĩ lời tuyên bố đích thân Quốc vương Fadh - thay vì của vị Hoàng tử Xử lý Abdullah - báo hiệu một sự thay đổi thái độ của chính quyền Saudi Arabia đối với bọn khủng bố al-Qaida. Đùng nên coi thường những đòn “thiết chưởng” (bàn tay sắt) của một triều đại vua chúa như đã từng thấy trong lịch sử sắt máu Trung Đông. Bàn tay sắt không phải là bàn tay của dân chủ.
Vỏ quýt dày có móng tay nhọn. Nhưng chúng tôi thấy ngậm ngùi cho số phận những người dân Ả rập ở Trung Đông. Lịch sử đã để lại cho họ những vết thương đẫm máu và lịch sử đó vẫn tiếp tục. Cách mạng và đổi mới chăng" Nỗi thống khổ triền miên của họ vẫn không thay đổi. Thời nay không thiếu gì những chế độ cai trị nhân danh chống khủng bố, an ninh và ổn định để ra tay “thiết chưởng”. TT Bush mới đây đã nêu ra lời cổ võ dân chủ hóa các nước ở Trung Đông Iraq, Iran và Syria, kể cả hai nước đồng minh chính của Mỹ là Ai Cập và Saudi Arabia. Nay trước “bàn tay sắt” của Quốc vương Fadh, có lẽ ông cũng khó nói.
Nước Saudi Arabia với 24 triệu dân phần đông là Hồi giáo Sunni, diện tích rộng chiếm gần hết bán đảo Ả rập nhưng phần lớn là sa mạc, có trữ lượng dầu lửa đến 262 tỷ thùng và khách hàng mua dầu quan trọng nhất là Mỹ. Sở dĩ có tên Saudi là vì khoảng cuối thế kỷ 19, một vị Quốc vương là Abdul Aziz bin Saud đã chiến thắng tất cả những bộ lạc khác, thống nhất toàn thể bán đảo Ả rập thành một nước đặt tên là Saudi Arabia, tức nước Ả rập của giòng họ Saud. Giòng vua Saudi có sự đổi khác một chút, đến năm 1982, cháu nội của ông là Khalid chết vì bệnh đau tim và người kế ngôi không phải trực hệ mà là một người anh em cùng cha khác mẹ với Khalid là Hoàng thân Fahd bin Abdulaziz, lúc đó đã 60 tuổi. Vua Fahd chọn một người anh em cùng cha khác mẹ với ông là Abdullah sẵn sàng thừa kế ngai vàng. Năm 1996, nhà vua lâm bệnh nặng cần nghỉ ngơi nên tạm trao quyền hành cho Abdullah xử lý thường vụ. Các vị Vua Ả rập đều có nhiều vợ nên số hoàng thân quốc thích không phải ít. Chính vì tình trạng đó, những hoàng thân khác đều có ý ghen tị, nhưng không ai dám lên tiếng công khai chống đối bởi vì Hoàng tử Abdullah tuy có ý hướng đổi mới chế độ, nhưng vua Fahd vẫn duy trì một chính sách cứng rắn đối với những thách thức trong nội bộ cung đình.
Osama bin Laden là người gốc Ả rập Saudi từ lâu vẫn chủ trương làm cách mạng lật độ triều đại Saudi, và trước đây đã từng bị chính quyền Saudi trục xuất, tuớc bỏ quốc tịch. Nhưng bin Laden lại được một số dân chúng Ả rập mến mộ, coi như anh hùng đã công khai gọi triều đại Saudi hiện nay là tham nhũng, bóc lột, một điều người dân trong nước chỉ dám thì thầm với nhau chớ không hề nói lộ ra ngoài. Họ cho rằng tổ chức khủng bố al-Qaida của bin Laden chỉ chống Mỹ vì Mỹ yểm trợ cho bọn vua quan thối nát ở nước họ. Chính vì thế sau vụ khủng bố đánh vào Mỹ ngày 11-9-01, một vài số dân Ả rập Saudi đã ngấm ngầm ăn mừng, có nhóm gửi cả lời ca ngợi trên Internet. Chế độ Abdullah dưới quyền vua Fahd có quan hệ thân thiện với Mỹ, nhưng từ khi TT Bush mở cuộc chiến tranh chống khủng bố trên toàn cầu, Ả rập Saudi đã bị nhiều sức ép của Washington phải truy lùng các dư đảng của bin Laden, đồng thời cắt đứt các nguồn tài trợ ngấm ngầm cho tổ chức al-Qaida. Người ta vẫn cho rằng chính quyền Abdullah đã nương tay cho các phần tử al-Qaida để có một thỏa ước bất thành văn với bọn khủng bố là nếu chúng không đánh vào Hoàng tộc và chế độ, chúng sẽ được yên thân ẩn núp. Không rõ thỏa hiệp ngầm đó có hay không nhưng dù có, đến nay nó cũng tan thành mây khói.
Chúng tôi đã từng viết bin Laden đã sai lầm lớn khi đánh thẳng vào nước Mỹ (vụ 11-9). Nay bước sai lầm thứ hai của hắn là đánh thẳng vào người dân Ả rập Saudi ở thủ đô Riyadh. Mấy tháng trước, ngày 12-5, lần đầu tiên bọn khủng bố đã đánh một loạt bom xe hơi tự sát nhắm vào một khu dân cư ở thủ đô Riyadh, phần lớn có dân Ả rập, nhưng cũng có người Mỹ và một số dân Tây phương cư ngụ. Vụ đánh bom này khiến 34 người chết, trong số có 8 người Mỹ. Cư dân Riyadh thấy sợ nhưng vẫn cho rằng bọn al-Qaida chỉ nhằm giết người Mỹ và Tây phương, và có thể cả những người Ả rập hợp tác với Mỹ. Đến vụ đánh bom cuối tuần qua, hậu quả lại khác hẳn. Nơi bị đánh bom là Muhaya, một khu có khoảng 200 tòa nhà, cũng không xa các dinh thự chính của Hoàng tộc, có dân thường, kể cả những nguời từ các nước Ả rập khác đến cư ngụ để làm việc. Sự kiện này làm người dân Saudi phẫn nộ, họ coi đây là bằng chứng bọn al-Qaida muốn giết cả người Ả Rập và người Hồi giáo, cũng hăng say như chúng muốn lật đổ chế độ Hoàng gia Saudi.
Về phần chính quyền Saudi, phản ứng đã có ngay tức khắc. Nhiều cuộc bắt bớ đã xẩy ra, sự truy lùng càng ráo riết hơn. Trong cuộc họp Hội đồng Nội các đầu tuần này, Quốc vương Fahd quả quyết bắt giam bọn khủng bố và những kẻ nào yểm trợ cho chúng. Theo thông tấn Saudi, Quốc vương Fadh tuyên bố “sẽ đánh với bàn tay sắt những kẻ nào định nhúng tay xâm phạm nền an ninh của đất, sự ổn định và an toàn của công dân và người đến cư ngụ ở nước này”. Chúng tôi nghĩ lời tuyên bố đích thân Quốc vương Fadh - thay vì của vị Hoàng tử Xử lý Abdullah - báo hiệu một sự thay đổi thái độ của chính quyền Saudi Arabia đối với bọn khủng bố al-Qaida. Đùng nên coi thường những đòn “thiết chưởng” (bàn tay sắt) của một triều đại vua chúa như đã từng thấy trong lịch sử sắt máu Trung Đông. Bàn tay sắt không phải là bàn tay của dân chủ.
Vỏ quýt dày có móng tay nhọn. Nhưng chúng tôi thấy ngậm ngùi cho số phận những người dân Ả rập ở Trung Đông. Lịch sử đã để lại cho họ những vết thương đẫm máu và lịch sử đó vẫn tiếp tục. Cách mạng và đổi mới chăng" Nỗi thống khổ triền miên của họ vẫn không thay đổi. Thời nay không thiếu gì những chế độ cai trị nhân danh chống khủng bố, an ninh và ổn định để ra tay “thiết chưởng”. TT Bush mới đây đã nêu ra lời cổ võ dân chủ hóa các nước ở Trung Đông Iraq, Iran và Syria, kể cả hai nước đồng minh chính của Mỹ là Ai Cập và Saudi Arabia. Nay trước “bàn tay sắt” của Quốc vương Fadh, có lẽ ông cũng khó nói.
Gửi ý kiến của bạn
