Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đền Đài Và Tiếc Thương

28/04/200300:00:00(Xem: 4096)
Sinh thời, Mai Thảo rất thích một câu nói của Mallarmé. "Nếu bọn chiến thắng biết kính trọng đền đài và mộ chí của kẻ chiến bại thì lúc đó họ sẽ được cứu rỗi". Tôi không biết Mallarmé viết hay nói câu trên ở đâu, nhưng ngờ rằng Mai Thảo bị ám ảnh bởi câu đó sau 1975, khi các nghĩa trang của miền Nam bị khai quật hay khai quang, "đất Thánh Tây" Mạc Đĩnh Chi biến thành Công viên Lê Văn Tám. Ông thương tiếc bức tượng "Tiếc thương" của Nguyễn Thanh Thu dựng ngoài cổng chính của Nghĩa trang Quân đội Việt Nam Cộng Hòa tại Biên Hòa, nay chỉ còn trong ký ức của những người sống tại miền Nam. Ông thương tiếc ngôi mộ của một Quận công đời Trịnh mạt, thân phụ của bà Chúa Chè Đặng Thị Huệ, đã bị khai quật, xác bị quăng ra một nơi, xiêm áo tơi tả nhiều mảnh, có lưỡi gươm quý thì bị kẻ đào mồ lấy mất. Sau 1975, ông thấm thía lời thơ của Trần Tế Xương, "sông kia giờ đã nên đồng". Ông ngậm ngùi cho thời của những kẻ đào mồ, cho những ngôi mộ không còn ai chăm sóc.
Tôi nhớ lại những điều đó khi thế giới lên án Hoa Kỳ là vào tới Baghdad mà chỉ lo bảo vệ các công thự liên hệ tới kinh tế hay dầu hỏa, để viện bảo tàng bị thổ phỉ cướp bóc. Tôi không tin rằng kho tàng cổ vật ngàn năm của Iraq đã còn nguyên vẹn trước khi lính Mỹ tiến vào Baghdad. Đồ cổ nếu có ở nơi đó đã được chế độ Saddam Hussein và tay chân chiếu cố từ trước... Nhưng, có mấy nhà khảo cổ hay mỹ học được vào Baghdad để kiểm kê mọi vật trước và sau khi có chuyện đổi đời Tháng Tư tại Iraq, nên lịch sử vẫn ghi lại một cách nôm na là... quân Mỹ để mất cổ vật của Iraq. Tội rất to.
Khi nhân quyền bị chà đạp, không ai nói đến văn minh văn hóa, đến những bản cảo hay di chỉ ngàn năm của nhân loại. Khi chế độ độc tài không còn, và nhân quyền có cơ may hồi sinh, người ta mới nhìn xa hơn, nhìn cao hơn, và nói chuyện về văn hóa muôn đời, và nước Mỹ quá giầu quá trẻ vẫn là kẻ có tội. Không ai nói rằng việc trụ đá Ai Cập được (hay bị) Napoléon khuân về dựng trên quảng trường Concorde là hành động thổ phỉ cấp quốc gia, mà chỉ nhớ đến Paris như Kinh đô của Ánh sáng, của văn hóa nhân loại. Trí nhớ của nhân loại cho những khoảng trống rất kỳ.
Tại thị xã Westminster của miền Nam California, người ta vẫn còn trí nhớ. Sau rất nhiều nỗ lực vận động, gần 30 năm sau biến cố 1975, Tượng đài Chiến sĩ Việt - Mỹ được chính thức khánh thành, vào một cuối tháng Tư. Những người đã nằm xuống - những thanh niên Hoa Kỳ hay Việt Nam - không còn nữa, nhưng lịch sử vẫn ghi lại là ở một nơi nào đó trên địa cầu, có những người không quên sự hy sinh của họ mà dựng lại một tượng đài để ghi ơn.

Những người lính đã nằm xuống đều có lúc nghĩ rằng mình làm việc này vì một lý tưởng cao thượng. Như cho đất nước Việt Nam được có tự do, dân Việt được làm chủ định mệnh của mình, được sống cho ra người. Họ đáng được ghi nhớ và ghi ơn vì việc làm đó, những phê phán đúng sai về chính trị vẫn không thể xóa bỏ được sự thật này. Có một ngày, vào một Tháng Tư dương lịch hay Tháng Bẩy âm lịch, đâu đó trên đất Mỹ này sẽ phải có một tượng đài được dựng lên để ghi nhớ công ơn những người đã hy sinh cho nhân quyền của người khác. Họ đã hy sinh trên chiến trường, trong tù đầy hay ngoài đại dương trùng điệp trên đường vượt biển. Chúng ta thấy điều đó không khó.
Điều khó hơn mà vẫn ở trong khả năng của chúng ta, là tượng đài này còn được dựng ngay tại Việt Nam. Mọi lá cờ xanh đỏ vàng của ngần ấy phe vào từng ấy thời đều được kéo lên trong lời khấn nguyện của mọi người còn lại, và được hỏa thiêu cùng tiếng kinh cầu của chúng ta. Nhân quyền, quyền sống của con người trong phẩm giá, phải lớn hơn mọi khẩu hiệu, đảng cương, hiến chương hay nghị quyết.
Lâu lắm rồi, trong một dịp đi Trung Đông tôi có thấy nhiều ngôi mộ của những người "lính thợ" Việt Nam đi theo đoàn quân viễn chinh Pháp và bỏ mạng nơi quê người. Họ là nạn nhân của một giai đoạn lịch sử đen tối của xứ sở. Ngày nay, gia đình con cháu họ có ai biết chăng, mà còn lại những ai sau những năm tháng đổi đời liên tục trong một thế kỷ 20 đằng đẵng" Nhìn từ một quan điểm chính trị, họ là thành phần "tay sai, phản động", nhưng từ quan điểm văn hóa của người Á đông, chúng ta ngậm ngùi cho họ. Cũng như ngậm ngùi cho cảnh "xương trắng Trường Sơn", và những thanh niên Việt Nam "đi B" vì sự nghiệp "giải phóng Tổ quốc", ngơ ngác vào thành phố như những đứa trẻ lạc, nếu chưa bỏ mạng dưới đạn bom.
Những di tích lớn của nhân loại đều xuất phát từ một giấc mơ, đôi khi là giấc mơ xây dựng trên tội ác và thành ác mộng cho nhân loại. Duy có một giấc mơ xứng đáng được tôn vinh, là giấc mơ cải thiện đời sống cho xứ sở trở thành văn minh hơn, đáng sống hơn, cho con người có thể vượt lên mọi động vật khác để sống cho ra người. Đối với người Việt mình, cho đến thế kỷ 21 giấc mơ đó vẫn chưa thành, và chúng ta nhớ ơn những người nằm xuống thì nên cố thực hiện được việc đó, ở trên quê hương mình.
Lúc đó, chúng ta sẽ được cứu rỗi.

27 tháng Tư, 2003.
NGUYỄN XUÂN NGHĨA

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.